Interpretacja indywidualna z dnia 2 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4014.38.2026.3.JKU

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 21 stycznia 2026 r. wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych rozwiązania umowy dożywocia. Uzupełniła go Pani w piśmie z 2 marca 2026 r. (wpływ 6 marca 2026 r.)

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Mieszka Pani w (…) przy ul. (…). (…) r. zwarła Pani przed notariuszem w (…) umowę o dożywocie (Rep. A nr (…)), na podstawie której przeniosła Pani na swojego bratanka (…) własność nieruchomości położonej w (…) przy ul. (…), stanowiącej działkę gruntu zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym.

Umowa została zawarta na podstawie art. 908-916 Kodeksu cywilnego i miała charakter umowy odpłatnej. W zamian za przeniesienie własności nieruchomości (…) zobowiązał się do zapewnienia Pani oraz Pani mężowi dożywotniego utrzymania.

Koszty zawarcia aktu notarialnego poniósł nabywca – (…). Łączna kwota pobrana przy sporządzaniu aktu notarialnego wyniosła (…) zł, w tym (…) zł podatku od czynności cywilnoprawnych, który został pobrany i odprowadzony przez notariusza jako płatnika podatku.

(…) r. (…) zmarł w wyniku tragicznego i nagłego zdarzenia. Śmierć nastąpiła po wyjątkowo tragicznych okolicznościach. Śmierć (…) spowodowała trwałą i nieodwracalną niemożność wykonywania umowy o dożywocie w pierwotnym kształcie.

Spadek po zmarłym (…), na podstawie testamentu z (…) r. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z (…) r. (winno być: (…) r.) nabyła w całości jego wieloletnia partnerka (…).

Po śmierci (…) (…) z przyczyn osobistych i zdrowotnych nie jest w stanie wykonywać obowiązków wynikających z tej umowy. Stan ten ma charakter trwały.

W związku z powyższym, w drodze zgodnego porozumienia stron, tj. między Panią jako dożywotniczką a (…) – jedyną spadkobierczynią (…), planowane jest rozwiązanie umowy o dożywocie w formie aktu notarialnego oraz zwrotne przeniesienie własności nieruchomości na Pani rzecz, bez jakichkolwiek dopłat, spłat, rozliczeń pieniężnych ani innych świadczeń majątkowych.

Planowana czynność ma charakter restytucyjny, zmierza do przywrócenia stanu prawnego sprzed zawarcia umowy o dożywocie i nie prowadzi do powstania nowego przysporzenia majątkowego po Pani stronie.

Rozwiązanie umowy oraz zwrotne przeniesienie własności stanowi zdarzenie przyszłe i planowane jest do jak najszybszej realizacji (pierwsza połowa tego roku).

W związku z powyższym zwraca się Pani z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej skutków podatkowych wyłącznie po Pani stronie, jako osoby, na rzecz której nastąpi zwrotne przeniesienie własności nieruchomości.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że planowane rozwiązanie umowy o dożywocie oraz zwrotne przeniesienie własności nieruchomości nastąpi na podstawie zgodnego porozumienia stron, w formie aktu notarialnego.

Podstawę prawną planowanych czynności stanowią:

-art. 353¹ Kodeksu cywilnego (zasada swobody umów),

-art. 908-916 Kodeksu cywilnego, regulujące umowę dożywocia.

Strony planują rozwiązać umowę dożywocia za zgodnym porozumieniem, a następnie dokonać zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości na dotychczasowego właściciela.

Pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

Czy w związku z planowanym rozwiązaniem umowy o dożywocie zawartej (…) r. oraz zwrotnym przeniesieniem własności nieruchomości położonej w (…) przy ul. (…) powstanie po Pani stronie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych?

Pani stanowisko w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

W Pani ocenie, w opisanym zdarzeniu nie powstanie po Pani stronie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ rozwiązanie umowy o dożywocie oraz zwrotne przeniesienie własności nieruchomości ma charakter czynności restytucyjnej, przywracającej stan poprzedni i nie stanowi czynności wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności nie jest sprzedażą ani darowizną.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

c) (uchylona)

d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

e) umowy dożywocia,

f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

g) (uchylona)

h) ustanowienie hipoteki,

i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

j) umowy depozytu nieprawidłowego,

k) umowy spółki.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają:

2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;

3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Zatem, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Szczegółowe ustalenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu, nawet gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

Z opisu zdarzenia wynika, że (…) r. zwarła Pani przed notariuszem umowę o dożywocie, na podstawie której przeniosła Pani na swojego bratanka (…) własność nieruchomości położonej w (…), stanowiącej działkę gruntu zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Umowa została zawarta na podstawie art. 908-916 Kodeksu cywilnego i miała charakter umowy odpłatnej. W zamian za przeniesienie własności nieruchomości (…) zobowiązał się do zapewnienia Pani oraz Pani mężowi dożywotniego utrzymania. (…) r. (…) zmarł w wyniku tragicznego i nagłego zdarzenia. Spadek po zmarłym (…), na podstawie testamentu oraz aktu poświadczenia nabyła w całości jego wieloletnia partnerka (…), która z przyczyn osobistych i zdrowotnych nie jest w stanie wykonywać obowiązków wynikających z tej umowy. W związku z powyższym, w drodze zgodnego porozumienia stron, tj. między Panią jako dożywotniczką a (…), planowane jest rozwiązanie umowy o dożywocie w formie aktu notarialnego oraz zwrotne przeniesienie własności nieruchomości na Pani rzecz, bez jakichkolwiek dopłat, spłat, rozliczeń pieniężnych ani innych świadczeń majątkowych. Planowana czynność ma charakter restytucyjny, zmierza do przywrócenia stanu prawnego sprzed zawarcia umowy o dożywocie i nie prowadzi do powstania nowego przysporzenia majątkowego po Pani stronie.

Zgodnie z art. 913 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.):

W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Z powyższego przepisu wprost wynika, że ustawa Kodeks cywilny przewiduje możliwość rozwiązania umowy o dożywocie.

Z kolei w myśl art. 353¹ ww. ustawy:

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Wynikająca z ww. artykułu zasada swobody umów ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania stosunków cywilnoprawnych, określa bowiem kompetencje podmiotów prawa cywilnego do kreowania swoich stosunków prawnych za pomocą umów. Kompetencja ta obejmuje również rozwiązanie umowy pierwotnej.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy, należy stwierdzić, że jeżeli dana czynność nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności (których dokonanie powoduje konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych), to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.

Skoro w opisanej sprawie będzie miało miejsce rozwiązanie umowy dożywocia (o ile rozwiązanie umowy dożywocia jest możliwe na podstawie aktu notarialnego i gdy jest dokonane skutecznie), które nie przybierze żadnej z form wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to czynność ta nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Tym samym nie powstanie po Pani stronie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ta interpretacja nie przesądza czy planowane notarialne rozwiązanie umowy o dożywocie będzie skuteczne w świetle przepisów niepodatkowych. Interpretacja ta rozstrzyga jedynie o skutkach podatkowych w podatku od czynności cywilnoprawnych rozwiązania takiej umowy.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych wydane zostaną odrębne rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do Pani prośby o przyspieszenie procedury wydania interpretacji wyjaśniam, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, interpretacje indywidualne przepisów prawa podatkowego wydaję bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku.

Interpretacje wydawane są w ustawowych terminach zgodnie z kolejnością wpływu wniosków. Wnioski są rozpatrywane bez zbędnej zwłoki; jednak nie ma możliwości indywidualnego przyspieszenia wydawania interpretacji indywidualnej. Pani wniosek wpłynął 23 stycznia 2026 r., zatem termin 3 miesięczny do wydania interpretacji indywidualnej upływałby 23 kwietnia 2026 r. Jednakże, jako że Pani wniosek wymagał uzupełnienia, to termin na wydanie interpretacji indywidualnej uległ przedłużeniu, tj. do dnia 6 maja 2026 r.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.