Interpretacja indywidualna z dnia 2 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.746.2025.2.AAR
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy świadczeniu usług wsparcia i rozwoju na rzecz spółek zależnych może być ograniczone proporcjonalnym odliczeniem VAT w związku z wykonywaniem czynności zwolnionych, zgodnie z art. 90 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe w zakresie:
·pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie Kosztów Usług Wsparcia oraz
·prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Bieżących Kosztów z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 ustawy o VAT
oraz jest prawidłowe w zakresie:
·prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu usług związanych z Kosztami Akwizycyjnym z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 ustawy o VAT.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Kosztów Usług Wsparcia, Kosztów Akwizycyjnych i Bieżących Kosztów. Uzupełnili go Państwo pismem z 10 marca 2026 r. (wpływ 10 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
X. spółka z o.o. (dalej: „Wnioskodawca” lub „Spółka”) jest podatnikiem VAT czynnym. Spółka jest częścią grupy Y. (dalej: „Grupa”) specjalizującej się w rozwoju projektów z dziedziny odnawialnych źródeł energii z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Wnioskodawca będąc częścią Grupy zajmuje pozycję spółki holdingowej, co wiąże się m.in. z tym, że inwestuje w udziały w spółkach (dalej: „Spółki Zależne”) zajmujących się OZE poprzez nabywanie oraz sprzedawanie udziałów.
Po nabyciu udziałów w Spółkach Zależnych, Wnioskodawca co do zasady rozpoczyna świadczenie na ich rzecz usług wsparcia (dalej: „Usługi Wsparcia”), a także usług developmentu, polegających na rozwoju posiadanych przez Spółki Zależne projektów OZE (dalej: „Usługi Developmentu”), szerzej opisanych w dalszej części Wniosku. Tym samym, nabycie udziałów w Spółkach Zależnych oznacza także dla Spółki poszerzenie portfolio swoich klientów, na rzecz których świadczy ona usługi opodatkowane podatkiem VAT.
Zgodnie z umową Spółki i wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym, przedmiot działalności Spółki obejmuje:
•Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych (PKD 70.10.Z) – przedmiot przeważającej działalności,
•Przesyłanie energii elektrycznej (35.12.Z),
•Dystrybucja energii elektrycznej (35.13.Z),
•Handel energią elektryczną (35.14.Z),
•Realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków (PKD 41.10.Z),
•Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (41.20.Z),
•Roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych (PKD 42.21.Z),
•Roboty związane z budową linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych (PKD 42.22.Z),
•Roboty związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKD 42.99.Z),
•Wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych (PKD 77.32.Z).
Wnioskodawca planuje nabywać udziały w Spółkach Zależnych, niemniej nie każda transakcja musi oznaczać, że Wnioskodawca nabywa 100% udziałów (mogą bowiem zdarzać się przypadki, w których Spółka nie nabędzie wszystkich udziałów). Celem nabywania udziałów w Spółkach Zależnych jest rozwój grupy kapitałowej i świadczenie na rzecz Spółek Zależnych z grupy kapitałowej Usług Wsparcia i Usług Developmentu. Nie jest wykluczone także, że Spółka będzie sprzedawać w przyszłości udziały w Spółkach Zależnych.
Ze względu na pełnioną funkcję holdingową Spółka nabywając Spółki Zależne udziela również im pożyczek. Ponieważ Spółki Zależne w momencie zakupu są na różnym etapie realizacji projektów OZE, tj. planowania, developmentu, budowy lub produkcji, w przypadku pierwszych trzech etapów niezbędne są wysokie nakłady finansowe w celu rozwoju projektu oraz dalej generowania zysków. Spółka traktuje udzielanie pożyczek jako transakcje zwolnione z VAT. Jednakże celem nabywania przez Spółkę udziałów w Spółkach Zależnych i związanych z tym usług akwizycyjnych nie jest udzielanie pożyczek Spółkom Zależnym.
Spółka posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie branży odnawialnych źródeł energii, w tym w szczególności w zakresie budowy farm fotowoltaicznych i wiatrowych, bazy klientów, optymalnej organizacji pracy i struktury organizacyjnej, itp., które są wykorzystywane do świadczenia przez Wnioskodawcę usług na rzecz Spółek Zależnych. Większość ponoszonych przez Spółkę wydatków jest dokumentowana fakturami VAT wystawianymi co do zasady przez podmioty krajowe, ze stawką krajową VAT właściwą dla danego rodzaju usługi. W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, mamy do czynienia z importem usług – wówczas rozliczenie podatku VAT następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług (mechanizm odwrotnego obciążenia). Sporadycznie mogą pojawić się również usługi finansowe, które korzystają ze zwolnienia z VAT – w takich przypadkach na fakturze nie jest wykazywany podatek VAT, zgodnie z art. 43 ustawy o VAT.
W toku prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca ponosi koszty związane z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych oraz koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem i świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych.
Koszty związane z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych
W związku z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych, Wnioskodawca ponosi szereg wydatków udokumentowanych fakturami VAT lub innym dokumentem (dalej: „Koszty Akwizycyjne” lub „Usługi Akwizycyjne”). Koszty Akwizycyjne pozostają w bezpośrednim związku z prowadzonymi przez Spółkę działaniami inwestycyjnymi, mającymi na celu identyfikację, ocenę oraz przeprowadzenie transakcji nabycia udziałów w podmiotach powiązanych lub zewnętrznych. Wydatki te służą zapewnieniu kompleksowego przygotowania i prawidłowej realizacji procesu akwizycyjnego, w tym w szczególności weryfikacji kondycji prawnej, finansowej i organizacyjnej nabywanych podmiotów, opracowaniu i zawarciu stosownych umów oraz zapewnieniu zgodności transakcji z obowiązującymi przepisami prawa. Wydatki te dotyczą takich świadczeń jak:
•usługi prawne w zakresie przygotowania dokumentacji transakcyjnej oraz wsparcia w zakresie przeprowadzenia samej transakcji nabycia udziałów,
•usługi doradztwa finansowego dot. nabywanych spółek,
•usługi notarialne (koszty sporządzenia dokumentów, poświadczenia podpisów, koszty wypisów, poświadczeń, itp.),
•usługi badania due diligence, w tym w zakresie finansowym, prawnym, podatkowym i technicznym,
•usługi tłumaczenia dokumentów,
•usługi udostępnienia repozytorium dokumentów (VDR), polegające na zapewnieniu Spółce dostępu do specjalistycznej, zabezpieczonej platformy online, służącej do przechowywania, udostępniania i zarządzania dokumentacją transakcyjną w procesach akwizycyjnych. Repozytorium VDR umożliwia bezpieczne gromadzenie i kontrolowany dostęp do dokumentów przez uprawnione osoby (np. doradców, audytorów, kontrahentów), zapewniając pełną kontrolę nad historią zmian, logowaniem aktywności oraz ochroną poufnych informacji. Usługa ta jest wykorzystywana w szczególności podczas przeprowadzania due diligence, negocjacji oraz finalizacji transakcji nabycia udziałów, pozwalając na sprawną i bezpieczną wymianę dokumentów pomiędzy wszystkimi stronami zaangażowanymi w proces.
Zakupione usługi są dokumentowane fakturami lub innym dokumentem wystawionymi na Spółkę.
Większość ponoszonych przez Spółkę wydatków jest dokumentowana fakturami VAT wystawianymi co do zasady przez podmioty krajowe, ze stawką krajową VAT właściwą dla danego rodzaju usługi.
W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, faktury nie zawierają wykazanego VAT, a rozliczenie podatku następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług (mechanizm odwrotnego obciążenia). Sporadycznie mogą pojawić się również usługi podlegające zwolnieniu z VAT (w szczególności usługi finansowe), które korzystają ze zwolnienia z VAT – w takich przypadkach na fakturze nie jest wykazywany podatek VAT.
Należy podkreślić, że Koszty Akwizycyjne są ponoszone przez Spółkę w celu nabycia udziałów w Spółkach Zależnych, co umożliwia Spółce również m.in. świadczenie na rzecz Spółek Zależnych czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. Usług Wsparcia i Developmentu.
Koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem Spółki
Spółka ponosi również szereg wydatków udokumentowanych fakturami VAT związanych z jej bieżącym funkcjonowaniem (dalej: „Bieżące Koszty”). Bieżące Koszty pozostają w związku z codziennymi działaniami operacyjnymi Spółki, obejmującymi zapewnienie prawidłowej organizacji pracy, obsługi administracyjnej i finansowej, utrzymania zasobów niezbędnych do realizacji zadań gospodarczych oraz zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności. Mogą to być w szczególności:
•koszty wynajmu biura,
•zakupy wyposażenia do biura, artykułów spożywczych i środków czystości,
•wydatki związane z użytkowanymi samochodami (np. leasing, utrzymanie samochodów),
•koszty wyjazdów służbowych, np. bilety, parkingi, wynajem samochodów,
•szkolenia i kursy dla osób zatrudnionych,
•usługi związane z infrastrukturą biurową (np. telekomunikacyjne, IT),
•zewnętrzne usługi doradztwa podatkowego, usługi prawne i pozostałe usługi doradcze,
•usługi pocztowe i kurierskie,
•usługi związane z pozyskaniem finansowania przez Spółkę, obejmujące wszelkie działania i wydatki ponoszone w celu uzyskania środków finansowych z zewnętrznych źródeł, takich jak banki, fundusze inwestycyjne czy inne instytucje finansowe. Celem tych usług jest zapewnienie Spółce dostępu do kapitału niezbędnego do realizacji bieżących zadań gospodarczych, inwestycji oraz rozwoju działalności. W szczególności mogą to być:
- usługi doradcze i prawne związane z analizą potrzeb i możliwości finansowania,
- przygotowanie niezbędnej dokumentacji do wniosków kredytowych, pożyczkowych lub emisji obligacji,
- wsparcie w negocjacjach z instytucjami finansującymi,
- koszty uzyskania gwarancji bankowych, kredytów, pożyczek (w tym prowizje, opłaty, odsetki, koszty tłumaczeń dokumentów),
- opłaty administracyjne i skarbowe związane z procesem pozyskania finansowania,
- usługi audytorskie i analizy due diligence wymagane przez instytucje finansujące.
Koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem Spółki mają charakter ogólny i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym do świadczenia usług opodatkowanych VAT na rzecz spółek zależnych. Stanowią one element kosztów ogólnych, które wpływają na możliwość wykonywania czynności opodatkowanych.
Wnioskodawca wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej samochody osobowe w rozumieniu art. 2 pkt 34 ustawy o VAT. Samochody te są używane przez pracowników Wnioskodawcy w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, w tym w szczególności w zakresie świadczenia przez Spółkę Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych.
Samochody nie są oddawane w odpłatne używanie (np. najem, dzierżawa, leasing) na rzecz innych podmiotów.
Samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 86a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, a Wnioskodawca nie prowadzi ewidencji przebiegu pojazdów, o której mowa w art. 86a ust. 6 – 8 ustawy o VAT. Samochody nie należą również do kategorii pojazdów wskazanych w art. 86a ust. 9 pkt 1 – 3 ustawy o VAT. W związku z tym, Wnioskodawca odlicza 50% podatku naliczonego od wydatków związanych z nabyciem, używaniem i eksploatacją tych samochodów, zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy o VAT.
Wydatki związane z użytkowaniem samochodów obejmują w szczególności: koszty paliwa, serwisu, napraw, ubezpieczenia, opłat eksploatacyjnych (np. parkingi, myjnie) oraz amortyzacji lub rat leasingowych. Dokumenty potwierdzające te wydatki wystawiane są na Wnioskodawcę.
Bieżące Koszty są związane z ogółem działalności gospodarczej Spółki, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz Spółek Zależnych. Nabywanie tych usług umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej przez Y., w tym umożliwia wykonywanie czynności opodatkowanych.
Usługi Wsparcia i Usługi Developmentu świadczone przez Spółkę na rzecz Spółek Zależnych
Wnioskodawca świadczy na rzecz Spółek Zależnych (a w przypadku niektórych Spółek Zależnych będzie świadczyć) Usługi Wsparcia i Usługi Developmentu, obejmujące m. in. następujące usługi podlegające opodatkowaniu VAT (zakres usług może się różnić w zależności od Spółki, na rzecz której są one świadczone):
•doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju,
•bieżące doradztwo i zarządzanie,
•analiza finansowa projektów inwestycyjnych,
•zarządzanie finansami spółek (w tym controlling),
•przygotowanie modeli raportowania,
•usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych,
•usługi rozwoju projektów (developmentu/pre-construction),
•usługi back-office (tj. w szczególności wsparcie administracyjne, sekretaryjne, dostęp do oprogramowania zewnętrznego, dostęp do infrastruktury biurowej m.in. telefonów komórkowych).
Usługi udzielania pożyczek Spółkom Zależnym nie są świadczone w ramach Usług Wsparcia opisanych we wniosku. Udzielanie pożyczek stanowi odrębny rodzaj czynności, który jest traktowany jako działalność finansowa, korzystająca ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Usługi Wsparcia obejmują natomiast działania takie jak doradztwo, zarządzanie, controlling, wsparcie administracyjne czy development projektów – czyli czynności opodatkowane VAT, świadczone na rzecz Spółek Zależnych.
Jednocześnie Spółka będzie w stanie przyporządkować ponoszone wydatki do czynności związanych z usługami udzielania pożyczek i do pozostałych czynności.
W celu świadczenia Usług Wsparcia i Usług Developmentu, podlegających opodatkowaniu VAT Spółka może nabywać usługi od podwykonawców w zakresie, w którym wykonywanie poszczególnych czynności własnymi zasobami Y. jest niemożliwe, nieekonomiczne lub nieracjonalne, m.in. następujące usługi udokumentowane fakturami VAT lub innym dokumentem oraz ponosić następujące koszty (dalej: „Koszty Usług Wsparcia”):
•usługi doradcze i zarządzania,
•usługi związane z prowadzeniem developmentu, w tym od deweloperów, prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze,
•usługi inżynieryjne,
•usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych,
•koszty wyjazdów służbowych związanych ze świadczeniem usług,
•koszty związane z użytkowaniem samochodów.
Świadczenie przez Wnioskodawcę Usług Wsparcia i Developmentu zapewnia ograniczenie kosztów poprzez wyeliminowanie powielania czynności przez pracowników rozproszonych spółek i świadczenie ich z jednego, centralnego miejsca. Ponadto ma wpływać na poprawę funkcjonowania Spółek Zależnych poprzez ujednolicenie procesów i procedur, lepszą kontrolę wewnętrzną, skrócenie czasu raportowania do Spółki, ujednoliceniu dobrych praktyk i obiegu wiedzy w organizacji.
Koszty związane z różnymi obszarami działalności Spółki
Bieżące Koszty są związane z ogółem działalności gospodarczej Spółki, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz Spółek Zależnych. Oznacza to, że są związane jednocześnie ze:
•świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych opodatkowanych VAT (usługi opisane we Wniosku jako Usługi Wsparcia i Developmentu) oraz
•udzielaniem pożyczek na rzecz Spółek Zależnych - czynnościami zwolnionymi z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT.
Gdyby natomiast doszło w przyszłości do sprzedaży udziałów w Spółkach Zależnych, nie jest wykluczone, że koszty ponoszone w ramach Kosztów Bieżących będą związane także z tą transakcją.
Na moment złożenia przedmiotowego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Spółka nie zrezygnowała i nie planuje zrezygnować ze zwolnienia od podatku VAT z tytułu udzielania pożyczek zgodnie z art. 43. ust. 22 ustawy o VAT.
Dodatkowo Wnioskodawca pragnie wskazać, iż nie nabywa usług wykorzystywanych do celów innych niż działalność gospodarcza.
Podsumowując:
•Usługi Wsparcia i Developmentu nabywane są w celu świadczenia przez Wnioskodawcę usług wsparcia i developmentu na rzecz Spółek Zależnych,
•Koszty Akwizycyjne nabywane są w celu świadczenia przez Wnioskodawcę usług wsparcia i developmentu na rzecz Spółek Zależnych, a także są związane z ew. późniejszą sprzedażą udziałów w poszczególnych Spółkach Zależnych (o ile późniejsza sprzedaż udziałów będzie miała miejsce),
•Koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem Spółki mają charakter ogólny i są związane z całokształtem działalności gospodarczej Spółki, obejmującym zarówno świadczenie usług na rzecz spółek zależnych, jak i czynności zwolnione z VAT (np. udzielanie pożyczek). W przypadku kosztów ogólnych również stosowana jest proporcja VAT, jeśli nie jest możliwe wyodrębnienie kosztów przypadających na poszczególne rodzaje czynności.
Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego
Wydatki związane z użytkowaniem samochodów są dokumentowane przede wszystkim fakturami VAT wystawianymi na Spółkę przez dostawców towarów i usług. W przypadku świadczeń zwolnionych z podatku VAT wydatki dokumentowane są fakturami bez podatku VAT lub innymi właściwymi dokumentami księgowymi.
Wydatki na nabywane świadczenia stanowiące Koszty Usług Wsparcia, Koszty Akwizycyjne oraz Bieżące Koszty od podmiotów krajowych dokumentowane są w przeważającej większości fakturami z wykazanym podatkiem VAT. Incydentalnie mogą również występować faktury bez wykazanego podatku VAT w przypadku świadczeń korzystających ze zwolnienia z opodatkowania VAT lub inne właściwe dokumenty księgowe wykazujące takie transakcje.
W przypadku natomiast importu usług od podmiotów zagranicznych dostawcy wystawiają faktury bez wykazanego podatku VAT, a rozliczenie podatku następuje po stronie Spółki zgodnie z mechanizmem odwrotnego obciążenia.
Decyzja o ewentualnej sprzedaży udziałów w Spółkach Zależnych jest podejmowana w zależności od uwarunkowań rynkowych, regulacyjnych oraz strategicznych.
Spółka posiada udziały w spółkach prowadzących działalność operacyjną w obszarze projektów energetycznych, w odniesieniu do których zakłada się ich długoterminowe utrzymywanie w strukturze grupy kapitałowej. Jednocześnie nie można wykluczyć sprzedaży udziałów w wybranych Spółkach Zależnych, jeżeli będzie to uzasadnione odpowiednimi warunkami.
W przypadku zbywania w przyszłości udziałów w Spółkach Zależnych Wnioskodawca nie będzie dokonywać tych czynności w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej.
Spółka nie posiada tytułu prawnego do towarów wytwarzanych lub sprzedawanych przez Spółki Zależne, w szczególności do energii elektrycznej produkowanej przez te podmioty. Towary te stanowią własność Spółek Zależnych i są przez nie sprzedawane we własnym imieniu.
Spółki Zależne, których projekty są w fazie operacyjnej, produkują energię elektryczną, wobec czego mają tytuł prawny do energii elektrycznej (traktowanej na gruncie VAT jako towar) i sprzedają tę energię.
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie odzwierciedla tytułu własności Spółki do nieruchomości wykorzystywanych przez Spółki Zależne.
W większości Spółki Zależne nie posiadają tytułu własności do nieruchomości (gruntów), ponieważ projekty są realizowane na gruntach osób trzecich, zazwyczaj na podstawie umów dzierżawy oraz ustanawianych praw (np. służebności). Pojedyncze Spółki Zależne mogą incydentalnie nabywać działki na własność dla celów infrastrukturalnych.
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie odzwierciedla praw rzeczowych Spółki do nieruchomości.
Prawa do korzystania z nieruchomości przysługują bezpośrednio Spółkom Zależnym (np. na podstawie umów dzierżawy lub ustanowionych służebności).
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie stanowi dla Spółki bezpośredniego tytułu prawnego do własności ani posiadania nieruchomości.
Tytuły prawne do nieruchomości przysługują bezpośrednio Spółkom Zależnym, które korzystają z nich w szczególności na podstawie umów dzierżawy lub innych praw do korzystania z gruntów.
Co do zasady Spółki Zależne nie posiadają praw majątkowych, których instrumentami bazowymi byłyby towary, mierniki lub limity wielkości produkcji bądź uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, które mogłyby być realizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
W przypadku Spółek Zależnych mogą występować instrumenty zabezpieczające o charakterze finansowym związane z rynkiem energii elektrycznej, w szczególności kontrakty rozliczane finansowo (np. wirtualne umowy PPA – vPPA, kontrakty typu CfD) oparte o cenę energii elektrycznej i wolumen produkcji, a także instrumenty typu swap dotyczące ceny energii elektrycznej.
Spółka nie świadczy ani nie zamierza świadczyć usług ściągania długów (w tym factoringu) ani usług leasingu.
Spółka świadczy usługi doradztwa strategicznego i finansowego, natomiast nie są to usługi w zakresie wskazanym w przepisach dotyczących usług finansowych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 oraz 37–41 ustawy o VAT. W konsekwencji, nie są to usługi doradcze objęte art. 43 ust. 15 ustawy o VAT.
Spółka nie uczestniczy i nie będzie uczestniczyć w zarządzaniu Spółkami Zależnymi w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca. Nie nabywa udziałów w celach spekulacyjnych.
Każda ze Spółek Zależnych posiada własny zarząd odpowiedzialny za prowadzenie jej bieżących spraw oraz działalności operacyjnej.
Jednocześnie Spółka świadczyła oraz będzie świadczyć na rzecz Spółek Zależnych odpłatne usługi administracyjne oraz doradcze w zakresie gospodarczym. Usługi te są świadczone jako usługi zewnętrzne na zasadach rynkowych, za wynagrodzeniem.
Wnioskodawca nie świadczy/nie będzie świadczyć usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi.
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej Spółki ale stanowi formę inwestycji właścicielskiej przyjętą w ramach modelu prowadzenia działalności przez grupę kapitałową.
Celem Spółki jest rozwój działalności gospodarczej w obszarze projektów energetycznych. Realizacja poszczególnych projektów odbywa się poprzez wyspecjalizowane Spółki Zależne. Przyjęcie takiego modelu organizacyjnego nie oznacza jednak, że samo posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych stanowi przedmiot działalności Spółki.
Pytania
1.Czy Spółce przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie Kosztów Usług Wsparcia?
2.Czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu usług związanych z Kosztami Akwizycyjnym z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT?
3.Czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Bieżących Kosztów z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
1.W ocenie Wnioskodawcy Spółce przysługuje pełne prawo od odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Kosztów Usług Wsparcia.
2.W ocenie Wnioskodawcy Spółce przysługuje prawo od odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Kosztów Akwizycyjnych z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT.
3.W ocenie Wnioskodawcy Spółce przysługuje prawo od odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Bieżących Kosztów z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 1
Jak wynika z art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. W konsekwencji, jeżeli podatnik nabył towary i usługi, które będą wykorzystywane do celów jego działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, to powstaje po jego stronie prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony przy ich nabyciu.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego. Wyklucza to możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych albo do czynności zwolnionych z VAT (zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 Ustawy o VAT).
Katalog podatników VAT został wskazany w art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, w myśl którego podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza - według art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Kwestia, czy za działalność gospodarczą można uznać działalność polegającą na posiadaniu i zbywaniu udziałów była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał”).
W wyrokach w sprawach C-60/90 Polysar i C-155/94 Wellcome Trust Ltd oraz w sprawie C-80/95 Harnas & Helm CV Trybunał podkreślił, że samo posiadanie, czy też emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy, która pozwalałaby na uznanie posiadacza takich udziałów za podatnika. Ponadto w wyroku w sprawie C-77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro Trybunał rozwinął tę koncepcję uznając, że zwykłe nabycie udziałów w innych podmiotach nie stanowi wykorzystania majątku w celu osiągnięcia dochodu w sposób ciągły, ponieważ dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem własności majątku i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu VI Dyrektywy. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży udziałów i innych papierów wartościowych, w szczególności jednostek w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią w ogóle działalności gospodarczej.
Jednakże Trybunał przewidział w swoim orzecznictwie również wyjątki, które pozwalają łączyć z faktem posiadania i zbywania papierów wartościowych (akcji, udziałów) wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy, w określonych okolicznościach, a mianowicie sytuacje w których:
•posiadacz papierów wartościowych uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada,
•sprzedaż akcji, udziałów prowadzona jest w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej,
•posiadanie udziałów jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej.
Przede wszystkim w wyroku w sprawie C-142/99 Floridienne Trybunał stwierdził, że zaangażowanie w zarządzanie spółkami zależnymi (w holdingu) należy uznać za działalność gospodarczą, ale tylko w zakresie, w jakim pociąga to za sobą dokonywanie transakcji podlegających VAT, takich jak świadczenie przez Floridienne usług administracyjnych, rachunkowych i informatycznych na rzecz swoich spółek zależnych. Również w wyroku w sprawie C-102/00 Welthgrove BV Trybunał uznał, że działalnością gospodarczą będzie tylko takie zarządzanie spółkami zależnymi, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji podlegających opodatkowaniu.
Wśród usług wskazujących na udział spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami zależnymi Trybunał wymienił przykładowo w wyroku w sprawie C-442/01 KapHag świadczenie przez spółkę holdingową na rzecz spółek zależnych usług administracyjnych, finansowych, handlowych lub technicznych. Natomiast w wyroku w sprawie C-320/17 Marle Participations SARL Trybunał wskazał, że również usługi w zakresie wynajmowania nieruchomości spółkom zależnym powinny zostać uznane za udział spółki holdingowej w zarządzaniu, a tym samym za działalność gospodarczą spółki holdingowej dającej jej prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Ustalenie, czy spółka holdingowa bierze udział w zarządzaniu spółkami zależnymi poprzez świadczenie na jej rzecz usług opodatkowanych VAT ma istotne znaczenie dla istnienia po stronie spółki holdingowej prawa do odliczenia podatku naliczonego. Jak bowiem Trybunał wskazał przykładowo w wyroku w sprawie C-16/00 Cibo Participations, wydatki poniesione przez spółkę holdingową uczestniczącą w zarządzaniu spółką zależną w odniesieniu do różnych usług, które nabyła w ramach nabycia udziałów lub akcji w tej spółce zależnej, stanowią część kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią element cenotwórczy dla dostarczanych przez nią produktów, zachowując zatem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą spółki holdingowej.
Natomiast w wyroku w sprawie C-249/17 Ryanair Ltd Trybunał uznał, że już sam zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, polegającej na uczestniczeniu w zarządzaniu nabywaną spółką poprzez świadczenie na jej rzecz usług w zakresie zarządzania jest wystarczający, by uznać, że podatek VAT od czynności przygotowawczych (Usług Wsparcia związanych z nabyciem akcji) podlega odliczeniu. Uznano bowiem, że wydatki takie zachowują bezpośredni i ścisły związek z całością działalności gospodarczej, co oznacza, że należą do tzw. kosztów ogólnych podatnika. Trybunał pokreślił przy tym, że prawo do odliczenia VAT przysługuje także wtedy, gdy wydatki mają wyłącznie związek z planowaną działalnością gospodarczą (także wtedy gdy ostatecznie z przyczyn obiektywnych nie dojdzie do wykonania jakichkolwiek czynności opodatkowanych).
Analogicznie na gruncie krajowym, według ukształtowanej linii interpretacyjnej organów podatkowych w tym zakresie, warunkiem dokonania odliczenia VAT przez podatnika VAT, będącego spółką holdingową, jest chęć rzeczywistego zarządzania nabytą spółką poprzez świadczenie na jej rzecz usług opodatkowanych VAT, przykładowo usług wsparcia, administracyjnych, księgowych, handlowych czy technicznych. Świadczenie tego rodzaju usług dla podmiotu, którego udziały lub akcje podatnik kupił lub zamierza kupić, powoduje, że nabywca udziałów prowadzi działalność gospodarczą podlegającą VAT i ma wobec tego prawo do odliczenia podatku naliczonego. Powyższe potwierdził m.in. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „Dyrektor KIS”) w interpretacji indywidualnej 9 stycznia 2019 r., sygn. 0112- KDIL1-1.4012.731.2018.1.AK, gdzie wskazano, że: „sprzedaż udziałów/akcji prowadzona jest w ramach działalności gospodarczej polegającej na m.in. nabyciu i późniejszej sprzedaży udziałów/akcji w celach zarobkowych. Wnioskodawca świadczy bowiem na rzecz części przedmiotowych spółek opodatkowane usługi zarządzania, usługi administracyjne, księgowe, kadrowe, informatyczne, techniczne, kontrolingu, itp. W ocenie tut. organu nabywanie, posiadanie i zbywanie udziałów/akcji stanowi też bezpośrednie i stałe rozszerzenie działalności gospodarczej Wnioskodawcy. W konsekwencji, Wnioskodawca działa tym samym w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca, związane z posiadaniem udziałów/akcji”.
Analogiczne stanowisko przedstawiono przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 7 czerwca 2018 r., znak: 0114-KDIP1-2.4012.265.2018.1.JŻ.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy zdaniem Wnioskodawcy uznać, że Spółka jako holding aktywny uczestniczy w zarządzaniu Spółkami Zależnymi, których udziały posiada, poprzez świadczenie na ich rzecz usług opodatkowanych VAT. Wśród usług, które Spółka świadczy na rzecz Spółek Zależnych znajdują się - tak jak Spółka wskazywała w opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego - m.in.:
•doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju,
•analiza finansowa projektów inwestycyjnych,
•restrukturyzacja finansów spółek,
•przygotowanie modeli raportowania,
•usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Zasadne jest więc uznanie, że Spółka świadcząc Usługi Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT, a przez to jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT. Będąc z kolei podatnikiem z tytułu wykonywania działalności „holdingu aktywnego” powinno jej przysługiwać prawo do odliczenia podatku naliczonego od usług nabytych w celu świadczenia Usług Wsparcia.
Z art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT wynika ponadto, że dla powstania prawa do odliczenia konieczne jest istnienie związku pomiędzy nabytymi towarami i usługami, a sprzedażą opodatkowaną podatnika. Oznacza to, że tak długo jak podatnik będzie w stanie przyporządkować zakupy do opodatkowanej działalności, związek taki będzie istniał i prawo do odliczenia będzie przysługiwało.
W tym miejscu należy przede wszystkim podkreślić, iż ustawodawca wskazując na konieczność istnienia związku pomiędzy nabytymi towarami i usługami, a działalnością opodatkowaną, jednocześnie nie precyzuje, w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Natomiast powszechnie, w tym również w orzecznictwie Trybunału, przyjmuje się, że związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć zatem charakter pośredni lub bezpośredni.
O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą w szczególności dalszej odsprzedaży - towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy - bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast o pośrednim związku nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa - mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym.
Biorąc pod uwagę, że Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie inwestowania w udziały w spółkach działających w branży energii odnawialnej, należy uznać, że nabywane przez Spółkę usługi związane ze świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu są powiązane z jej podstawową działalnością gospodarczą. Inwestycje dokonywane przez Spółkę w udziały w Spółkach Zależnych łączą się z udziałem w zarządzaniu nabytymi spółkami i świadczeniu na ich rzecz Usług Wsparcia i Usług Developmentu.
Oznacza to spełnienie przez Spółkę wymogów, o których mowa w art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT. Spółka nabywając udziały w Spółkach Zależnych oraz świadcząc na ich rzecz usługi działa jako podatnik VAT. Z kolei usługi związane ze świadczeniem Usług Wsparcia i Usługami Developmentu są związane z tą działalnością, wobec czego Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT w związku z ich nabyciem.
Stanowisko, zgodnie z którym podatnikowi prowadzącemu działalność w zakresie nabywania udziałów w innych spółkach oraz uczestnictwa w zarządzaniu nimi poprzez świadczenia na ich rzecz usług zostało potwierdzone w interpretacjach indywidualnych. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 2 grudnia 2019 r., sygn. 0114-KDIP1-1.4012.537.2019.1.JO, wskazano, że: „w odniesieniu do nabytych usług wsparcia w zakresie opłacalności nabycia udziałów/akcji danej spółki, które są związane z działalnością opodatkowaną podatkiem VAT prowadzoną przez Wnioskodawcę, Spółce będącej zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, przysługuje/będzie przysługiwało, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego na podstawie otrzymanych faktur dokumentujących zakup ww. usług”.
Również w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 10 grudnia 2019 r., sygn. 0114- KDIP4.4012.621.2019.2.EK, wskazano, że „Odnosząc się zatem do prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w wyniku nabycia usług związanych w usługami wykonywanymi na rzecz Wnioskodawcy związanymi ze sprzedażą 100% akcji w spółce zależnej należy wskazać, że zgodnie z powołanymi wyrokami TSUE, koszty te przyporządkować należy do ogólnych kosztów prowadzenia przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej. Jak wskazał Wnioskodawca, zakupione usługi, poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa Wnioskodawcy, mają związek z uzyskaniem przez Spółkę obrotu opodatkowanego podatkiem VAT. Zatem, w odniesieniu do nabytych przez Wnioskodawcę usług związanych ze sprzedażą akcji w spółce A., które są wykorzystywane do czynności opodatkowanych VAT Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy”.
Stanowisko Spółki zostało potwierdzone również w innych interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe, w tym m.in.:
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora KIS z 12 października 2017 r. sygn. 0114- KDIP1-1.4012.414.2017.1.KBR,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora KIS z 3 marca 2017 r., sygn. 2461- IBPP3.4512.871.2016.1.JP,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 lutego 2017 r., sygn. IPPP2.4512.26.2017.1.DG,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 10 listopada 2016 r., sygn. 1462-IPPP2.4512.735.2016.1.MAO,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 12 października 2016 r., sygn. ILPP1-3/4512-1-10/16-2/JK,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 30 maja 2016 r., sygn. IPPP1/4512-366/16-2/MP,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 21 stycznia 2016 r., sygn. IPTPP2/4512-586/15-4/AJB,
•interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 9 października 2015 r., sygn. ILPP1/4512-1-528/15-4/MD.
Reasumując, należy stwierdzić że Spółce przysługuje i będzie przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu dokumentujących Koszty Usług Wsparcia na podstawie art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 2 i 3
Podtrzymując argumentację prawną przywołaną w uzasadnieniu Wnioskodawcy w zakresie pytania 1, również w odniesieniu do pytania 2 Wnioskodawca jest zdania, że Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie Bieżących Kosztów oraz Kosztów Akwizycji na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT z ewentualnym uwzględnieniem przepisów o proporcjonalnym odliczeniu VAT (art. 90 ust. 3-6 Ustawy o VAT), czyli z zastosowaniem właściwej dla Spółki proporcji VAT.
Istnienie po stronie Wnioskodawcy prawa do odliczenia uzasadnione jest z istnieniem związku pomiędzy nabywanymi usługami w ramach Kosztów Bieżących oraz Kosztów Akwizycji a świadczeniem na rzecz Spółek Zależnych Usług Wsparcia. Nabycie usług stanowiących Koszty Bieżące oraz Koszty Akwizycji ma (i będzie miało) bowiem związek z wykonywanymi przez Spółkę czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług, tj. świadczeniem na rzecz Spółek Zależnych Usług Wsparcia. W związku z powyższym, poniesienie tych wydatków w sposób bezpośredni prowadzić będzie do świadczenia usług opodatkowanych.
Wnioskodawca wskazuje również, że w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych także organy podatkowe potwierdzały już prawo „holdingu aktywnego” do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z ponoszenia kosztów ogólnych działalności oraz usług refakturowanych na inne spółki. W stosunku do kosztów ogólnych działalności, którym co do zasady odpowiadają Bieżące Koszty, istnienie prawa do odliczenia zostało potwierdzone przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 8 października 2018 r., sygn. 0112-KDIL1-1.4012.577.2018.1.RW, w której w odniesieniu do ogólnych kosztów działalności wskazano, że: „część ww. wydatków jest ujmowana przez Wnioskodawcę jako koszty ogólnego zarządu i poprzez alokację na poszczególne piony biznesowe w ramach przedsiębiorstwa Wnioskodawcy wpływa na cenę produktów i usług sprzedawanych przez Wnioskodawcę w zakresie działalności opodatkowanej VAT (tzn. jest wprost brana pod uwagę przy kalkulacji tych cen jako tzw. narzut kosztów pośrednich), a część przypisywana do obsługi Grupy Kapitałowej stanowi tzw. koszty ogólne Wnioskodawcy i w ten sposób wpływa na ogólny poziom rentowności Wnioskodawcy w zakresie działalności opodatkowanej VAT. Tym samym, pomimo ogólnego charakteru wydatków, wszystkie ww. koszty zachowują ścisły związek z całą działalnością gospodarczą Wnioskodawcy opodatkowaną VAT”.
Podobne stanowisko zajął także Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w wydanej 21 lutego 2017 r. interpretacji indywidualnej, sygn. 2461-IBPP1.4512.999.2016.2.AZb, w której wskazano, że „Dokonując zatem analizy powołanych przepisów prawa w kontekście opisanego stanu sprawy należy stwierdzić, że nabycie od podmiotów zewnętrznych usług prawnych, księgowych i kadrowych oraz wynajmu powierzchni, w celu ich dalszej odsprzedaży na rzecz spółek z grupy ma (będzie miało) związek z wykonywanymi przez Spółkę czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Jak bowiem wskazał Wnioskodawca, wydatki na nabycie usług prawnych, księgowych i kadrowych oraz wynajem powierzchni są ponoszone przez Spółkę w celu świadczenia na rzecz podmiotów zależnych czynności opodatkowanych podatkiem VAT. W związku z powyższym, poniesienie tych wydatków w sposób bezpośredni prowadzić będzie do świadczenia usług opodatkowanych. Mając zatem na uwadze wyżej powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W omawianej sprawie nabywane od podmiotów zewnętrznych w celu dalszej odsprzedaży na rzecz spółek z grupy usługi prawne, księgowe i kadrowe oraz wynajmu powierzchni są (będą) wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym, Wnioskodawcy przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakupy wskazanych wyżej usług, o ile nie zaistnieją przesłanki negatywne wymienione w art. 88 ustawy o VAT”.
Zdaniem Wnioskodawcy, również interpretacje indywidualne przywołane w uzasadnieniu stanowiska Spółki w odniesieniu do pytania 1 potwierdzają zasadność poglądu Wnioskodawcy o przysługiwaniu prawa do odliczenia w odniesieniu do Bieżących Kosztów oraz Kosztów Akwizycji. Wykazują one bowiem związek z opodatkowaną VAT działalnością gospodarczą Spółki.
Biorąc jednak pod uwagę, że Spółka świadczy nie tylko usługi opodatkowane VAT (Usługi Wsparcia i Usługi Developmentu), ale również usługi zwolnione (pożyczki), Wnioskodawca powinien przy dokonywaniu odliczenia stosować również art. 90 Ustawy o VAT, który w sposób techniczno-prawny uzupełnia generalną zasadę neutralności wyrażoną w art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT.
W myśl art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT, w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT).
Proporcję, o której mowa w ust. 2 - na podstawie art. 90 ust. 3 Ustawy o VAT - ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.
Według art. 90 ust. 4 Ustawy o VAT, proporcję, o której mowa w ust. 3, określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalona proporcja. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.
Zgodnie z art. 90 ust. 6 Ustawy o VAT, do obrotu, o którym mowa w ust. 3 tego przepisu, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących:
1. pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych;
2. usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 Ustawy o VAT, w zakresie, w jakim czynności te mają charakter pomocniczy.
Zatem, dokonując analizy przepisów stwierdzić należy, że na podstawie art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT, występuje obowiązek wyodrębnienia podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. Natomiast w sytuacji, gdy nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT.
Spółka dokonując odliczenia podatku naliczonego wynikającego z nabycia usług związanych z Bieżącymi Kosztami oraz Kosztami Akwizycji będzie zobowiązana do dokonania proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego przypadającego na sprzedaż opodatkowaną podatkiem VAT oraz zwolnioną z VAT (art. 90 ust. 2-6 Ustawy o VAT).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. takimi, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
W myśl art. 88 ust. 3a ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:
1)sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:
a)wystawionymi przez podmiot nieistniejący;
b)(uchylona)
2)transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;
3)(uchylony)
4)wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:
a)stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności,
b)podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,
c)potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności;
5)faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;
6)(uchylony)
7)wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze – w części dotyczącej tych czynności.
W oparciu o art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W świetle art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Treść powołanych przepisów wskazuje, że za podatnika podatku VAT będzie uznany tylko taki podmiot, który dokonuje czynności zmierzających do wykorzystania nabytych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
Należy zauważyć, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku pomiędzy dokonywanymi zakupami towarów i usług a prowadzoną działalnością opodatkowaną generującą podatek należny.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie precyzują, jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia. Związek ten może być bezpośredni (wydatek na nabycie towaru, który następnie zostanie przez podatnika sprzedany), bądź pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.
Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE m.in.: wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excise), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Particiationls SA v. Directeur region al des impots du Nord-Pas-de-Calats). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.
Jak wynika z opisu sprawy, są Państwo podatnikiem VAT czynnym. Będąc częścią Grupy zajmują Państwo pozycję spółki holdingowej, co wiąże się m.in. z tym, że inwestują Państwo w udziały w Spółkach Zależnych zajmujących się OZE poprzez nabywanie oraz sprzedawanie udziałów.
Po nabyciu udziałów w Spółkach Zależnych, co do zasady rozpoczynają Państwo świadczenie na ich rzecz Usług Wsparcia, a także Usług Developmentu, polegających na rozwoju posiadanych przez Spółki Zależne projektów OZE. Tym samym, nabycie udziałów w Spółkach Zależnych oznacza także dla Państwa poszerzenie portfolio swoich klientów, na rzecz których świadczą Państwo usługi opodatkowane podatkiem VAT.
Planują Państwo nabywać udziały w Spółkach Zależnych, niemniej nie każda transakcja musi oznaczać, że nabywają Państwo 100% udziałów (mogą bowiem zdarzać się przypadki, w których nie nabędą Państwo wszystkich udziałów). Celem nabywania udziałów w Spółkach Zależnych jest rozwój grupy kapitałowej i świadczenie na rzecz Spółek Zależnych z grupy kapitałowej Usług Wsparcia i Usług Developmentu. Nie jest wykluczone także, że będą Państwo sprzedawać w przyszłości udziały w Spółkach Zależnych.
Decyzja o ewentualnej sprzedaży udziałów w Spółkach Zależnych jest podejmowana w zależności od uwarunkowań rynkowych, regulacyjnych oraz strategicznych. Posiadają Państwo udziały w spółkach prowadzących działalność operacyjną w obszarze projektów energetycznych, w odniesieniu do których zakłada się ich długoterminowe utrzymywanie w strukturze grupy kapitałowej. Jednocześnie nie można wykluczyć sprzedaży udziałów w wybranych Spółkach Zależnych, jeżeli będzie to uzasadnione odpowiednimi warunkami.
W przypadku zbywania w przyszłości udziałów w Spółkach Zależnych nie będą Państwo dokonywać tych czynności w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej.
Nie posiadają Państwo tytułu prawnego do towarów wytwarzanych lub sprzedawanych przez Spółki Zależne, w szczególności do energii elektrycznej produkowanej przez te podmioty. Towary te stanowią własność Spółek Zależnych i są przez nie sprzedawane we własnym imieniu. Spółki Zależne, których projekty są w fazie operacyjnej, produkują energię elektryczną, wobec czego mają tytuł prawny do energii elektrycznej (traktowanej na gruncie VAT jako towar) i sprzedają tę energię.
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie odzwierciedla Państwa tytułu własności do nieruchomości wykorzystywanych przez Spółki Zależne. W większości Spółki Zależne nie posiadają tytułu własności do nieruchomości (gruntów), ponieważ projekty są realizowane na gruntach osób trzecich, zazwyczaj na podstawie umów dzierżawy oraz ustanawianych praw (np. służebności). Pojedyncze Spółki Zależne mogą incydentalnie nabywać działki na własność dla celów infrastrukturalnych. Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie odzwierciedla praw rzeczowych Spółki do nieruchomości. Prawa do korzystania z nieruchomości przysługują bezpośrednio Spółkom Zależnym (np. na podstawie umów dzierżawy lub ustanowionych służebności). Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie stanowi dla Państwa bezpośredniego tytułu prawnego do własności ani posiadania nieruchomości. Tytuły prawne do nieruchomości przysługują bezpośrednio Spółkom Zależnym, które korzystają z nich w szczególności na podstawie umów dzierżawy lub innych praw do korzystania z gruntów. Co do zasady Spółki Zależne nie posiadają praw majątkowych, których instrumentami bazowymi byłyby towary, mierniki lub limity wielkości produkcji bądź uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, które mogłyby być realizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
W przypadku Spółek Zależnych mogą występować instrumenty zabezpieczające o charakterze finansowym związane z rynkiem energii elektrycznej, w szczególności kontrakty rozliczane finansowo (np. wirtualne umowy PPA – vPPA, kontrakty typu CfD) oparte o cenę energii elektrycznej i wolumen produkcji, a także instrumenty typu swap dotyczące ceny energii elektrycznej.
Nie świadczą Państwo ani nie zamierzają świadczyć usług ściągania długów (w tym factoringu) ani usług leasingu. Świadczą Państwo usługi doradztwa strategicznego i finansowego, natomiast nie są to usługi w zakresie wskazanym w przepisach dotyczących usług finansowych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 oraz 37–41 ustawy o VAT. W konsekwencji, nie są to usługi doradcze objęte art. 43 ust. 15 ustawy o VAT.
Nie uczestniczą i nie będą Państwo uczestniczyć w zarządzaniu Spółkami Zależnymi w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca. Nie nabywają Państwo udziałów w celach spekulacyjnych.
Każda ze Spółek Zależnych posiada własny zarząd odpowiedzialny za prowadzenie jej bieżących spraw oraz działalności operacyjnej.
Nie świadczą/nie będą Państwo świadczyć usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi.
Posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych nie jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem Państwa działalności gospodarczej, ale stanowi formę inwestycji właścicielskiej przyjętą w ramach modelu prowadzenia działalności przez grupę kapitałową.
Państwa celem jest rozwój działalności gospodarczej w obszarze projektów energetycznych. Realizacja poszczególnych projektów odbywa się poprzez wyspecjalizowane Spółki Zależne. Przyjęcie takiego modelu organizacyjnego nie oznacza jednak, że samo posiadanie udziałów w Spółkach Zależnych stanowi przedmiot działalności Spółki.
Ze względu na pełnioną funkcję holdingową nabywając Spółki Zależne, udzielają im Państwo również pożyczek. Ponieważ Spółki Zależne w momencie zakupu są na różnym etapie realizacji projektów OZE, tj. planowania, developmentu, budowy lub produkcji, w przypadku pierwszych trzech etapów niezbędne są wysokie nakłady finansowe w celu rozwoju projektu oraz dalej generowania zysków. Traktują Państwo udzielanie pożyczek jako transakcje zwolnione z VAT. Jednakże celem nabywania przez Państwa udziałów w Spółkach Zależnych i związanych z tym usług akwizycyjnych nie jest udzielanie pożyczek Spółkom Zależnym.
Jednocześnie świadczą oraz będą Państwo świadczyć na rzecz Spółek Zależnych odpłatne usługi administracyjne oraz doradcze w zakresie gospodarczym. Usługi te są świadczone jako usługi zewnętrzne na zasadach rynkowych, za wynagrodzeniem.
W toku prowadzonej działalności gospodarczej ponoszą Państwo koszty związane z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych oraz koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem i świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych.
W związku z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych, ponoszą Państwo Koszty Akwizycyjne, które pozostają w bezpośrednim związku z prowadzonymi przez Państwa działaniami inwestycyjnymi, mającymi na celu identyfikację, ocenę oraz przeprowadzenie transakcji nabycia udziałów w podmiotach powiązanych lub zewnętrznych. Wydatki te służą zapewnieniu kompleksowego przygotowania i prawidłowej realizacji procesu akwizycyjnego, w tym w szczególności weryfikacji kondycji prawnej, finansowej i organizacyjnej nabywanych podmiotów, opracowaniu i zawarciu stosownych umów oraz zapewnieniu zgodności transakcji z obowiązującymi przepisami prawa. Wydatki te dotyczą takich świadczeń jak:
•usługi prawne w zakresie przygotowania dokumentacji transakcyjnej oraz wsparcia w zakresie przeprowadzenia samej transakcji nabycia udziałów,
•usługi doradztwa finansowego dot. nabywanych spółek,
•usługi notarialne (koszty sporządzenia dokumentów, poświadczenia podpisów, koszty wypisów, poświadczeń, itp.),
•usługi badania due diligence, w tym w zakresie finansowym, prawnym, podatkowym i technicznym,
•usługi tłumaczenia dokumentów,
•usługi udostępnienia repozytorium dokumentów (VDR), polegające na zapewnieniu Spółce dostępu do specjalistycznej, zabezpieczonej platformy online, służącej do przechowywania, udostępniania i zarządzania dokumentacją transakcyjną w procesach akwizycyjnych. Repozytorium VDR umożliwia bezpieczne gromadzenie i kontrolowany dostęp do dokumentów przez uprawnione osoby (np. doradców, audytorów, kontrahentów), zapewniając pełną kontrolę nad historią zmian, logowaniem aktywności oraz ochroną poufnych informacji. Usługa ta jest wykorzystywana w szczególności podczas przeprowadzania due diligence, negocjacji oraz finalizacji transakcji nabycia udziałów, pozwalając na sprawną i bezpieczną wymianę dokumentów pomiędzy wszystkimi stronami zaangażowanymi w proces.
Koszty Akwizycyjne są ponoszone przez Państwa w celu nabycia udziałów w Spółkach Zależnych, co umożliwia Państwu również m.in. świadczenie na rzecz Spółek Zależnych czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. Usług Wsparcia i Developmentu.
Koszty Akwizycyjne nabywane są w celu świadczenia przez Państwa usług wsparcia i developmentu na rzecz Spółek Zależnych, a także są związane z ew. późniejszą sprzedażą udziałów w poszczególnych Spółkach Zależnych (o ile późniejsza sprzedaż udziałów będzie miała miejsce).
Ponoszą Państwo również Bieżące Koszty, które pozostają w związku z Państwa codziennymi działaniami operacyjnymi, obejmującymi zapewnienie prawidłowej organizacji pracy, obsługi administracyjnej i finansowej, utrzymania zasobów niezbędnych do realizacji zadań gospodarczych oraz zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności. Mogą to być w szczególności:
•koszty wynajmu biura,
•zakupy wyposażenia do biura, artykułów spożywczych i środków czystości,
•wydatki związane z użytkowanymi samochodami (np. leasing, utrzymanie samochodów),
•koszty wyjazdów służbowych, np. bilety, parkingi, wynajem samochodów,
•szkolenia i kursy dla osób zatrudnionych,
•usługi związane z infrastrukturą biurową (np. telekomunikacyjne, IT),
•zewnętrzne usługi doradztwa podatkowego, usługi prawne i pozostałe usługi doradcze,
•usługi pocztowe i kurierskie,
•usługi związane z pozyskaniem finansowania przez Spółkę, obejmujące wszelkie działania i wydatki ponoszone w celu uzyskania środków finansowych z zewnętrznych źródeł, takich jak banki, fundusze inwestycyjne czy inne instytucje finansowe. Celem tych usług jest zapewnienie Spółce dostępu do kapitału niezbędnego do realizacji bieżących zadań gospodarczych, inwestycji oraz rozwoju działalności. W szczególności mogą to być:
- usługi doradcze i prawne związane z analizą potrzeb i możliwości finansowania,
- przygotowanie niezbędnej dokumentacji do wniosków kredytowych, pożyczkowych lub emisji obligacji,
- wsparcie w negocjacjach z instytucjami finansującymi,
- koszty uzyskania gwarancji bankowych, kredytów, pożyczek (w tym prowizje, opłaty, odsetki, koszty tłumaczeń dokumentów),
- opłaty administracyjne i skarbowe związane z procesem pozyskania finansowania,
- usługi audytorskie i analizy due diligence wymagane przez instytucje finansujące.
Koszty związane z Państwa bieżącym funkcjonowaniem mają charakter ogólny i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym do świadczenia usług opodatkowanych VAT na rzecz Spółek Zależnych. Stanowią one element kosztów ogólnych, które wpływają na możliwość wykonywania czynności opodatkowanych.
W prowadzonej działalności wykorzystują Państwo samochody osobowe w rozumieniu art. 2 pkt 34 ustawy o VAT. Samochody te są używane przez Państwa pracowników w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, w tym w szczególności w zakresie świadczenia przez Spółkę Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych. Samochody nie są oddawane w odpłatne używanie (np. najem, dzierżawa, leasing) na rzecz innych podmiotów. Samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej, a Państwo nie prowadzą ewidencji przebiegu pojazdów. Odliczają Państwo 50% podatku naliczonego od wydatków związanych z nabyciem, używaniem i eksploatacją tych samochodów, zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy o VAT.
Wydatki związane z użytkowaniem samochodów obejmują w szczególności: koszty paliwa, serwisu, napraw, ubezpieczenia, opłat eksploatacyjnych (np. parkingi, myjnie) oraz amortyzacji lub rat leasingowych. Wydatki te dokumentowane są przede wszystkim fakturami VAT wystawianymi na Państwa przez dostawców towarów i usług. W przypadku świadczeń zwolnionych z podatku VAT wydatki dokumentowane są fakturami bez podatku VAT lub innymi właściwymi dokumentami księgowymi.
Bieżące Koszty są związane z ogółem Państwa działalności gospodarczej, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz Spółek Zależnych. Nabywanie tych usług umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej przez Y., w tym umożliwia wykonywanie czynności opodatkowanych.
Oznacza to, że są związane jednocześnie ze:
•świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych opodatkowanych VAT oraz
•udzielaniem pożyczek na rzecz Spółek Zależnych - czynnościami zwolnionymi z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT.
Gdyby natomiast doszło w przyszłości do sprzedaży udziałów w Spółkach Zależnych, nie jest wykluczone, że koszty ponoszone w ramach Kosztów Bieżących będą związane także z tą transakcją.
W przypadku kosztów ogólnych również stosowana jest proporcja VAT, jeśli nie jest możliwe wyodrębnienie kosztów przypadających na poszczególne rodzaje czynności.
Świadczą Państwo na rzecz Spółek Zależnych (a w przypadku niektórych Spółek Zależnych będą Państwo świadczyć) Usługi Wsparcia i Usługi Developmentu, obejmujące m. in. następujące usługi podlegające opodatkowaniu VAT (zakres usług może się różnić w zależności od Spółki, na rzecz której są one świadczone):
•doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju,
•bieżące doradztwo i zarządzanie,
•analiza finansowa projektów inwestycyjnych,
•zarządzanie finansami spółek (w tym controlling),
•przygotowanie modeli raportowania,
•usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych,
•usługi rozwoju projektów (developmentu/pre-construction),
•usługi back-office (tj. w szczególności wsparcie administracyjne, sekretaryjne, dostęp do oprogramowania zewnętrznego, dostęp do infrastruktury biurowej m.in. telefonów komórkowych).
Usługi udzielania pożyczek Spółkom Zależnym nie są świadczone w ramach Usług Wsparcia. Udzielanie pożyczek stanowi odrębny rodzaj czynności, który jest traktowany jako działalność finansowa, korzystająca ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Nie zrezygnowali Państwo i nie planują zrezygnować ze zwolnienia od podatku VAT z tytułu udzielania pożyczek zgodnie z art. 43. ust. 22 ustawy o VAT.
Usługi Wsparcia obejmują natomiast działania takie jak doradztwo, zarządzanie, controlling, wsparcie administracyjne czy development projektów – czyli czynności opodatkowane VAT, świadczone na rzecz Spółek Zależnych. Jednocześnie będą Państwo w stanie przyporządkować ponoszone wydatki do czynności związanych z usługami udzielania pożyczek i do pozostałych czynności.
W celu świadczenia Usług Wsparcia i Usług Developmentu, podlegających opodatkowaniu VAT mogą Państwo nabywać usługi od podwykonawców w zakresie, w którym wykonywanie poszczególnych czynności własnymi zasobami Y. jest niemożliwe, nieekonomiczne lub nieracjonalne, m.in. następujące usługi udokumentowane fakturami VAT lub innym dokumentem oraz ponosić Koszty Usług Wsparcia:
•usługi doradcze i zarządzania,
•usługi związane z prowadzeniem developmentu, w tym od deweloperów, prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze,
•usługi inżynieryjne,
•usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych,
•koszty wyjazdów służbowych związanych ze świadczeniem usług,
•koszty związane z użytkowaniem samochodów.
Świadczenie przez Państwa Usług Wsparcia i Developmentu zapewnia ograniczenie kosztów poprzez wyeliminowanie powielania czynności przez pracowników rozproszonych spółek i świadczenie ich z jednego, centralnego miejsca. Ponadto ma wpływać na poprawę funkcjonowania Spółek Zależnych poprzez ujednolicenie procesów i procedur, lepszą kontrolę wewnętrzną, skrócenie czasu raportowania do Spółki, ujednoliceniu dobrych praktyk i obiegu wiedzy w organizacji.
Nie nabywają Państwo usług wykorzystywanych do celów innych niż działalność gospodarcza.
Wydatki na nabywane świadczenia stanowiące Koszty Usług Wsparcia, Koszty Akwizycyjne oraz Bieżące Koszty od podmiotów krajowych dokumentowane są w przeważającej większości fakturami z wykazanym podatkiem VAT. Incydentalnie mogą również występować faktury bez wykazanego podatku VAT w przypadku świadczeń korzystających ze zwolnienia z opodatkowania VAT lub inne właściwe dokumenty księgowe wykazujące takie transakcje. Sporadycznie mogą pojawić się również usługi finansowe, które korzystają ze zwolnienia z VAT – w takich przypadkach na fakturze nie jest wykazywany podatek VAT.
W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, faktury nie zawierają wykazanego VAT, a rozliczenie podatku następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług (mechanizm odwrotnego obciążenia).
W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy będzie Państwu przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie Kosztów Usług Wsparcia.
Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Przy czym istotna jest intencja nabycia, tzn. jeśli dany towar ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, pod warunkiem że nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.
Z okoliczności sprawy wynika, że w celu świadczenia Usług Wsparcia i Usług Developmentu, podlegających opodatkowaniu VAT, mogą Państwo nabywać usługi od podwykonawców w zakresie, w którym wykonywanie poszczególnych czynności własnymi zasobami Y. jest niemożliwe, nieekonomiczne lub nieracjonalne, m.in. następujące usługi udokumentowane fakturami VAT lub innym dokumentem oraz ponosić Koszty Usług Wsparcia:
- usługi doradcze i zarządzania,
- usługi związane z prowadzeniem developmentu, w tym od deweloperów, prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze,
- usługi inżynieryjne,
- usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych,
- koszty wyjazdów służbowych związanych ze świadczeniem usług,
- koszty związane z użytkowaniem samochodów.
Wydatki na nabywane świadczenia stanowiące Koszty Usług Wsparcia od podmiotów krajowych dokumentowane są w przeważającej większości fakturami z wykazanym podatkiem VAT. Incydentalnie mogą również występować faktury bez wykazanego podatku VAT w przypadku świadczeń korzystających ze zwolnienia z opodatkowania VAT lub inne właściwe dokumenty księgowe wykazujące takie transakcje. Sporadycznie mogą pojawić się również usługi finansowe, które korzystają ze zwolnienia z VAT – w takich przypadkach na fakturze nie jest wykazywany podatek VAT. W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, faktury nie zawierają wykazanego VAT, a rozliczenie podatku następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług (mechanizm odwrotnego obciążenia).
W świetle przedstawionego we wniosku opisu sprawy i przywołanych przepisów należy stwierdzić, że w kontekście ponoszenia przez Państwa Kosztów Usług Wsparcia, będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie Usług Wsparcia, otrzymanych od podmiotów krajowych i zawierających podatek VAT. Jak Państwo wskazali, Koszty Usług Wsparcia ponoszone są w celu świadczenia Usług Wsparcia i Usług Developmentu – stanowiących usługi podlegające opodatkowaniu. W analizowanej sprawie warunki odliczenia podatku naliczonego w odniesieniu do Kosztów Usług Wsparcia, określone w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, będą zatem spełnione.
Jednak, aby w pełni odnieść się do Państwa wątpliwości, należy zwrócić uwagę na kwestię miejsca świadczenia w przypadku nabywania ww. usług od podmiotów zagranicznych, gdzie faktury nie zawierają wykazanego VAT, a rozliczenie podatku następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług.
Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy. Stosownie do art. 28a ustawy:
Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
1)ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:
a)podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
b)osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;
2)podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.
Przepis art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy o podatku od towarów i usług. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalania miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:
W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika działającego w takim charakterze jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Ww. zasady należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy ust. 3 i 4, art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 i art. 28n ustawy nie będą przewidywać innych zasad ustalenia miejsca świadczenia.
Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.
Stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy:
Przez import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:
Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
a)usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
b)usługobiorcą jest:
- w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
- w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
- w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.
Według art. 17 ust. 2 ustawy,
W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem podatku VAT z siedzibą w Polsce. W celu świadczenia Usług Wsparcia i Usług Developmentu, podlegających opodatkowaniu VAT mogą Państwo ponosić Koszty Usług Wsparcia wymienione powyżej. W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, gdzie faktury nie zawierają wykazanego VAT, rozliczenia podatku VAT dokonują Państwo zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług.
Z uwagi na to, że posiadają Państwo siedzibę na terytorium kraju, to zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy, miejscem opodatkowania nabywanych przez Państwa usług świadczonych przez podmiot zagraniczny nieposiadający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce, jest terytorium kraju, tj. Polski. W związku z tym, nabywane przez Państwa od podmiotu zagranicznego usługi (generujące Koszty Usług Wsparcia) stanowią import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy, z tytułu którego to Państwo są podatnikiem, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i to na Państwu ciąży obowiązek rozliczenia nabywanych usług.
Przechodząc do kwestii budzącej Państwa wątpliwości, jeszcze raz należy podkreślić, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Przy czym istotna jest intencja nabycia, tzn. jeśli dany towar ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, pod warunkiem że nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.
W związku z powyższym, skoro opisane wyżej Koszty Usług Wsparcia od podmiotów zagranicznych, będą mieć związek ze świadczeniem przez Państwa opodatkowanych podatkiem VAT Usług Wsparcia i Usług Developmentu, to będzie Państwu przysługiwać, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo to będzie przysługiwało Państwu pod warunkiem niezaistnienia ograniczeń wskazanych w art. 88 ustawy.
Wskazali też Państwo, że w ramach Kosztów Usług Wsparcia będą Państwo ponosić również koszty związane z użytkowaniem samochodów. W kwestii prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków dotyczących pojazdów samochodowych ustawa zawiera przepisy szczególne.
W tym zakresie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na art. 86a ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym:
W przypadku wydatków związanych z pojazdami samochodowymi kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, stanowi 50% kwoty podatku wynikającej z faktury otrzymanej przez podatnika.
Stosownie do treści art. 86a ust. 2 ustawy:
Do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w ust. 1, zalicza się wydatki dotyczące:
1)nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych;
2)używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową, inne niż wymienione w pkt 3;
3)nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.
Zgodnie z powyższymi regulacjami podatnikowi przysługuje co do zasady ograniczone do 50% prawo do odliczenia podatku w odniesieniu do wszystkich wydatków związanych z pojazdami samochodowymi przeznaczonymi do użytku „mieszanego”. Dla celów stosowania tego ograniczenia przez wykorzystywanie „mieszane” należy rozumieć, że w odniesieniu do pojazdu wykorzystywanego w działalności gospodarczej istnieje możliwość jego użycia również do celów niezwiązanych z tą działalnością, np. do celów prywatnych. Wystarczy przy tym możliwość nawet tylko jednorazowego użycia pojazdu do celów prywatnych, aby uznać, że pojazd może być wykorzystywany w sposób „mieszany”. Nie jest przy tym istotny moment, w którym użycie to ma miejsce podczas całego okresu użytkowania przez podatnika danego pojazdu, żeby uznać ten pojazd za wykorzystywany do celów „mieszanych”. Przyjmuje się, że każdy pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony – ze względu na swoje cechy konstrukcyjne – służy co do zasady użytkowi „mieszanemu”, a zatem wszystkie wydatki z nim związane podlegają ograniczeniu w odliczaniu do 50%.
Wskazali Państwo, że samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 86a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, a Państwo nie prowadzą ewidencji przebiegu pojazdów, o której mowa w art. 86a ust. 6-8 ustawy o VAT. Samochody nie należą również do kategorii pojazdów wskazanych w art. 86a ust. 9 pkt 1-3 ustawy o VAT. W związku z tym, odliczają Państwo 50% podatku naliczonego od wydatków związanych z nabyciem, używaniem i eksploatacją tych samochodów, zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy o VAT.
Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy, należy stwierdzić, że (o ile nie wystąpią przesłanki negatywne wymienione w art. 88 ustawy) będąc zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT:
- będą mieli Państwo pełne prawo do odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego z faktur z wykazanym podatkiem VAT dokumentujących poniesienie Kosztów Usług Wsparcia od podmiotów krajowych oraz w przypadku faktur otrzymanych od podmiotów zagranicznych (z wyjątkiem kosztów związanych z użytkowaniem samochodów), zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy,
- będą Państwo mieli prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o 50% kwoty podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących wydatki związane z Kosztami Usług Wsparcia – w zakresie kosztów związanych z użytkowaniem samochodów, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy oraz art. 86a ust. 1 pkt 1 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 oceniane jako całość, jest nieprawidłowe.
W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu usług związanych z Kosztami Akwizycyjnym oraz z faktur dokumentujących poniesienie Bieżących Kosztów z uwzględnieniem proporcji z art. 90 ust. 2 ustawy.
Wyrazem ścisłej zależności między uprawnionym odliczeniem podatku naliczonego, z wykonywaniem czynności opodatkowanych są regulacje zawarte w art. 90 ustawy, które w sposób techniczno-prawny uzupełniają generalną zasadę wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy.
W przypadku wykonywania w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem, należy mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 90 ustawy. Powyższe przepisy stanowią również uzupełnienie regulacji art. 86 ustawy.
Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy:
W stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Stosownie do art. 90 ust. 2 ustawy:
Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.
W myśl art. 90 ust. 3 ustawy:
Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.
Przepis art. 90 ust. 4 ustawy stanowi, że:
Proporcję, o której mowa w ust. 3, określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalana proporcja. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.
Z art. 90 ust. 5 ustawy wynika, że:
Do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika – używanych przez podatnika na potrzeby jego działalności.
Stosownie do art. 90 ust. 6 ustawy:
Do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących:
1)pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,
2)usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.
Ponadto zgodnie z art. 90 ust. 10 ustawy:
W przypadku gdy proporcja określona zgodnie z ust. 2-8:
1)przekroczyła 98% oraz kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była mniejsza niż 10.000 zł - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 100%,
2)nie przekroczyła 2% - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0%.
Analiza powołanych wyżej przepisów wskazuje, że na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy występuje obowiązek wyodrębnienia kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje.
Tym samym, warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Jednocześnie przedstawiona w ww. przepisie zasada, wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.
Na podstawie powyższych uregulowań należy stwierdzić, że podatnik dokonujący zakupów towarów i usług wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych jak i zwolnionych od podatku, w celu prawidłowej realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego może zastosować metodę proporcjonalnego odliczenia podatku naliczonego, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy.
Wskazali Państwo, że są częścią Grupy specjalizującej się w rozwoju projektów z dziedziny odnawialnych źródeł energii z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, będąc częścią Grupy zajmują Państwo pozycję spółki holdingowej, co wiąże się m.in. z tym, że inwestują w udziały w Spółkach Zależnych zajmujących się OZE poprzez nabywanie oraz sprzedawanie udziałów. Po nabyciu udziałów w Spółkach Zależnych, co do zasady rozpoczynają Państwo świadczenie na ich rzecz Usług Wsparcia, a także Usług Developmentu, polegających na rozwoju posiadanych przez Spółki Zależne projektów OZE. Tym samym, nabycie udziałów w Spółkach Zależnych oznacza także dla Państwa poszerzenie portfolio klientów, na rzecz których świadczą Państwo usługi opodatkowane podatkiem VAT.
W związku z nabywaniem udziałów w Spółkach Zależnych, ponoszą Państwo Koszty Akwizycyjne, które pozostają w bezpośrednim związku z prowadzonymi przez Państwa działaniami inwestycyjnymi, mającymi na celu identyfikację, ocenę oraz przeprowadzenie transakcji nabycia udziałów w podmiotach powiązanych lub zewnętrznych. Wydatki te służą zapewnieniu kompleksowego przygotowania i prawidłowej realizacji procesu akwizycyjnego, w tym w szczególności weryfikacji kondycji prawnej, finansowej i organizacyjnej nabywanych podmiotów, opracowaniu i zawarciu stosownych umów oraz zapewnieniu zgodności transakcji z obowiązującymi przepisami prawa. Wydatki te dotyczą takich świadczeń jak:
•usługi prawne w zakresie przygotowania dokumentacji transakcyjnej oraz wsparcia w zakresie przeprowadzenia samej transakcji nabycia udziałów,
•usługi doradztwa finansowego dot. nabywanych spółek,
•usługi notarialne (koszty sporządzenia dokumentów, poświadczenia podpisów, koszty wypisów, poświadczeń, itp.),
•usługi badania due diligence, w tym w zakresie finansowym, prawnym, podatkowym i technicznym,
•usługi tłumaczenia dokumentów,
•usługi udostępnienia repozytorium dokumentów (VDR), polegające na zapewnieniu Spółce dostępu do specjalistycznej, zabezpieczonej platformy online, służącej do przechowywania, udostępniania i zarządzania dokumentacją transakcyjną w procesach akwizycyjnych. Repozytorium VDR umożliwia bezpieczne gromadzenie i kontrolowany dostęp do dokumentów przez uprawnione osoby (np. doradców, audytorów, kontrahentów), zapewniając pełną kontrolę nad historią zmian, logowaniem aktywności oraz ochroną poufnych informacji. Usługa ta jest wykorzystywana w szczególności podczas przeprowadzania due diligence, negocjacji oraz finalizacji transakcji nabycia udziałów, pozwalając na sprawną i bezpieczną wymianę dokumentów pomiędzy wszystkimi stronami zaangażowanymi w proces.
Koszty Akwizycyjne są ponoszone przez Państwa w celu nabycia udziałów w Spółkach Zależnych, co umożliwia Państwu również m.in. świadczenie na rzecz Spółek Zależnych czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. Usług Wsparcia i Developmentu.
Koszty Akwizycyjne nabywane są w celu świadczenia przez Państwa usług wsparcia i developmentu na rzecz Spółek Zależnych, a także są związane z ew. późniejszą sprzedażą udziałów w poszczególnych Spółkach Zależnych (o ile późniejsza sprzedaż udziałów będzie miała miejsce).
Ponoszą Państwo również Bieżące Koszty, które pozostają w związku z Państwa codziennymi działaniami operacyjnymi, obejmującymi zapewnienie prawidłowej organizacji pracy, obsługi administracyjnej i finansowej, utrzymania zasobów niezbędnych do realizacji zadań gospodarczych oraz zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności. Mogą to być w szczególności:
- koszty wynajmu biura,
- zakupy wyposażenia do biura, artykułów spożywczych i środków czystości,
- wydatki związane z użytkowanymi samochodami (np. leasing, utrzymanie samochodów),
- koszty wyjazdów służbowych, np. bilety, parkingi, wynajem samochodów,
- szkolenia i kursy dla osób zatrudnionych,
- usługi związane z infrastrukturą biurową (np. telekomunikacyjne, IT),
- zewnętrzne usługi doradztwa podatkowego, usługi prawne i pozostałe usługi doradcze,
- usługi pocztowe i kurierskie,
- usługi związane z pozyskaniem finansowania przez Spółkę, obejmujące wszelkie działania i wydatki ponoszone w celu uzyskania środków finansowych z zewnętrznych źródeł, takich jak banki, fundusze inwestycyjne czy inne instytucje finansowe. Celem tych usług jest zapewnienie Spółce dostępu do kapitału niezbędnego do realizacji bieżących zadań gospodarczych, inwestycji oraz rozwoju działalności. W szczególności mogą to być:
- usługi doradcze i prawne związane z analizą potrzeb i możliwości finansowania,
- przygotowanie niezbędnej dokumentacji do wniosków kredytowych, pożyczkowych lub emisji obligacji,
- wsparcie w negocjacjach z instytucjami finansującymi,
- koszty uzyskania gwarancji bankowych, kredytów, pożyczek (w tym prowizje, opłaty, odsetki, koszty tłumaczeń dokumentów),
- opłaty administracyjne i skarbowe związane z procesem pozyskania finansowania,
- usługi audytorskie i analizy due diligence wymagane przez instytucje finansujące.
Koszty związane z Państwa bieżącym funkcjonowaniem mają charakter ogólny i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym do świadczenia usług opodatkowanych VAT na rzecz spółek zależnych. Stanowią one element kosztów ogólnych, które wpływają na możliwość wykonywania czynności opodatkowanych.
W prowadzonej działalności wykorzystują Państwo samochody osobowe w rozumieniu art. 2 pkt 34 ustawy o VAT. Samochody te są używane przez Państwa pracowników w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, w tym w szczególności w zakresie świadczenia przez Spółkę Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych. Samochody nie są oddawane w odpłatne używanie (np. najem, dzierżawa, leasing) na rzecz innych podmiotów. Samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej, a Państwo nie prowadzą ewidencji przebiegu pojazdów.
Wydatki związane z użytkowaniem samochodów obejmują w szczególności: koszty paliwa, serwisu, napraw, ubezpieczenia, opłat eksploatacyjnych (np. parkingi, myjnie) oraz amortyzacji lub rat leasingowych. Wydatki te dokumentowane są przede wszystkim fakturami VAT wystawianymi na Państwa przez dostawców towarów i usług. W przypadku świadczeń zwolnionych z podatku VAT wydatki dokumentowane są fakturami bez podatku VAT lub innymi właściwymi dokumentami księgowymi.
Bieżące Koszty są związane z ogółem Państwa działalności gospodarczej, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz Spółek Zależnych. Nabywanie tych usług umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej przez Y., w tym umożliwia wykonywanie czynności opodatkowanych. Oznacza to, że są związane jednocześnie ze:
- świadczeniem Usług Wsparcia i Developmentu na rzecz Spółek Zależnych opodatkowanych VAT oraz
- udzielaniem pożyczek na rzecz Spółek Zależnych - czynnościami zwolnionymi z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
Nie zrezygnowali i nie planują Państwo zrezygnować ze zwolnienia od podatku VAT z tytułu udzielania pożyczek zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy VAT.
Gdyby natomiast doszło w przyszłości do sprzedaży udziałów w Spółkach Zależnych, nie jest wykluczone, że koszty ponoszone w ramach Kosztów Bieżących będą związane także z tą transakcją.
Wydatki na nabywane świadczenia stanowiące Koszty Akwizycyjne oraz Bieżące Koszty od podmiotów krajowych dokumentowane są w przeważającej większości fakturami z wykazanym podatkiem VAT. Incydentalnie mogą również występować faktury bez wykazanego podatku VAT w przypadku świadczeń korzystających ze zwolnienia z opodatkowania VAT lub inne właściwe dokumenty księgowe wykazujące takie transakcje. Sporadycznie mogą pojawić się również usługi finansowe, które korzystają ze zwolnienia z VAT – w takich przypadkach na fakturze nie jest wykazywany podatek VAT.
W przypadku nabywania usług od podmiotów zagranicznych, faktury nie zawierają wykazanego VAT, a rozliczenie podatku następuje zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi importu usług (mechanizm odwrotnego obciążenia).
Kwestia, czy za działalność gospodarczą można uznać działalność polegającą na posiadaniu i sprzedaży akcji oraz udziałów była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W wyrokach w sprawach C-60/90 i C-155/94 oraz w sprawie C-80/95 TSUE podkreślał, że samo posiadanie, czy też emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy, która pozwalałaby na uznanie posiadacza takich udziałów za podatnika.
Natomiast w wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro TSUE uznał, że zwykłe nabycie udziałów w innych podmiotach nie stanowi wykorzystania majątku w celu osiągnięcia dochodu w sposób ciągły, ponieważ dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem własności majątku i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży udziałów i innych papierów wartościowych, np. jednostek w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią w ogóle działalności gospodarczej.
Posiłkując się tym orzecznictwem należy stwierdzić, że co do zasady, czynności sprzedaży udziałów nie stanowią działalności gospodarczej, a zatem podmiot dokonujący tych czynności nie ma statusu podatnika, nawet jeżeli z tytułu innej działalności jest podatnikiem.
Od tej zasady orzecznictwo TSUE przewiduje pewne wyjątki, które pozwalają łączyć z faktem posiadania i zbywania papierów wartościowych (akcji, udziałów) wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, w określonych okolicznościach, a mianowicie gdy:
·posiadacz papierów wartościowych uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada,
·sprzedaż akcji, udziałów prowadzona jest w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej,
·posiadanie udziałów jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej.
Zatem w sytuacji, gdy w zakres prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samego nabycia/sprzedaży udziałów innych spółek nie jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Są to czynności polegające na zarządzaniu własnym portfelem w celu maksymalizacji zwrotu z inwestycji. Nie można również samego nabycia czy sprzedaży udziałów finansowych w innych przedsiębiorstwach traktować jako wykorzystywanie majątku do uzyskiwania z niego dochodów w sposób ciągły.
Aby obrót ten podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonywany przez podatnika w rozumieniu ustawy w ramach jego profesjonalnej aktywności. Podkreślić należy, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, oraz czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika działającego w takim charakterze.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne S.A. Beginvest przeciwko Państwu belgijskiemu stwierdził, że zaangażowanie w zarządzanie spółkami zależnymi (w holdingu) należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 (2) VI Dyrektywy, ale tylko w zakresie, w jakim pociąga to za sobą dokonywanie transakcji podlegających VAT na mocy art. 2 VI Dyrektywy, takich jak świadczenie przez Floridienne usług administracyjnych, rachunkowych i informatycznych na rzecz swoich spółek zależnych.
Również w orzeczeniu z 12 lipca 2001 r. w sprawie C-102/00 Welthgrove BV (także spółka holdingowa) przeciwko Staatssecretaris van Financien TSUE wyraźnie wskazał, że samo zaangażowanie spółki holdingowej w zarządzanie jej spółkami zależnymi, lecz bez dokonywania transakcji podlegających VAT w rozumieniu art. 2 VI Dyrektywy, nie może być traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 (2) tej Dyrektywy. Wobec tego, działalnością gospodarczą będzie tylko takie zarządzanie spółkami zależnymi, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 VI Dyrektywy.
W orzeczeniu TSUE z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations, Trybunał podtrzymał stanowisko, że udział spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, których udziały nabyła, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy, ale tylko w przypadku, gdy pociąga to za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 ust. 1 tej Dyrektywy, takich jak świadczenie przez spółkę holdingową na rzecz spółek zależnych usług administracyjnych, finansowych, handlowych lub technicznych.
W związku z powyższym, zdaniem TSUE, samo nabycie i posiadanie akcji spółki nie powinno być traktowane jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy, nadająca ich posiadaczowi status podatnika. Trybunał powtórzył tu wyrażone wcześniej w orzeczeniu z 20 czerwca 1996 r. C-155/94 stanowisko, że jeżeli objęcie akcji nie stanowi działalności gospodarczej, to również nie ma takiego charakteru ich zbycie (także orzeczenie TSUE z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-442/01).
Również w wyroku C-320/17 TSUE wskazał, że samo nabycie i posiadanie udziałów nie powinno być uznane, w rozumieniu dyrektywy VAT, za działalność gospodarczą przyznającą nabywcy lub posiadaczowi status podatnika. Trybunał podkreślił przy tym, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że uczestniczenie spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, w których nabyła ona udział lub akcje, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy VAT, w zakresie, w jakim skutkuje ono dokonywaniem transakcji podlegających opodatkowaniu VAT na podstawie art. 2 tej dyrektywy, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, finansowych, handlowych, informacyjnych i technicznych przez spółkę holdingową na rzecz spółek.
Interpretując wskazany w tym orzecznictwie wyjątek od omawianej zasady, sprowadzający się do możliwości uznania za działalność gospodarczą posiadania (zbywania) udziałów, jeżeli towarzyszyłoby temu uczestnictwo w zarządzaniu spółką – WSA w Opolu w wyroku z 25 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Op 176/10, stwierdził, że taka możliwość ograniczona jest do sytuacji szczególnych, w których udział w zarządzaniu pociąga za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu, takich jak świadczenie usług na rzecz spółki.
Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji przedstawionej we wniosku stwierdzić należy, że w sytuacji kiedy na rzecz Spółek Zależnych, których udziały zamierzają Państwo zbyć, wykonują i będą Państwo wykonywali czynności, które podlegają/będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT (udzielanie pożyczek, Usługi Wsparcia i Developmentu) to Państwa działania w takim zakresie będą wpisywały się w definicję prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a zbycie udziałów będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Świadcząc na rzecz Spółek Zależnych, w których będą Państwo posiadali udziały, czynności podlegające opodatkowaniu VAT, będą Państwo działali w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki, związane z posiadaniem udziałów. Tym samym Państwa rola nie będzie ograniczała się do biernego modelu realizacji praw własnościowych.
Zatem zbycie udziałów w sytuacji, kiedy dokonują/będą Państwo dokonywali na rzecz Spółek Zależnych, których udziały będą Państwo zbywali, czynności podlegających opodatkowaniu VAT, prowadzone będzie w ramach działalności gospodarczej, ze względu właśnie na wykonywanie ww. czynności na rzecz tych Spółek Zależnych. Wobec tego, dokonując sprzedaży udziałów Spółek Zależnych będą Państwo działali w charakterze podatnika VAT w rozumieniu ustawy o VAT. Tym samym czynności zbycia udziałów Spółek Zależnych będą stanowiły czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:
a)spółkach,
b)innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną,
- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi.
Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy.
Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE:
Państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.
Na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy:
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1)czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2)usług doradztwa;
3)usług w zakresie leasingu.
Zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:
1)tytuł prawny do towarów;
2)tytuł własności nieruchomości;
3)prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
4)udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
5)prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Co istotne, pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.
Jednocześnie zwrócić należy uwagę na przepis art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1)jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2)złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu:
Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.
Powołane przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku - w tym m.in. właśnie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.
W tym miejscu należy zauważyć, że art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy odnosi się do udziałów w spółkach. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny użycie sformułowania „udziałów” nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy wyłącznie do spółek kapitałowych. W świetle całokształtu systemu opodatkowania VAT nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem również transakcji, których przedmiotem jest zbycie ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych. Ponadto użycie sformułowania „udziałów” nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy wyłącznie do spółek działających na gruncie przepisów prawa polskiego. Ww. przepis ma zastosowanie również do transakcji, których przedmiotem jest zbyciem udziałów w spółkach działających na gruncie przepisów prawa obcego.
Wskazali Państwo, że w przypadku zbywania w przyszłości udziałów w Spółkach Zależnych, nie będą Państwo zbywali tych udziałów w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Nie świadczą i nie będą Państwo świadczyli usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi. Nie świadczą i nie będą Państwo świadczyli usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług. Posiadają Państwo wyłącznie udziały w Spółkach Zależnych i w żadnym zakresie udziały te nie odzwierciedlają:
a)tytułu prawnego do towarów,
b)tytułu własności nieruchomości,
c)prawa rzeczowego dającego posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
d)udziałów i innych tytułów prawnych dających ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części,
e)praw majątkowych, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
W analizowanej sprawie nie znajdą zatem zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy.
Wobec tego, przyszła sprzedaż udziałów w Spółkach Zależnych będzie spełniała przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w cyt. wyżej art. 86 ust. 1 ustawy. Dokonując analizy przepisów stwierdzić należy, że na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy, występuje obowiązek wyodrębnienia podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. Natomiast w sytuacji, gdy nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy.
Zatem w odniesieniu do ponoszonych przez Państwa Kosztów Akwizycyjnych, które:
·nabywane są w celu świadczenia przez Państwa Usług Wsparcia i Developmentu (czynności opodatkowane podatkiem VAT)
·są związane z późniejszą sprzedażą udziałów w Spółkach zależnych (czynności zwolnione od podatku VAT),
dokumentowanych fakturami z wykazanym podatkiem VAT od podmiotów krajowych oraz fakturami od podmiotów zagranicznych (import usług), będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego według proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy i na zasadach wskazanych w następnych ustępach tego przepisu.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.
W odniesieniu natomiast do Bieżących Kosztów, które są związane z ogółem Państwa działalności gospodarczej, tj. jednocześnie:
•ze świadczeniem Usług Wsparcia i Usług Developmentu na rzecz Spółek Zależnych - opodatkowanych VAT oraz
•z udzielaniem pożyczek na rzecz Spółek Zależnych - czynnościami zwolnionymi z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT, przy czym nie zrezygnowali i nie planują Państwo zrezygnować ze zwolnienia od podatku VAT z tytułu udzielania pożyczek zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy VAT, oraz
•z późniejszą sprzedażą udziałów w Spółkach zależnych (czynności zwolnione od podatku VAT),
dokumentowanych fakturami z wykazanym podatkiem VAT od podmiotów krajowych oraz fakturami od podmiotów zagranicznych (import usług), będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego według proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy i na zasadach wskazanych w następnych ustępach tego przepisu.
Wskazali też Państwo, że Koszty Bieżące obejmują wydatki związane z użytkowanymi samochodami (np. leasing, utrzymanie samochodów). Samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 86a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, a Państwo nie prowadzą ewidencji przebiegu pojazdów, o której mowa w art. 86a ust. 6-8 ustawy o VAT. Samochody nie należą również do kategorii pojazdów wskazanych w art. 86a ust. 9 pkt 1-3 ustawy o VAT. W związku z tym, odliczają Państwo 50% podatku naliczonego od wydatków związanych z nabyciem, używaniem i eksploatacją tych samochodów, zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy, podatnikowi przysługuje co do zasady ograniczone do 50% prawo do odliczenia podatku w odniesieniu do wszystkich wydatków związanych z pojazdami samochodowymi przeznaczonymi do użytku „mieszanego”. Mając na uwadze ww. przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy, należy stwierdzić, że (o ile nie wystąpią przesłanki negatywne wymienione w art. 88 ustawy) będąc zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, będą Państwo mieli prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o 50% kwoty podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących wydatki związane z Bieżącymi Kosztami – w zakresie kosztów związanych z użytkowaniem samochodów, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy oraz art. 86a ust. 1 pkt 1 ustawy.
W przypadku Bieżących Kosztów – wydatków związanych z użytkowaniem samochodów dokumentowanych fakturami VAT wystawianymi na Państwa, wykorzystywanych do użytku mieszanego, należy jeszcze raz przypomnieć, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia 50% podatku naliczonego z tytułu wydatków dotyczących nabycia tych pojazdów, rat leasingowych oraz innych wydatków. Natomiast to ograniczone prawo nie ma zastosowania w przypadku wykorzystywania pojazdu samochodowego wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika.
Przy czym w sytuacji, gdy wydatki dotyczące pojazdów samochodowych służą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych, jak również do czynności zwolnionych od podatku, to w sytuacji gdy nie ma możliwości odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, są Państwo zobowiązani do proporcjonalnego odliczenia podatku, zgodnie z art. 90 ust. 2 i nast. ustawy.
Zatem, w odniesieniu do Bieżących Kosztów – wydatków związanych z użytkowaniem samochodów dokumentowanych fakturami VAT wystawianymi na Państwa, które są wykorzystywane zarówno do działalności gospodarczej (do czynności opodatkowanych oraz do czynności zwolnionych z opodatkowania podatkiem VAT), jak i celów innych niż działalność gospodarcza i nie mają Państwo możliwości przypisania poniesionych wydatków w całości do działalności gospodarczej, w celu obliczenia kwoty podatku naliczonego przypisanego do działalności gospodarczej, tj. podlegającego odliczeniu, w pierwszej kolejności są Państwo zobowiązani do stosowania uregulowania wynikającego z art. 86a ust. 1 ustawy, a w następnej kolejności z uwagi na to, że samochody te służą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zarówno do czynności opodatkowanych, jak i do czynności zwolnionych od podatku i nie mają Państwo możliwości odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, będą Państwo zobowiązani zastosować zapisy art. 90 ust. 2 i ust. 3 ustawy.
Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 oceniane jako całość jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


