Interpretacja indywidualna z dnia 21 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP1-3.4012.263.2026.1.KAB
Obowiązek podatkowy z tytułu rękojmi do roszczenia o zwrot nakładów poniesionych na cudzym gruncie, stanowiących odpłatne świadczenie usług, powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT w momencie wykonania usługi, niezależnie od terminu zapłaty faktur VAT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 23 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca A. spółka komandytowa, z siedzibą w (…), NIP (…), dokonał nakładów na cudzych nieruchomościach, polegających na wybudowaniu budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej w stanie deweloperskim nieukończonym, na nieruchomościach należących do:
1) B.B., zamieszkałego w (...), NIP (...), oraz jego żony C.C., zamieszkałej w (...), NIP (…), będących współwłaścicielami we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej w (...), objętej między innymi działką numer 1 (obecnie podzieloną na mniejsze działki), dla której Sąd Rejonowy w (…) Wydział (…) Gospodarczy prowadzi księgę wieczystą numer (…), na której wybudowano 7 budynków w zabudowie szeregowej, każdy podzielony na 2 lokale mieszkalne z osobnym wejściem z terenu działki, przy czym nabycie odnośnej działki przez B.B. i C.C. nastąpiło w 2021 r., na podstawie umowy sprzedaży z 14 grudnia 2021 r., zawartej w Kancelarii Notarialnej notariusza (…), Repertorium A nr (…), z F.F. oraz G.G., będącymi współwłaścicielami we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej w (...), dla której Sąd Rejonowy w (...) Wydział (…) Gospodarczy prowadzi księgę wieczystą numer (...),
2) F.F., zamieszkałego w (...), NIP (…), oraz jego żony G.G., zamieszkałej w (…), (…), NIP (…), będących współwłaścicielami we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej w (...), objętej między innymi działką numer 2 (obecnie podzieloną na mniejsze działki), dla której Sąd Rejonowy w (…) prowadzi księgę wieczystą numer (...), na której wybudowano 4 budynki w zabudowie szeregowej, każdy podzielony na 2 lokale mieszkalne z osobnym wejściem z terenu działki.
Pozwolenia na budowę zostały wydane przez Starostę (...) w 2022 r. na rzecz inwestorów:
1) B.B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. z siedzibą w (...), NIP (...),
2) Spółki E. sp. z o.o. z siedzibą w (…), NIP (…), wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców pod numerem KRS (...), w której F.F. jest wspólnikiem spółki posiadającym 8 udziałów w spółce oraz pełni funkcję Prezesa Zarządu tej spółki.
Wykonawcą całej inwestycji deweloperskiej prowadzonej na obu nieruchomościach był na mocy umowy ustnej zawartej z inwestorami Wnioskodawca. W 2025 r. Wnioskodawca jako posiadacz zależny wskazanych działek zakończył realizację opisanych inwestycji, które zostały dokończone przez inwestorów. Wnioskodawca wystawił w grudniu 2025 r. na rzecz B.B. oraz jego żony C.C. fakturę VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na wyżej wskazane nieruchomości nakładów, wykazując na fakturach VAT stawkę VAT w wysokości 23%. Ponadto w styczniu 2026 r. Wnioskodawca zamierza wystawić na rzecz F.F. oraz jego żony G.G. fakturę VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na wyżej wskazane nieruchomości nakładów, wykazując na fakturach VAT stawkę VAT w wysokości 23%.
Wskazane wyżej 11 budynków w zabudowie szeregowej należy zakwalifikować do budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa nie przekracza 300 m2, natomiast wyodrębnione lokale mieszkalne są lokalami, których powierzchnia użytkowa nie przekracza 150 m2.
Na koniec należy wskazać, że inwestor B.B., jak wynika z danych zawartych w CEIDG, prowadzi działalność gospodarczą objętą kodem PKD 41.00.A Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych. Natomiast F.F., nie będący inwestorem, prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej FIRMA E. z siedzibą w (...), której przeważającym przedmiotem jest działalność objęta kodem PKD 10.11.Z Przetwarzanie i konserwowanie mięsa, z wyłączeniem mięsa z drobiu. Jednakże w ramach spółki cywilnej, bądź też jako przedsiębiorca zarejestrowany w CEIDG, nie prowadzi działalności gospodarczej określonej kodem PKD 41.00.A Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych. Z kolei w przypadku inwestora spółki E. sp. z o.o. przeważająca działalność gospodarcza obejmuje kod PKD 41.10.Z Realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków. Wnioskodawca w grudniu 2025 r. złożył do sądu rejonowego wniosek o zawezwanie do próby ugodowej względem B.B. oraz jego żony C.C., a także względem F.F. oraz jego żony G.G. Jeżeli zawezwanie do próby ugodowej nie doprowadzi do zawarcia ugód sądowych z uczestnikami, Wnioskodawca będzie musiał wystąpić przeciwko uczestnikom z pozwami o zapłatę. W związku z tym Wnioskodawca liczy się z tym, iż faktury VAT mogą zostać przez uczestników zapłacone dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku sądu. Zdaniem Wnioskodawcy dopiero z chwilą wykonania przez niego usługi sprzedaży roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów, a więc z chwilą dokonania przez kupujących zapłaty wystawionych faktur VAT, powstanie po stronie Wnioskodawcy obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług.
Pytanie (oznaczone we wniosku jako pytanie nr 3)
Czy art. 19a ust. 1 w zw. z art. 106i ust. 7 w zw. z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wystawienia przez Wnioskodawcę faktur VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie w odniesieniu do Wnioskodawcy dopiero z chwilą dokonania zapłaty tych faktur VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy w przypadku wystawienia przez Wnioskodawcę faktur VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie w odniesieniu do Wnioskodawcy dopiero z chwilą dokonania zapłaty tych faktur VAT przez kupujących.
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
Z kolei w myśl art. 106i ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60 dnia przed:
1. dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;
2. otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.
Tym samym, powołane przepisy nie sprzeciwiają się wystawieniu faktury VAT przed wykonaniem usługi bądź otrzymaniem zapłaty (w całości lub w części).
Zdaniem Wnioskodawcy dopiero z chwilą wykonania przez niego usługi sprzedaży roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów, a więc z chwilą dokonania przez kupujących zapłaty wystawionych faktur VAT, powstanie po stronie Wnioskodawcy obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług.
Jeśli Wnioskodawca wystawi faktury VAT przed wykonaniem usługi w terminie 60 dni przed określonym na fakturach VAT terminem otrzymania zapłaty, a nie otrzyma tego wynagrodzenia w tym powyższym terminie z winy kontrahenta, to trudno uznać, że w momencie wystawiania faktury VAT Wnioskodawca postąpi niezgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług.
Ponadto, w ocenie Wnioskodawcy art. 106j ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, dotyczący korygowania faktur VAT, nie będzie miał w jego przypadku zastosowania. Niedochowanie przez kontrahenta Wnioskodawcy ustalonego terminu zapłaty nie jest ani sytuacją, gdy po wystawieniu faktury VAT dokonano zwrotu nabywcy całości lub części zapłaty ani przypadkiem, gdy doszło do podwyższenia ceny lub pomyłki w cenie, stawce, kwocie podatku lub w jakiejkolwiek innej pozycji faktury VAT. W szczególności, w ocenie Wnioskodawcy, trudno mówić w takich sytuacjach o pomyłce, gdyż pomyłka musi wystąpić w momencie jej popełnienia. W analizowanym przypadku żadnej pomyłki nie ma w momencie wystawienia przez Wnioskodawcę faktury VAT, która w chwili jej wystawienia jest fakturą VAT prawidłową. Ewentualna niezgodność terminu wystawienia faktury VAT z datą zapłaty powstaje bowiem dopiero później (61 dnia po wystawieniu faktury VAT) i nie wynika z żadnej pomyłki Wnioskodawcy, lecz spowodowana jest wyłącznie brakiem rzetelności kontrahenta.
Wnioskodawca podkreśla również, iż wystawione przez niego faktury VAT nie są tzw. fakturami pustymi w rozumieniu art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z dominującą linią interpretacyjną i orzeczniczą, jako tzw. faktury puste kwalifikuje się takie faktury VAT, które choć zostały wprowadzone do obrotu gospodarczego, to nie dokumentują rzeczywistej transakcji, niezależnie od intencji sprzedawcy. Natomiast w przypadku Wnioskodawcy zdarzenia gospodarcze udokumentowane fakturami nie mają charakteru fikcyjnego. Nie budzi wątpliwości, że Wnioskodawca już dokonał nakładów na opisywanych nieruchomościach, wobec czego niewątpliwie przysługuje mu roszczenie o ich zwrot, realizowane w oparciu o art. 226 § 1 w zw. z art. 230 kodeksu cywilnego. Uregulowanie należności pozostaje kwestią wtórną, techniczną wobec zobowiązania, jakie już istnieje.
Prócz tego, Wnioskodawca pragnie wskazać, że jego stanowisko znajduje potwierdzenie między innymi w interpretacji indywidualnej zmieniającej wydanej przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dnia 23 lipca 2025 r. o znaku: DOP7.8101.28.2025.FMLM, a także w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Przykładowo NSA w wyroku z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 229/20, wyjaśnił, że art. 108 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług odnosi się do „pustych faktur”, tj. faktur, które nie dokumentują rzeczywistej transakcji, zdarzenia gospodarczego. Obowiązek zapłaty podatku w trybie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług wynika wyłącznie z faktu wystawienia tzw. pustej faktury. Jest to przepis o charakterze prewencyjnym, albowiem ma on przeciwdziałać wprowadzaniu do obiegu nierzetelnych faktur VAT, z których nieuczciwi przedsiębiorcy mogliby wywodzić prawo do odliczenia podatku naliczonego. Natomiast jeżeli faktura VAT dokumentuje rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, które podlega opodatkowaniu, to sam fakt wystawienia przedwcześnie faktury VAT nie rodzi obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług.
Zdaniem NSA, taka faktura VAT powinna zostać zaewidencjonowana i rozliczona na zasadach ogólnych, tj. z chwilą powstania obowiązku podatkowego. Wystawienie przedwczesnej faktury VAT pozostaje bez wpływu na moment powstania obowiązku podatkowego na gruncie VAT. Obowiązek podatkowy powstaje bowiem generalnie - zgodnie z art. 19a ustawy o podatku od towarów i usług - z chwilą dokonania dostawy towarów, wykonania usługi lub z chwilą zapłaty (jeśli zapłata nastąpiła przed wydaniem przedmiotu umowy lub wykonaniem usługi), nie zaś z chwilą wystawienia faktury VAT. Analogiczny pogląd zaprezentował NSA w wyrokach z 21 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 686/19, z 14 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 2093/18 i z 13 września 2022 r., sygn. akt I FSK 434/19.
Podsumowując, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że faktura VAT wystawiona z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów, w terminie nie wcześniej niż 60 dni przed wskazanym w niej terminie płatności, w sytuacji, gdy kontrahent nie zapłaci jej wciągu 60 dni od daty wystawienia faktury VAT jest fakturą prawidłową. W takiej sytuacji przedwcześnie wystawiona faktura VAT nie jest fakturą pustą i nie ma do niej zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Wnioskodawca nie ma też obowiązku dokonania korekty takiej faktury VAT, gdyż nie została ona wystawiona na skutek pomyłki. Natomiast obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie w odniesieniu do Wnioskodawcy dopiero z chwilą dokonania zapłaty tych faktur VAT przez kupujących.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W świetle art. 2 pkt 22 ustawy:
Sprzedaż to odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, (…).
Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:
Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś, to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby niebędące dostawą. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Usługą nie będzie natomiast takie świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo dostawę towarów.
Nie każda czynność, która stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy lub świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność będzie opodatkowana podatkiem VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W związku z przedstawionym opisem sprawy należy również ustalić, czy nakłady poniesione na nieruchomość - będącą własnością odrębnego podmiotu - w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług - należy traktować jako towar. W tym celu niezbędne staje się odwołanie do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 45 Kodeksu cywilnego:
Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że przedmioty praw majątkowych mogą mieć charakter materialny albo niematerialny, a rzeczy stanowią jedną z kategorii przedmiotów, do których odnosi się treść praw majątkowych. Wyodrębnione przedmioty mające charakter materialny, czyli rzeczy, dzielone są tradycyjnie na nieruchomości i ruchomości (red. prof. dr hab. Maciej Gutowski, „Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1-449”, C.H. Beck 2016, komentarz do art. 45 k.c.).
Na podstawie art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego:
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
Na mocy art. 47 § 1-3 ustawy Kodeks cywilny:
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.
Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.
Jak stanowi art. 48 Kodeksu cywilnego:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Tak więc rzecz, która stała się częścią składową innej rzeczy (rzeczy nadrzędnej), traci samodzielny byt prawny i dzieli losy prawne rzeczy nadrzędnej.
Przytoczony przepis łączy się z art. 191 Kodeksu cywilnego, wyrażającym klasyczną zasadę superficies solo cedit, który stanowi, że:
Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
Wzniesienie budynku lub budowli w całości na cudzym gruncie ma miejsce z zachowaniem ww. zasady superficies solo cedit. Tak więc rzecz, która stała się częścią składową innej rzeczy (rzeczy nadrzędnej), traci samodzielny byt prawny i dzieli losy prawne rzeczy nadrzędnej. Zgodnie zatem z zasadą „superficies solo cedit”, gdy władający gruntem poniósł nakłady na tę nieruchomość, stają się one własnością właściciela gruntu. W konsekwencji podmiot, który wybudował taki obiekt posadowiony na cudzym gruncie, nie może go sprzedać, ponieważ nie ma do niego tytułu prawnego. Niemniej jednak dysponuje on pewnym prawem do poniesionych nakładów, i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu.
Zgodnie z art. 226 § 1 Kodeksu cywilnego:
Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.
Stosownie do art. 231 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Jak stanowi art. 336 Kodeksu cywilnego:
Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W myśl art. 337 Kodeksu cywilnego:
Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.
Zgodnie z art. 338 Kodeksu cywilnego:
Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.
Stosownie do art. 339 Kodeksu cywilnego:
Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Zatem, z punktu widzenia prawa cywilnego, nakłady poniesione na nieruchomość (np.: wybudowanie budynku lub budowli), stanowią część składową gruntu i tym samym własność właściciela gruntu. Wszystko to, co zostało trwale z gruntem złączone, stanowi bowiem jego część składową. W związku z tym, w sytuacji, gdy dany podmiot wykona inwestycję polegającą na budowie budynków i budowli na cudzym gruncie, tj. poniesie nakłady na majątku, który nie stanowi jego własności, nakłady te staną się częścią nieruchomości.
W świetle powyższych przepisów należy zwrócić uwagę, że nakłady poniesione na użytkowanym majątku nie stanowią towaru w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy (tj. w szczególności rzeczy oraz ich części). Nakłady nie stanowią odrębnej rzeczy, a jedynie skutkują powstaniem po stronie podmiotu, który je poniósł roszczenia o zwrot poniesionych kosztów. Roszczenie to nie stanowi prawa rzeczowego, a jedynie prawo o charakterze zobowiązaniowym, uprawniające do żądania zwrotu dokonanych nakładów. Tym samym, prawo to nie może stanowić towaru w rozumieniu ustawy. Niemniej jednak podmiot, który poniósł nakłady i dysponuje prawem do poniesionych nakładów może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Wskazać zatem należy, że nakłady są prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.
Biorąc pod uwagę powołane wcześniej regulacje ustawy należy w związku z tym stwierdzić, że przeniesienie nakładów poniesionych na cudzym gruncie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, gdyż nie mamy tu do czynienia z odrębną rzeczą, która mogłaby stanowić towar.
Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca dokonał nakładów na cudzych nieruchomościach, polegających na wybudowaniu budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej w stanie deweloperskim nieukończonym, na nieruchomościach należących do Pana B.B. i jego żony Pani C.C. oraz Pana F.F. i jego żony G.G. Pozwolenia na budowę zostały wydane przez Starostę (...) w 2022 r. na rzecz inwestorów, Pana B.B. oraz Spółki E. sp. z o.o.
Wykonawcą całej inwestycji deweloperskiej prowadzonej na obu nieruchomościach był na mocy umowy ustnej zawartej z inwestorami Wnioskodawca. W 2025 r. Wnioskodawca jako posiadacz zależny wskazanych działek zakończył realizację opisanych inwestycji, które zostały dokończone przez inwestorów. Wnioskodawca wystawił w grudniu 2025 r. na rzecz B.B. oraz jego żony C.C. fakturę VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na wyżej wskazane nieruchomości nakładów, wykazując na fakturach VAT stawkę VAT w wysokości 23%. Ponadto w styczniu 2026 r. Wnioskodawca zamierza wystawić na rzecz F.F. oraz jego żony G.G. fakturę VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na wyżej wskazane nieruchomości nakładów, wykazując na fakturach VAT stawkę VAT w wysokości 23%.
Jak już wcześniej wskazano, podmiot, który poniósł nakłady dysponuje pewnym prawem do poniesionych nakładów i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Zatem czynność odpłatnego zbycia nakładów (prawa majątkowego) jako przekazanie za wynagrodzeniem ulepszeń na cudzą rzecz, stanowi odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że przedmiotem planowanej przez Spółkę sprzedaży będzie prawo majątkowe w postaci nakładów poniesionych na cudzym gruncie, stanowiące odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:
obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
W myśl art. 19a ust. 8 ustawy:
Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:
1. dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;
2. dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
Z okoliczności sprawy wynika, że Wnioskodawca dokonał nakładów na cudzych nieruchomościach, polegających na wybudowaniu budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej w stanie deweloperskim nieukończonym. Wykonawcą całej inwestycji deweloperskiej prowadzonej na obu nieruchomościach była na mocy umowy ustnej zawartej z inwestorami Spółka. W 2025 r. Spółka jako posiadacz zależny wskazanych działek zakończył realizację opisanych inwestycji, które zostały dokończone przez inwestorów. Spółka wystawiła w grudniu 2025 r. na rzecz jednego z nich fakturę z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na wyżej wskazane nieruchomości nakładów. Ponadto w styczniu 2026 r. Drugą fakturę Spółka zamierza wystawić w roku 2026.
Państwa wątpliwości dotyczą tego czy w przypadku wystawienia przez Wnioskodawcę faktur VAT z tytułu roszczenia o zwrot poniesionych na cudzych nieruchomościach nakładów obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie w odniesieniu do Spółki dopiero z chwilą dokonania zapłaty tych faktur VAT.
Jak już wyżej wskazano, co do zasady obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Natomiast w sytuacji, gdy przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi podatnik otrzyma całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
Natomiast ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa nie definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Jednakże przyjąć należy, że momentem wykonania usługi jest moment faktycznego wykonania wszystkich działań i czynności składających się na daną usługę. Zatem, usługa jest wykonana, gdy usługodawca zrealizował wszystkie czynności składające się na określony rodzaj usług. Należy zaznaczyć, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Jednocześnie podkreślić należy, że ustalenie zakresu świadczonej usługi i w konsekwencji momentu jej wykonania powinno następować w sposób obiektywny.
Z kolei o charakterze i o dacie wykonania usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba że moment ten jest określony przez obowiązujący przepis prawa regulujący zasady wykonywania danego rodzaju usług.
Ponadto, stosownie do art. 3531 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca nie ingeruje w sferę podejmowanych przez podatników decyzji w zakresie konstruowania umów cywilnoprawnych, jednakże umowy te nie mogą zmieniać obowiązków jakie wynikają z prawa podatkowego. Kwestia sformułowania umowy z kontrahentem, nie może jednak wywoływać skutków na gruncie podatkowym.
Biorąc pod uwagę wskazane przepisy, należy wskazać, że w opisanych okolicznościach do czynności rozliczenia nakładów poniesionych na cudzym gruncie poprzez odpłatne przeniesienie praw majątkowych na inwestorów stanowiące świadczenie usług, znajdzie zastosowanie art. 19a ust. 1 ustawy. W przypadku rozliczenia nakładów na podstawie faktury z określonym terminem płatności obowiązek podatkowy dla wykonywanych przez Spółkę usług, polegających na rozliczeniu nakładów, powstanie zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy, tj. w momencie wymagalności roszczenia o zwrot nakładów. Natomiast w sytuacji, gdy przed tym terminem otrzymacie Państwo całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
W konsekwencji, Państwa stanowisko uznaję za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Należy wskazać, że w zakresie pytania nr 1 i 2 wniosku, wydano odrębne rozstrzygnięcie.
Ponadto informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. W związku z tym inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie są przedmiotem niniejszej interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Niniejsza interpretacja indywidualna ogranicza się wyłącznie do udzielenia informacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w okolicznościach stanu faktycznego podanego przez Państwa. Z powyższych przepisów wynika, że organ rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji nie podejmuje wyjaśnienia stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, tj. nie przeprowadza dowodów, lecz dokonuje oceny prawnej przedstawionych we wniosku okoliczności w kontekście zadanego pytania przyporządkowanego do danego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. W tym miejscu organ interpretacyjny zastrzega jednak, że gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan faktyczny interpretacja nie wywoła skutków prawnych.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
