Interpretacja indywidualna z dnia 27 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.107.2026.2.APR
Przeniesienie kosztów ubezpieczenia na najemcę pojazdu przez wynajmującego, w ramach ubezpieczenia na cudzy rachunek, stanowi odrębną usługę podlegającą zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, nie będącą częścią złożonej usługi najmu.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
24 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 24 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych przeniesienia na najemcę kosztów ubezpieczenia wynajmowanego pojazdu. Uzupełnili go Państwo pismem z 27 marca 2026 r. (wpływ 27 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
A sp. z o.o. (dalej: „Wnioskodawca”) prowadzi działalność gospodarczą obejmującą w szczególności krótkoterminowy i długoterminowy wynajem pojazdów samochodowych, w tym w modelu wynajmu długoterminowego z opcją wykupu po zakończeniu umowy.
Część pojazdów wykorzystywanych w działalności Wnioskodawcy stanowi przedmiot umów leasingu operacyjnego zawartych z podmiotami trzecimi (leasingodawcami). W przypadku pojazdów leasingowanych w dokumentach ubezpieczenia wskazywany jest fakt, że pojazd stanowi przedmiot leasingu oraz że Wnioskodawca jest użytkownikiem/leasingobiorcą. W przypadku pojazdów stanowiących własność Wnioskodawcy, umowy ubezpieczenia zawierane są analogicznie przez Wnioskodawcę jako ubezpieczającego.
Wnioskodawca jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT). Wnioskodawca zawiera (lub zamierza zawierać) umowy ubezpieczenia komunikacyjnego (OC/AC/NNW, ewentualnie Assistance) dotyczące pojazdów jako ubezpieczający, bezpośrednio z zakładem ubezpieczeń (ewentualnie za pośrednictwem agenta/brokera). Umowy te są zawierane przez Wnioskodawcę we własnym imieniu, przy czym ochrona ubezpieczeniowa obejmuje uprawnionych użytkowników pojazdu, w tym najemców korzystających z pojazdów zgodnie z umową najmu, na zasadach określonych w OWU i postanowieniach umowy ubezpieczenia, tj. jako ubezpieczenie na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego.
Leasingodawca co do zasady nie zawiera umów ubezpieczenia na rzecz Wnioskodawcy. Rola leasingodawcy polega na określeniu minimalnych parametrów ochrony, weryfikacji spełnienia wymogów oraz ewentualnym wskazaniu swojej pozycji jako właściciela pojazdu i/lub uprawnionego do odszkodowania (np. cesja praw), zgodnie z umową leasingu oraz warunkami ubezpieczenia.
Jednocześnie w praktyce część leasingodawców posiada własne kanały dystrybucji ubezpieczeń (agent/broker/partner ubezpieczeniowy) i przedstawia leasingobiorcom oferty ubezpieczeniowe spełniające wymogi umowy leasingu (np. oferty dedykowane dla klientów danego leasingodawcy, w tym oferowane przez podmioty powiązane lub współpracujące z leasingodawcą). Przykładowo leasingodawca może umożliwiać skorzystanie z pośrednictwa swojego agenta ubezpieczeniowego i oferować pakiety ubezpieczeń komunikacyjnych na specjalnych warunkach (np. w ramach oferty dla klientów leasingu, w tym ofert podmiotów z grupy kapitałowej leasingodawcy). Okoliczność ta ma charakter organizacyjno-ofertowy i nie oznacza, że leasingodawca świadczy usługę ubezpieczenia na rzecz najemców ani że wchodzi w relację umowną z najemcą.
Następnie Wnioskodawca wynajmuje te pojazdy swoim klientom (osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, przedsiębiorcom oraz spółkom) na okresy od kilku miesięcy do kilku lat, w tym w formule wynajmu długoterminowego z wykupem.
Zgodnie z zawieranymi umowami najmu, korzystanie z pojazdu wymaga objęcia go ochroną ubezpieczeniową w pełnym zakresie (co najmniej OC, AC, NNW, ewentualnie Assistance). Informacja o obowiązku zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej oraz o zasadach rozliczania kosztu składki jest (lub będzie) uregulowana w umowie najmu (sprzedaży usługi najmu).
Wnioskodawca, działając jako ubezpieczający, zapewnia zawarcie i utrzymanie umów ubezpieczenia, przy czym ochrona ubezpieczeniowa ma na celu zabezpieczenie zarówno interesu majątkowego Wnioskodawcy (właściciela/leasingobiorcy pojazdu), jak i interesu klienta – najemcy (który korzysta z pojazdu i ponosi odpowiedzialność za szkody na zasadach określonych w umowie najmu).
Wnioskodawca zamierza ukształtować relacje z klientami w ten sposób, aby w zakresie ubezpieczenia działać jako ubezpieczający na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego – tj. zawierać umowy ubezpieczenia we własnym imieniu, lecz na rzecz najemców pojazdów. Najemcy co do zasady nie będą imiennie wskazywani w polisie jako ubezpieczeni, natomiast będą objęci ochroną ubezpieczeniową jako uprawnieni użytkownicy pojazdu (kierowcy/najemcy) zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia lub innymi postanowieniami umownymi dotyczącymi osób objętych ochroną.
W praktyce najemcy będą mieli możliwość wyboru oferty ubezpieczeniowej spośród propozycji przedstawionych przez Wnioskodawcę, mieszczących się w ramach wymogów stawianych przez leasingodawcę i zakład ubezpieczeń (w szczególności co do minimalnego zakresu ochrony i sum ubezpieczenia). Wybór ten będzie zatem ograniczony do ofert spełniających określone kryteria bezpieczeństwa, natomiast najemcy będą mieli realny wpływ na wybór konkretnej oferty z puli dostępnych rozwiązań.
Wnioskodawca będzie wyodrębniał dwa świadczenia na rzecz klienta:
- Usługę najmu pojazdu – obejmującą udostępnienie samochodu do używania na określony czas, za czynsz najmu, opodatkowaną stawką podstawową VAT (obecnie 23%), oraz
- Usługę w zakresie ubezpieczenia pojazdu – polegającą na zapewnieniu klientowi ochrony ubezpieczeniowej na podstawie zawartej przez Wnioskodawcę umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek.
Koszt ubezpieczenia pojazdu będzie ekonomicznie ponoszony przez najemcę, przy czym:
- Wnioskodawca będzie obciążał najemcę kwotą odpowiadającą składce ubezpieczeniowej, bez doliczania marży,
- koszt składki ubezpieczeniowej będzie wyodrębniany rozliczeniowo jako odrębna pozycja na fakturze (lub na odrębnym dokumencie sprzedaży) i będzie stanowił odrębne wynagrodzenie odpowiadające składce ubezpieczeniowej,
- rozliczenie ubezpieczenia będzie następowało albo na osobnym dokumencie sprzedaży (faktura/paragon) z pozycją „ubezpieczenie pojazdu/składka ubezpieczeniowa”, albo jako odrębna pozycja na fakturze obejmującej czynsz najmu, w szczególności w sytuacjach, gdy składka ubezpieczeniowa jest płatna w ratach.
Sposób technicznego ujęcia (osobny dokument vs. pozycja na tej samej fakturze) wynika wyłącznie z przyjętego modelu rozliczeń i nie zmienia faktu, że kwota ta stanowi odrębne wynagrodzenie za usługę ubezpieczeniową świadczoną przez Wnioskodawcę na rzecz najemcy.
Umowy najmu będą przewidywać, że zapłata należności dotyczącej składki ubezpieczeniowej jest odrębnym zobowiązaniem najemcy. Zwłoka w zapłacie tej należności będzie uprawniała Wnioskodawcę do:
- wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie oraz
- wstrzymania świadczenia polegającego na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej (w zakresie zależnym od warunków umowy ubezpieczenia/OWU), a w konsekwencji – jeżeli brak uregulowania należności skutkuje brakiem zapewnienia wymaganego ubezpieczenia dla pojazdu – do wypowiedzenia umowy najmu z uwagi na naruszenie warunków korzystania z pojazdu (obowiązku posiadania wymaganej ochrony ubezpieczeniowej).
Powyższe nie zmienia faktu, że należność ubezpieczeniowa jest wyodrębniana kwotowo i rozliczeniowo od czynszu najmu.
Leasingodawca nie zawiera żadnych umów z najemcami i nie rozlicza z nimi składek ani innych należności związanych z ubezpieczeniem.
Wnioskodawca:
- samodzielnie wybiera ofertę ubezpieczenia (w tym może skorzystać z oferty przedstawionej przez leasingodawcę/pośrednika leasingodawcy albo z oferty rynkowej), z zastrzeżeniem spełnienia minimalnych parametrów wymaganych przez leasingodawcę,
- zawiera umowę ubezpieczenia komunikacyjnego bezpośrednio z zakładem ubezpieczeń (ewentualnie za pośrednictwem agenta/brokera), jako ubezpieczający,
- zapewnia, aby najemca jako uprawniony użytkownik pojazdu był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z OWU oraz postanowień umowy ubezpieczenia (ubezpieczenie na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego),
- umożliwia najemcy wybór wariantu ubezpieczenia z puli ofert spełniających wymagania (zakres, sumy),
- przenosi na najemcę koszt składki w wysokości odpowiadającej składce wynikającej z umowy ubezpieczenia/dokumentów rozliczeniowych – bez doliczania marży,
- wykazuje ten koszt jako odrębną pozycję rozliczeniową na fakturze (lub na odrębnym dokumencie), niezależnie od czynszu najmu.
Dodatkowo po stronie najemcy występuje ekonomiczny ciężar składki, a po stronie Wnioskodawcy występuje świadczenie polegające na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej najemcy jako uprawnionemu użytkownikowi pojazdu (w tym w praktyce możliwość korzystania z ochrony wynikającej z polisy, w zakresie przewidzianym OWU, np. zgłoszenia szkody/korzystania ze świadczeń assistance – o ile przewiduje to dany wariant ubezpieczenia).
W ocenie Wnioskodawcy, w opisanym modelu dochodzi do sytuacji, w której:
- Wnioskodawca nabywa usługę ubezpieczeniową we własnym imieniu, lecz na rzecz najemcy (ubezpieczający na cudzy rachunek),
- następnie świadczy na rzecz najemcy usługę ubezpieczenia (zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej) w zakresie zawartej umowy ubezpieczenia, przenosząc na niego koszt składki w niezmienionej wysokości,
- czynność ta powinna być traktowana jako odrębna od usługi najmu transakcja ubezpieczeniowa, korzystająca ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.
Pytania
1.Czy w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym: obciążenie najemcy pojazdu kwotą odpowiadającą składce ubezpieczeniowej (w wysokości wynikającej z umowy ubezpieczenia/dokumentów rozliczeniowych, bez marży), dokonane przez Wnioskodawcę działającego jako ubezpieczający na cudzy rachunek, w ramach zapewnienia najemcy ochrony ubezpieczeniowej dotyczącej wynajmowanego pojazdu, stanowi odrębną od usługi najmu pojazdu usługę ubezpieczeniową lub usługę świadczoną przez ubezpieczającego w zakresie umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, a w konsekwencji korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie tego przepisu?
2.W przypadku udzielenia odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1 Wnioskodawca wnosi o wskazanie, jakie elementy stanu faktycznego (w szczególności w zakresie treści umowy ubezpieczenia, sposobu oznaczenia najemcy w polisie/ogólnych warunkach ubezpieczenia, zakresu świadczenia Wnioskodawcy na rzecz najemcy oraz sposobu rozliczania składki) byłyby – zdaniem Organu – niezbędne do spełnienia, aby obciążenie najemcy kosztem ubezpieczenia mogło zostać uznane za usługę ubezpieczeniową korzystającą ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, tj. aby Wnioskodawca nie był zobowiązany do doliczania VAT do kwot refakturowanego ubezpieczenia?
Państwa stanowisko w sprawie
W odniesieniu do pytania nr 1 Wnioskodawca stoi na stanowisku, że odpowiedź powinna być twierdząca.
Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanym modelu:
Dochodzi do świadczenia na rzecz najemcy dwóch odrębnych usług:
- usługi najmu pojazdu – opodatkowanej właściwą stawką VAT (23%),
- usługi w zakresie ubezpieczenia pojazdu – polegającej na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej przez Wnioskodawcę jako ubezpieczającego na cudzy rachunek, za wynagrodzeniem odpowiadającym kwocie składki.
Wnioskodawca, nabywając usługę ubezpieczeniową od zakładu ubezpieczeń i obciążając następnie najemcę kosztami tej usługi w niezmienionej wysokości (bez marży), działa – w świetle art. 8 ust. 2a ustawy o VAT – jako podmiot, który nabywa usługę we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej (najemcy), a następnie sam świadczy tę usługę na rzecz najemcy.
W takiej sytuacji Wnioskodawca jest uznawany za usługodawcę względem najemcy w zakresie usługi ubezpieczeniowej.
Świadczona w ten sposób usługa spełnia definicję usług ubezpieczeniowych/usług świadczonych przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, i jako taka korzysta ze zwolnienia od podatku VAT.
Fakt, że ubezpieczenie pojazdu jest powiązane funkcjonalnie z usługą najmu (pojazd powinien być objęty ochroną ubezpieczeniową), nie pozbawia tej usługi jej ubezpieczeniowego charakteru i nie powoduje automatycznie, że kwota ta powinna być traktowana jako element wynagrodzenia za usługę najmu, zwłaszcza że:
- usługa ubezpieczeniowa jest wyraźnie wyodrębniona na poziomie umownym i rozliczeniowym,
- wynagrodzenie za tę usługę odpowiada dokładnie kwocie składki ubezpieczeniowej, bez marży,
- Wnioskodawca działa jako ubezpieczający na cudzy rachunek, zapewniając najemcy konkretną ochronę ubezpieczeniową,
- najemca ma realny wpływ na wybór wariantu ubezpieczenia w ramach ofert spełniających wymagania leasingodawcy i ubezpieczyciela.
W konsekwencji, obciążenie najemcy kwotą odpowiadającą składce ubezpieczeniowej powinno być kwalifikowane jako wynagrodzenie za usługę ubezpieczeniową lub usługę świadczoną przez ubezpieczającego w zakresie umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, korzystającą ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, a nie jako element podstawy opodatkowania usługi najmu pojazdu.
W odniesieniu do pytania nr 2 Wnioskodawca wskazuje, że ze względu na występujące w praktyce rozbieżności interpretacyjne zwraca się do Organu o doprecyzowanie, jakie elementy stanu faktycznego (w szczególności sposób oznaczenia najemcy w dokumentach ubezpieczeniowych oraz konstrukcja rozliczenia składki) są – zdaniem Organu – decydujące dla możliwości zastosowania zwolnienia z VAT, tak aby Wnioskodawca mógł w sposób prawidłowy i bezpieczny podatkowo ukształtować swoją działalność.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Powołany przepis wskazuje, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie się podatnika – niebędące dostawą towarów – na rzecz innego podmiotu. Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez pojęcie świadczenia usług należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie się podatnika na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przy czym, o ile dane zachowanie podatnika mieści się w ustawowej definicji świadczenia usług lub dostawy towarów, to – co do zasady – niezbędnym elementem do uznania tego zachowania za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT jest spełnienie przesłanki odpłatności.
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
W konsekwencji, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści związane z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.
Ponadto jak stanowi art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Z powyższego przepisu wynika, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. W świetle uregulowań art. 8 ust. 2a ustawy, należy przyjąć, że nawet jeśli podmiot faktycznie nie świadczy usługi (osobiście nie wykonuje czynności), jednakże pośrednio bierze udział w jej świadczeniu to dla potrzeb podatku od towarów i usług, takie zachowanie jest traktowane na równi ze świadczeniem konkretnej usługi. Podmiot ten staje się zatem podatnikiem ze wszystkimi, wynikającymi z tego, konsekwencjami, tj. w szczególności powinien opodatkować i udokumentować tę usługę według zasad dla niej przewidzianych.
Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż (z marżą czy bez) powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe.
Powyższy przepis jest odpowiednikiem art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 s. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, który stanowi, że:
W przypadku, kiedy podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten nabył i wyświadczył te usługi.
Oznacza to, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie może być zatem w żaden inny sposób potraktowane niż jako świadczenie usługi w tym samym zakresie.
Przepis ten reguluje zatem takie sytuacje, kiedy podatnik działając we własnym imieniu zawiera umowę, na podstawie której zobowiązuje się do zrealizowania pewnego świadczenia, jednak faktycznie świadczenie to realizowane jest przez podmiot trzeci. W takim przypadku, gdy podmiot nabywa usługę, a następnie odsprzedaje ją kontrahentowi w tzw. „stanie nieprzetworzonym”, uznawany jest za podatnika, który usługę taką świadczy. Świadczenie takich usług powinno zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług wg stawki właściwej dla danego rodzaju usług.
Odnosząc się do kwestii ubezpieczenia, o którym mowa we wniosku, wyjaśnić należy, iż co do zasady każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy jedna usługa obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, nie powinna być ona sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia, usługi nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedną usługę złożoną, obejmującą kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu usługi złożonej.
Aby móc wskazać, iż dana usługa jest usługą złożoną, winna składać się ona z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi jednak do jednego celu. Na usługę złożoną składa się więc kombinacja różnych czynności, prowadzących do realizacji określonego celu - do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej. Pojedyncza usługa traktowana jest zatem jako element usługi złożonej wówczas, jeżeli cel świadczenia usługi pomocniczej jest zdeterminowany przez usługę główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać usługi głównej bez usługi pomocniczej.
Świadczenie złożone ma więc miejsce wówczas, gdy relacja poszczególnych czynności (świadczeń) wykonywanych na rzecz jednego nabywcy dzieli je na świadczenie podstawowe i świadczenia pomocnicze - tzn. takie, które umożliwiają skorzystanie ze świadczenia podstawowego (lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego). Jeżeli jednak świadczenia te można rozdzielić tak, że nie zmieni to ich charakteru, ani wartości z punktu widzenia nabywcy - wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa (lub więcej) niezależnie opodatkowane świadczenia.
Zarówno przepisy krajowe z zakresu VAT, jak i regulacje unijne nie zawierają definicji świadczenia kompleksowego. Pojęcie świadczenia kompleksowego jest wynikiem praktyki gospodarczej pomiędzy kontrahentami i zostało również ukształtowane na gruncie orzecznictwa krajowego i unijnego.
Kwestie kompleksowości poruszone zostały m.in. w orzeczeniu w sprawie C-349/96 czy też w wyroku C-392/11.
Istotny jest też wyrok w sprawie C-224/11 BGŻ Leasing Sp. z o.o., gdyż dotyczy zarówno kompleksowości świadczenia jak i zwolnienia z podatku VAT usługi ubezpieczeniowej.
W sprawie będącej przedmiotem ww. wyroku B. L. prowadzi działalność w zakresie leasingu. Zgodnie z ogólnymi warunkami zawieranych z klientami umów, przedmioty oddane w leasing przez leasingodawcę pozostają jego własnością przez cały okres leasingu. Leasingobiorca płaci czynsz leasingodawcy oraz ponosi inne koszty i opłaty związane z przedmiotem leasingu. Ponadto, podczas trwania leasingu tylko leasingobiorca ponosi odpowiedzialność w szczególności w wypadku uszkodzenia, zniszczenia, a także obniżenia wartości towaru będącego przedmiotem leasingu, chyba że wynika ono z normalnego zużycia tego towaru. B. L. wymaga ubezpieczenia przedmiotów oddawanych w leasing. W tym celu oferuje swoim klientom możliwość zapewnienia im ubezpieczenia. Jeśli zechcą oni skorzystać z owej możliwości, B. L. zawiera umowę odpowiedniego ubezpieczenia z ubezpieczycielem i refakturuje na nich jego koszt.
W powołanym wyżej wyroku TSUE stwierdził, że:
„(...) nie tylko każdą transakcję należy co do zasady uznawać za odrębną i niezależną, lecz również że transakcja złożona z jednego świadczenia w aspekcie gospodarczym nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie pogarszać funkcjonalności systemu podatku VAT.
(...) czynność będąca przedmiotem postępowania głównego, jak wynika z akt przedłożonych Trybunałowi, cechuje się w szczególności obecnością dwóch następujących elementów:
- usługi leasingu uzgodnionej między stronami umowy leasingu, tj. leasingodawcą i leasingobiorcą, oraz
- usługi ubezpieczenia związanej z przedmiotem leasingu, w ramach której leasingodawca - właściciel owego przedmiotu - zawiera ubezpieczenie z ubezpieczycielem, obciążając kosztem tego ubezpieczenia w niezmienionej wysokości leasingobiorcę.
Aby stwierdzić, czy takie elementy stanowią jedną transakcję do celów podatku VAT, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że prawdą jest, że owe dwa elementy mogą być świadczone łącznie. Istnieje bowiem związek między świadczeniem usługi leasingu a świadczeniem usługi ubezpieczenia związanej z przedmiotem leasingu, jeżeli takie ubezpieczenie obejmujące rzeczony przedmiot jest użyteczne tylko w związku z nim.
W tym względzie należy podkreślić, że każda transakcja ubezpieczeniowa z natury przedstawia związek z przedmiotem, który obejmuje. Wynika z tego, że przedmiot oddany w leasing i jego ubezpieczenie muszą przedstawiać pewien związek. Niemniej taki związek sam w sobie nie wystarcza, aby ustalić, czy istnieje jedno złożone świadczenie do celów podatku VAT”.
Dalej Trybunał wskazał, że:
„Jako świadczenie usług takie czynności leasingu są tytułem zasady ogólnej opodatkowane podatkiem VAT na mocy art. 2 ust. 1 lit. c)dyrektywy VAT, a ich podstawa opodatkowania jest ustalana zgodnie z jej art. 73 (...). Natomiast, jeśli chodzi o usługi ubezpieczenia, zwykle powinny one być zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 135 ust. 1 lit. a dyrektywy VAT.
(...) Wprawdzie dzięki usłudze ubezpieczenia związanej z przedmiotem leasingu ryzyka, z którymi jest skonfrontowany leasingobiorca, są zwykle obniżone w stosunku do ryzyk powstałych w sytuacji, gdy brak jest takiego ubezpieczenia, niemniej okoliczność ta wynika z samego charakteru usługi ubezpieczenia. Rzeczona okoliczność sama w sobie nie oznacza, że należy uznać, iż taka usługa ubezpieczenia ma charakter dodatkowy w stosunku do usługi leasingu, w którego ramy się wpisuje. Wprawdzie taka usługa ubezpieczenia świadczona leasingobiorcy za pośrednictwem leasingodawcy w wyżej opisanym rozumieniu ułatwia korzystanie z usługi leasingu, należy jednak uznać, że stanowi ona zasadniczo cel sam w sobie dla leasingobiorcy, a nie tylko sposób korzystania z owej usługi na najlepszych warunkach.
(...) w okolicznościach będących przedmiotem postępowania głównego, nawet jeżeli leasingobiorca jest zobowiązany do zadbania, aby przedmiot leasingu został ubezpieczony, to jednak dysponuje swobodą ubezpieczenia tego towaru w wybranym przez niego zakładzie ubezpieczeń. Wymóg objęcia ubezpieczeniem sam w sobie nie może zatem oznaczać, że usługa ubezpieczenia dostarczana za pośrednictwem leasingodawcy, taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, ma charakter nierozerwalny lub dodatkowy wobec usług leasingu”.
Zdaniem TSUE:
„(...) w braku istnienia postanowienia umownego, usługi leasingu i ubezpieczenia takie jak będące przedmiotem postępowania głównego mogą stanowić niezależne świadczenia”
oraz
„(...) usługa ubezpieczenia i usługa leasingu będące przedmiotem postępowania głównego nie mogą być uważane za tak ściśle związane, by obiektywnie tworzyły jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny (...)”.
W konsekwencji TSUE stwierdził, że:
„Usługa ubezpieczenia przedmiotu leasingu i usługa leasingu co do zasady stanowią usługi odrębne i niezależne do celów podatku od wartości dodanej. Do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy w świetle szczególnych okoliczności postępowania głównego dane czynności są w takim stopniu powiązane ze sobą, że należy je traktować jako stanowiące jedną usługę, czy też przeciwnie - stanowią one usługi odrębne”.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT). Prowadzą Państwo działalność gospodarczą obejmującą w szczególności krótkoterminowy i długoterminowy wynajem pojazdów samochodowych, w tym w modelu wynajmu długoterminowego z opcją wykupu po zakończeniu umowy.
Część pojazdów wykorzystywanych w Państwa działalności stanowi przedmiot umów leasingu operacyjnego zawartych z podmiotami trzecimi (leasingodawcami). W przypadku pojazdów leasingowanych w dokumentach ubezpieczenia wskazywany jest fakt, że pojazd stanowi przedmiot leasingu oraz że są Państwo użytkownikiem/leasingobiorcą. W przypadku pojazdów stanowiących Państwa własność, umowy ubezpieczenia zawierane są analogicznie przez Państwa jako ubezpieczającego.
Zawierają Państwo (lub zamierzają zawierać) umowy ubezpieczenia komunikacyjnego (OC/AC/NNW, ewentualnie Assistance) dotyczące pojazdów jako ubezpieczający, bezpośrednio z zakładem ubezpieczeń (ewentualnie za pośrednictwem agenta/brokera). Umowy te są zawierane przez Państwa we własnym imieniu, przy czym ochrona ubezpieczeniowa obejmuje uprawnionych użytkowników pojazdu, w tym najemców korzystających z pojazdów zgodnie z umową najmu, na zasadach określonych w OWU i postanowieniach umowy ubezpieczenia, tj. jako ubezpieczenie na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego.
Leasingodawca co do zasady nie zawiera umów ubezpieczenia na Państwa rzecz. Rola leasingodawcy polega na określeniu minimalnych parametrów ochrony, weryfikacji spełnienia wymogów oraz ewentualnym wskazaniu swojej pozycji jako właściciela pojazdu i/lub uprawnionego do odszkodowania (np. cesja praw), zgodnie z umową leasingu oraz warunkami ubezpieczenia.
Jednocześnie w praktyce część leasingodawców posiada własne kanały dystrybucji ubezpieczeń (agent/broker/partner ubezpieczeniowy) i przedstawia leasingobiorcom oferty ubezpieczeniowe spełniające wymogi umowy leasingu (np. oferty dedykowane dla klientów danego leasingodawcy, w tym oferowane przez podmioty powiązane lub współpracujące z leasingodawcą).
Zgodnie z zawieranymi umowami najmu, korzystanie z pojazdu wymaga objęcia go ochroną ubezpieczeniową w pełnym zakresie (co najmniej OC, AC, NNW, ewentualnie Assistance). Informacja o obowiązku zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej oraz o zasadach rozliczania kosztu składki jest (lub będzie) uregulowana w umowie najmu (sprzedaży usługi najmu).
Działając jako ubezpieczający, zapewniają Państwo zawarcie i utrzymanie umów ubezpieczenia, przy czym ochrona ubezpieczeniowa ma na celu zabezpieczenie zarówno interesu majątkowego Państwa (właściciela/leasingobiorcy pojazdu), jak i interesu klienta – najemcy (który korzysta z pojazdu i ponosi odpowiedzialność za szkody na zasadach określonych w umowie najmu).
Zamierzają Państwo ukształtować relacje z klientami w ten sposób, aby w zakresie ubezpieczenia działać jako ubezpieczający na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego – tj. zawierać umowy ubezpieczenia we własnym imieniu, lecz na rzecz najemców pojazdów. Najemcy co do zasady nie będą imiennie wskazywani w polisie jako ubezpieczeni, natomiast będą objęci ochroną ubezpieczeniową jako uprawnieni użytkownicy pojazdu (kierowcy/ najemcy) zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia lub innymi postanowieniami umownymi dotyczącymi osób objętych ochroną.
W praktyce najemcy będą mieli możliwość wyboru oferty ubezpieczeniowej spośród propozycji przedstawionych przez Państwa, mieszczących się w ramach wymogów stawianych przez leasingodawcę i zakład ubezpieczeń (w szczególności co do minimalnego zakresu ochrony i sum ubezpieczenia). Wybór ten będzie zatem ograniczony do ofert spełniających określone kryteria bezpieczeństwa, natomiast najemcy będą mieli realny wpływ na wybór konkretnej oferty z puli dostępnych rozwiązań.
Umowy najmu będą przewidywać, że zapłata należności dotyczącej składki ubezpieczeniowej jest odrębnym zobowiązaniem najemcy. Zwłoka w zapłacie tej należności będzie uprawniała Państwa do:
- wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie oraz
- wstrzymania świadczenia polegającego na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej (w zakresie zależnym od warunków umowy ubezpieczenia/OWU), a w konsekwencji – jeżeli brak uregulowania należności skutkuje brakiem zapewnienia wymaganego ubezpieczenia dla pojazdu – do wypowiedzenia umowy najmu z uwagi na naruszenie warunków korzystania z pojazdu (obowiązku posiadania wymaganej ochrony ubezpieczeniowej).
Leasingodawca nie zawiera żadnych umów z najemcami i nie rozlicza z nimi składek ani innych należności związanych z ubezpieczeniem. Natomiast Państwo:
- samodzielnie wybierają ofertę ubezpieczenia (w tym mogą Państwo skorzystać z oferty przedstawionej przez leasingodawcę/pośrednika leasingodawcy albo z oferty rynkowej), z zastrzeżeniem spełnienia minimalnych parametrów wymaganych przez leasingodawcę,
- zawierają umowę ubezpieczenia komunikacyjnego bezpośrednio z zakładem ubezpieczeń (ewentualnie za pośrednictwem agenta/brokera), jako ubezpieczający,
- zapewniają, aby najemca jako uprawniony użytkownik pojazdu był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z OWU oraz postanowień umowy ubezpieczenia (ubezpieczenie na cudzy rachunek w rozumieniu art. 808 Kodeksu cywilnego),
- umożliwiają najemcy wybór wariantu ubezpieczenia z puli ofert spełniających wymagania (zakres, sumy),
- przenoszą na najemcę koszt składki w wysokości odpowiadającej składce wynikającej z umowy ubezpieczenia/dokumentów rozliczeniowych – bez doliczania marży,
- wykazują ten koszt jako odrębną pozycję rozliczeniową na fakturze (lub na odrębnym dokumencie), niezależnie od czynszu najmu.
Dodatkowo po stronie najemcy występuje ekonomiczny ciężar składki, a po Państwa stronie występuje świadczenie polegające na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej najemcy jako uprawnionemu użytkownikowi pojazdu (w tym w praktyce możliwość korzystania z ochrony wynikającej z polisy, w zakresie przewidzianym OWU, np. zgłoszenia szkody/korzystania ze świadczeń assistance – o ile przewiduje to dany wariant ubezpieczenia).
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy obciążenie najemcy pojazdu kwotą odpowiadającą składce ubezpieczeniowej (w wysokości wynikającej z umowy ubezpieczenia/dokumentów rozliczeniowych, bez marży), dokonane przez Państwa działających jako ubezpieczający na cudzy rachunek, w ramach zapewnienia najemcy ochrony ubezpieczeniowej dotyczącej wynajmowanego pojazdu, stanowi odrębną od usługi najmu pojazdu usługę ubezpieczeniową lub usługę świadczoną przez ubezpieczającego w zakresie umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, a w konsekwencji korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie tego przepisu.
W analizowanej sprawie, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy świadczenie usługi najmu oraz ubezpieczenie przedmiotu najmu stanowią jedną usługę czy są usługami odrębnymi.
W świetle przytoczonego orzecznictwa TSUE można sformułować następujące przesłanki ujmowania kilku czynności jako świadczenia złożonego:
1)świadczenie obejmuje kilka elementów (świadczeń), lecz z ekonomicznego punktu widzenia stanowi jednolite świadczenie,
2)jeden lub więcej elementów świadczenia może być uznany za tworzący świadczenie główne,
3)jeden lub więcej elementów świadczenia może być uznany za świadczenie pomocnicze,
4)z punktu widzenia konsumenta, rozumianego jako konsument przeciętny, elementy świadczenia są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą one w aspekcie gospodarczym jedną całość,
5)rozdzielenie świadczenia na jego poszczególne elementy miałoby sztuczny charakter.
W przypadku, gdy dane świadczenie składające się z wielu elementów spełnia ww. przesłanki, to powinno być ono traktowane jako jedno świadczenie złożone. W konsekwencji do świadczeń pomocniczych (dodatkowych), stanowiących części składowe świadczenia złożonego, będą stosowane takie same konsekwencje podatkowe, jak w odniesieniu do świadczenia głównego.
Z opisu sprawy nie wynika jednak, aby świadczenie polegające na objęciu ochroną ubezpieczeniową najemcy stanowiło część składową świadczenia złożonego. Wprawdzie zawarcie umowy najmu będzie wiązało się po stronie najemcy z koniecznością ponoszenia przez niego kosztów przedmiotowego ubezpieczenia, ale to najemca ma prawo wyboru oferty ubezpieczeniowej (spośród przedstawionych przez Państwa propozycji).
W związku z powyższym nie można jednak wskazać, aby świadczenia te wzajemnie się uzupełniały czy też, aby w warunkach ekonomicznych zawarcie umowy ubezpieczeniowej było niezbędne do skorzystania z umowy najmu. W tym przypadku świadczenie usługi ubezpieczeniowej nie wiąże się nierozerwalnie z zawarciem umowy najmu (warunek ten wynika jedynie z zasady formalnej/umownej narzuconej przez Państwa, będących wynajmującym), przy czym nabycie tego świadczenia osobno, również miałoby dla drugiej strony umowy sens. Tak więc z punktu widzenia najemcy, rozumianego w tym przypadku jako konsument usługi ubezpieczeniowej, elementy poszczególnych zdarzeń gospodarczych (umowa najmu oraz umowa ubezpieczeniowa) nie są/nie będą tak ściśle związane, aby można im było nadać w aspekcie gospodarczym walor obiektywnej całości.
Tym samym, w przedmiotowej sprawie nie mamy/nie będziemy mieli do czynienia ze świadczeniem złożonym, lecz z odrębnymi świadczeniami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT na zasadach właściwych dla każdego świadczenia odrębnie.
Zatem, w sytuacji, gdy obciążają/będą Państwo obciążali klienta kwotą składki ubezpieczeniowej, która wynika z zawartej polisy ubezpieczeniowej, mamy/będziemy mieli do czynienia z dwoma odrębnymi świadczeniami, tj. usługą najmu oraz usługą ubezpieczeniową.
Wynika to z faktu, że pomimo że ubezpieczenie stanowi element umowy najmu, dla najemcy stanowi cel sam w sobie i nie zmienia charakteru żadnej z usług z punktu widzenia nabywcy.
Przechodząc natomiast do kwestii zwolnienia od podatku VAT usługi ubezpieczenia samochodu, podkreślić należy, że zarówno w treści ustawy, jak i przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi, bądź zwolnienie od podatku.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.
Powołany przepis art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, jest efektem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisu art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE zgodnie z którym:
Zwolnieniu od tego podatku podlegają transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych.
Jak stanowi art. 43 ust. 15 ustawy:
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Terminy używane do określenia zwolnień od podatku przewidziane w artykule 13 Dyrektywy muszą być wiernie interpretowane, jako że stanowią wyjątki od ogólnej zasady, która mówi, że podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika (patrz w szczególności sprawa 348/87 Stichting Uitvoering Financiele Acties (1989) ECR 1737, paragraf 13 i sprawa C-287/00 Commission v Germany (2002) ECR I-5811, paragraf 43).
Dlatego też interpretacji zwolnień od podatku należy dokonywać w pierwszej kolejności w oparciu o regulacje Dyrektywy 2006/112/WE w kontekście celu tych zwolnień i przy uwzględnieniu orzecznictwa TSUE. Odwoływanie się zatem do pojęć zawartych w innych przepisach prawa krajowego nie powinno przesądzać o zakresie zwolnień od podatku od towarów i usług.
Co istotne, ustawa o podatku od towarów i usług jak również Dyrektywa 2006/112/WE nie zawiera definicji zwolnionych transakcji ubezpieczeniowych/reasekuracyjnych, jednak kwestia ta była przedmiotem orzecznictwa TSUE. „Czynność ubezpieczeniowa”, w ogólnie przyjętym rozumieniu, charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia, do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia, określonego w momencie zawarcia umowy.
Czynność ubezpieczeniowa, w każdym wypadku związana jest z istnieniem stosunku umownego między usługodawcą, który domaga się zwolnienia (od podatku) a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym.
Jeśli chodzi o transakcje ubezpieczeniowe TSUE w sprawie C-8/01 orzekł, że istotą transakcji ubezpieczeniowej jest w ogólnym rozumieniu, że ubezpieczyciel zobowiązuje się, w przypadku, gdy zaistnieje ryzyko objęte ubezpieczeniem, świadczyć ubezpieczonemu usługę uzgodnioną podczas zawierania umowy w zamian za uprzednią wpłatę składki (sprawy: Card Protection Plan C-349/96, paragraf 17 i Skandia C-240/99, paragraf 37).
Trybunał wprawdzie orzekł, że wyrażenie „transakcje ubezpieczeniowe” nie obejmuje wyłącznie transakcji dokonywanych przez samych ubezpieczycieli, ale zasadniczo jest na tyle obszerne, że obejmuje zapewnienie ochrony ubezpieczeniowej przez podatnika, który sam nie jest ubezpieczycielem, ale w kontekście polisy blokowej dostarcza swoim klientom taką ochronę, korzystając z wpływów od ubezpieczyciela, który przyjmuje na siebie ryzyko objęte w ubezpieczeniu (sprawy: Card Protection Plan, paragraf 22 i Skandia, paragraf 38).
W akapicie 41 sprawy Skandia, Trybunał podtrzymał stanowisko, że zgodnie z definicją transakcji ubezpieczeniowych zawartą w akapicie 39 niniejszego wyroku, tożsamość osoby, której świadczy się usługę, jest istotna w rozumieniu definicji rodzaju usług objętych artykułem 13B(a) Szóstej Dyrektywy i że transakcja ubezpieczeniowa nieodzownie pociąga za sobą istnienie umowy między dostawcą usługi ubezpieczeniowej i osobą, która jest ubezpieczona na wypadek ryzyka, czyli ubezpieczonym.
Z kolei „czynność ubezpieczeniowa”, w ogólnie przyjętym rozumieniu charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia okoliczności objętych umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy.
Wskazać należy, że ustawa o podatku od towarów i usług nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, zatem w celu dokładnego zdefiniowania tego pojęcia należy sięgnąć do regulacji prawa cywilnego. Co prawda prawo podatkowe stanowi osobną od prawa cywilnego gałąź prawa, jednak przy stosowaniu prawa podatkowego należy posiłkować się prawem cywilnym, o ile nie stoi w sprzeczności z przepisami prawa podatkowego. W szczególności w celu określenia natury stosunków cywilnoprawnych łączących podmioty cywilnoprawne (osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej).
Ponadto, w przypadku gdy ustawy podatkowe posługują się pewnymi pojęciami bez ich zdefiniowania (jak np. własność, zdolność prawna), należy nadawać tym pojęciom znaczenie ustalone w prawie cywilnym, jako gałęzi prawa regulującej stosunki prywatne pomiędzy podmiotami cywilnoprawnymi. Inne stanowisko prowadziłoby do powstania niespójności w ramach systemu prawa, jak również do dowolności interpretacyjnej, umożliwiając różne rozumienie tych samych pojęć, takie stanowisko znajduje potwierdzenie w szczególności w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt P 7/00, w którym stwierdzone zostało, że
„Uznając samodzielność regulacji Ordynacji podatkowej nie sposób zanegować faktu, iż prawo cywilne spełnia rolę tzw. prawa powszechnego, co usprawiedliwia odwołanie się do wykształconych w nim pojęć podstawowych”.
Zgodnie z art. 805 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
Natomiast zgodnie z art. 808 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.
§ 2. Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut mający wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.
W takim przypadku ubezpieczający nie jest jednocześnie ubezpieczonym.
Z drugiej strony ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Dodatkowo może żądać, by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o postanowieniach zawartej umowy oraz ogólnych warunkach ubezpieczenia w zakresie, w jakim dotyczą jego praw i obowiązków.
W rozpatrywanej sprawie znaczenie ma ustalenie, czy są Państwo podmiotem zawierającym umowę ubezpieczenia, na cudzy rachunek, a zatem czy spełniają kryterium podmiotowe wskazane w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.
Z treści ww. art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy jasno wynika, że zwolnieniem objęte są m.in. – co należy podkreślić – usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek. Z zapisu tego wynika zatem, że aby zwolnione były usługi świadczone przez ubezpieczającego, nie ma wymogu, aby ubezpieczającym był agent, pośrednik, czy też broker ubezpieczeniowy, w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek.
Powołane regulacje wskazują, że umowa ubezpieczenia na cudzy rachunek jest konstrukcją prawną, w której ubezpieczający zawiera z ubezpieczycielem umowę w celu ochrony interesu osoby trzeciej – ubezpieczonego, przy czym ubezpieczyciel świadczy ochronę ubezpieczeniową bezpośrednio na rzecz ww. osoby trzeciej, na której rachunek została zawarta umowa. Osoba trzecia nie musi być jednoznacznie wskazana w zawartej z ubezpieczycielem umowie ubezpieczenia.
Zatem należy uznać, że ubezpieczenie na cudzy rachunek jest specyficzną formą ubezpieczenia odmienną od jego typowych form. Odmienność ubezpieczenia na cudzy rachunek polega przede wszystkim na tym, że w ramach takiego ubezpieczenia ubezpieczający pełni szczególną rolę, gdyż zawarta umowa ubezpieczenia ma na celu ochronę nie jego interesów, a osób trzecich.
Państwa wątpliwości dotyczą wskazania, czy świadczona na rzecz najemcy usługa ubezpieczeniowa podlega/będzie podlegać zwolnieniu od podatku od towarów i usług.
Z opisu sprawy wynika, że zawierają Państwo umowę ubezpieczenia komunikacyjnego bezpośrednio z zakładem ubezpieczeń (ewentualnie za pośrednictwem agenta/brokera), jako ubezpieczający. Najemcy co do zasady nie będą imiennie wskazywani w polisie jako ubezpieczeni, natomiast będą objęci ochroną ubezpieczeniową jako uprawnieni użytkownicy pojazdu (kierowcy/ najemcy) zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia lub innymi postanowieniami umownymi dotyczącymi osób objętych ochroną. Następnie przenoszą Państwo na najemcę koszt składki w wysokości odpowiadającej składce wynikającej z umowy ubezpieczenia/dokumentów rozliczeniowych – bez doliczania marży.
Z powyższego wynika, iż wykonywane przez Państwa (wynajmującego) czynności stanowią/będą stanowić usługi w zakresie zawieranej przez Państwa umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek. Powyższe czynności należy uznać za czynności związane z zawieraną przez Państwa, jako podmiotem ubezpieczającym, umową ubezpieczenia na cudzy rachunek, bowiem powyższe czynności są/będą bezpośrednio związane z zawartymi umowami ubezpieczenia, a do ich wykonania zobowiązani są/będą Państwo, nie zaś inny podmiot. Zatem, wykonują/będą Państwo wykonywali czynności, które mieszczą się w zakresie „zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek”.
Tym samym, czynności wykonane przez Państwa korzystają/będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, określonego w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, jako czynności świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez Państwa umów ubezpieczenia na cudzy rachunek.
Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe, zatem odstępuję od udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 2, ponieważ oczekiwali Państwo odpowiedzi na nie tylko w przypadku uznania za nieprawidłowe Państwa stanowiska w zakresie pytania nr 1, co nie nastąpiło.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz
- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

