Interpretacja indywidualna z dnia 4 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.132.2026.2.DG
Związek Powiatowo-Gminny (…), realizujący projekt muzealny, nie ma prawa do pełnego odliczenia VAT od wydatków poniesionych przed rejestracją jako czynny podatnik VAT. Wydatki służą zarówno działalności gospodarczej, jak i celom statutowym, co wymaga stosowania proporcjonalnego odliczenia na podstawie art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
3 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku VAT z faktur dokumentujących wydatki poniesione w okresie przed rejestracją jako podatnik VAT czynny. Uzupełnili go Państwo pismem z 15 kwietnia 2026 r. (wpływ 15 kwietnia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Związek Powiatowo-Gminny (…), który do 3 października 2025 r. nosił nazwę (…) (zwany dalej: Związkiem lub Wnioskodawcą) jest związkiem międzygminnym, zarejestrowanym 1 grudnia 2025 r. na potrzeby podatku od towarów i usług (dalej również: VAT), jako podatnik VAT czynny.
Do zadań Związku należy aktywne wspieranie działań mających na celu ochronę dziedzictwa kulturowego oraz rozwój gospodarczy, zwłaszcza rozwój i promocję turystyki na terenie Powiatu oraz Gmin tworzących Związek. W szczególności zadania te obejmują:
1)koordynowanie opracowań i realizacja wdrożeń programów i zadań przewidzianych w statucie Związku,
2)reprezentowanie interesów Członków Związku w zakresie objętym statutową działalnością Związku wobec organów administracji rządowej i samorządowej oraz innych instytucji zarówno krajowych, jak i zagranicznych,
3)utworzenie Zespołu Parków Kulturowych (…) jako formy ochrony konserwatorskiej przewidzianej ustawą o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami, w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla (…),
4)wykonywanie zabiegów i prac ochronnych na obszarach i obiektach chronionych,
5)sporządzenie planu ochrony parku kulturowego,
6)inspirowanie i wspieranie działań gmin w zakresie ochrony (…),
7)koordynowanie prac nad miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego,
8)wspieranie działań mających na celu wpis (...) na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO,
9)przygotowywanie dokumentacji i pozyskiwanie dodatkowych środków finansowych na realizację celów Związku,
10)podejmowanie działań na rzecz poprawy środowiska naturalnego oraz infrastruktury technicznej służących podniesieniu wizerunku turystycznego i atrakcyjności gospodarczej regionu,
11)prowadzenie wszechstronnej działalności promocyjnej Związku,
12)promocję turystycznego produktu pn.: (…),
13)współpraca regionalna i międzynarodowa w ramach zadań statutowych Związku,
14)realizowanie przedsięwzięć z zakresu rekreacji, sportu, kultury fizycznej i turystyki,
15)wspieranie działań dotyczących rozwoju i rozbudowy infrastruktury technicznej i komunikacyjnej na terenie gmin należących do Związku,
16)prowadzenie i realizacja inwestycji we współpracy i w porozumieniu z właściwym powiatem lub gminą w zakresie zagospodarowania, remontu, renowacji (…),
17)prowadzenie i realizacja inwestycji we współpracy i w porozumieniu z właściwym powiatem lub gminą w zakresie remontu, renowacji cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej zlokalizowanych na terenie dawnej (…).
Jednym z celów Związku jest utrzymanie (…) oraz innych obiektów (…) na terenie powiatu (…) gmin (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…). Związek powyższy cel realizuje przy wykorzystaniu obiektów zabytkowych stanowiących własność poszczególnych gmin, użytkowanych przez Związek nieodpłatnie, ponieważ na terenie obiektów nie była prowadzona żadna działalność gospodarcza.
Związek na podstawie umowy partnerskiej z 8 listopada 2023 r. zawartej między Gminą (…) a Związkiem podjął decyzję o realizacji inwestycji w obcym środku trwałym. Zgodnie z umową partnerską wartość poniesionych nakładów stanowi wartość środka trwałego i podlega wpisaniu do środków trwałych Związku. Zgodnie z założeniem umowy partnerskiej Związek miał działać na zasadzie non-profit. Związek złożył wniosek o dofinansowanie projektu „(…)”, który zyskał akceptację i współfinansowanie z Rządowego Funduszu Polski Ład w wysokości (…) zł. Związek na realizację projektu, którego efektem jest powstanie muzeum na (…) w (…) wydatkował (…) zł. Zadanie zostało sfinansowane ze środków własnych Związku i dotacji od Partnera oraz ze środków otrzymanych z Rządowego Funduszu Polski Ład.
W związku z realizacją projektu Związek poniósł wydatki udokumentowane fakturami z wykazanymi kwotami podatku VAT w 2024 roku oraz w 2025 roku. Na fakturach dokumentujących te wydatki Związek był wskazany jako nabywca. Inwestycja została zakończona we wrześniu 2025 r. Po zakończeniu inwestycji budowla została przyjęta jako środek trwały do ewidencji Związku. Powstały środek trwały będzie podlegał umorzeniu przez Związek, odpisy amortyzacyjne dokonywane metodą liniową. W okresie realizacji projektu Związek nie prowadził działalności gospodarczej, nie był zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług,(…) nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Związek nie mógł więc dokonać odliczeń VAT naliczonego od wydatków dotychczas poniesionych na realizację Inwestycji. W wyniku realizacji projektu na (…) w (…) powstała przestrzeń muzealna i Zgromadzenie Związku zgodnie z Gminą (…) podjęły decyzję o podjęciu działalności gospodarczej przez Związek na bazie utworzonej powierzchni muzealnej. We wrześniu 2025 r. Związek zarejestrował kasę fiskalną i rozpoczął działalność gospodarczą w świetle ustawy z dnia 11 marca 2024 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.). Od września 2025 r. Związek składa JPK, odprowadza podatek należny. W związku z kilkakrotnych uzupełnianiem dokumentów ostatecznie jako czynny podatnik podatku od towarów i usług został zarejestrowany 1 grudnia 2025 r. Związek prowadzi sprzedaż biletów przy pomocy kasy fiskalnej, odprowadza podatek VAT od sprzedanych biletów wstępu na (…)I w (…).
Po otwarciu Muzeum Związek dokonał zgłoszenia działalności do celów podatkowych. Tym samym zmienił się charakter przeznaczenia budowli na wykorzystywaną do sprzedaży usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Wszystkie wydatki miały bezpośredni i nierozerwalny związek z wykonywaną przez Związek obecnie działalnością opodatkowaną. Związek nie dokonał odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego. Kwestię prawa do odliczenia Związek zamierza w pierwszej kolejności potwierdzić w drodze wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Wszystkie działania Związku od września 2025 r. związane są z wykorzystaniem powstałej części muzealnej w ramach projektu do czynności podlegających opodatkowaniu VAT, o czym świadczy model administrowania tym majątkiem (zarejestrowanie Związku jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług, wprowadzenie sprzedaży biletów z wykorzystaniem kasy fiskalnej, wystąpienie do Gminy (…) z wnioskiem o przekazanie Związkowi całego terenu (…) w dzierżawę na czas nieokreślony). Od momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej działania Związku na (…) w (…) mają charakter zorganizowany, ciągły i są podejmowane dla celów zarobkowych, co oznacza, że spełniają wszystkie ustawowe przesłanki do uznania ich za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Związek wystąpił we wrześniu do Gminy (…) z wnioskiem o oddanie Związkowi nieruchomości wraz z budowlą w dzierżawę na czas nieokreślony. Ze względu na trwające procedury, wymagane zgody Konserwatora Zabytków planuje się podpisanie umowy dzierżawy w kwietniu 2026 r.
Końcowo ani Gmina ani Związek nie będzie wykorzystywać (…) do innych celów poza udostępnianiem zasobów muzeum do celów turystycznych za biletami wstępu.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Realizacja projektu „(…)” obejmuje dokumentacje projektową, nadzór oraz prace rekonstrukcyjne i konserwatorskie (…), wykonanie aranżacji imitującej sień chałupy wiejskiej, aranżacji imitującej okopy, ekspozycji z okresu I wojny światowej w sześciu kazamatach (…), wizualizacji, filmów, dźwięków pokazujące odgłosy silnika samolotu, mapę okolic (…), wizualizacje okresu walk i rosyjskich szturmów podczas oblężenia (…), witryny i repliki uzbrojenia i postaci z okresu przed oraz w okresie I wojny światowej, tablice informacyjne, instalacja wideo z materiałem w postaci prezentacji multimedialnej. Cały projekt obejmuje wyłącznie zakres prac mających na celu powstanie powierzchni muzealnej na (…) w (…).
W wyniku realizacji Projektu, który stanowił ulepszenie w obcym środku trwałym powstał odrębny środek trwały „(...)” ujęty w księgach rachunkowych Związku Powiatowo-Gminnego (…).
Wszystkie wydatki poniesione w ramach Projektu dotyczyły wyłącznie wydatków na utworzenie Muzeum. Kosztorysy szczegółowo przedstawiają wszystkie rodzaje poniesionych wydatków.
Decyzja o tym, że towary i usługi nabywane w ramach projektu będą służyć sprzedaży opodatkowanej zapadła we wrześniu 2025 r.
Wszystkie nabyte towary i usługi są wykorzystywane wyłącznie do czynności opodatkowanych.
Na (…) w (…) powstało Muzeum, działające w ramach Związku Powiatowo-Gminnego (…) na podstawie statutu Związku.
Muzeum na (…) w (…) nie spełnia definicji muzeum w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach ( Dz.U. z 2022 r. poz. 385), gdyż nie jest odrębną jednostką organizacyjną. Związek nie może utworzyć muzeum jako jednostki dlatego też nie może pozyskiwać i gromadzić eksponatów muzealnych. Związek jest związkiem utworzonym przez jednostki samorządu terytorialnego i prowadzi działalność na podstawie ustawy o samorządzie powiatowym oraz statutu Związku. Głównym zadaniem Związku jest ochrona dziedzictwa kulturowego, jednak nie spełnia on pełnej definicji muzeum.
Wstęp do muzeum na (…) jest zawsze odpłatny dla zwiedzających i opodatkowany podatkiem od towarów i usług. Nie ma określonej grupy podmiotów/osób zwolnionych z opłat.
Pytanie
Czy Związek Powiatowo-Gminny (…) ma prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki poniesione w okresie, w którym Związek nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT na realizację projektu „(…)”?
Państwa stanowisko w sprawie
Związek Powiatowo-Gminny (…) ma prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z realizacją projektu „(…)”. Odliczenie podatku VAT od towarów i usług nabytych przed datą zarejestrowania się do VAT jest możliwe w trybie korekty jednorazowej na podstawie art. 91 ust. 8 ustawy, w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana przeznaczenia tej Inwestycji.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT za podatników uznaje się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zgodnie z przytoczonymi powyżej przepisami ustawy o VAT, Związek może być podatnikiem VAT z tytułu wykonywanych czynności. Związek wyposażony jest w osobowość prawną oraz w określonym zakresie wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Tym samym należy uznać, iż związek międzygminny spełnia zawartą w ww. przepisach definicję podatnika VAT, o ile jego działania są realizowane na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Oznacza to, że związki międzygminne w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny być uznawane za podatników VAT.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jednocześnie art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.
Z brzmienia powołanych przepisów wynika, iż pojęcia dostawy towarów i świadczenia usług na gruncie ustawy o VAT uzupełniają się w tym sensie, iż co do zasady, czynności podejmowane przez podatników należy uznać za świadczenie usług, o ile nie stanowią one dostawy towarów. W konsekwencji, w związku z faktem, że Związek dokonuje sprzedaży biletów wstępu na użytkowanej części (…) w (…) oraz dokonuje sprzedaży drobnych pamiątek turystom, czynności te stanowią dostawę towaru i usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z pewnymi zastrzeżeniami, które nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Z treści wskazanej powyżej regulacji wynika zatem, iż prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje, gdy nabywane towary/usługi są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
Dla oceny możliwości skorzystania z prawa do odliczenia, w każdym przypadku istotne jest więc ustalenie czy towary i usługi, przy zakupie których naliczono VAT zostały nabyte przez podatnika tego podatku oraz pozostają w związku z wykonywanymi przez niego czynnościami opodatkowanymi.
Mając na uwadze, iż Związek realizował Projekt z zamiarem odpłatnego udostępnienia jego efektów zwiedzającym stwierdzić należy, iż poniósł wydatki na realizację projektu, czyli na zakup towarów i usług związanych z inwestycją, które finalnie w całości są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Za bezsporny należy uznać fakt, iż ponoszenie wydatków inwestycyjnych na prace remontowo-konserwatorskie na (…) było konieczne i bezpośrednio związane z wykonywaniem przez Związek czynności opodatkowanej w postaci sprzedaży biletów wstępu na obiekt.
Tym samym, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Związek uważa, iż przysługuje mu prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z realizacją projektu.
Warto również zaznaczyć, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-400/98 Trybunał stwierdził, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z dokonaniem inwestycji nie jest uzależnione od dokonania wcześniejszej rejestracji dla celów podatku VAT. Potwierdzeniem takiej tezy mogą być także wyroki TSUE w sprawach C-268/83 oraz C-110/94, gdzie TSUE wskazał, że powstanie prawa do odliczenia nie zależy od formalnego uznania statusu podatnika przez organy podatkowe. Nabywane jest ono automatycznie, z chwilą uzyskania statusu podatnika, którym się staje w momencie pierwszych inwestycji związanych z przyszłą działalnością gospodarczą.
Natomiast z orzecznictwa TSUE w sprawie C-385/09 Nidera wynika, że prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym podatek ten stał się należny, a jego powstanie nie jest w żaden sposób uzależnione od formalnego uznania statusu podatnika przez organ skarbowy, ale od zaistnienia po stronie podatnika zamiaru, potwierdzonego obiektywnymi dowodami, prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów dotyczących VAT.
Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że w okolicznościach analizowanej sprawy - na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy - Związek będzie miał prawo do odliczenia całości podatku VAT naliczonego wykazanego w fakturach zakupowych dotyczących prac remontowo - konserwatorskich na (…) w (…).
Ponadto, Wnioskodawca pragnie podkreślić, że stanowisko odmienne od przestawionego powyżej pozostawałoby w sprzeczności z fundamentalną zasadą opodatkowania VAT, jaką jest zasada neutralności tego podatku, podkreślana wielokrotnie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz polskich sądów administracyjnych. Przykładowo, w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-37/95 Ghent Coal stwierdzono, iż „Prawo do odliczenia zostało wprowadzone, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku od wartości dodanej konsekwentnie zapewnia, że każda działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem, że sama podlega VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny”.
Zdaniem Związku, związek międzygminny nie powinien być traktowany inaczej/mniej korzystnie niż inne podmioty gospodarcze, dokonujące sprzedaży opodatkowanej VAT i korzystające w związku z tym z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów/usług niezbędnych do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Skoro bowiem Związek jako czynny podatnik VAT, zobowiązany będzie uiszczać VAT należny z tytułu sprzedaży biletów wstępu oraz pamiątek turystycznych, powinien on mieć jednocześnie prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków warunkujących możliwość świadczenia tej usługi.
Związek w chwili poniesienia wydatków na realizację inwestycji nie miał możliwości odliczenia podatku VAT, gdyż nie prowadził działalności gospodarczej, nie był czynnym podatnikiem VAT. Jednak dokonała się zmiana. Wg zapisów ustawy o VAT jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w art. 91 ust. 7b ustawy VAT, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w art. 91 ust. 7 ustawy VAT, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy (art. 91 ust. 7c ustawy VAT).
W myśl art. 91 ust. 7d ustawy VAT w przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, innych niż wymienione w art. 91 ust. 7a i 7b ustawy VAT, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje, i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.
Ponadto, w art. 91 ust. 8 ustawy VAT ustawodawca wskazał, że korekty, o której mowa w art. 91 ust. 5-7 ustawy VAT, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w art. 91 ust. 2 ustawy VAT, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.
Reasumując, Związkowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z realizacją Inwestycji poprzez dokonanie korekty deklaracji VAT za wrzesień 2025 r. czyli deklaracji składanej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła zmiana przeznaczenia środka trwałego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowa zasada dotycząca odliczania podatku naliczonego została sformułowana w art. 86 ust. 1 ustawyz dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z ww. regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Na zakres prawa do odliczeń w sposób bezpośredni wpływa pojmowanie statusu danego podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług wykonującego czynności opodatkowane. Tylko podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady, status podatnika związany jest z prowadzeniem przez dany podmiot działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.
Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT od 1 grudnia 2025 r. Do Państwa zadań należy aktywne wspieranie działań mających na celu ochronę dziedzictwa kulturowego oraz rozwój gospodarczy, zwłaszcza rozwój i promocję turystki na terenie Powiatu oraz Gmin tworzących Związek. Jednym z celów Związku jest utrzymanie (…) oraz innych obiektów (…) na terenie powiatu (…). Powyższy cel realizują Państwo przy wykorzystaniu obiektów zabytkowych stanowiących własność poszczególnych gmin. Obiekty zabytkowe użytkują Państwo nieodpłatnie.
8 listopada 2023 r. zawarli Państwo umowę partnerską z Gminą (…), zgodnie z którą podjęli Państwo realizację inwestycji w obcym środku trwałym. Zgodnie z założeniem umowy partnerskiej Związek miał działać na zasadzie non-profit. W wyniku realizacji Projektu „(…)” powstało muzeum na (...) w (…). Projekt został sfinansowany z Państwa środków własnych, dotacji od Partnera oraz ze środków otrzymanych z Rządowego Funduszu Polski Ład. Inwestycja została zakończona we wrześniu 2025 r. Powstały środek trwały - „(…)”, przyjęli Państwo do ewidencji Związku. Odpisy amortyzacyjne ww. środka trwałego będą dokonywać Państwo metodą liniową.
W ramach realizacji Projektu w latach 2024-2025 ponieśli Państwo wydatki na utworzenie muzeum, od których nie odliczyli Państwo podatku VAT naliczonego. Faktury dokumentujące wydatki zostały wystawione na Państwa. W okresie realizacji projektu nie prowadzili Państwo działalności gospodarczej i nie byli zarejestrowani jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. (…) nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. We wrześniu 2025 r. podjęli Państwo decyzję o podjęciu działalności gospodarczej na bazie utworzonej powierzchni muzealnej. Od września 2025 r. składają Państwo JPK i odprowadzają podatek VAT od sprzedanych biletów wstępu na (…) w (…). Wstęp do muzeum jest zawsze odpłatny dla zwiedzających i opodatkowany podatkiem od towarów i usług. Nie ma określonej grupy podmiotów/osób zwolnionych z opłat. (…) nie będzie wykorzystywany do innych celów poza udostępnianiem zasobów muzeum do celów turystycznych za biletami wstępu. Wszystkie nabyte towary i usługi są wykorzystywane wyłącznie do czynności opodatkowanych. Ostatecznie Związek jako czynny podatnik podatku od towarów i usług został zarejestrowany 1 grudnia 2025 r.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy przysługuje Państwu prawo do odliczenia pełnych kwot podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki poniesione na realizację projektu „(…)” w okresie przed rejestracją Państwa jako czynny podatnik podatku VAT.
Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
Obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Podatnik ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. alokacji podatku.
Wyrażoną w cytowanym art. 86 ust. 1 ustawy generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a i nast. ustawy.
Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 86 ust. 2c ustawy:
Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:
1) średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;
2) średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;
3) roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;
4) średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością.
Na mocy art. 86 ust. 2d ustawy:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Na podstawie art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
W myśl art. 86 ust. 2h ustawy:
W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.
Powołany wyżej art. 86 ust. 2a ustawy znajduje zatem zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której nabywane towary i usługi, wykorzystywane są zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia, czy działalność lub transakcje stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danej jednostki.
Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2a ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).
Jak wynika z cyt. przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikowi przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną, brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności zwolnionych z tego podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.
Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, obowiązkiem podatnika jest w pierwszej kolejności przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju działalności, z którym te wydatki są związane. Podatnik ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z wydatków opisanych we wniosku, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji.
Jeśli przyporządkowanie takie nie będzie możliwe, wówczas będzie konieczność wydzielenia podatku naliczonego przy zastosowaniu proporcji umożliwiającej odliczenie podatku naliczonego w prawidłowej wysokości w odniesieniu do nabywanych towarów i usług wykorzystywanych do celów mieszanych, zgodnie z zasadami określonymi w art. 86 ust. 2a-2h ustawy. Powołane bowiem przepisy art. 86 ust. 2a-2h ustawy będą miały zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której nabywane towary i usługi, wykorzystywane będą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej (opodatkowanej VAT), jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
W takich okolicznościach kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że są związkiem międzygminnym i do Państwa zadań należy aktywne wspieranie działań mających na celu ochronę dziedzictwa kulturowego oraz rozwój gospodarczy, zwłaszcza rozwój i promocję turystki na terenie Powiatu oraz Gmin tworzących Związek. Jednym z celów Związku jest utrzymanie (…) oraz innych obiektów (…) na terenie powiatu (…) gmin (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…). Związek powyższy cel realizuje przy wykorzystaniu obiektów zabytkowych stanowiących własność poszczególnych gmin, użytkowanych przez Związek nieodpłatnie, ponieważ na terenie obiektów nie była prowadzona żadna działalność gospodarcza. Zrealizowali Państwo inwestycję w obcym środku trwałym, w wyniku której na (…) w (…) powstała przestrzeń muzealna a Związek podjął działalność gospodarczą na bazie utworzonej powierzchni muzealnej. Decyzja o tym, że towary i usługi nabywane w ramach projektu będą służyć sprzedaży opodatkowanej zapadła we wrześniu 2025 r. Wstęp do muzeum na (…) jest zawsze odpłatny dla zwiedzających i opodatkowany podatkiem od towarów i usług. Nie ma określonej grupy podmiotów/osób zwolnionych z opłat.
Wskazali Państwo, że Muzeum na (…) w (…) nie spełnia definicji muzeum w rozumieniu art.1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, gdyż nie jest odrębną jednostką organizacyjną. Związek nie może utworzyć muzeum jako jednostki dlatego też nie może pozyskiwać i gromadzić eksponatów muzealnych. Związek jest związkiem utworzonym przez jednostki samorządu terytorialnego i prowadzi działalność na podstawie ustawy o samorządzie powiatowym oraz statutu Związku. Głównym zadaniem Związku jest ochrona dziedzictwa kulturowego, jednak nie spełnia on pełnej definicji muzeum.
Na podstawie art. 4. ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1684 ze zm.):
Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie:
7) kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
8) kultury fizycznej i turystyki.
W myśl art. 72a ustawy o samorządzie powiatowym:
1.W celu wspólnego wykonywania zadań publicznych, w tym wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, powiaty mogą tworzyć związki z gminami, tworząc związek powiatowo-gminny. Związek może być tworzony również w celu wspólnej obsługi, o której mowa w art. 6a oraz w art. 10a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
2.Do związku powiatowo-gminnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące związku powiatów, z tym że:
1)w postępowaniu w sprawie uzgodnienia projektu statutu związku powiatowo-gminnego powiaty i gminy zamierzające utworzyć związek reprezentuje starosta jednego z powiatów albo wójt jednej z gmin upoważniony przez starostów i wójtów pozostałych powiatów i gmin;
2)zasady reprezentacji jednostek w związku określa statut związku.
Stosownie do art. 66 ustawy o samorządzie powiatowym:
1.Związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
2.Związek ma osobowość prawną.
Analiza przedmiotowej sprawy wskazuje, że nabywali Państwo towary i usługi, które wykorzystują i będą Państwo wykorzystywali zarówno do wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT (czynności opodatkowane) oraz do celów innych niż działalność gospodarcza (czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT). W opisie sprawy wskazali Państwo bowiem, że do zadań Związku należy ochrona dziedzictwa kulturowego, rozwój gospodarczy, zwłaszcza rozwój i promocja turystyki na terenie Powiatu i Gmin tworzących Związek. Są to zatem Państwa zadania statutowe - a więc niestanowiące działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Utworzone Muzeum w istocie służy krzewieniu wiedzy historycznej, ale i promowaniu miejsca, w którym się znajduje jako atrakcyjnego turystycznie. Utworzone Muzeum, choć nie spełnia ono definicji muzeum w rozumieniu ustawy o muzeach i pobierają Państwo odpłatność za wstęp do tego Muzeum, służy zatem nie tylko czynnościom opodatkowanym (sprzedaż biletów wstępu), ale i czynnościom niezwiązanym z działalnością gospodarczą - określonym statutowo.
Jednocześnie skoro wydatki poniesione przez Państwa na towary i usługi związane z realizacją opisanego projektu mają związek z wykonywaniem przez Państwa czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy oraz działalności innej niż gospodarcza (działalność poza VAT), i nie mają Państwo możliwości przypisania tych wydatków wyłącznie do realizowanej działalności gospodarczej, to nie mają Państwo prawa do odliczenia podatku naliczonego w pełnej kwocie, lecz zobligowani są Państwo do stosowania przepisów o sposobie określania proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a-2h ustawy. W takich okolicznościach kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
W podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta, wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Na podstawie art. 86 ust. 10 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.
W myśl art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a – powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.
Stosownie do art. 86 ust. 11 ustawy:
Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, 10d i 10e, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.
W art. 86 ust. 13 ustawy przewidziano, że:
Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 10d, 10e i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:
1) za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo
2) za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego
- nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Zatem prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakupy związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, wynika z samej konstrukcji podatku od towarów i usług i zapewnia neutralność tego podatku dla czynnych podatników VAT. W stosunku do faktur lub dokumentów celnych podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy po otrzymaniu faktury lub dokumentu celnego, będącego podstawą odliczenia lub za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.
Powołany wyżej przepis art. 88 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje sankcję w postaci pozbawienia podatnika prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego w razie niezarejestrowania się, ale nie wskazuje wprost, z jakim momentem - z punktu widzenia niemożności odliczenia podatku naliczonego - należy wiązać status podatnika (zarejestrowany czy nie).
Z art. 88 ust. 4 ww. ustawy nie wynika bowiem, aby do nabycia uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego koniecznym było posiadanie statusu podatnika VAT czynnego w momencie otrzymania faktury. Podatnik nabywa więc prawo do odliczenia podatku naliczonego w momencie otrzymania faktury, lecz aby uprawnienie to zrealizować musi posiadać status podatnika VAT czynnego.
Ponadto prawo do obniżenia podatku należnego może być realizowane przez podatnika w ściśle określonym czasie, pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, tj. istnienia związku między zakupami i prowadzoną działalnością opodatkowaną.
Stwierdzić należy zatem, że ustawa nie pozbawia podatnika prawa do dokonania odliczenia podatku od zakupów dokonanych przed rejestracją, o ile zakupione towary i usługi będą wykorzystywane do bieżącej lub przyszłej działalności opodatkowanej (oraz ewentualnie spełniać inne warunki określone w przepisach powołanej ustawy). Niemniej ustawodawca narzucił podatnikom, chcącym dokonać odliczenia podatku VAT od poczynionych nabyć, obowiązek rejestracji jako podatnik VAT czynny.
Odnośnie obowiązku zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R należy wskazać, że w myśl art. 96 ust. 1 ustawy:
Podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.
Stosownie do art. 96 ust. 4 ustawy:
Naczelnik urzędu skarbowego po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym rejestruje podatnika jako:
1) „podatnika VAT czynnego”,
2) „podatnika VAT zwolnionego” – w przypadku podatnika, o którym mowa w:
a) ust. 3 i 3c,
b) art. 113a ust. 1, jeżeli złożył zawiadomienie w celu rejestracji jako podatnik VAT UE
- i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Powyższe przepisy stanowią o podstawowym terminie dokonania rejestracji dla celów podatku VAT - rejestracji należy dokonać przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy, przy czym przepis ten nie określa, jak wcześnie rejestracja powinna nastąpić. Natomiast powinna ona nastąpić najpóźniej w dniu poprzedzającym dokonanie pierwszej czynności opodatkowanej.
Należy zauważyć, że w momencie złożenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnik spełni warunek formalny i od tego momentu może realizować uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego.
Z okoliczności sprawy wynika, że wydatki związane z realizacją projektu ponosili Państwo w latach 2024 i 2025 - kiedy nie byli Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik podatku od towarów i usług, w okresie realizacji projektu nie prowadzili Państwo działalności gospodarczej, a więc i (…) nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Projekt został zakończony we wrześniu 2025 r. i wtedy zadecydowali Państwo o podjęciu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT na bazie utworzonej powierzchni muzealnej. Od 1 grudnia 2025 r. są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT. Jak wyjaśniono wyżej, wydatki poniesione przez Państwa na towary i usługi związane z realizacją opisanego projektu mają związek z wykonywaniem przez Państwa czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej oraz działalności innej niż gospodarcza, nie mają Państwo zatem prawa do odliczenia podatku naliczonego w pełnej kwocie, lecz zobligowani są Państwo do stosowania przepisów o sposobie określania proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a-2h ustawy. W takich okolicznościach kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej. Powyższe oznacza, że w związku z Państwa decyzją o podjęciu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT we wrześniu 2025 r. doszło do zmiany przeznaczenia powstałego w wyniku realizacji projektu Muzeum, jednak wyłącznie w części (w zakresie, w jakim obiekt ten służy wykonywaniu czynności opodatkowanych, wyliczonym wg zasad wskazanych w art. 86 ust. 2a i nast. ustawy).
Wyjaśnić należy, że zmiana przeznaczenia zakupionych towarów i usług – w przedmiotowej sprawie w części - na służące wykonywaniu czynności opodatkowanych może stworzyć możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących ich nabycie, który nie został odliczony przy tym nabyciu, przy spełnieniu zasad wynikających z art. 91 ustawy.
I tak, stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy:
Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2–10a lub 10c–10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2–6, 10, 10a lub 10c–10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.
W myśl art. 91 ust. 2 ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.
Na mocy art. 91 ust. 3 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.
Stosownie do art. 91 ust. 4 ustawy:
W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14, uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.
Jak stanowi ust. 5 powołanego artykułu:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 – w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.
W myśl art. 91 ust. 6 cyt. ustawy:
W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:
1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;
2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu – w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 7 ustawy:
Przepisy ust. 1–6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Na podstawie art. 91 ust. 7a ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.
W oparciu o art. 91 ust. 7b ustawy:
W przypadku towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a, wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c.
Jak stanowi art. 91 ust. 7c ustawy:
Jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w ust. 7b, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje – korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.
Według art. 91 ust. 7d ustawy:
W przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, innych niż wymienione w ust. 7a i 7b, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje, i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.
W myśl ust. 8 cyt. artykułu:
Korekty, o której mowa w ust. 5–7, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w ust. 2, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.
Z powyższych przepisów wynika, że podatnik jest zobowiązany do rozpoznania prawa do odliczenia podatku naliczonego w momencie nabycia towarów i usług oraz dokonania ewentualnej korekty tego odliczonego bądź nieodliczonego podatku w przypadku późniejszej zmiany przeznaczenia nabytych towarów i usług lub zmiany sposobu wykorzystania.
Przepisy art. 91 ustawy wprowadzają konstrukcję korekty podatku naliczonego dokonywaną z uwagi na zmianę struktury sprzedaży albo na zmianę pierwotnego przeznaczenia towaru lub usługi (z którą związany jest podatek naliczony). Wprowadzenie procedury korekty związane jest z tym, że systemie VAT obowiązuje zasada odliczenia niezwłocznego, tzn. w momencie nabycia. W tym momencie związek towaru z danym rodzajem czynności ma zazwyczaj charakter planowany. Do czasu faktycznego wykorzystania nabytego towaru lub usługi faktyczny związek z danym rodzajem czynności może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia albo uzasadniając dokonanie odliczenia.
Analiza powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje, że w przypadku zmiany przeznaczenia towarów i usług, tj. zarówno w sytuacji, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, jak również w sytuacji, gdy nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi, podatnik dokonuje korekty podatku.
Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, aby rozliczyć podatek naliczony, nabywane przez podatnika VAT czynnego towary muszą być wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której nabycie towarów i usług nastąpiło w okresie, kiedy prawo do odliczenia Państwu nie przysługiwało z uwagi na fakt, że nie byli Państwo w tym okresie zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT i nie prowadzili działalności gospodarczej. W wyniku realizacji projektu powstała przestrzeń muzealna i powstała budowla została przyjęta jako środek trwały do Państwa ewidencji. Nabyte w związku z realizacją ww. projektu towary i usługi są przedmiotem obecnie prowadzonej działalności przez Państwa jako czynnego podatnika VAT i służą wykonywaniu czynności opodatkowanych oraz niepodlegających opodatkowaniu.
Zatem w analizowanej sprawie nastąpiła zmiana przeznaczenia wykorzystywanych przez Państwa ww. towarów i usług, które nie były w ogóle wykorzystywane do działalności gospodarczej na wykorzystywane obecnie – w części - do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Zmiana ta nastąpiła od miesiąca, w którym uzyskali Państwo status czynnego podatnika podatku VAT i przeznaczyli Państwo nabyte towary i usługi do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Zatem mają Państwo możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dotyczących nabycia ww. towarów i usług związanych z realizowanym projektem, zgodnie z przepisami art. 91 z uwzględnieniem sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a i nast. ustawy o podatku od towarów i usług.
W związku z tym, że w wyniku realizacji projektu powstała przestrzeń muzealna – budynek, który wprowadzili Państwo do ewidencji środków trwałych, mają Państwo prawo dokonać częściowej korekty podatku naliczonego od poniesionych wydatków na zasadach określonych w art. 91 ust. 7a – a więc w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca korekty (ustalonego zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy) – z uwzględnieniem jednakże sposobu ustalenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a i nast. ustawy.
Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Należy zaznaczyć, że zakres przedmiotowy wniosku wyznacza pytanie przedstawione przez Wnioskodawcę. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytania). Inne kwestie wynikające np. z Państwa stanowiska, nieobjęte pytaniem, nie zostały rozpatrzone w interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

