Interpretacja indywidualna z dnia 6 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL1-1.4012.173.2026.2.EB

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 24 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej. Uzupełnił go Pan pismem z 31 marca 2026 r. (wpływ 7 kwietnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie oraz pismami z 5 maja 2026 r. (wpływ 5 maja 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego (ostatecznie przedstawiony w uzupełnieniu do wniosku z 31 marca 2026 r.)

Wnioskodawca jest radcę prawnym wpisanym na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) pod numerem (...). Prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w formie kancelarii radcy prawnego i jest czynnym podatnikiem VAT.

Na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, Wnioskodawca został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (...) do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie prowadzonym przez powiat.

Świadczenie pomocy odbywa się:

- w lokalu zapewnionym przez powiat,

- przy wykorzystaniu infrastruktury i sprzętu zapewnionego przez powiat,

- w godzinach i harmonogramie ustalonym przez powiat,

- przy braku możliwości swobodnego kształtowania warunków wykonywania czynności.

Wnioskodawca:

1)nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia (jest ono określone przepisami i umową zawartą w wykonaniu ustawy),

2)nie kształtuje zasad organizacyjnych funkcjonowania punktu,

3)nie pozyskuje klientów,

4)nie może reklamować swojej działalności w ramach punktu NPP,

5)nie występuje pod firmą kancelarii, lecz jako radca prawny wyznaczony do pełnienia dyżuru.

Wynagrodzenie ma charakter stały (miesięczny ryczałt).

Przychód kwalifikowany jest na gruncie ustawy o PIT jako przychód z art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (działalność wykonywana osobiście).

W zakresie odpowiedzialności – odpowiedzialność zawodowa wynika z przepisów regulujących wykonywanie zawodu radcy prawnego. Wnioskodawca nie prowadzi w tym zakresie działalności w warunkach ryzyka gospodarczego typowego dla działalności gospodarczej (nie ponosi kosztów organizacyjnych punktu, nie ponosi ryzyka ekonomicznego braku klientów, nie kształtuje wynagrodzenia).

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu sprawy z 31 marca 2026 r.

Na pytanie o treści „Z kim zawarł Pan umowę na świadczenie usługi nieodpłatnej pomocy prawnej?”, odpowiedział Pan „Wnioskodawca wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (...), działając w ramach systemu nieodpłatnej pomocy prawnej organizowanego przez powiat, zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r.

Podstawą wykonywania czynności jest stosunek prawny wynikający z systemu ustawowego oraz umowy zawartej przez powiat z podmiotem realizującym zadanie publiczne”.

Na pytanie o treści „Czy świadcząc osobiście usługę w ramach umowy zawartej z podmiotem zlecającym świadczenie usługi nieodpłatnej pomocy prawnej wyraża/będzie wyrażać Pan oświadczenie woli w imieniu i na rzecz ww. podmiotu?”, odpowiedział Pan „Wnioskodawca wykonując czynności nieodpłatnej pomocy prawnej działa wramach organizacji systemu publicznego i realizuje zadanie zlecone przez państwo.

Nie działa jako niezależny przedsiębiorca świadczący usługi na własny rachunek, lecz jako osoba wykonująca czynności w ramach powierzonego zadania publicznego, przy czym nie zawiera umów cywilnoprawnych z beneficjentami pomocy”.

Na pytanie o treści „Jakie prawa i obowiązki wynikają dla stron z postanowień umowy zawartej przez Pana z podmiotem zlecającym czynności? Proszę o szczegółowe opisanie świadczonej przez Pana usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, która jest przedmiotem złożonego wniosku”, odpowiedział Pan „ Wnioskodawca zobowiązany jest do:

• osobistego świadczenia pomocy prawnej,
• przestrzegania harmonogramu dyżurów,
• prowadzenia dokumentacji zgodnie z przepisami,
• działania zgodnie z ustawą i aktami wykonawczymi.

Nie posiada uprawnień do:

• kształtowania zasad funkcjonowania punktu,
• ustalania wynagrodzenia.
• wyboru miejsca i czasu świadczenia usług.
• pozyskiwania klientów.

Świadczenie polega na udzielaniu informacji prawnej, sporządzaniu projektów pism oraz informowaniu o stanic prawnym – zgodnie z ustawą o NPP”.

Na pytanie o treści „Czy zawarta z ww. podmiotem umowa stanowi umowę zlecenia – jeśli nie, prosimy wskazać rodzaj zawartej umowy”, odpowiedział Pan „Nie jest to klasyczna umowa zlecenia.

Jest to stosunek prawny wynikający z realizacji zadania publicznego na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, o cechach zbliżonych do stosunku zlecenia, lecz ukształtowany w sposób szczególny przez przepisy prawa publicznego”.

Na pytanie o treści „Od kiedy obowiązuje Pana umowa na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP)?”, odpowiedział Pan „Wnioskodawca wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej od 1.01.2025 r. do 31.12.2025 r. oraz od 1.01.2026 r. do nadal, zgodnie z wyznaczeniem przez OIRP oraz harmonogramem ustalanym przez organizatora systemu”.

Na pytanie o treści „Jakie konkretnie świadczenie, objęte zakresem złożonego wniosku, wykonuje Pan w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej?”, odpowiedział Pan „W ramach nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawca wykonuje:

·udzielanie informacji o stanie prawnym,

·wskazywanie sposobów rozwiązania problemu prawnego,

·sporządzanie projektów pism (z wyłączeniem pism procesowych w toczących się postępowaniach),

·informowanie o prawach i obowiązkach,

·ewentualnie mediacje - zgodnie z ustawą”.

Na pytanie o treści „Kto ponosi ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za czynności wykonywane przez Pana z tytułu zawartej umowy?”, odpowiedział Pan „ Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego.

·nie ponosi kosztów funkcjonowania punktu,

·nie ponosi ryzyka braku klientów,

·otrzymuje stałe wynagrodzenie niezależne od liczby udzielonych porad.

Ryzyko organizacyjne i ekonomiczne systemu ponosi podmiot publiczny”.

Na pytanie o treści „Czy w umowie zawarto postanowienia, w ramach których podmiot na rzecz którego świadczy Pan usługę nieodpłatnej pomocy prawnej, wziąłby na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Pana na jego rzecz?”, odpowiedział Pan „Umowa nie zawiera postanowień przenoszących odpowiedzialność wprost na podmiot organizujący system.

Jednakże czynności Wnioskodawcy wykonywane są w ramach systemu publicznego, w warunkach organizacyjnego podporządkowania, co ogranicza jego samodzielność”.

Na pytanie o treści „Kto ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności, które Pan wykonuje w ramach umowy zawartej z podmiotem na rzecz którego świadczy Pan usługę nieodpłatnej pomocy prawnej?”, odpowiedział Pan „Niezależnie od wskazania, że odpowiedzialność zawodowa Wnioskodawcy wynika z przepisów regulujących wykonywanie zawodu radcy prawnego, należy podkreślić, że:

·Wnioskodawca wykonuje czynności w warunkach organizacyjnego podporządkowania,

·nie ma wpływu na sposób organizacji świadczenia usług,

·nie działa na własny rachunek i ryzyko gospodarcze,

·nie kształtuje relacji z beneficjentem pomocy w sposób typowy dla działalności gospodarczej.

Odpowiedzialność zawodowa ma charakter ustawowy i nie wynika z przyjęcia ryzyka gospodarczego, lecz z zasad wykonywania zawodu zaufania publicznego”.

Na pytanie o treści „Kto i za jakie konkretnie czynności wypłaca Panu wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, o którym mowa we wniosku?”, odpowiedział Pan „Wynagrodzenie wypłacane jest ze środków publicznych, w ramach systemu finansowania nieodpłatnej pomocy prawnej. Wynagrodzenie wypłaca urząd miasta (...).

Wynagrodzenie przysługuje za pozostawanie w gotowości i wykonywanie dyżurów, a nie za konkretną liczbę usług”.

Na pytanie o treści „W jaki sposób następuje rozliczenie wykonywanych przez Pana usług, tj. wypłata na Pana rzecz wynagrodzenia, i na podstawie jakich dokumentów?”, odpowiedział Pan „Rozliczenie następuje w sposób zryczałtowany, okresowo (miesięcznie), na podstawie dokumentacji prowadzonej zgodnie z przepisami”.

Na pytanie o treści „Czy ma Pan jakikolwiek wpływ na wysokość wypłacanego Panu wynagrodzenia? Jeśli tak, to w czym to się przejawia?”, odpowiedział Pan „Wnioskodawca nie ma żadnego wpływu na wysokość wynagrodzenia”.

Na pytanie o treści „Czy w związku z wykonywanymi czynnościami w ramach zawartej umowy dysponuje Pan niezależnością i samodzielnością w działaniu pozwalającą na uznanie, że działa Pan jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą? Jeżeli tak, proszę szczegółowo opisać, w czym przejawia się samodzielność i niezależność w Pana działaniu?”, odpowiedział Pan „Wnioskodawca nie działa jako niezależny przedsiębiorca - nie ponosi ryzyka gospodarczego, nie organizuje działalności i działa w ramach systemu publicznego”.

Doprecyzowanie opisu sprawy z 5 maja 2026 r.

Umowa, której dotyczy wniosek zawarta jest pomiędzy Kancelarią Radcy Prawnego (...), a Urzędem Miasta (...).

Pytanie

Czy radca prawny – (...) – wykonujący nieodpłatną pomoc prawną po wyznaczeniu przez OIRP (...), działający w warunkach określonych ustawą i umową zawartą w wykonaniu tej ustawy, jest zobowiązany do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie,wynagrodzenie otrzymywane z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, podatnikami są podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą.

Jednocześnie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT stanowi, że za działalność wykonywaną samodzielnie nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, jeżeli wykonujący te czynności jest związany ze zlecającym więzami prawnymi określającymi:

−warunki wykonywania czynności,

−wynagrodzenie,

−odpowiedzialność wobec osób trzecich.

W niniejszym stanie faktycznym:

1.Warunki wykonywania czynności są określone ustawowo oraz organizacyjnie przez powiat.

2.Wynagrodzenie ma charakter stały i nie jest uzależnione od liczby udzielonych porad.

3.Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego ani organizacyjnego.

4.Wnioskodawca wykonuje czynności w warunkach podporządkowania organizacyjnego analogicznego do stosunku pracy, nie organizuje działalności we własnym zakresie oraz nie ponosi ryzyka ekonomicznego.

W konsekwencji czynności te nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT i pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

-wykonywania tych czynności,

-wynagrodzenia, oraz

-odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Pana oraz Urząd Miasta (...).

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Zauważenia też wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Urzędem Miasta (...) wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.

W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Z opisu sprawy wynika, że:

−Jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT.

−Jest Pan radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych.

−Prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą w formie Kancelaria Radcy Prawnego.

−Został Pan wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie prowadzonym przez Urząd Miasta (...).

−Świadczenie pomocy odbywa się:

- w lokalu zapewnionym przez powiat,

- przy wykorzystaniu infrastruktury i sprzętu zapewnionego przez powiat,

- w godzinach i harmonogramie ustalonym przez powiat,

- przy braku możliwości swobodnego kształtowania warunków wykonywania czynności.

−Nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia (jest ono określone przepisami i umową zawartą w wykonaniu ustawy).

−Nie kształtuje Pan zasad organizacyjnych funkcjonowania punktu, nie pozyskuje Pan klientów.

−Nie może Pan reklamować swojej działalności w ramach punktu NPP.

−Nie występuje Pan pod firmą kancelarii, lecz jako radca prawny wyznaczony do pełnienia dyżuru.

−Wynagrodzenie ma charakter stały (miesięczny ryczałt).

−Przychód kwalifikowany jest na gruncie ustawy o PIT jako przychód z art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (działalność wykonywana osobiście).

−W zakresie odpowiedzialności – odpowiedzialność zawodowa wynika z przepisów regulujących wykonywanie zawodu radcy prawnego. Nie prowadzi w tym zakresie działalności w warunkach ryzyka gospodarczego typowego dla działalności gospodarczej (nie ponosi kosztów organizacyjnych punktu, nie ponosi ryzyka ekonomicznego braku klientów, nie kształtuje wynagrodzenia).

−Jest Pan obowiązany do:

• osobistego świadczenia pomocy prawnej,
• przestrzegania harmonogramu dyżurów,
• prowadzenia dokumentacji zgodnie z przepisami,
• działania zgodnie z ustawą i aktami wykonawczymi.

Nie posiada uprawnień do:

• kształtowania zasad funkcjonowania punktu,
• ustalania wynagrodzenia,
• wyboru miejsca i czasu świadczenia usług,
• pozyskiwania klientów.

−Wykonuje Pan czynności nieodpłatnej pomocy prawnej od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. oraz od 1 stycznia 2026 r. do nadal, zgodnie z wyznaczeniem przez OIRP oraz harmonogramem ustalanym przez organizatora systemu.

−W ramach nieodpłatnej pomocy prawnej:

· udziela Pan informacji o stanie prawnym,

· wskazuje Pan sposobów rozwiązania problemu prawnego,

· sporządza Pan projekt pism (z wyłączeniem pism procesowych w toczących się postępowaniach),

· informuje Pan o prawach i obowiązkach,

· prowadzi Pan ewentualne mediacje – zgodnie z ustawą.

−Nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego, nie ponosi kosztów funkcjonowania punktu, nie ponosi ryzyka braku klientów, otrzymuje Pan stałe wynagrodzenie niezależne od liczby udzielonych porad.

−Ryzyko organizacyjne i ekonomiczne systemu ponosi podmiot publiczny.

−Umowa nie zawiera postanowień przenoszących odpowiedzialność wprost na podmiot organizujący system.

−Odpowiedzialność zawodowa ma charakter ustawowy i nie wynika z przyjęcia ryzyka gospodarczego, lecz z zasad wykonywania zawodu zaufania publicznego.

−Wynagrodzenie wypłaca Panu Urząd Miasta (...).

−Wynagrodzenie przysługuje za pozostawanie w gotowości i wykonywanie dyżurów, a nie za konkretną liczbę usług.

−Rozliczenie następuje w sposób zryczałtowany, okresowo (miesięcznie), na podstawie dokumentacji prowadzonej zgodnie z przepisami.

−Nie ma Pan żadnego wpływu na wysokość wynagrodzenia.

−Umowa nie zawiera postanowień przenoszących odpowiedzialność wprost na podmiot organizujący system. Jednakże czynności wykonywane przez Pana są w ramach systemu publicznego, w warunkach organizacyjnego podporządkowania, co ogranicza Pana samodzielność.

−Odpowiedzialność zawodowa ma charakter ustawowy i nie wynika z przyjęcia ryzyka gospodarczego, lecz z zasad wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie umowy nie ponosi Pan odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pan jako Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co oznacza, że zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartą umową o nieodpłatnej pomocy prawnej z Urzędem Miasta (...), z czynności podlegających ustawie. Zatem świadczenie przez Pana, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, opisanej usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest Pan z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

Podsumowanie

Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a czynności te nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Zatem nie jest Pan zobowiązany do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia.

Tym samym, Pana stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zaznaczam się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W szczególności oparto się na informacji, że przychód kwalifikowany jest na gruncie ustawy o PIT jako przychód z art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (działalność wykonywana osobiście). W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Ponadto informuję, że zgodnie z Pana wolą wyrażoną w uzupełnieniu do wniosku z 31 marca 2026 r. wnosi Pan o wydanie odpowiedzi na wniosek o nr 0112-KDIL1-1.4012.173.2026.1.EB informuje, że wniosek o nr (...) stanowi uzupełnienie do ww. wniosku.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.