Interpretacja indywidualna z dnia 7 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP1-3.4012.90.2026.4.KP

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT kwoty utraconych pożytków, będąca następstwem unieważnienia darowizny nieruchomości przez sąd.

Uzupełniła go Pani pismem z 25 marca 2026 r. (wpływ 25 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

26 września 2022 r. zmarł mąż Wnioskodawczyni, z którym posiada 2 małoletnich synów (14 lat obecnie). Przed śmiercią mąż przekazał na podstawie darowizny posiadaną nieruchomość komercyjną swojej siostrze, która zgodnie z zawartą umową była wynajmowana.

9 grudnia 2025 r. sąd unieważnił powyższą darowiznę i stwierdził, że nieruchomość po zmarłym mężu dziedziczą na podstawie testamentu: ½ udziału w nieruchomości siostra oraz po 1/4 udziału nieruchomości każdy z synów.

Przez okres ponad 3 lat (od śmierci męża do dnia unieważnienia darowizny) nieruchomość była wynajmowana przez siostrę zmarłego męża na podstawie umowy najmu i przynosiła dochody. W związku z wyrokiem sądu, siostra zmarłego męża zobowiązana jest do zwrotu na rzecz dzieci ½ pobieranego czynszu za najem nieruchomości. Będzie to kwota około 300 tys. zł na rachunek bankowy jednego małoletniego i 300 tys. zł na rachunek bankowy drugiego małoletniego.

Przez te 3 lata siostra zmarłego prowadziła działalność gospodarczą oraz wystawiała faktury VAT najemcy i odprowadzała podatek VAT do urzędu skarbowego.

Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Wyrok sądu brzmi:

„Sąd Okręgowy w (…) ustala, że umowa darowizny prawa użytkowania wieczystego działki gruntu (...) oraz prawa własności budynku usytuowanego na tej działce stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności (...) zawarta w dniu (…) roku przed notariuszem w (…) w formie aktu notarialnego repertorium (…), pomiędzy …. jest nieważna.

Zwrot pobieranych przez te 3 lata pożytków przez siostrę zmarłego męża odbędzie się zgodnie z art. 207 kodeksu cywilnego (art. 207 Kodeksu cywilnego stanowi, że pożytki (np. czynsz z wynajmu) i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości ich udziałów)”.

O unieważnienie darowizny wystąpiła Wnioskodawczyni, ponieważ została ona zawarta w imieniu męża Wnioskodawczyni przez pełnomocnika, bez wiedzy męża Wnioskodawczyni i bez jego jednoznacznej woli.

Dzieci Wnioskodawczyni wynajmują obecnie tylko tą jedną nieruchomość. Każdy z nich posiada 1/4 udziału w nieruchomości.

Wartość sprzedaży dokonywanej przez małoletnie dzieci (oddzielnie dla każdego dziecka) w najmie prywatnym w poprzednim roku podatkowym 2025, nie przekroczyła, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2025, kwoty 240 000 zł.

Wartość sprzedaży dokonywanej przez dzieci (oddzielnie dla każdego dziecka) w roku 2026 nie przekroczy kwoty 240 000 zł.

W ramach prowadzonego najmu prywatnego dzieci nie będą wykonywały czynności, o których mowa w art. 113 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)

Dzieci Wnioskodawczyni nie wykonywały wcześniej działalności gospodarczej.

Pytanie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu

Czy otrzymana kwota utraconych pożytków, będąca następstwem unieważnienia darowizny nieruchomości przez sąd, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?

Pani stanowisko w sprawie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu

Zdaniem Wnioskodawczyni, otrzymana kwota utraconych pożytków (2 x 300 tys. zł) nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

W sytuacji zatem, gdy siostra zmarłego męża korzystała z nieruchomości bez zgody pozostałych spadkobierców (dzieci), zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie się podatnika na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywca usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.

Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council:

Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, gdzie Trybunał wskazał, że czynność:

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

1.w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;

2.świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Stosownie do art. 101 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236):

Zatem, co do zasady, rodzicom przysługuje prawo pobierania pożytków z majątku dziecka (małoletniego). Skutek taki jest wyłączony w przypadku, gdy rodzice zostają pozbawieni władzy rodzicielskiej.

Z opisu sprawy wynika, że przed śmiercią Pani mąż przekazał na podstawie darowizny posiadaną nieruchomość komercyjną swojej siostrze, która zgodnie z zawartą umową była wynajmowana. 9 grudnia 2025 r. sąd unieważnił powyższą darowiznę i stwierdził, że nieruchomość po zmarłym mężu dziedziczą na podstawie testamentu: ½ udziału w nieruchomości siostra oraz po 1/4 udziału nieruchomości każdy z synów. O unieważnienie darowizny wystąpiła Pani, ponieważ została ona zawarta w imieniu Pani męża przez pełnomocnika, bez wiedzy Pani męża i bez jego jednoznacznej woli. Przez okres ponad 3 lat (od śmierci męża do dnia unieważnienia darowizny) nieruchomość była wynajmowana przez siostrę zmarłego męża na podstawie umowy najmu i przynosiła dochody. W związku z wyrokiem sądu, siostra zmarłego męża zobowiązana jest do zwrotu na rzecz dzieci ½ pobieranego czynszu za najem nieruchomości. Zgodnie z wyrokiem sądu, zwrot pobieranych przez te 3 lata pożytków przez siostrę zmarłego męża odbędzie się zgodnie z art. 207 kodeksu cywilnego.

Pani wątpliwości na tle przedstawionego opisu sprawy dotyczą kwestii, czy otrzymana kwota utraconych pożytków, będąca następstwem unieważnienia darowizny nieruchomości przez sąd, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pojęcie pożytków nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów podatkowych, co oznacza, iż ustawodawca nie skorzystał w tym zakresie z autonomii tego prawa, lecz zgodnie z zasadami wykładni systemowej, należy wykorzystać rozumienie tego pojęcia na płaszczyźnie prawa cywilnego.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) w art. 53 § 2 określa, że:

Zgodnie z art. 207 Kodeksu cywilnego:

W tym miejscu wskazać należy na art. 224 Kodeksu cywilnego:

Stosownie natomiast do art. 225 ww. Kodeksu:

Roszczenia uregulowane w art. 224 i art. 225 Kodeksu cywilnego służą naprawieniu uszczerbków spowodowanych pozbawieniem właściciela możliwości korzystania z rzeczy. Treścią tych roszczeń jest natomiast żądanie wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy oraz zwrot pożytków lub ich równowartości.

Ponadto zgodnie z art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

W świetle wyżej przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika oraz na istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą.

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Zauważyć należy, że z cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.

Analiza ww. przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą.

Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia czy czynność podlega opodatkowaniu jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu.

W sytuacji, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bez zgody jej właściciela z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.

Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy bez zgody jej właściciela. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu korzystania z rzeczy stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przechodząc do Pani wątpliwości należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie przez 3 lata siostra Pani zmarłego męża korzystała z nieruchomości na podstawie umowy darowizny. Pani nie tolerowała tej sytuacji, ponieważ umowa darowizny została zawarta w imieniu Pani męża przez pełnomocnika, bez wiedzy Pani męża i bez jego jednoznacznej woli. W konsekwencji czego wystąpiła Pani do sądu o jej unieważnienie. W wyniku czego Sąd unieważnił powyższą darowiznę i stwierdził, że nieruchomość po zmarłym mężu dziedziczą na podstawie testamentu: ½ udziału w nieruchomości siostra oraz po 1/4 udziału nieruchomości każdy z synów.

Wobec powyższego uznać należy, że w okolicznościach sprawy wykorzystanie ½ nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej (najem) przez siostrę Pani zmarłego męża nastąpiło bez zgody (również domniemanej) współwłaścicieli (Pani dzieci). Tym samym, między współposiadaczami nie istniał żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione były świadczenia wzajemne. Skoro wypłata utraconych pożytków, będąca następstwem unieważnienia darowizny nieruchomości przez sąd nie jest związana z żadnym świadczeniem opartym na tytule prawnym ze strony Pani dzieci (współposiadaczy nieruchomości) na rzecz siostry Pani zmarłego męża wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia, to nie można uznać, że doszło do jakiejkolwiek czynności, która powinna być opodatkowana podatkiem VAT. Zatem, w tej sprawie wypłacona kwota utraconych pożytków zasądzona przez sąd nie jest płatnością za świadczenie żadnej usługi przez Pani dzieci, lecz rekompensatą za pozbawienie współposiadaczy (Pani dzieci) prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

W konsekwencji, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy Panią jako osobą zarządzającą majątkiem dzieci i siostrą Pani zmarłego męża korzystającą z nieruchomości bez Pani zgody nie istnieje zobowiązanie, w ramach którego spełnione będą świadczenia wzajemne, a kwota z tytułuutraconych pożytków, będąca następstwem unieważnienia darowizny nieruchomości przez sąd nie będzie stanowić wynagrodzenia za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W efekcie Pani stanowisko uznaję za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który przedstawiła Pani i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.