Interpretacja indywidualna z dnia 13 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-2.4012.154.2026.3.SKJ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest:

• nieprawidłowe – w zakresie zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy usług nieodpłatnej pomocy prawnej,
• nieprawidłowe - w zakresie obowiązku dokumentowania czynności polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej za pomocą faktur,
• prawidłowe – w zakresie prawa do dokonania korekty podatku VAT za 2025 r.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 20 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 7 kwietnia 2026 r. (data wpływu 14 kwietnia 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (…). Legitymuje się numerem wpisu (…).

Wnioskodawca prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego z siedzibą w (…) przy al. (…) lok. (…). W ramach Kancelarii świadczy usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), zwanych dalej także „Klientami”, w zakresie w jakim działalność radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).

Działalność Wnioskodawcy obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed Sądami, organami ścigania, organami egzekucyjnymi oraz administracyjnymi.

W 2026 r. Wnioskodawca został wylosowany jako radca prawny świadczący usługę nieodpłatnej pomocy prawnej w trzech punktach w powiatach: (…), (…) i w (…). W związku z wylosowaniem Wnioskodawcy do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym z trzech punktów poszczególne powiaty zawarły z Wnioskodawcą umowę o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej.

Na tej podstawie Wnioskodawca w trakcie dyżurów w poszczególnych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej udziela porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez dany powiat, według kolejności zgłoszeń.

Wynagrodzenie określone w poszczególnych umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat.

W ramach prowadzonej Kancelarii Radcy Prawnego Wnioskodawca ma zarejestrowaną działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako działalność prawniczą. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez wystawienie faktury albo paragon fiskalny.

W ramach praktyki, Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w Ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu realizowanych przez powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez utworzenie i organizację punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.

Do obowiązków danego powiatu należy prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników, zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej dany powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą radców prawnych.

Wnioskodawca w 2026 r. zawarł z Powiatem (…), (…) oraz (…) umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej (zwane dalej: „Umową o nieodpłatną pomoc prawną”). Kopie tych Umów o nieodpłatną pomoc prawną stanowią załącznik do niniejszego wniosku.

Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną działając w charakterze radcy prawnego Wnioskodawca zobowiązał się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od danego powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym przez dany powiat. Dodatkowo, w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i czas dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej.

Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z w/w trzema powiatami zostały zawarte na okres jednego roku, tj. od (…) 2026 r. do (…) 2026 r. Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowy z tymi samymi (lub innymi) powiatami i na tych samych zasadach będą kontynuowane. Zależy to zawsze od losowania, które jest przeprowadzane corocznie w listopadzie lub w grudniu na podstawie zgłoszeń poszczególnych zainteresowanych adwokatów i radców prawnych, którzy chcą świadczyć nieodpłatną pomoc prawną w danym punkcie w danym powiecie. Jeśli dany adwokat lub radca prawny zostanie wylosowany to wówczas, jeśli wyrazi na to zgodę, dany powiat zawiera z nim umowę na kolejny rok na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w danym punkcie.

Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od danego powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawca odbywa w tracie miesiąca. Powiat może powierzyć prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego. Wykonywanie umowy zawartej z danym powiatem następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacjach wskazanych w zawartych poszczególnych Umowach o nieodpłatną pomoc prawną.

Wnioskodawca nie wykonuje ich z innymi osobami, w szczególności współpracownikami. Każda Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawiera zapis, że w przypadku, gdy zleceniobiorca (Wnioskodawca) nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy i wcześniejszego powiadomienia zleceniodawcy (poszczególnych powiatów) drogą mailową, podając datę zastępstwa, miejsce i dane osoby zastępującej. Zastępstwo może pełnić wyłącznie inny radca prawny lub adwokat, ewentualnie aplikant radcowski lub adwokacki.

Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawcy przez dany powiat za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Wynagrodzenie określone w Umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy.

Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy - tak jest w przypadku Powiatu (…) i (…).

Powiat (…) nie wymaga podpisanej ewidencji czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawca nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie Umowy o nieodpłatną pomoc zawartej z danym powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie Umowy o nieodpłatną pomoc prawną zawartej z danym powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawca w przedmiotowych Umowach o nieodpłatną pomoc prawną zobowiązuje się do świadczenia usług w konkretnych lokalach położonych na terenie danego powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z każdym powiatem lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów prawnych. Ponadto, dany zleceniodawca - powiat wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki.

Wnioskodawca nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych z danym powiatem. Udzielając pomocy prawnej Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za świadczone usługi. Wnioskodawca obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Do wykonywania czynności wynikających z Umów o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez dany powiat. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej danego powiatu (zlecającego) powoduje, że jako zleceniobiorca Wnioskodawca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego.

Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez dany powiat. Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z każdym z powiatów przewidują bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej.

Od osób uprawnionych do skorzystania z nieodpłatnej porady prawnej Wnioskodawca nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc. W świetle Umów o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca jako zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawcę ryzyka ekonomicznego.

Wnioskodawca nie wyraża i nie będzie wyrażał oświadczeń woli w imieniu i na rzecz danego powiatu. Świadcząc usługi objęte Umowami o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawca nie używa w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądami, czy organami ścigania bądź organami egzekucyjnymi, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów.

W Umowach o nieodpłatną pomoc prawną zawartych przez Wnioskodawcę nie zostały zawarte postanowienia odnośnie, co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowy o nieodpłatną pomoc zawarte z danymi powiatami nie zobowiązują Wnioskodawcy do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich.

Podkreślenia wymaga jednak, iż Wnioskodawca z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej.

W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi Wnioskodawca zawarł poszczególne Umowy o nieodpłatną pomoc prawną.

W myśl art. 3 Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

• poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo- administracyjnym,
• wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
• sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
• nieodpłatną mediację,
• sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo- administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Wnioskodawca, w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami wykonuje wszystkie powyższe świadczenia z wyjątkiem nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma odpowiednich uprawnień. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż z powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami tej ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności, co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia,
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in. czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi.

Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności, a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony, co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego, w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą, a zleceniobiorcą, co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności, a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku od towarów i usług) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie w/w ustawy.

Sformułowanie, w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy jakim jest każdy z powiatów, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę - Wnioskodawcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy, jakim jest Wnioskodawca na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich. O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne, jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Taka sytuacja ma miejsce właśnie odnośnie zawartych przez Wnioskodawcę z poszczególnymi powiatami Umów o nieodpłatną pomoc prawną.

Analiza umów cywilnoprawnych (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą - Wnioskodawcą, a zleceniodawcą - danym powiatem wykazuje, że spełnione są wszystkie trzy warunki, a w konsekwencji Wnioskodawcy nie można uznać za podatnika podatku od towarów i usług w zakresie zawartych Umów o nieodpłatną pomoc prawną.

Mianowicie:

Warunek pierwszy, tj. warunek wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego - w niniejszej sprawie powiatów: (…), (…) i (…).

Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (danego powiatu) powoduje, że zleceniobiorca - Wnioskodawca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie - warunek drugi).

Warunek drugi, tj. wynagrodzenie: w sytuacji, gdy dana Umowa o nieodpłatną pomoc prawną przewiduje, że zleceniobiorca - Wnioskodawca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji, czy dana Umowa o nieodpłatną pomoc prawną przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę - Wnioskodawcę, a tak jest właśnie w przypadku każdej z umów, którą Wnioskodawca zawarł z poszczególnymi powiatami.

Warunek trzeci, tj. odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek ten będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności. Tak jest właśnie w przypadku każdej z Umów o nieodpłatną pomoc prawną, które Wnioskodawca zawarł. Nie zawierają one wzmianek o odpowiedzialności Wnioskodawcy jako osoby udzielającej porad prawnych względem osób korzystających z tych nieodpłatnych porad prawnych.

Wnioskodawca pragnie nadmienić, że występuje o niniejszą indywidualną interpretację powołując się na interpretację indywidualną udzieloną innemu radcy prawnemu w analogicznej sprawie i stanie faktycznym.

W interpretacji indywidualnej z 11 marca 2025 r. znak: 0114-KDIP4-3.4012.748.2024.2.DS organ skarbowy potwierdził, że radca prawny świadczący nieodpłatną pomoc prawną na rzecz jednego z powiatów nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług za świadczoną pomoc prawną.

Wnioskodawca znalazł również inne korzystne dla niego interpretacje podatkowe w analogicznych sprawach:

• interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 kwietnia 2019 r. nr 0113-KDIPT1-1.4012.86.2019.2.AK oraz pismo z 23 września 2019 r. nr 0115-KDIT1-1.4012.446.2019.3.MM;
• pismo z 6 listopada 2017 r. nr 0112-KDIL1-2.4012.350.2017.2.MR.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w oparciu o przytoczony stan faktyczny, a także dotychczasową praktykę orzeczniczą w innych podobnych sprawach, ma prawo wystawiać za świadczoną nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury za poszczególne okresy z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Konsekwencją powyższego jest także możliwość dokonania korekty zapłaconego (nadpłaconego) dotychczas podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, tj. styczeń 2025 r. - grudzień 2025 r., w którym świadczył nieodpłatną pomoc prawną na rzecz powiatu (…) i (…), a także korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r., tj. dopłatą.

Pytania ostatecznie doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku

1) Wnosi Pan o ustalenie braku opodatkowania podatkiem od towarów i usług w zakresie świadczonych przez Pana usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

2) Czy jeśli Wnioskodawca ma prawo wystawić za świadczoną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, to w konsekwencji ma prawo dokonania korekty zapłaconego (nadpłaconego) dotychczas podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, w szczególności okres styczeń 2025 r. - grudzień 2025 r., w którym świadczył nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną na rzecz powiatów?

Pana stanowisko w sprawie ostatecznie sprecyzowane w uzupełnieniu wniosku

Za świadczenie nieodpłatnych porad prawnych na rzecz poszczególnych starostw powiatowych ((…), (…) i (…)), z którymi Wnioskodawca zawarł umowy na świadczenie nieodpłatnych porad prawnych w 2026 r. Wnioskodawca ma prawo wystawić faktury w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, za dany miesiąc świadczenia usługi na rzecz poszczególnych starostw powiatowych, z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej także: „ustawą o podatku od towarów i usług”, gdyż nie stanowi to świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W przypadku potwierdzenia możliwości wystawiania faktur za świadczenie usługi nieodpłatnych porad prawnych na rzecz poszczególnych starostw powiatowych, z adnotacjami o zwolnieniu z podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, Wnioskodawca ma prawo dokonać korekty nadpłaconego podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, kiedy wystawiał faktury na rzecz poszczególnych powiatów za w/w usługę z adnotacją o obciążeniu jej 23% stawką podatku od towarów i usług, a także ma obowiązek dokonać korekty nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych o którym mowa jest w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. 2025 r. poz. 163 ze zm.), zwanym dalej także: „podatkiem PIT”.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w oparciu o przytoczony w pierwotnym wniosku o interpretację stan faktyczny, ma prawo wystawiać za świadczoną nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury za poszczególne okresy, z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Do tego odnosi się wniosek o dokonanie pierwszej interpretacji.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w podatku od towarów i usług jest:

• nieprawidłowe - w zakresie zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy usług nieodpłatnej pomocy prawnej,
• nieprawidłowe - w zakresie obowiązku dokumentowania czynności polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej za pomocą faktur,
• prawidłowe – w zakresie prawa do dokonania korekty podatku VAT za 2025 r.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Stosownie art. 15 ust. 3 ustawy:

W myśl art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006 r., Nr 347, str. 1, ze zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE:

W akapicie pierwszym, artykuł 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:

W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach sprecyzował, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla a Recandadores de Tributos de las Zonas primera y Segunda, C-235/85 pomiędzy Komisją Europejską a Królestwem Holandii).

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o podatku od towarów i usług, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia oraz
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawno-podatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej nie powodującej powstania podmiotowości prawno-podatkowej na gruncie ww. ustawy.

Jak wynika z opisu sprawy, zawarł Pan z Powiatem (…), (…) oraz (…) umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy o nieodpłatną pomoc prawną zawartą z danym powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy o nieodpłatną pomoc prawną zawartej z danym powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.

Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać winno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) w ramach umów o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartych z Powiatem (…), (…) oraz (…) wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, to nie można uznać Pana za podatnika podatku od towarów i usług. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że występuje Pan w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna – świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.

W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony, w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Zatem mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa podatkowego należy stwierdzić, że w analizowanym przypadku, świadczenie przez Pana usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umów zawartych z Powiatem (…), (…) oraz (…) o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pan z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku.

W rozpatrywanej sprawie wskazał Pan, że zawarł Pan umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem (…), (…) oraz (…). W ramach praktyki, świadczy Pan nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z umową o nieodpłatną pomoc prawną działając w charakterze radcy prawnego zobowiązał się Pan do świadczenia za wynagrodzeniem należnym od danego powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym przez dany powiat. Zgodnie z umową o nieodpłatną pomoc prawną działając w charakterze radcy prawnego, zobowiązał się Pan do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od danego powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym przez dany powiat. Dodatkowo w umowie o nieodpłatną pomoc prawną zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i czas dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od danego powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Pan odbywa w trakcie miesiąca. Wynagrodzenie określone w umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z każdym z powiatów przewidują stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. W umowach o nieodpłatną pomoc prawną zobowiązuje się Pan do świadczenia usług w konkretnych lokalach położonych na terenie danego powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z każdym powiatem, lokale te wyposażone są w meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenia wielofunkcyjne – drukarka i skaner oraz komputer – stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniając dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej bazy aktów prawnych. Ponadto, dany zleceniodawca – powiat wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Udzielając pomocy prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności za świadczone usługi. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną, tworzy Pan dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje Pan własnym imieniem i nazwiskiem. Nie używa Pan w punkcie swoich pieczątek, szyldu ani nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądami czy organami ścigania bądź organami egzekucyjnymi. W umowach o nieodpłatną pomoc prawną nie zostały zawarte postanowienia o odpowiedzialności wobec osób trzecich. W świetle umów o nieodpłatną pomoc prawną jako zleceniobiorca nie może Pan pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych.

Zatem, w związku z realizacją świadczeń w zakresie usługi nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartych umów z Powiatem (…), (…) oraz (…) wykorzystywać Pan będzie lokal i infrastrukturę zapewnioną przez dany powiat co powoduje, że nie ponosi Pan w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Ponadto, umowy o nieodpłatną pomoc prawną z każdym z powiatów przewidują stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Jednocześnie, w umowach o nieodpłatną pomoc prawną nie zostały zawarte postanowienia co do odpowiedzialności wobec osób trzecich.

W konsekwencji należy wskazać, że zawarcie opisanych we wniosku umów powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pan związany ze zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, świadczenie przez Pana usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umów o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem (…), (…) oraz (…) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem Pana stanowisko wskazujące, iż usługi nieodpłatnej pomocy prawnej podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy jest nieprawidłowe.

Pana wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy ma Pan prawo wystawić za świadczoną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług i w konsekwencji prawo dokonania korekty zapłaconego (nadpłaconego) dotychczas podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, w szczególności okres styczeń 2025 r. - grudzień 2025 r., w którym świadczył Pan nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną na rzecz powiatów.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa.

Ponadto wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Jak wyżej rozstrzygnięto, świadczenie przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umów zawartych z Powiatem (…), (…) oraz (…), nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pan z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. Usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umów o nieodpłatną pomoc prawną, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wykonywane przez Pana czynności na podstawie umów o nieodpłatną pomoc prawną z Powiatem (…), (…) oraz (…), nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umów zawartych z Powiatem (…), (…) oraz (…).

W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji Pana stanowisko zgodnie z którym za świadczoną nieodpłatną pomoc prawną w ramach umów o nieodpłatną pomoc prawną ma Pan obowiązek wystawić faktury za poszczególne okresy z adnotacją o zwolnieniu od podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Stosownie natomiast do art. 99 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 99 ust. 12 ustawy:

Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy:

Według art. 109 ust. 3 ustawy:

Podatek od towarów i usług należy do grupy podatków powstających z mocy prawa, który pobierany jest w trybie tzw. samoobliczenia. Dlatego też szczególnie istotną rolę w tym podatku odgrywają deklaracje podatkowe. Przy ich pomocy podatnik określa i zgłasza organowi podatkowemu (deklaruje) wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy dotyczące deklaracji podatkowych mają zatem duże znaczenie w procesie poboru podatku.

Zgodnie z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej:

Na mocy art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej:

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy jej sporządzeniu. Może on dotyczyć określenia wysokości zobowiązania podatkowego, wysokości nadpłaty lub zwrotu podatku oraz innych danych zawartych w treści deklaracji. Należy zauważyć, że skorygowanie deklaracji polega na ponownym, poprawnym już wypełnieniu deklaracji.

Wskazane wyżej przepisy statuują ogólną zasadę z której wynika, prawo podatnika do korygowania uprzednio złożonych deklaracji. Korekta pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową zastępuje poprzednio złożony plik JPK_VAT z deklaracją, czyli za prawidłowe uważane są te dane, które zostały wykazane w skorygowanym pliku JPK_VAT z deklaracją. Składając korektę pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową podatnik oświadcza, że jego wiedza w zakresie skonkretyzowania zobowiązania podatkowego uległa zmianie, a także wyraża wolę nadania swojemu uprzedniemu oświadczeniu wiedzy w tym przedmiocie odmiennego brzmienia. Zatem skorzystanie przez podatnika z wprowadzonej przez ustawodawcę instytucji korekty pliku JPK_VAT z deklaracją powoduje, że złożony przez niego korygujący plik JPK_VAT z deklaracją zastępuje pierwotny (korygowany) plik JPK_VAT z deklaracją podatkową i pociąga za sobą skutki prawne, pozbawiając jednocześnie pierwotny pliku JPK_VAT z deklaracją mocy prawnej.

Jak ustalono powyżej, wykonane przez Pana czynności na rzecz Powiatu (…), (…) oraz (…), tj. usług nieodpłatnej pomocy prawnej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W związku z powyższym skoro w okolicznościach niniejszej sprawy wykonywane przez Pana czynności na rzecz Powiatu (…), (…) oraz (…) nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, to stwierdzić należy, że z tego tytułu nie powstał obowiązek podatkowy.

W konsekwencji uznać należy, że nie był Pan zobowiązany z tytułu świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej do wykazania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w pliku JPK_VAT z deklaracją podatkową.

Mając zatem na uwadze powołane przepisy oraz okoliczności przedstawione we wniosku stwierdzić należy, że ma Pan prawo do dokonania korekty pliku JPK_VAT w związku z wpłacaniem w okresie styczeń 2025 r. – grudzień 2025 r. podatku VAT, gdyż nie miał Pan obowiązku rozpoznawania podatku VAT należnego z tytułu usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

Tym samym Pana stanowisko w zakresie prawa do dokonania korekty podatku VAT jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie braku obowiązku wystawienia faktur w celu udokumentowania świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej realizowanej na rzecz Powiatu (…), (…) oraz (…) oraz prawa do dokonania korekty w związku z brakiem obowiązku rozpoznania podatku VAT należnego z tytułu usług nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Powiatu (…), (…) oraz (…).

Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz powiatu (…).

W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.