Interpretacja indywidualna z dnia 14 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.214.2026.2.MN

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·nieprawidłowe – w części dotyczącej braku opodatkowania otrzymanego zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu;

·nieprawidłowe – w części dotyczącej zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wynagrodzenia adwokata w zakresie, w jakim wynagrodzenie to dotyczyło uzyskania przychodu z tytułu odszkodowania;

·prawidłowe – w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

18 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 15 marca 2026 r. (wpływ 15 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W 2021 r. na skutek wypadku przy pracy śmierć poniósł Pani mąż, A.A.

W sierpniu 2024 r. pracodawca Pani męża, A., odrzucił wniosek o mediację w sprawie Pani roszczeń, w związku z czym w listopadzie 2024 r. Pani pełnomocnik złożył pozew do Sądu Okręgowego w (…) z roszczeniem o zapłatę kwoty 602.854,17 zł, tytułem:

·zadośćuczynienia w kwocie 300.000,00 zł za doznaną krzywdę;

·odszkodowania w kwocie 392.500,00 zł z tytułu znacznego pogorszenia się Pani sytuacji życiowej, na którą składają się:

• kwota 192.500,00 zł w związku z utraconym wynagrodzeniem za pracę, której nie była Pani w stanie wykonywać wobec stanu psychicznego, w jakim znalazła się Pani po śmierci męża;
• kwota 200 000 zł w związku z utratą dotychczasowych możliwości i perspektyw zawodowych, obniżeniem aktywności i sił życiowych, utratą motywacji do wykonywania dotychczasowej pracy na stanowiskach kierowniczych, utratą oparcia w mężu;

·zwrotu kosztów pogrzebu w kwocie 44.418,40 zł.

Od powyższych kwot, składających się na łączną sumę 736.918,40 zł, odjęte zostały:

·jednorazowe odszkodowanie z ZUS w wysokości 76.922,00 zł;

·odprawa pośmiertna w wysokości 23.202,99 zł;

·renta rodzinna w wysokości 29.939,24 zł;

·zasiłek pogrzebowy w wysokości 4.000,00 zł

– łącznie 134 063,23 zł.

Daje to kwotę dochodzonego roszczenia w wysokości 602.854,17 zł.

Odnośnie odszkodowania w związku z utraconym wynagrodzeniem, ZUS przyznał Pani rentę rodzinną na okres upływu roku od momentu śmierci Pani męża. Wysokość tej renty jednakże nie była adekwatna do utraconych przez Panią zarobków. Kwota Pani roszczenia wobec A. w tym zakresie wynikała z różnicy pomiędzy wysokością przyznanej Pani przez ZUS renty oraz wysokością Pani wynagrodzenia zgodnie z umową o pracę w Pani ostatnim miejscu zatrudnienia.

W lutym 2025 r. pracodawca Pani męża ostatecznie zdecydował się podpisać z Panią ugodę pozasądową. Pozew został więc wycofany.

Ugoda obejmowała „zadośćuczynienie, odszkodowanie i zwrot kosztów pogrzebu, o których mowa w art. 446 Kodeksu Cywilnego” na łączną kwotę 450.000,00 zł.

W ugodzie znajduje się również paragraf mówiący, że firma przekaże uzgodnioną kwotę na Pani rachunek bankowy „po potrąceniu należności publicznoprawnych, jeżeli takowe okażą się należne”.

Została Pani przelana cała kwota ugody, bez żadnych potrąceń.

W maju 2025 r. A. poinformował Panią pisemnie, że rozliczenia należnego podatku od ugody powinna Pani dokonać we własnym zakresie. Nie otrzymała Pani PIT-11. Również na Pani profilu w e-Urząd Skarbowy nie widzi Pani przygotowanego rozliczenia PIT za 2025 rok.

30% od 450.000,00 zł kwoty ugody zostało przez Panią przekazane adwokatowi tytułem wynagrodzenie (kwota 135.000,00 zł przekazana przelewem bankowym).

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Podstawą złożenia pozwu były następujące przepisy:

·Kodeksu cywilnego: art. 435 §1, art. 446 § 1, § 2, § 3 i § 4.

·Kodeksu pracy: art. 120 § 1, art. 207 § 1 oraz art. 207 § 2 pkt 1-3.

Ugoda nie zawiera rozbicia na poszczególne świadczenia. Została wpisana łączna kwota 450.000,00 zł brutto „tytułem zadośćuczynienia, odszkodowania oraz zwrotu kosztów pogrzebu”.

W paragrafie odnoszącym się do podstawy prawnej kancelaria pracodawcy Pani męża wpisała:

„Niniejsza ugoda obejmuje zadośćuczynienie, odszkodowanie i zwrot kosztów pogrzebu, o których mowa w art. 446 Kodeksu cywilnego”.

Natomiast pozew złożony do sądu przez Pani pełnomocnika (wycofany po podpisaniu ugody) opiewał na kwotę 602.854,17 zł, na którą składały się:

·zadośćuczynienie w kwocie 300.000,00 zł za doznaną krzywdę - art. 446 § 4 kc;

·odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej w łącznej kwocie 392.500,00 zł, na którą składały się:

• 192.500,00 zł w związku z utraconym wynagrodzeniem za pracę oraz
• 200.000,00 zł w związku z utratą dotychczasowych możliwości i perspektyw zawodowych, obniżeniem aktywności i sił życiowych, utratą oparcia w mężu - art. 446 § 3 kc;

·zwrot kosztów pogrzebu w łącznej kwocie 44.418,40 zł – art. 446 § 1 kc.

Od powyższych kwot, składających się na łączną sumę 736.918,40 zł, odjęte zostały:

• jednorazowe odszkodowanie z ZUS w wysokości 76.922,00 zł;
• odprawa pośmiertna w wysokości 23.202,99 zł;
• renta rodzinna w wysokości 29.939,24 zł;
• zasiłek pogrzebowy w wysokości 4.000,00 zł

– łącznie 134.063,23 zł.

Dało to kwotę dochodzonego roszczenia w wysokości 602.854,17 zł.

W decyzji o przyznaniu renty rodzinnej ZUS jako podstawę prawną podał: „Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), zwana dalej ustawą emerytalną”.

Renta rodzinna została Pani przyznana po utracie przez Panią pracy z końcem października 2021 r., na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 lipca 2022 r.

W Pani umowie z adwokatem nie zostały jednoznacznie wskazane osobne koszty tytułem „odszkodowania”, „zadośćuczynienia”, „zwrotu kosztów pogrzebu”. Wynagrodzenie stanowiło zapłatę za całokształt obsługi prawnej związanej z uzyskaniem od pracodawcy Pani męża środków finansowych.

Pytania

1.Czy podatek dochodowy należny jest od całej kwoty ugody, na którą składają się odszkodowanie, zadośćuczynienie i zwrot kosztów pogrzebu?

2.Czy zwrot kosztów pogrzebu należy traktować jako przychód (posiada Pani wszelkie rachunki w celu udokumentowania poniesionych kosztów)?

3.Czy odszkodowanie w związku z utraconym wynagrodzeniem za pracę, którą straciła Pani po śmierci męża podlega zwolnieniu od podatku tytułem art. 21 ust. 1 pkt 3c (wyrównanie między utraconym wynagrodzeniem a wysokością renty przyznanej przez ZUS)?

4.Czy wynagrodzenie adwokata/prowizja od kwoty ugody stanowi koszt uzyskania przychodu?

5.Czy jeżeli z tytułu otrzymanych świadczeń powstanie po Pani stronie przychód, to czy powinna Pani przychód ten wykazać w składanym zeznaniu podatkowym zgodnie ze wskazaniami w wydanej Pani interpretacji indywidualnej?

Pani stanowisko w sprawie

Ad. 1

Podatek dochodowy nie jest należny od całej kwoty ugody.

Ad. 2

Zwrot kosztów pogrzebu nie należy traktować jako przychodu. To była Pani strata wyrównana następnie przez A.

Ad. 3

Odszkodowanie w związku z utraconym wynagrodzeniem za pracę, którą straciła Pani po śmierci męża podlega zwolnieniu od podatku tytułem art. 21 ust. 1 pkt 3c, gdyż było to wyrównanie między utraconym wynagrodzeniem a wysokością renty przyznanej przez ZUS.

Ad. 4

Wynagrodzenie adwokata/prowizja od kwoty ugody stanowi koszt uzyskania przychodu, który ma Pani prawo odliczyć w zeznaniu podatkowym.

Ad. 5

Jeżeli z tytułu otrzymanych świadczeń powstanie po Pani stronie przychód, to powinna Pani przychód ten wykazać w składanym zeznaniu podatkowym zgodnie ze wskazaniami w wydanej Pani interpretacji indywidualnej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

W oparciu o powyższy przepis, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przedstawiła Pani informacje, z których wynika, że:

1.zawarła Pani z pracodawcą zmarłego męża ugodę pozasądową;

2.na mocy powyższej ugody otrzymała Pani zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej, na które składały się: kwota otrzymana w związku z utraconym wynagrodzeniem za pracę oraz w związku z utratą dotychczasowych możliwości i perspektyw zawodowych, obniżeniem aktywności i sił życiowych, utratą oparcia w mężu, jak również zwrot kosztów pogrzebu;

3.poniosła Pani koszty wynagrodzenia adwokata.

Powzięła Pani wątpliwość, jakie będą dla Pani skutki podatkowe z tytułu otrzymania tych świadczeń i rozliczenia kosztów.

Źródła przychodów

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i tym samym powyższa ustawa w swoich założeniach daje podstawy prawne, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Pojęcie odszkodowania i zadośćuczynienia

Ustawa o podatku dochodowym nie zawiera definicji pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, tym nie mniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że aby uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że jakkolwiek ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcia szkody czy odszkodowania, to rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od przyjętego w systemie prawa cywilnego ich znaczenia.

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) także nie zawiera legalnej definicji odszkodowania, jednakże można ją wywieść z jej regulacji.

Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy.

Odszkodowanie według przepisów prawa cywilnego jest świadczeniem, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Z pojęciem szkody mamy do czynienia na gruncie zobowiązań umownych, bowiem w myśl art. 471 Kodeksu cywilnego:

Możliwość zastosowania zwolnienia przedmiotowego

Świadczenia odszkodowawcze mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy - zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy ma „pierwszeństwo” przed zastosowaniem zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

Należy mieć również na uwadze, że o kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem, nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie – niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.

Na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1.otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

2.odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a. ustawy,

b. przepisów wykonawczych do ustawy,

c. układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

3.wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

4.nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Innymi słowy, aby wypłacone odszkodowanie lub zadośćuczynienie korzystało ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki:

·jego wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać z przepisów odrębnych ustaw,

·podstawą jego przyznania nie może być zawarta umowa lub ugoda pozasądowa.

Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, m.in. prawomocny wyroku z 3 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1113/11, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że:

W świetle natomiast art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W przywołanym przepisie ustawodawca używa sformułowania „inne odszkodowania lub zadośćuczynienia”. Należy przez to rozumieć te odszkodowania i zadośćuczynienia, które nie zostały wprost wymienione w katalogu zwolnień podatkowych, a więc inne niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Wyżej wymienione przepisy zwalniają od podatku jedynie takie odszkodowania, które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3b przesłanek.

Zadośćuczynienie, podobnie jak odszkodowanie, nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli wynika ono z umowy lub ugody innej niż ugoda sądowa.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Analizując możliwość zastosowania ww. zwolnienia należy wyjaśnić, że umowa renty została zdefiniowana w art. 903 ustawy Kodeks cywilny.

Zgodnie z jego treścią:

W myśl art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 446 § 1 i 2 tego Kodeksu:

Przepis art. 447 Kodeksu cywilnego stanowi natomiast, że:

Należy zauważyć, że na gruncie prawa cywilnego instytucja jednorazowego odszkodowania przewidziana w art. 447 Kodeksu cywilnego jest równoznaczna z instytucją renty odszkodowawczej, o której mowa w art. 444 § 2 ww. Kodeksu. Obie te instytucje, które są ściśle ze sobą związane, powołane są do spełnienia tego samego zadania i mają służyć jednemu celowi, a mianowicie naprawieniu tej samej szkody. Równoznaczność tych instytucji prawnych wyraża się przede wszystkim w tym, że gdy brak jest przesłanek do zasądzenia renty, to nie może tym samym wchodzić w ogóle w rachubę zasądzenie jednorazowego odszkodowania. Ta ostatnia bowiem, jako instytucja pochodna od renty i od niej zależna, nie może mieć zasadniczego bytu, skoro sama stanowi w istocie swej rentę, tylko że w postaci skapitalizowanej. Jednocześnie warunkiem kapitalizacji przyznanej na podstawie art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego renty jest wystąpienie ważnych powodów przemawiających za tym, żeby w miejscu świadczenia okresowego przyznać odszkodowanie jednorazowe. Przekształcenie renty w jednorazowe odszkodowanie służy ochronie praw, przyznanych na mocy art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego, a wysokość świadczenia jednorazowego przyznanego w miejsce renty uwzględnia wysokość należnych rat rentowych i przypuszczalny okres trwania obowiązku jej wypłacania.

Zakresem zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, objęte są odszkodowania:

·mające postać renty;

·otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego;

·otrzymane w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia;

·otrzymane przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość,

·otrzymane w razie spowodowania śmierci poszkodowanego, przez osoby uprawnione, o których mowa w art. 446 § 2 ustawy Kodeks cywilny.

Renta jest co do zasady świadczeniem okresowym, niemniej, ponieważ przepis art. 447 Kodeksu cywilnego przewiduje możliwość przyznania zamiast renty lub jej części odszkodowania jednorazowego, uznaje się, że taka „skapitalizowana” renta – niezależnie od nazywania jej „odszkodowaniem” – także mieści się w zakresie zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kapitalizacja renty jest możliwa także na podstawie umowy stron. Nie może jednak dotyczyć wówczas szkody, która może powstać w przyszłości. Umowa, na podstawie której poszkodowany otrzymuje zamiast renty z tytułu czynu niedozwolonego jednorazowe odszkodowanie, jest zatem dopuszczalna, jeżeli jej zawarcie usprawiedliwiają „ważne powody” (Fras M. (red.), Habdas M. (red.), Fuchs B., Fuchs D., Gnela B., Herbet A., Kurowski W., Malik A., Naczyńska J., Rąpała A., Skubisz-Kępka K., Stojek G., Wałachowska M., Zakrzewski P., Ziemiak M.P., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), WKP, 2018).

Powyższe znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 3 października 1966 r. sygn. III CZP 17/66, z uzasadnienia której wynika, że komentowany przepis dopuszcza jedyny wyjątek od zasady, że naprawienie szkód wymienionych w art. 444 § 2 i art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego może nastąpić tylko przez przyznanie renty.

Zamiana renty na jednorazowe odszkodowanie może być dokonana przez sąd, na żądanie powoda, albo w drodze umowy (ugody), przy czym dopuszczalność tej zamiany jest uzależniona – zarówno przy orzekaniu przez sąd, jak i w razie zawierania umowy (ugody) – od istnienia ważnych powodów.

Kryterium oceny istnienia ważnych powodów stanowi wyłącznie interes uprawnionego do renty; może on przemawiać za zamianą renty na jednorazowe odszkodowanie, gdy ze względu na szczególne okoliczności przyznanie jednorazowego odszkodowania zapewni poszkodowanemu zaspokojenie wszystkich jego potrzeb – zarówno bieżących, jak i przyszłych – które mogła zaspokoić renta.

Sąd Najwyższy zastrzegł również, że interes zobowiązanego do odszkodowania polegający na zwolnieniu się z długu nigdy nie może być decydujący, a ponadto, że niedopuszczalne jest zawarcie umowy, w której, w zamian za mogące powstać w przyszłości prawo poszkodowanego do renty, kontrahenci ustalą zobowiązanie świadczenia jednorazowego odszkodowania.

Ustalenie wysokości jednorazowego odszkodowania powinno nastąpić przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, a przede wszystkim wysokości renty, wieku osoby uprawnionej, prawdopodobieństwa długości jej życia lub czasu trwania renty. (Gudowski J. (red.), Bielska- Sobkowicz T., Bieniek G., Ciepła H., Sychowicz M., Trzaskowski R., Wiśniewski T., Żuławska C., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, WKP, 2018).

Możliwość zastosowania przez Panią zwolnienia do wypłaconych świadczeń

Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że zawarła Pani ugodę pozasądową, na mocy której wypłacono Pani m.in. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.

Zatem już sama okoliczność zawarcia ugody pozasądowej – stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) oraz art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – wyklucza zwolnienie od opodatkowania otrzymanej kwoty. Ponadto z opisu sprawy nie wynika, aby wysokość zadośćuczynienia, które Pani otrzymała wynikało z jakiejkolwiek ustawy lub aktu wykonawczego, tylko z zawartej ugody.

W konsekwencji, skoro podstawą przyznania Pani kwoty zadośćuczynienia jest zawarta ugoda pozasądowa, wówczas takie świadczenie nie podlega zwolnieniu określonemu w art. 21 ust. 1 pkt 3 oraz 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca nie przewidział również żadnego innego zwolnienia dla tego typu świadczeń.

Zatem otrzymując przedmiotowe świadczenie (zadośćuczynienie) uzyskała Pani przysporzenie majątkowe skutkujące powstaniem przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W odniesieniu do zwolnienia z opodatkowania otrzymanego zadośćuczynienia Pani stanowisko jest nieprawidłowe.

Z opisu sprawy wynika, że pracodawca Pani męża wypłacił Pani odszkodowania tytułu znacznego pogorszenia się Pani sytuacji życiowej, na które składają się:

• kwota związana z utraconym wynagrodzeniem za pracę, której nie była Pani w stanie wykonywać wobec stanu psychicznego, w jakim znalazła się Pani po śmierci męża;
• kwota związana z utratą dotychczasowych możliwości i perspektyw zawodowych, obniżeniem aktywności i sił życiowych, utratą motywacji do wykonywania dotychczasowej pracy na stanowiskach kierowniczych, utratą oparcia w mężu.

Mając na uwadze powyższe stwierdzam, że wypłacone na podstawie zawartej ugody jednorazowe odszkodowanie z tytułu pogorszenia się Pani sytuacji życiowej przyznanej na podstawie przepisów prawa cywilnego może korzystać ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako renta na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Od tej części świadczenia nie będzie więc Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.

W zakresie możliwości zwolnienia z opodatkowania świadczenia z tytułu pogorszenia się Pani sytuacji życiowej Pani stanowisko jest prawidłowe.

Jak wynika z opisu sprawy, od pracodawcy zmarłego męża otrzymała Pani również zwrot kosztów pogrzebu na podstawie art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego.

Stosownie do tego artykułu:

Natomiast samo wypłacenie tego świadczenia na podstawie powyższego artykułu nie oznacza, że świadczenie to jest zwolnione z opodatkowania.

Stosownie do przywołanego wcześniej art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Artykuł ten jest uzupełnieniem katalogu źródeł przychodów, zawartego w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uszczegóławia on pkt 9 tego katalogu – „inne źródła”. Przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu przychodów z innych źródeł, gdyż poprzez użycie określenia „w szczególności” jedynie wymienia w sposób przykładowy tego rodzaju przychody i stanowi wskazówkę, co do kierunku interpretacji pojęcia przychodu z „innych źródeł”.

Za przychody z innych źródeł ustawodawca nakazuje przyjąć również inne niż wymienione powyżej przychody, których nie można zakwalifikować do kategorii przychodów opisanych w art. 12-14 i 17 ww. ustawy. Należy mieć bowiem na względzie to, że wyliczenie w ramach katalogu przychodów pochodzących z innych źródeł, stanowi wyłącznie wyliczenie przykładowe.

Zgodnie natomiast z ogólną definicją przychodu zawartą w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem są kwoty i wartości otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym.

Mając na uwadze powyższe, uzyskany przez Panią zwrot kosztów pogrzebu należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł.

Do przychodu uzyskanego z tytułu zwrotu kosztów pogrzebu nie znajduje również zastosowania żaden z przywołanych wcześniej przepisów, tj. ani art. 21 ust. 1 pkt 3, ani art. 21 ust. 1 pkt 3b – gdyż nie dotyczą one świadczeń wypłaconych na podstawie ugody pozasądowej, ani art. 21 ust. 1 pkt 3c – gdyż dotyczy on wyłącznie renty.

Zastosowania nie znajdzie również przepis art. 21 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego:

- gdyż zwrot kosztów pogrzebu nie może być traktowany ani jako odprawa pośmiertna, ani jako zasiłek pogrzebowy.

Mając na uwadze powyższe, brak jest możliwości objęcia zwrotu kosztów pogrzebu którymkolwiek ze zwolnień przedmiotowych wymienionych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem z tytułu tego zwrotu będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

W ww. zakresie Pani stanowisko jest nieprawidłowe.

Koszty uzyskania przychodu

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Kosztami uzyskania przychodu są zatem wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z uzyskanymi przychodami. Z oceny związku z uzyskanym przychodem powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie mógł się przyczynić do osiągnięcia przychodów z danego źródła. Przy czym związek przyczynowy między poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu, powinien, w myśl powołanego przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:

·pozostawać w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,

·nie znajdować się na liście kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

·być właściwie udokumentowany.

Koszty poniesione w celu uzyskania przychodów to te, które zostały poniesione z zamiarem uzyskania przychodu. Ten zamiar (cel) musi być, po pierwsze – obiektywnie realny, po drugie – istniejące okoliczności faktyczne muszą wskazywać na to, że dany wydatek w istocie mógł podatnikowi pozwolić na przewidywanie osiągnięcia przychodu. Natomiast koszty ponoszone w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu, to wydatki mające na celu ochronę źródła przychodu tak, by źródło to istniało w stanie niepogorszonym.

Koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze związane są z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a nie jakiekolwiek przychody. Koszty uzyskania przychodu są zatem ściśle i funkcjonalnie przyporządkowane do danego źródła przychodów. Aby bowiem w ogóle mogło dojść do powstania kosztu uzyskania przychodu, podatnik musi ponieść faktyczny wydatek (ekonomiczny ciężar) związany ze zdarzeniem prawnym mającym wpływ na uzyskanie przychodu lub zachowanie bądź zabezpieczenie źródła przychodu.

Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 31 tej ustawy:

Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że koszty wynagrodzenia adwokata obejmowały zapłatę za całokształt obsługi prawnej związanej z uzyskaniem od pracodawcy Pani zmarłego męża środków finansowych.

Zauważyć należy, że koszty wynagrodzenia adwokata zostały poniesione przez Panią nie tylko w celu uzyskania zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu, które stanowią przychód podlegający opodatkowaniu, ale również odszkodowania, które nie podlega opodatkowaniu.

Mając na uwadze brzmienie art. 23 ust. 1 pkt 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – kosztem mógłby być tylko przychód podlegający opodatkowaniu.

Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodów nie może zostać zaliczona cała kwota wynagrodzenia adwokata, ponieważ wydatek ten był poniesiony nie tylko w celu uzyskania świadczenia podlegającego opodatkowaniu (zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu), ale również świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu (odszkodowania w postaci renty).

Mając na uwadze powyższe – do kosztów uzyskania przychodu może Pani zaliczyć wydatki poniesione tytułem wynagrodzenia na rzecz adwokata, w proporcjonalnej części, w jakiej uzyskała Pani przychód podlegający opodatkowaniu, tj. z tytułu zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu.

Natomiast, nie może Pani zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych tytułem wynagrodzenia adwokata, w części, w jakiej wydatki te dotyczą uzyskania odszkodowania w postaci renty, tj. świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest w częściprawidłowe i w części nieprawidłowe.

Rozliczenie uzyskanych świadczeń

Podsumowując, świadczenia uzyskane z tytułu zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu jako przychody z tzw. „innych źródeł”, o których mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy jest Pani zobowiązana opodatkować według skali podatkowej i wykazać w zeznaniu podatkowym za ten rok, w którym świadczenia te zostały wypłacone.

Może je Pani pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu poniesione na wynagrodzenie adwokata we wskazanej części.

Zatem Pani stanowisko dotyczące wykazania przychodu w zeznaniu podatkowym (pytanie nr 5) jest prawidłowe.

Końcowo wskazuję, że zasadą podatku dochodowego jest zasada samoopodatkowania. Zatem to na podatniku spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia przychodów, uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w prawidłowej wysokości i obliczenia podatku.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.