KAS o nabyciach sprawdzających: analiza ryzyka zamiast przypadkowych kontroli
Nabycia sprawdzające stają się jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi kontroli podatkowej. Pracownik KAS, działając jak zwykły klient, weryfikuje, czy przedsiębiorcy prawidłowo rejestrują sprzedaż i wydają paragony fiskalne. Jak podkreśla Krajowa Administracja Skarbowa, działania te są ukierunkowane na obszary podwyższonego ryzyka i mają służyć ograniczeniu nieprawidłowości oraz wzmocnieniu uczciwej konkurencji.
Na czym polega nabycie sprawdzające?
Nabycie sprawdzające polega na nabyciu przez pracownika KAS towarów lub usług w celu sprawdzenia wywiązywania się przez sprawdzanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, w zakresie:
1) ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej,
2) wydawania nabywcy paragonu fiskalnego.
Nabycie sprawdzające jest dokonywane w miejscu sprzedaży towarów lub świadczenia usług przez sprawdzanego.
Zgodnie z przepisami, towar jest niezwłocznie zwracany sprawdzanemu przedsiębiorcy wraz z paragonem fiskalnym – o ile został wydany. Przedsiębiorca ma obowiązek przyjęcia zwracanego towaru. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy towar stanowi dowód popełnienia przestępstwa lub wykroczenia – wówczas jest zatrzymywany na podstawie odrębnych przepisów.
W przypadku stwierdzenia, że sprzedaż nie została zaewidencjonowana lub nie wydano paragonu nakładane są kary z art. 61 k.k.s. za nierzetelne prowadzenie księgi (niezaewidencjonowanie sprzedaży) lub wadliwe prowadzenie księgi (niewydanie paragonu). Według k.k.s. za księgę uważana jest również kasa fiskalna.
Oświadczenie KAS w sprawie nabyć sprawdzających
Krajowa Administracja Skarbowa informuje, że nabycia sprawdzające stanowią ustawowe narzędzie kontroli prawidłowości ewidencjonowania sprzedaży i wydawania paragonów fiskalnych. Czynności te są wykonywane wyłącznie przez uprawnionych pracowników i funkcjonariuszy urzędów skarbowych oraz urzędów celno-skarbowych, działających na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa.
Działania kontrolne KAS, w tym nabycia sprawdzające, są prowadzone w oparciu o analizę ryzyka. Oznacza to, że instrument ten wykorzystywany jest przede wszystkim w obszarach, w których istnieje podwyższone prawdopodobieństwo występowania nieprawidłowości podatkowych. Takie podejście ma na celu skuteczną realizację ustawowych zadań administracji skarbowej oraz optymalne wykorzystanie dostępnych zasobów.
Nabycia sprawdzające wiążą się z wydatkowaniem środków publicznych na zakup towarów lub usług, dlatego ich stosowanie podlega zasadom racjonalnego i celowego gospodarowania budżetem. W tym celu określane są parametry i efekty, jakie mają zostać osiągnięte, a także stosowane są mechanizmy pozwalające na ocenę skuteczności podejmowanych działań. Mierniki te służą wyłącznie monitorowaniu prawidłowego wykorzystania narzędzi kontrolnych, a nie osiąganiu określonej liczby sankcji.
KAS podkreśla, że każdy przypadek nałożenia mandatu karnego wynika wyłącznie ze stwierdzonego naruszenia prawa, które musi być odpowiednio udokumentowane i oparte na obowiązujących przepisach prawa karnego lub karnego skarbowego. Stosowanie sankcji odbywa się zatem w sposób sformalizowany i podlega kontroli prawnej.
Na podstawie komunikatu "Oświadczenie KAS w sprawie stosowania zasad instytucji nabycia sprawdzającego" - opubl. 2 czerwca 2026 r. na www.podatki.gov.pl
Oprac. Katarzyna Bogucka
REDAKCJA INFORLEX
POTRZEBUJESZ POMOCY?