Interpretacja indywidualna z dnia 29 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.139.2026.3.HJ
Świadczenia medyczne pro bono, świadczone nieodpłatnie w ramach działalności gospodarczej, nie generują przychodu podatkowego w rozumieniu przepisów ustawy o PIT. Kwota należna jako przychód podatkowy obejmuje sumę po zastosowaniu rabatu lub bonifikaty. Udokumentowanie obniżki jest warunkiem uznania przychodu adekwatnego do ceny obniżonej.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
10 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania usług pro bono oraz usług po obniżce ceny. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 3 kwietnia 2026 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca jest lekarzem – specjalistą chorób wewnętrznych oraz endokrynologii oraz profesorem tytularnym w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Zatrudniony jest na umowę o pracę na czas nieokreślony w (…) Uniwersytecie Medycznym, gdzie pełni funkcję kierownika Zakładu (...).
Wnioskodawca prowadzi także jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą: (…) Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska (dalej jako ISPL) i swoje usługi medyczne świadczy w gabinetach lekarskich zlokalizowanych w (…) oraz w (…) (dalej jako Gabinety).
Wnioskodawca w związku z prowadzeniem specjalistycznej praktyki lekarskiej posiada przenośną kasę rejestrującą, ma nieograniczony obowiązek podatkowy na terenie kraju i nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Wszelkie czynności świadczone przez Wnioskodawcę w ramach ISPL, np. konsultacje specjalistyczne (internistyczne, endokrynologiczne) są rejestrowane w formie elektronicznej dokumentacji medycznej, a wystawienie e-recept na rzecz pacjenta dodatkowo w elektronicznym rejestrze Ministerstwa Zdrowia: www.gabinet.gov.pl.
Wnioskodawca świadczy także nieodpłatne usługi medyczne, w tym generuje kody do e-recept dla najbliższych członków rodziny, pacjentów z rodzin lekarskich, studentów, doktorantów i pracowników (…) oraz chorych w sytuacjach niecierpiących zwłoki, działając pro bono, tzn. bez pobierania jakiejkolwiek opłaty, czy gratyfikacji. Usługi te także rejestrowane są w formie elektronicznej dokumentacji medycznej, a ewentualne kody do e-recept także na portalu www.gabinet.gov.pl.
Wygenerowanie kodu/ów do e-recept przez Wnioskodawcę, w szczególności poza godzinami urzędowania w Gabinetach, nie zawsze zatem wiąże się z odbyciem odpłatnej konsultacji, co nota bene jest zgodne z etyką zawodową lekarza. Każdy lekarz zobowiązany jest złożyć przyrzeczenie lekarskie, które obejmuje, m.in. zobowiązanie by służyć życiu i zdrowiu ludzkiemu, jak również przeciwdziałać cierpieniu i zapobiegać chorobom, a chorym nieść pomoc bez żadnych różnic. Zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej, lekarz może leczyć nieodpłatnie, jak również dobrym zwyczajem jest leczenie nieodpłatne innych lekarzy oraz członków ich najbliższej rodziny. Co więcej, lekarz nie może odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach niecierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości jej uzyskania ze strony instytucji powołanych do udzielenia pomocy. Świadczenie nieodpłatnych usług medycznych „pro bono” przez Wnioskodawcę nie zawsze wiąże się z korzyściami finansowymi, ani innymi gratyfikacjami.
Dodatkowe okoliczności istotne dla oceny obowiązków ewidencyjnych i prawidłowości ustalania wynagrodzenia:
- usługi medyczne Wnioskodawcy obejmują w szczególności: specjalistyczne konsultacje w Gabinetach stacjonarnych (w określonych godzinach), konsultacje zdalne (e-konsultacje), interpretacje wyników badań, generowanie kodów do e-recepty oraz e-skierowań w ramach procesu diagnostyczno-terapeutycznego oraz czynności kontrolne (wizyty kontrolne);
- wynagrodzenie za usługi odpłatne jest, co do zasady, ustalane według cennika (ceny brutto za usługi, w szczególności: badanie fizykalne, konsultacja internistyczna, konsultacja endokrynologiczna, e-recepta, przedłużenie e-recepty, poprawienie e-recepty, wydanie zaświadczenia). Zapłata następuje gotówką lub przelewem; na żądanie pacjenta wystawiany jest rachunek lub faktura (Wnioskodawca nie jest płatnikiem VAT);
- w praktyce ceny bywają obniżone (bonifikaty/rabaty) w szczególności dla: studentów niebędących studentami (…) (tacy bowiem konsultowani są nieodpłatnie), osób w trudnej sytuacji materialnej (np. którzy niedawno stracili pracę), pacjentów wymagających częstych wizyt kontrolnych, a także w ramach akcji edukacyjnych/profilaktycznych. Obniżka ceny jest każdorazowo znana w momencie świadczenia i naliczenia zapłaty;
- zdarzają się sytuacje, w których za świadczenie na rzecz pacjenta płaci osoba trzecia (np. członek rodziny, pracodawca, fundacja, lub inny podmiot leczniczy) – wówczas zapłata może następować bezpośrednio na rzecz Wnioskodawcy lub poprzez rozliczenie bezgotówkowe, na podstawie umowy z tym podmiotem.
Na (…) Wnioskodawca jest zatrudniony w charakterze naukowo-dydaktycznym i nie świadczy w ramach tej umowy usług medycznych.
Wnioskodawca wdrożył jednolitą, transparentną politykę cenową i dokumentacyjną (procedurę) obejmującą: przypadki „pro bono”, obniżone ceny, świadczenia finansowane przez osobę trzecią oraz sytuacje, gdy pacjent nie dokonuje zapłaty (np. pacjent zapomina dokonać przelewu należności na konto firmowe).
W uzupełnieniu wniosku w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych wskazał Pan:
a) Jak jest opodatkowana prowadzona przez Pana działalność gospodarcza oraz jaką dokumentację podatkową Pan prowadzi na potrzeby działalności gospodarczej?
Podatnik prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów; do 2025 r. forma opodatkowania to skala podatkowa, od 2026 r. Podatnik jest na podatku liniowym.
b) Czy usługi „pro bono” świadczy Pan w ramach prowadzonej działalności gospodarczej?
Podatnik wyjaśnia, że dopiero w trakcie konsultacji w ramach ISPL okazuje się, że pacjent/pacjentka jest albo studentem (…), albo lekarzem lub potomkiem lekarza. W takich sytuacjach, pod koniec wizyty lekarskiej pacjent nie uiszcza opłaty za świadczoną konsultację/usługę lekarską.
c) Czy przedmiotowe czynności są wykonywane w celach zarobkowych? Jeżeli nie, należy wskazać jaki jest inny cel podjęcia się wykonywania opisanych we wniosku świadczeń?
Czynności „pro bono” nie są wykonywane w celach zarobkowych Podatnik wyjaśnia, że celem jest działanie zgodnie ze złożonym przyrzeczeniem lekarskim, Kodeksem Etyki Lekarskiej. Ponadto zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej lekarz może leczyć nieodpłatnie, jak również dobrym zwyczajem jest leczenie nieodpłatne innych lekarzy oraz członków ich najbliższej rodziny. Podatnik wyjaśnia, iż nie może odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach niecierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości jej uzyskania ze strony instytucji powołanych do udzielenia pomocy.
d) W jaki sposób następuje pozyskiwanie osób zainteresowanych uzyskaniem przedmiotowych świadczeń (odbiorców finalnych)?
Podatnik nie reklamuje swoich usług. To pacjenci samodzielnie między sobą wymieniają informacje o lekarzach specjalistach świadczących usługi w ramach indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej.
e) Czy podejmuje Pan jakiekolwiek czynności, aby dotrzeć ze swoją ofertą przedmiotowych świadczeń do osób ich potrzebujących? Czy prowadzi Pan w tym celu np. stronę internetową, bloga, rozprowadza plakaty lub ulotki? Czy nawiązywanie współpracy odbywa odbywało się w inny sposób, a jeżeli tak – to proszę wskazać w jaki?
Podatnik nie prowadzi jakichkolwiek czynności, aby dotrzeć ze swoją do osób potrzebujących. Podatnik nie prowadzi żadnej strony internetowej, ani bloga oraz nie rozprowadza plakatów, ani ulotek. To pacjenci samodzielnie udzielają między sobą takich informacji.
f) Czy poświęca Pan konkretną ilość godzin pracy na świadczenie usług „pro bono”? Od czego jest uzależniona ilość tych godzin?
Podatnik wyjaśnia, że dopiero w trakcie konsultacji w ramach ISPL okazuje się, że pacjent/pacjentka jest albo studentem (…), na którym jest profesorem, albo lekarzem lub potomkiem lekarza. W takich sytuacjach pod koniec wizyty lekarskiej pacjent nie uiszcza opłaty za świadczoną konsultację/usługę lekarską.
g) Czy wpłaty, o których mowa we wniosku pochodzą od: najbliższych członków rodziny, pacjentów z rodzin lekarskich, studentów, doktorantów i pracowników (…) oraz chorych w sytuacjach niecierpiących zwłoki? Jeśli tak, proszę uzupełnić opis stanu faktycznego o informacje w zakresie wielkości tych wpłat, powodu wpłat, w jakiem okresie te wpłaty następowały?
Podatnik wyjaśnia, że konsultacje lekarskie „pro bono” są bezpłatne i pacjenci nie dokonują z tego tytułu wpłaty.
W uzupełnieniu wniosku w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług wskazał Pan:
a) Czy przez świadczenia „pro bono”, o które Pan pyta w pytaniu nr 7 we wniosku, rozumie Pan nieodpłatne świadczenia usług medycznych, o których mowa w pytaniu nr 1 postawionym w wniosku? Jeśli nie, proszę opisać jakich świadczeń dotyczy użyty przez Pana zwrot „świadczenia pro bono”?
Tak, chodzi o to samo „świadczenie pro bono”, co w pytaniu 1.
b) Czy udzielając świadczeń nieodpłatnych, świadczeń pro bono przekazuje Pan klientom numer rachunku bankowego do ewentualnej wpłaty?
Podatnik nie przekazuje klientom numeru rachunku bankowego do ewentualnej wpłaty w takich przypadkach.
c) Jeśli, z tytułu świadczenia pro bono, nie następuje zapłata podczas wizyty, w jaki sposób umawia się Pan z klientami na ewentualną zapłatę?
Świadczenie „pro bono” jest nieodpłatne i Podatnik nie umawia się z pacjentami na ewentualne pokrycie kosztów konsultacji/świadczenia.
d) Czy wpłaty są dokonywane na Pana konto firmowe związane z pozarolniczą działalnością gospodarczą?
Podatnik nie otrzymuje wpłat z tytułu świadczeń „pro bono” od swoich pacjentów.
e) Czy wpłaty (darowizny) odpowiadają stawkom za usługi, które Pan świadczy?
Podatnik wyjaśnia, że nie otrzymał takiej wpłaty (darowizny).
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy Wnioskodawca jest zobowiązany do ewidencjonowania nieodpłatnie świadczonych usług medycznych na kasie rejestrującej?
2. Czy Wnioskodawca jest zobowiązany do prowadzenia wewnętrznej ewidencji nieodpłatnie świadczonych usług medycznych z wyszczególnieniem pacjentów, którzy z tych usług skorzystali?
3. Czy świadczenie usług medycznych nieodpłatnie „pro bono” podlega opodatkowaniu PIT?
4. Czy w przypadku świadczenia przez Wnioskodawcę usług medycznych odpłatnych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (pacjentów) powstaje obowiązek ewidencjonowania każdej takiej sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej, niezależnie od formy zapłaty (gotówka/przelew) i niezależnie od zwolnienia z VAT z art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT?
5. Czy w przypadku świadczeń finansowanych przez osobę trzecią (np. pracodawcę/ fundację/podmiot leczniczy), Wnioskodawca może dokumentować usługę wyłącznie rachunkiem wystawianym na rzecz tej osoby trzeciej bez ewidencjonowania jej na kasie rejestrującej?
6. Czy udzielenie pacjentowi obniżki ceny (rabatu/bonifikaty) uwzględnionej w momencie sprzedaży wpływa wyłącznie na wysokość zarejestrowanej kwoty należnej (obrót), tj. czy prawidłowe jest ewidencjonowanie na kasie kwoty po obniżce i wykazanie tej kwoty jako przychodu w PIT?
7. Czy świadczenia „pro bono” mogą być kwalifikowane jako czynności odpłatne na gruncie VAT i przepisów o kasach rejestrujących, jeżeli brak jest jakichkolwiek gratyfikacji (darowizn, świadczeń wzajemnych, świadczeń od osoby trzeciej), a jedyną podstawą świadczenia jest etyka zawodowa i względy społeczne?
8. Czy udzielenie pacjentowi obniżki ceny (rabatu/bonifikaty) uwzględnionej w momencie sprzedaży wpływa wyłącznie na wysokość zarejestrowanej kwoty należnej (obrót), tj. czy prawidłowe jest ewidencjonowanie na kasie kwoty po obniżce i wykazanie tej kwoty jako przychodu w PIT zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych?
9. Czy Wnioskodawca, w celu minimalizacji ryzyka fiskalnego, może prowadzić dobrowolną ewidencję wewnętrzną zdarzeń „pro bono” i obniżek cen (bez powielania danych wrażliwych ponad dokumentację medyczną)?
Przedmiotem niniejszej interpretacji indywidualnej jest odpowiedź na pytanie Nr 3dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych oraz pytanie Nr 8 w części dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, natomiast w zakresie pozostałych pytań dotyczących podatku od towarów i usług zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pana stanowisko w sprawie (stanowisko do pytania Nr 8 sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Ad 3.
Zdaniem Wnioskodawcy lekarz prowadzący indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską, świadczący nieodpłatne usługi medyczne „pro bono”, nie ma On obowiązku ewidencjonowania tych usług na kasie rejestrującej ani prowadzenia wewnętrznej ewidencji z wyszczególnieniem pacjentów korzystających z tych usług. Świadczenie tych usług nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT a także nie podlega opodatkowaniu podatkiem PIT.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawy o PIT) w żaden sposób nie wiążą liczby wystawionych recept z wysokością przychodów, które należy wykazać do opodatkowania.
Zgodnie z przepisami ustawy o PIT, za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Zatem lekarz świadczący usługi medyczne nieodpłatnie („pro bono”) w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnego przychodu, który wymagałby zadeklarowania.
Okoliczność, że świadczenie jest ujmowane w dokumentacji medycznej (oraz w systemach e-recept/e-skierowań), nie przesądza o powstaniu przychodu podatkowego – dokumentacja ta służy celom medycznym i regulacyjnym, a nie rozliczeniom odpłatności.
Wobec powyższego, świadczenie usług medycznych „pro bono” (nieodpłatnie) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT.
Ad 8.
Prawidłowe jest ewidencjonowanie na kasie rejestrującej kwoty po rabacie oraz wykazanie tej kwoty jako przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia bonifikaty, rabatu. Zgodnie ze znaczeniem językowym rabat stanowi zniżkę ceny dóbr lub usług, przyznawaną przez sprzedającego (wykonawcę usługi) po dokonaniu transakcji. Zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 14 ust. 1 ustawy o PIT za przychody z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Oznacza to, że dopuszczalne jest stosowanie obniżek ceny przez prowadzących działalność gospodarczą.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Z jego treści wynika, że:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:
Źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza.
Zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową:
a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych
- prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9;
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Przychody należne to wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego. „Należność” odnosi się zarówno do możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia oraz do powinności jego spełnienia. Oznacza to, że powstanie przychodów należnych związane jest z powstaniem wierzytelności. Ponieważ wierzytelność to termin wywodzący się z prawa cywilnego, przychodami należnymi są przychody wymagalne w rozumieniu prawa cywilnego, tj. możliwe do prawnie skutecznego ich dochodzenia.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że jest Pan lekarzem – specjalistą chorób wewnętrznych oraz endokrynologii oraz profesorem tytularnym w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Zatrudniony jest na umowę o pracę na czas nieokreślony w Uniwersytecie Medycznym, gdzie pełni funkcję Kierownika Zakładu (...). Prowadzi Pan także jednoosobową działalność gospodarczą i swoje usługi medyczne świadczy w gabinetach lekarskich.
Świadczy Pan nieodpłatne usługi medyczne, w tym generuje kody do e-recept dla najbliższych członków rodziny, pacjentów z rodzin lekarskich, studentów, doktorantów i pracowników Uniwersytetu oraz chorych w sytuacjach niecierpiących zwłoki, działając pro bono, tzn. bez pobierania jakiejkolwiek opłaty, czy gratyfikacji. Usługi te także rejestrowane są w formie elektronicznej dokumentacji medycznej, a ewentualne kody do e-recept także na portalu www.gabinet.gov.pl. Wygenerowanie kodu/ów do e-recept przez Pana, w szczególności poza godzinami urzędowania w Gabinetach, nie zawsze zatem wiąże się z odbyciem odpłatnej konsultacji, co nota bene jest zgodne z etyką zawodową lekarza. Każdy lekarz zobowiązany jest złożyć przyrzeczenie lekarskie, które obejmuje, m.in. zobowiązanie by służyć życiu i zdrowiu ludzkiemu, jak również przeciwdziałać cierpieniu i zapobiegać chorobom, a chorym nieść pomoc bez żadnych różnic. Zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej, lekarz może leczyć nieodpłatnie, jak również dobrym zwyczajem jest leczenie nieodpłatne innych lekarzy oraz członków ich najbliższej rodziny. Co więcej, lekarz nie może odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach niecierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości jej uzyskania ze strony instytucji powołanych do udzielenia pomocy.
Prowadzi Pan Księgę Przychodów i Rozchodów, do 2025 r. forma opodatkowania to skala podatkowa, od 2026 r. jest Pan na podatku liniowym.
Czynności „pro bono” nie są wykonywane w celach zarobkowych. Celem jest działanie zgodnie ze złożonym przyrzeczeniem lekarskim, Kodeksem Etyki Lekarskiej. Ponadto, zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej, lekarz może leczyć nieodpłatnie, jak również dobrym zwyczajem jest leczenie nieodpłatne innych lekarzy oraz członków ich najbliższej rodziny. Nie może Pan odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach niecierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości jej uzyskania ze strony instytucji powołanych do udzielenia pomocy. Nie reklamuje Pan swoich usług. To pacjenci samodzielnie między sobą wymieniają informacje o lekarzach specjalistach świadczących usługi w ramach indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej. Nie prowadzi Pan jakichkolwiek czynności, aby dotrzeć ze swoją do osób potrzebujących. Nie prowadzi Pan żadnej strony internetowej, ani bloga oraz nie rozprowadza plakatów, ani ulotek. To pacjenci samodzielnie udzielają między sobą takich informacji. Wyjaśnił Pan, że konsultacje lekarskie „pro bono” są bezpłatne i pacjenci nie dokonują z tego tytułu wpłaty.
Nie przekazuje Pan klientom numeru rachunku bankowego do ewentualnej wpłaty. Nie umawia się Pan z pacjentami na ewentualne pokrycie kosztów konsultacji/świadczenia. Nie otrzymuje Pan wpłat z tytułu świadczeń „pro bono” od swoich pacjentów. Nie otrzymał Pan nigdy wpłaty (darowizny) po fakcie udzielenia świadczenia pacjentowi.
Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. W przypadku usług świadczonych „pro bono” brak jest jednak jakiejkolwiek należności po stronie usługodawcy, gdyż od początku założony jest nieodpłatny charakter świadczenia (w Pana przypadku, od momentu poznania statusu pacjenta lub zapoznania się z jego trudną sytuacją).
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie wskazywane jest, że przychodem jest wyłącznie rzeczywiste, trwałe i definitywne przysporzenie majątkowe.
I tak przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2021 r. sygn. akt II FSK 263/19, wskazał że:
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w piśmiennictwie, tak na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i podatku dochodowego od osób prawnych, podkreśla się, że przychodem podatkowym jest tyko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały, definitywny. Taka konkluzja zawarta została m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2013 r., II FSK 1248/11; z 21 lipca 2016 r., II FSK 1154/14; z 21 kwietnia 2017 r., II FSK 869/15 oraz z 9 czerwca 2017 r., II FSK 1370/15; z 19 grudnia 2019 r., II FSK 301/18; z 15 grudnia 2020 r., II FSK 2306/18; ), a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Oznacza to także akceptację dla wykładni art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji.
Zatem, skoro podatnik nie otrzymuje ani środków pieniężnych, ani świadczenia ekwiwalentnego, które mogłoby zostać zakwalifikowane jako przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, brak jest podstaw do rozpoznania przychodu podatkowego, a w konsekwencji również dochodu podlegającego opodatkowaniu.
Wobec powyższego, usługi świadczone „pro bono”, tj. wykonywane nieodpłatnie i bez uzyskania jakiegokolwiek wynagrodzenia, co do zasady nie generują przychodu podatkowego po stronie usługodawcy w świetle art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
W związku z Pana wątpliwością dotyczącą udzielenia pacjentowi obniżki ceny (rabatu/bonifikaty), wskazać należy, że przepisy prawa podatkowego wskazują, że przychodem z działalności gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Z opisu wynika, że korzysta Pan również z obniżenia ceny (bonifikaty/rabaty) w szczególności dla studentów niebędących studentami Uniwersytetu, osób w trudnej sytuacji materialnej (np. którzy niedawno stracili pracę), pacjentów wymagających częstych wizyt kontrolnych, a także w ramach akcji edukacyjnych/profilaktycznych. Obniżka ceny jest każdorazowo znana w momencie świadczenia i naliczenia zapłaty. Jest to postępowanie zgodne z Kodeksem Etyki Lekarskiej, lekarz może leczyć nieodpłatnie, jak również dobrym zwyczajem jest leczenie nieodpłatne innych lekarzy oraz członków ich najbliższej rodziny. Co więcej, lekarz nie może odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach niecierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości jej uzyskania ze strony instytucji powołanych do udzielenia pomocy. Zatem, Pana realnym przysporzeniem jest kwota otrzymana po udzielonej obniżce (bonifikacie/rabacie).
Przychodami z działalności gospodarczej są przede wszystkim kwoty należne z tytułu tej działalności. Kwoty te uwidocznione są w umowach sprzedaży, fakturach itp. zazwyczaj w formie cen sprzedaży. Strony umów cywilnoprawnych mają swobodę w zakresie układania swoich wzajemnych praw i obowiązków. Mogą one również ustalić cenę sprzedaży danego towaru lub usługi na poziomie niższym niż rynkowy.
Zatem za przychody należne uznaje się kwoty należne podatnikowi, których wydania może on zażądać, a których jeszcze nie otrzymał. W przypadku zastosowania ceny promocyjnej, upustu cenowego podatnik może zażądać wydania kwoty w obniżonej wysokości. Konsekwentnie, ta obniżona kwota stanowi przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji bonifikaty i skonta. W efekcie, należy odwołać się do definicji słownikowej tych pojęć. Według Słownika Języka Polskiego PWN, pod redakcją M. Szymczyka, Warszawa 1996 r., „bonifikata” - to zmniejszenie ustalonej ceny towaru lub usługi; zniżka od ustalonej ceny towaru, zwłaszcza jako forma odszkodowania za poniesioną stratę, opust, rabat. Natomiast „rabat” oznacza zniżkę, ustępstwo procentowe od ustalonych cen towaru, głównie na rzecz nabywców płacących gotówką, kupujących dużą ilość towarów jednorazowo lub w określonym czasie, upust.
Należy zauważyć, że ma Pan prawo swobodnie układać swoje interesy tak, by działalność gospodarcza była dla Pana opłacalna pod względem ekonomicznym, w tym stosując zniżki, czy rabaty cenowe, jeśli jest to w Pana uznaniu zasadne dla osiągnięcia tego celu. Jednakże stosując rabaty cenowe i mając na uwadze obowiązek dokumentowania zdarzeń gospodarczych zgodnie ze stanem faktycznym, powinien Pan ten fakt udokumentować odpowiednimi dowodami, z których jednoznacznie wynikać będzie jakim odbiorcom usług i w jakich okolicznościach oraz w jakim zakresie rabat przysługuje.
Kwestia obowiązku ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej regulowana jest natomiast przepisami ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) oraz aktami wykonawczymi dotyczącymi kas rejestrujących.
Natomiast na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych znaczenie ma wysokość przychodu podatkowego, którym zgodnie z artykułem 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest kwota należna, po uwzględnieniu udzielonych bonifikat i rabatów. W konsekwencji, jeżeli podatnik prawidłowo ewidencjonuje na kasie rejestrującej sprzedaż usług medycznych, według ceny obniżonej o rabat, to przychodem podatkowym pozostaje wyłącznie kwota rzeczywiście należna od pacjenta po zastosowaniu obniżki ceny.
Wartość dokonanej sprzedaży (bez kwoty podatku VAT) stanowi przychód podatkowy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podlega on zewidencjonowaniu w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, na podstawie której ustalana jest podstawa opodatkowania i w konsekwencji podatek dochodowy.
Księga podatkowa musi być prowadzona w sposób rzetelny i niewadliwy, co oznacza, że ujęte tam zdarzenia muszą wynikać z konkretnych dowodów księgowych, z których treści w sposób jasny i wyraźny wynika określone zdarzenie gospodarcze.
W podatkowej księdze przychodów i rozchodów ujęciu podlegają zarówno przychody, jak i koszty podatkowe. W obu przypadkach przepisy rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów określają zarówno rodzaje dowodów księgowych, jak i częstotliwość ich zapisu.
Zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwaną dalej "księgą", z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 5a, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a-22o.
Reasumując, Pana przychodem stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będzie kwota należna z tytułu świadczonej usługi pomniejszona o kwotę należnego podatku od towarów i usług, tj. kwota po udzielonej obniżce, w sytuacji, kiedy będzie prawidłowo zaewidencjonowana.
Zatem Pana stanowisko do pytań Nr 3 i Nr 8 w części dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego nie przeprowadzam postępowania dowodowego, lecz opieram się jedynie na stanie faktycznym przedstawionym we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Interpretacja dotyczy tylko pytania Nr 3 i pytania Nr 8 w części dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż w uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że pytanie Nr 6 dotyczy podatku od towarów i usług. Zaznaczyć należy również, że kwestia obowiązku ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej regulowana jest przepisami ustawy o podatku od towarów i usług i w tym zakresie wydano odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


