Interpretacja indywidualna z dnia 7 lipca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.473.2026.2.ACZ
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
- prawidłowe – w części dotyczącej uznania za wydatek na cel mieszkaniowy kwoty wkładu własnego, wpłaconego na nabycie nowego domu przed sprzedażą niezabudowanej działki i działki stanowiącej drogę, w wysokości odpowiadającej kwocie zadatku otrzymanego w lipcu 2025 r. od nabywcy ww. działki oraz udziału w działce,
- nieprawidłowe – w części dotyczącej uznania za wydatek na cel mieszkaniowy kwoty wkładu własnego, wpłaconego na nabycie nowego domu przed sprzedażą niezabudowanej działki i działki stanowiącej drogę, w wysokości przewyższającej kwotę zadatku otrzymanego w lipcu 2025 r. od nabywcy ww. działki oraz udziału w działce.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
7 maja 2026 r. złożyli Państwo wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem złożonym 9 czerwca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1. Zainteresowana będąca stroną postępowania: A.B.
2. Zainteresowany niebędący stroną postępowania: D.B.
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawcy są małżeństwem i pozostają w ustroju ustawowej wspólności majątkowej. W 2025 r. dokonali odpłatnego zbycia nieruchomości gruntowej (działki), stanowiącej Ich majątek prywatny.
Wnioskodawcy nie prowadzili w tym okresie działalności gospodarczej. Podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Cały proces inwestycyjny, zakupowy i sprzedażowy przebiegał według następującej chronologii:
1.W 2021 r. Wnioskodawcy nabyli wspomnianą działkę za kwotę 64 000 zł. Ponieśli przy tym koszty notarialne w wysokości 2 774,70 zł, a następnie koszty przyłącza prądu na kwotę 1 108,18 zł.
2.W 2025 r. Wnioskodawcy podjęli decyzję o zmianie celów mieszkaniowych i zakupie nowego domu.
W dniu 20 stycznia 2025 r. zawarli umowę przedwstępną zakupu domu. Na poczet ceny wpłacili: zadatek w kwocie 7 290 zł (24 stycznia 2025 r.) oraz kwotę 72 900 zł (27 marca 2025 r.).
3.Aby sfinansować transakcję, Wnioskodawcy wystawili na sprzedaż posiadaną działkę zakupioną w 2021 r.
W dniu 22 lipca 2025 r. zawarli umowę przedwstępną jej sprzedaży. Tego samego dnia kupujący przekazał Wnioskodawcom gotówką zadatek w kwocie 15 000 zł.
4.W dniu 27 sierpnia 2025 r. Wnioskodawcy podpisali umowę przyrzeczoną (akt notarialny) zakupu nowego domu.
Przy tej umowie dopłacili kwotę wkładu własnego w wysokości 93 810 zł.
Łączny wkład własny zaangażowany w nowy dom wyniósł 174 000 zł.
Ponieważ środki ze sprzedaży starej działki nie zostały jeszcze w pełni przelane, Wnioskodawcy na poczet sierpniowej dopłaty przeznaczyli:
·15 000 zł z zadatku otrzymanego w lipcu od kupującego Ich działkę,
·pozostałą kwotę (78 810 zł) z własnych oszczędności, traktując to jako finansowanie pomostowe w oczekiwaniu na pewny wpływ reszty ceny ze sprzedaży.
5.W dniu 15 września 2025 r. doszło do podpisania umowy przyrzeczonej sprzedaży działki.
Wnioskodawcy otrzymali przelewem pozostałą kwotę 140 000 zł. Środki te faktycznie zrekompensowały i pokryły ubytek w majątku powstały po sierpniowej wpłacie wkładu własnego.
W uzupełnieniu wniosku na pytanie Organu o treści cyt.: „W drodze jakiej czynności cywilnoprawnej (umowy) nabyli Państwo w 2021 r. wraz ze wskazaniem czy nabycia dokonano do majątku wspólnego małżonków, czy też do majątku odrębnego (osobistego) każdego z nich – a jeżeli tak, to w jakich udziałach?”, Wnioskodawcy wskazali, że nieruchomość (działka) została nabyta w 2021 r. do majątku wspólnego małżonków na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny).
Data nabycia działki wskazana w akcie notarialnym to (…) maja 2021 r.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Jaką powierzchnię i numer ewidencyjny (oznaczenie geodezyjne) posiadała ww. działka wraz ze wskazaniem czy w dacie sprzedaży była ona zabudowana czy niezabudowana?”, Wnioskodawcy wskazali, że przedmiotem sprzedaży była położona w (…) (pow. (…)) niezabudowana działka o powierzchni 730 m2 i nr ewidencyjnym (…), wraz z udziałem 1/8 w działce drogowej o powierzchni 659 m2 i nr (…).
Sprzedaż działki nie nastąpiła w wykonywaniu działalności gospodarczej. Nieruchomość stanowiła składnik majątku prywatnego Wnioskodawców, a sprzedaż była czynnością zarządu tym majątkiem, nieposiadającą cech zawodowej aktywności, czy zamiaru zarobkowego w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „W odniesieniu do zawartej 22 lipca 2025 r. przedwstępnej umowy sprzedaży działki proszę wskazać:
·Czy ww. przedwstępna umowa sprzedaży działki została zawarta w formie aktu notarialnego czy w zwykłej formie pisemnej bądź w formie ustnej?”, Wnioskodawcy wskazali, że przedwstępna umowa sprzedaży działki została zawarta w zwykłej formie pisemnej;
·„Czy ww. przedwstępna umowa sprzedaży działki zawiera informację o wpłaconym 22 lipca 2025 r. zadatku?”, Wnioskodawcy wskazali, że umowa zawierała zapis o wpłaconym zadatku w kwocie 15 000 zł, przekazanym gotówką w dniu 22 lipca 2025 r.;
·„Jakie terminy kolejnych rat płatności zadatku i w jakiej wysokości ustalono?”, Wnioskodawcy wskazali, że ustalono w umowie, że termin płatności pozostałej kwoty (140 000 zł) nastąpi do dnia 26 września 2025 r. (środki faktycznie wpłynęły na konto Wnioskodawców w dniu 16 września 2025 r.).
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Jakie konkretnie wydatki zamierzają Państwo uwzględnić w ramach ulgi mieszkaniowej w związku z wydatkowaniem przychodu (równowartości przychodu) ze sprzedaży działki oraz w jakich kwotach i w jakich datach poniesione (proszę wskazać dzień-miesiąc-rok)? Informacje te powinny być zawarte w opisie stanu faktycznego”, Wnioskodawcy wskazali, że:
·wkład własny do kredytu wpłacony 27 sierpnia 2025 r. w wysokości 93 810 zł;
·comiesięczne raty kredytu (kapitał oraz odsetki) uiszczane od momentu jego uruchomienia;
·wydatki, o których mowa w interpretacji ogólnej MF z dnia 13 października 2021 r., znak DD2.8202.4.2020 oraz w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d u.p.d.o.f.
Wszystkie ww. wydatki zostaną poniesione do końca 2028 r. (tj. w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż działki).
Przy czym Wnioskodawcy zwracają uwagę, że przedmiotem wniosku jest wyłącznie to, czy Wnioskodawcy słusznie uważają, że mogą uznać za wydatek w ramach ulgi mieszkaniowej wpłacony w dniu 27 sierpnia 2025 r. wkład własny w wysokości 93 810 zł.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Jakie terminy płatności za zakup nowego domu wynikały z zawartej 20 stycznia 2025 r. umowy przedwstępnej zakupu nowego domu i w jakich terminach dokonywali Państwo wpłat za zakup tego domu?
Czy za zakup nowego domu płaciliście Państwo wyłącznie w następujących terminach, tj.:
·24 stycznia 2025 r. – zadatek w kwocie 7 290 zł oraz
·27 marca 2025 r. – kwota 72 900 zł oraz
·27 sierpnia 2025 r. – kwota wkładu własnego w wysokości 93 810 zł?”,
Wnioskodawcy wskazali, że umowa przedwstępna z 20 stycznia 2025 r. przewidywała dwa terminy płatności:
·7 290 zł w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy (faktycznie dokonano płatności 24 stycznia 2025 r.);
·72 900 zł w terminie do 31 marca 2025 r. (faktycznie dokonano płatności 27 marca 2025 r.)
Kwota wpłaconego wkładu własnego do kredytu hipotecznego w wysokości 93 810 zł została wpłacona przelewem w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej, tj. 27 sierpnia 2025 r. Umowa została zawarta w formie aktu notarialnego. Nabycie nieruchomości w pozostałym zakresie jest finansowane kredytem hipotecznym, który Wnioskodawcy spłacają w comiesięcznych ratach.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy kwotę wkładu własnego w wysokości 93 810 zł dopłacili Państwo 27 sierpnia 2025 r.?”, Wnioskodawcy wskazali, że tak, przelewem w dniu 27 sierpnia 2025 r.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy wszystkie wpłaty za zakup domu zostały przez Państwa dokonane przed zawarciem przyrzeczonej umowy sprzedaży działki, tj. przed dniem 15 września 2025 r.?”, Wnioskodawcy wskazali, że tak jak wspomniano we wniosku oraz w niniejszym piśmie, w styczniu oraz w marcu 2025 r. dokonano dwóch płatności w łącznej wysokości 80 190 zł. Natomiast w dniu 27 sierpnia 2025 r., gdy Wnioskodawcy byli już związani zawartą w lipcu umową przedwstępną sprzedaży działki, dokonano zawarcia właściwej umowy kupna domu i wpłacono środki w wysokości 93 810 zł, które to środki stanowiły wkład własny do kredytu hipotecznego. Od tego dnia Wnioskodawcy uiszczają comiesięczne raty kredytu, którym sfinansowali zakup domu.
Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy cała wartość przychodu (równowartość przychodu) ze sprzedaży 15 września 2025 r. działki została wydatkowana przez Państwa w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż ww. działki na zakup nowego domu?”, Wnioskodawcy wskazali, że zamierzają całą wartość przychodu ze sprzedaży działki wydatkować w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła sprzedaż (tj. do końca 2028 r.), na własne cele mieszkaniowe (zakup wspomnianego domu i inne związane z tym wydatki, o których mowa w interpretacji ogólnej MF z dnia 13 października 2021 r., znak DD2.8202.4.2020, oraz w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d u.p.d.o.f.).
Nabycie nowego domu nastąpiło do majątku wspólnego małżonków.
Pytanie
Czy w świetle art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.), kwota wkładu własnego wpłacona przez Wnioskodawców w sierpniu 2025 r. przy sfinalizowaniu zakupu nowego domu stanowi w całości wydatek na własne cele mieszkaniowe uprawniający do zwolnienia z opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży innej nieruchomości we wrześniu 2025 r. – w sytuacji, gdy w dacie dokonywania tej wpłaty Wnioskodawcy byli już związani umową przedwstępną sprzedaży z lipca 2025 r. (na podstawie której dysponowali już kwotą 15 000 zł zadatku), a pozostała część sierpniowego wydatku została sfinansowana tymczasowo z oszczędności w charakterze finansowania pomostowego, które zostało w pełni zrekompensowane i pokryte przelewem od kupującego we wrześniu 2025 r.?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawców, kwota wkładu własnego wpłacona w sierpniu 2025 r. na zakup nowej nieruchomości (93 810 zł) powinna zostać w całości uznana za wydatek na własne cele mieszkaniowe, sfinansowany z przychodu uzyskanego ze sprzedaży innej nieruchomości w lipcu 2025 r. (zadatek 15 000 zł) oraz we wrześniu 2025 r. (reszta ceny 140 000 zł). Cała ta operacja stanowiła bowiem jeden, nierozerwalny ciąg zdarzeń ekonomicznych zmierzających do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 21. ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są:
·dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości […], w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe […].
W ocenie Wnioskodawców, Ich działanie w pełni realizuje cel (ratio legis) ww. zwolnienia, którym jest ułatwienie obywatelom mobilności i poprawy ich warunków bytowych (mieszkaniowych).
Przepisy o ulgach podatkowych należy interpretować zgodnie z ich celem społeczno-gospodarczym.
Stanowisko Wnioskodawców potwierdza ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, którą przytoczono poniżej:
1.W odniesieniu do kwoty 15 000 zł chronologia zdarzeń pozostaje bezsporna. Wnioskodawcy otrzymali zadatek w lipcu 2025 r., a następnie w sierpniu 2025 r. wykorzystali go jako część wkładu własnego na zakup nowego domu. Kwestia ta została ostatecznie przesądzona w Uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2020 r. (sygn. akt II FPS 4/19). NSA orzekł w niej wprost, że kwota zadatku (zaliczki) otrzymana przy zawarciu przedwstępnej umowy zbycia i wydatkowana na cele mieszkaniowe korzysta ze zwolnienia, jeżeli następnie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej, a kwota ta została zaliczona na poczet ceny.
Tym samym, zadatek w kwocie 15 000 zł bezwzględnie stanowi wydatek na własne cele mieszkaniowe.
2.W odniesieniu do pozostałej części wpłaty z sierpnia (78 810 zł), Wnioskodawcy użyli własnych oszczędności, oczekując na gwarantowany wpływ z umowy przedwstępnej (zawartej w lipcu). Przepisy ustawy nie uzależniają prawa do ulgi od tego, by sprzedaż nastąpiła fizycznie przed wydatkiem.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2020 r. (sygn. akt II FSK 2172/18), z wykładni językowej art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. nie wynika, by dla skorzystania ze zwolnienia musiała zaistnieć ścisła chronologia zdarzeń, w której najpierw następuje odpłatne zbycie, a dopiero potem poniesienie wydatków na własne cele mieszkaniowe.
Ustawodawca wymaga wyłącznie celowości działania podatnika dla spełnienia przesłanek warunkujących zastosowanie zwolnienia.
W orzecznictwie dostrzega się również realia rynku nieruchomości, w których wydatkowanie przychodu niejednokrotnie poprzedza definitywne nabycie własności. Na współczesnym rynku nieruchomości zakup domu najczęściej finansowany jest z udziałem kredytu hipotecznego. Zgodnie z bezwzględnymi procedurami bankowymi, uruchomienie środków z kredytu na rzecz zbywcy jest warunkowane wcześniejszym, udokumentowanym wniesieniem pełnego wkładu własnego przez kupującego. Wnioskodawcy musieli wpłacić wkład własny w sierpniu 2025 r., aby bank wypłacił resztę ceny. Oczekiwanie z wpłatą wkładu własnego na fizyczny przelew od kupującego starą działkę (zaplanowany na wrzesień) zablokowałoby całą procedurę kredytową. Transakcje na rynku nieruchomości to często łańcuch powiązanych ze sobą zdarzeń (tzw. Transakcje wiązane), których idealne zsynchronizowanie co do jednego dnia jest obiektywnie niemożliwe.
Wnioskodawcy w styczniu 2025 r. wpłacili zadatek na nowy dom, a w lipcu 2025 r. podpisali umowę przedwstępną sprzedaży starej działki. Gdyby w sierpniu 2025 r. powstrzymali się z dopłatą reszty wkładu własnego do czasu wrześniowego przelewu za działkę, naraziliby się na zerwanie umowy zakupu nowego domu, utratę kilkudziesięciu tysięcy złotych wpłaconych wcześniej zadatków. Użycie własnych oszczędności jako finansowania pomostowego było jedynym sposobem na uratowanie łańcucha transakcji.
Podatnik nie ma pełnej kontroli nad terminami w obrocie nieruchomościami. Terminy te zależą od notariuszy, sądów wieczystoksięgowych oraz terminów wypłat kredytów przez banki kupującego. Wymaganie od Wnioskodawców, by akt sprzedaży starej nieruchomości poprzedzał co do minuty akt zakupu nowej (i fizyczny przelew wkładu własnego), jest wymogiem oderwanym od rynkowych i prawnych realiów obrotu nieruchomościami w Polsce. Działanie Wnioskodawców było więc jedynym racjonalnym i gospodarczo uzasadnionym krokiem.
3.Zwolnienie z podatku dochodowego ze sprzedaży nieruchomości jest normą o charakterze socjalnym. We wspomnianej uchwale o sygn. akt II FPS 4/19, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ulga ta służy realizacji konstytucyjnego obowiązku państwa wspierającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych obywateli (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP). NSA wyraźnie zaznaczył, że wprowadzenie przesłanki pierwszeństwa zawarcia umowy zbycia przed umową nabycia nowej nieruchomości w znacznym stopniu utrudniłoby realizację tego celu obywatelom, którzy dysponują tylko jedną nieruchomością. Oznaczałoby to konieczność wyzbycia się własnego majątku bez pewności, czy uda się sfinalizować zakup nowego domu. Podobnie NSA wypowiedział się w powołanym wyroku o sygn. akt II FSK 2172/18, uznając, że celem wprowadzenia tego przepisu jest faworyzowanie przeznaczenia środków na własne cele mieszkaniowe, a przepis jest normą celu społecznego, która ma wspierać tę dziedzinę życia.
4.Wnioskodawcy chcą zwrócić uwagę na jeszcze jeden kluczowy aspekt sprawy, wynikający z przepisów prawa cywilnego i realiów obrotu gospodarczego. Zawarcie w lipcu 2025 r. umowy przedwstępnej sprzedaży starej działki wywołało określone skutki prawne (zgodnie z art. 389 i nast. Kodeksu cywilnego).
Od dnia podpisania tej umowy Wnioskodawcy zostali trwale pozbawieni możliwości swobodnego rozporządzania swoją nieruchomością. Nie mogli jej już zaoferować innemu kupującemu ani wycofać się z transakcji bez dotkliwych konsekwencji finansowych (konieczność zwrotu zadatku w podwójnej wysokości). Z punktu widzenia gospodarczego i życiowego, proces zbywania nieruchomości i wyjścia z inwestycji uruchomił się definitywnie w lipcu 2025 r. Skoro Wnioskodawcy byli prawnie zobowiązani do sprzedaży działki i mieli zagwarantowany wpływ środków we wrześniu, to Ich decyzja o sfinalizowaniu zakupu nowego domu w sierpniu była w pełni racjonalna i zdeterminowana wcześniejszym związaniem się umową sprzedaży. Nie było to działanie o charakterze spekulacyjnym, lecz realizacja zaplanowanego, płynnego procesu zamiany jednego centrum życiowego na drugie. Ignorowanie faktu związania stron umową przedwstępną przy ocenie chronologii wydatków prowadziłoby do wniosków sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
5.Powyższe tezy Wnioskodawców znajdują pełne potwierdzenie w aktualnym stanowisku Ministerstwa Finansów, wyrażonym w odpowiedzi na interpelację poselską nr 12305 z dnia 13 października 2025 r. Ministerstwo jednoznacznie stwierdziło, że: „warunkiem skorzystania z ww. ulgi nie jest wydatkowanie na określone cele mieszkaniowe konkretnych, uprzednio otrzymanych pieniędzy, lecz przeznaczenie na takie cele równowartości przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości lub prawa majątkowego”.
Kluczowe tezy Ministerstwa, które mają bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie, są następujące:
·brak wymogu ścisłej chronologii – sprzedaż nie musi poprzedzać wydatku na cele mieszkaniowe. Wystarczy, że równowartość przychodu ze zbycia zostanie wydatkowana na własne cele mieszkaniowe w okresie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie.
·brak znaczenia źródła finansowania – „okoliczność wydatkowania na zakup „nowej” nieruchomości środków pochodzących z kredytu nie ma żadnego znaczenia dla możliwości zastosowania ulgi mieszkaniowej”. Analogicznie nie ma znaczenia, że część wkładu własnego (78 810 zł) została tymczasowo sfinansowana oszczędnościami Wnioskodawców – decyduje wyłącznie kwotowa równowartość przychodu ze sprzedaży działki (łącznie 155 000 zł).
·przychód powstaje niezależnie od faktycznego otrzymania należności – zgodnie z art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., przychód to wartość wyrażona w cenie umowy, niezależnie od formy zbycia i od momentu faktycznego wpływu środków. W konsekwencji, zadatek z umowy przedwstępnej (lipiec 2025 r.) oraz pozostała cena (wrzesień 2025 r.) stanowią jeden przychód, którego równowartość została w całości przeznaczona na zakup nowego domu już w sierpniu 2025 r.
Ministerstwo podkreśla również, że interpretacja ulgi powinna uwzględniać zasady doświadczenia życiowego i realia rynku nieruchomości, w tym transakcje łańcuchowe oraz konieczność wniesienia wkładu własnego przed uruchomieniem kredytu. Wymaganie idealnego zsynchronizowania co do dnia aktu notarialnego sprzedaży i zakupu byłoby oderwane od praktyki obrotu nieruchomościami.
W świetle powyższego, cała kwota 93 810 zł wpłacona w sierpniu 2025 r. jako wkład własny na nowy dom stanowi wydatek na własne cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Źródła przychodów
Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a)nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b)spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c)prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d)innych rzeczy,
– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, jeżeli nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej, skutkuje powstaniem przychodu. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym, kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, sprzedaż 15 września 2025 r. niezabudowanej działki wraz z udziałem w działce stanowiącej drogę, nabytych przez Państwa w 2021 r. w drodze umowy sprzedaży, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ została dokonana przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tej działki oraz udziału w działce.
Odpłatne zbycie niezabudowanej działki wraz z udziałem w działce stanowiącej drogę
W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy:
Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.
Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Przychodem z odpłatnego zbycia jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, o ile odpowiada wartości rynkowej, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.
Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Można do takich kosztów zaliczyć np.: koszty wyceny sprzedawanej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, koszty pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości, wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe, o ile były ponoszone przez zbywcę. Pomiędzy tymi wydatkami a dokonanym zbyciem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.
Ustalenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia odbywa się natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6c lub 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.
W myśl art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
Zgodnie z art. 22 ust. 6e ww. ustawy:
Wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.
Stosownie do treści art. 30e ust. 4 ww. ustawy:
Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:
1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.
Z kolei, jak stanowi art. 30e ust. 5 ww. ustawy:
Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł.
W myśl natomiast art. 30e ust. 7 ww. ustawy:
W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu płatności, o którym mowa w art. 45 ust. 4 pkt 4, do dnia zapłaty podatku włącznie.
Zwolnienie podatkowe
Dochód ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy – może jednak zostać objęty zwolnieniem z opodatkowania przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:
dochód zwolniony = D × W/P
gdzie:
D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,
W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.
Należy wyjaśnić, że powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia zostanie w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Tym samym, aby dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości był w całości zwolniony z podatku dochodowego, cały przychód ze zbytej nieruchomości musi być wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.
Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, zostały enumeratywnie wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do treści art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się:
1)wydatki poniesione na:
a)nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b)nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c)nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e)rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
‒ położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zgodnie z art. 21 ust. 25a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.
W myśl art. 21 ust. 26 ww. ustawy:
Przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach. Przez własne budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się również niestanowiące własności lub współwłasności podatnika budynek, lokal lub pomieszczenie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, podatnik nabędzie ich własność lub współwłasność albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach, jeżeli uprzednio prawo takie mu nie przysługiwało.
Natomiast stosownie do art. 21 ust. 28 ww. ustawy:
Za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:
1) nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub
2) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części
‒ przeznaczonych na cele rekreacyjne.
Wskazuję w tym miejscu, że ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) stanowiącego, że:
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Tym samym podkreślenia wymaga fakt, że tylko określone zdarzenia prawne, bądź spełnienie określonych przesłanek, od których ustawodawca uzależnia prawo do zwolnienia z opodatkowania, skutkuje zwolnieniem przychodu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że w prawie podatkowym w stosunku do wszelkich ulg i zwolnień zabronione jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów.
Z istoty rozwiązania zawartego w zacytowanym art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości lub praw, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym została ona dokonana, na wskazane w art. 21 ust. 25 ww. ustawy własne cele mieszkaniowe.
Zatem zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymaga przeznaczenia równowartości przychodu ze sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych na preferowane przez ustawodawcę cele, a takim przychodem jest wartość wyrażona w umówionej cenie sprzedaży, nie zaś faktycznie posiadane środki finansowe. W art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie mówi o zaspokojeniu własnych celów mieszkaniowych konkretnie za środki finansowe otrzymane z tytułu sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych. Stanowi natomiast o przeznaczeniu na preferowany cel przychodu rozumianego zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc kwoty w wysokości (wartości) pozostającej w granicach umówionej ceny sprzedaży nieruchomości przez podatnika.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3171/14, Sąd w odniesieniu do art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdził:
Ta specyficzna konstrukcja powstania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych nie uzależnia powstania przychodu od jego otrzymania lub pozostawienia do dyspozycji podatnika pieniędzy czy wartości pieniężnych. Przepis ten jest przepisem szczególnym, wprowadza on w stosunku do przychodów ze źródeł przychodu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. zasadę memoriałową, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy podatnik faktycznie otrzymał do dyspozycji pieniądze lub inne wartości, a zatem czy cena została faktycznie zapłacona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 162/14). Dla wystąpienia przychodu wystarczy zatem samo zawarcie umowy sprzedaży, która musi określać cenę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2189/10, z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt II FSK 758/07).
Zatem, ponieważ przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, to aby dochód z odpłatnego zbycia mógł korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatkowanie środków pieniężnych (pozyskanych ze sprzedaży lub z innych źródeł) co do zasady powinno nastąpić po lub w dniu zawarcia przyrzeczonej umowy odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy.
Jednak w określonych przypadkach zwolnieniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mogą być objęte również przychody uzyskane na poczet ceny odpłatnego zbycia (zaliczka, zadatek, przedpłata) i wydatkowane na własne cele mieszkaniowe przed zawarciem definitywnej umowy sprzedaży, jeżeli ich otrzymanie przez sprzedawcę zostało udokumentowane w sposób przyjęty w obrocie cywilnoprawnym. Zadatek, zaliczka, które zostały otrzymane tytułem umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości zbywanej, a następnie wydatkowane na cele mieszkaniowe wskazane w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przed zawarciem przyrzeczonej umowy sprzedaży mogą być uznane za wydatki na własne cele mieszkaniowe.
Stosownie do art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Umowa sprzedaży w ujęciu przepisów Kodeksu cywilnego jest umową dwustronnie zobowiązującą. W związku z zawarciem umowy sprzedaży sprzedawca staje się zobowiązany do przeniesienia własności rzeczy lub prawa na kupującego oraz do wydania przedmiotu sprzedaży kupującemu. Z kolei treścią zobowiązania kupującego jest zapłacenie ceny oraz odebranie rzeczy.
Zważyć zatem należy, że w przypadku gdy umowa sprzedaży przyjmuje z mocy prawa charakter czynności zobowiązująco-rozporządzającej, przeniesienie własności następuje bezpośrednio w wyniku zawarcia samej umowy. Taki charakter ma właśnie umowa sprzedaży nieruchomości, co wynika z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Sprzedaż w rozumieniu cywilnoprawnym ma charakter umowy wzajemnej, do której odnosi się wyrażona w art. 488 ustawy Kodeks cywilny zasada jednoczesnego wykonania świadczeń, tj. przeniesienia własności nieruchomości i zapłacenia sprzedawcy ceny. Przepis ten przewiduje jednak określone wyjątki, z których najważniejsze znaczenie należy przypisać umowie zawartej pomiędzy stronami, bowiem w granicach zasady swobody umów ustanowionej w art. 3531 Kodeksu cywilnego strony mogą ustalić, że przed zawarciem definitywnej umowy sprzedaży kupujący może zapłacić część lub całość ceny w formie zadatku lub innej wpłaty z tytułu umowy przedwstępnej sprzedaży.
Pojęcie i skutki wręczenia zadatku zostały wprost uregulowane w art. 394 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że:
W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
Podobnie zaliczka, mimo braku wprost uregulowania prawnego, w razie wykonania umowy ulega zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży.
Podkreślam, że kwestia możliwości uznania za przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości przychodów, jakie podatnik uzyskał przed formalnym przeniesieniem własności nieruchomości i wydatkował na własne cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych była również przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. Co najistotniejsze, Naczelny Sąd Administracyjny 17 lutego 2020 r. podjął uchwałę w składzie Siedmiu sędziów (sygn. akt II FPS 4/19), w myśl której:
(…) kwota zadatku (zaliczki) otrzymana przy zawarciu przedwstępnej umowy odpłatnego zbycia nieruchomości wydatkowana na cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (…), korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy, jeżeli następnie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej przenoszącej własność nieruchomości, a kwota zadatku (zaliczki) została zaliczona na poczet ceny jej odpłatnego zbycia.
W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że:
(…) decydującym warunkiem dla realizacji prawa do ulgi z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy jest wydatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe w ustawowym terminie, a nie wydatkowanie tego dochodu po uprzednim zbyciu nieruchomości. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy wskazuje, że chodzi w nim o wydatkowanie dochodu, który został uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, bowiem jego treść odnosi się jedynie do źródła przychodu, a nie do preferowanej kolejności dokonywanych transakcji.
Z wykładni językowej przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika, by dla skorzystania ze zwolnienia musiała zaistnieć chronologia zdarzeń (najpierw odpłatne zbycie, a następnie poniesienie wydatków na własne cele mieszkaniowe). Podstaw ku temu nie daje użyty w przepisie zwrot „począwszy od dnia odpłatnego zbycia”, który należy uznać za element normy wyznaczającej termin wydatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Termin ten, jak z przepisu wynika, ma charakter terminu przewidzianego, ustalonego jako końcowy, tj. terminu, który kończy się z upływem trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest jednak wydatkowanie w tym terminie przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych na własne cele mieszkaniowe, pod rygorem wygaśnięcia prawa do zwolnienia podatkowego. Natomiast z przepisu nie wynika, by ustawodawca uzależniał je od uprzedniego chronologicznie odpłatnego zbycia nieruchomości.
Istotnym jest więc, czy w momencie dokonywania wydatków na własne cele mieszkaniowe podatnik dysponuje/uzyskał przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
Stanowisko to potwierdza orzecznictwo, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 529/24, w którym Sąd wyjaśnił, że:
(…) zwolnienie podatkowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. uwarunkowane jest bowiem wydatkowaniem przychodu, w okresie trzech lat od zbycia nieruchomości, na własne cele mieszkaniowe. Ustawodawca jednoznacznie zatem wskazuje, że źródłem finansowania wydatków na cele mieszkaniowe ma być przychód osiągnięty ze zbycia nieruchomości "... przychód uzyskany ze zbycia nieruchomości .... został wydatkowany." Oznacza to, w ocenie Sądu, że wydatkowanie na cele wskazane przez ustawodawcę kwot, których wartość odpowiada wprawdzie wartości przyszłego, planowanego dopiero przez podatnika przychodu ze zbycia (brak nie tylko umowy sprzedaży ale i umowy przedwstępnej), ale źródło ich pochodzenia jest tym samym inne niż zbycie nieruchomości nie daje podstawy do zastosowania zwolnienia. Podatnik musi zatem na dzień czynienia wydatków dysponować środkami ze zbycia nieruchomości, nawet jeżeli formalny aspekt tego zbycia nastąpił dopiero po poczynieniu przez podatnika wydatków na własne cele mieszkaniowe. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wskazuje, że chodzi w nim o wydatkowanie dochodu, który został uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, bowiem jego treść odnosi się jednoznacznie do tego źródła przychodu.
Jeżeli zatem podatnik na dzień dokonywania wskazanych przez ustawodawcę wydatków na własne cele mieszkaniowe nie dysponuje jakimkolwiek przychodem ze zbycia nieruchomości, ani też wierzytelnością z tego tytułu, bo sprzedaż tą planuje dopiero w przyszłości a wysokość przychodu z tego tytułu jest również w sferze planów i pokrywa je środkami z innego źródła to, w ocenie Sądu, nie zostają spełnione przesłanki spornego zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.
Możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego
Jak wynika z opisu sprawy:
·W 2021 r. nabyli Państwo działkę.
·W 2025 r. podjęli Państwo decyzję o zmianie celów mieszkaniowych i zakupie nowego domu i w związku z tym w dniu 20 stycznia 2025 r. zawarli umowę przedwstępną zakupu domu.
·W dniu 22 lipca 2025 r. zawarli Państwo umowę przedwstępną sprzedaży działki oraz udziału w działce stanowiącej drogę dojazdową. Tego samego dnia kupujący przekazał Państwu gotówką zadatek w kwocie 15 000 zł.
·W umowie ustalono, że termin płatności pozostałej kwoty (140 000 zł) nastąpi do dnia 26 września 2025 r. (środki faktycznie wpłynęły na Państwa konto w dniu 16 września 2025 r.).
·W dniu 27 sierpnia 2025 r. podpisali Państwo umowę przyrzeczoną (akt notarialny) zakupu nowego domu. Przy tej umowie, tego samego dnia dopłacili Państwo kwotę wkładu własnego w wysokości 93 810 zł. Łączny wkład własny zaangażowany w nowy dom wyniósł 174 000 zł.
Ponieważ środki ze sprzedaży starej działki nie zostały jeszcze w pełni przelane, na poczet sierpniowej dopłaty przeznaczyli Państwo:
-15 000 zł z zadatku otrzymanego w lipcu od kupującego Ich działkę,
-pozostałą kwotę (78 810 zł) z własnych oszczędności, traktując to jako finansowanie pomostowe w oczekiwaniu na pewny wpływ reszty ceny ze sprzedaży.
·W dniu 15 września 2025 r. doszło do podpisania umowy przyrzeczonej sprzedaży działki.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy kwota wkładu własnego wpłacona przez Państwa w dniu 27 sierpnia 2025 r. przy sfinalizowaniu zakupu nowego domu i przed zawarciem umowy sprzedaży niezabudowanej działki oraz udziału w działce stanowiącej drogę stanowi w całości wydatek na własne cele mieszkaniowe uprawniający do skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Jak wskazano wyżej, w określonych przypadkach zwolnieniem mogą być objęte również przychody uzyskane na poczet ceny sprzedaży (zadatek, przedpłata) i wydatkowane na własne cele mieszkaniowe, np. nabycie budynku mieszkalnego przed zawarciem definitywnej umowy sprzedaży.
Sfinansowanie nabycia budynku mieszkalnego z zadatku uzyskanego tytułem umowy przedwstępnej sprzedaży niezabudowanej działki oraz udziału w działce stanowiącej drogę, może być podstawą do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdy przyrzeczona (ostateczna) umowa sprzedaży zbywanej działki oraz udziału w działce, została zawarta już po poniesieniu wydatków na nabycie budynku mieszkalnego.
Odnosząc się zatem do powyższego, wskazuję, że kwota wkładu własnego wpłacona przez Państwa 27 sierpnia 2025 r. na nabycie nowego domu – przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży niezabudowanej działki oraz udziału w działce stanowiącej drogę (15 września 2025 r.) – w wysokości odpowiadającej kwocie otrzymanego 22 lipca 2025 r. zadatku na poczet ceny sprzedaży ww. niezabudowanej działki oraz udziału w działce, stanowi wydatek na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uprawniający Państwa do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem Państwa stanowisko, w części dotyczącej możliwości uznania za wydatek na cele mieszkaniowe kwoty wkładu własnego wpłaconej w sierpniu 2025 r. – w wysokości odpowiadającej kwocie otrzymanego 22 lipca 2025 r. zadatku, należało uznać za prawidłowe.
Natomiast, kwota wkładu własnego wpłacona przez Państwa 27 sierpnia 2025 r. na nabycie nowego domu – przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży niezabudowanej działki oraz udziału w działce stanowiącej drogę (15 września 2025 r.) – w wysokości, która przewyższała kwotę otrzymanego przez Państwa 22 lipca 2025 r. zadatku, nie stanowi wydatku na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie uprawnia Państwa do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem wpłacona była w momencie, kiedy nie dysponowali/nie uzyskali Państwo jeszcze przychodu ze sprzedaży ww. działki i udziału w działce oraz nie dysponowali Państwo jeszcze kwotą stanowiącą kolejną ratę płatności zadatku, którą otrzymali Państwo dopiero 16 września 2025 r.
Nie można zatem zgodzić się z Państwa stanowiskiem, że kwota wkładu własnego wpłacona w sierpniu 2025 r. na zakup nowej nieruchomości (93 810 zł) powinna zostać w całości uznana za wydatek na własne cele mieszkaniowe, sfinansowany z przychodu uzyskanego ze sprzedaży innej nieruchomości w lipcu 2025 r. (zadatek 15 000 zł) oraz we wrześniu 2025 r. (reszta ceny 140 000 zł).
Należy zauważyć, że z punktu widzenia powołanych powyżej przepisów art. 21 ust. 1 pkt 131 oraz art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, momentem wydatkowania przez podatnika kwot uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości na nabycie innej nieruchomości jest data faktycznego wydatkowania przychodu, tj. data zapłaty całości lub części ceny nabywanej nieruchomości. Powołane przepisy wiążą bowiem skutek prawny w postaci zwolnienia z podatku określonego dochodu, nie z faktem zawarcia umowy, lecz z terminem wydatkowania środków pieniężnych określonych w tej umowie.
W Państwa sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której wkład własny na nabycie nowego domu został przez Państwa wpłacony już po otrzymaniu w lipcu 2025 r. zadatku na poczet ceny sprzedaży ww. niezabudowanej działki oraz udziału w działce, ale jeszcze przed otrzymaniem kwoty stanowiącej kolejną ratę płatności zadatku (16 września 2025 r.) i przed zawarciem umowy sprzedaży ww. niezabudowanej działki oraz udziału w działce (15 września 2025 r.). Jak wynika również z opisu sprawy – kwota wkładu własnego wpłacona przez Państwa w sierpniu 2025 r. na nabycie nowego domu nie znajduje pełnego pokrycia w wysokości kwoty zadatku otrzymanego przez Państwa w lipcu 2025 r.
W konsekwencji, wpłata wkładu własnego w wysokości przewyższającej wysokość wpłaconego 22 lipca 2025 r. zadatku – dokonana 27 sierpnia 2025 r. – tj. przed zawarciem umowy sprzedaży ww. działki oraz udziału w działce oraz przed otrzymaniem kwoty stanowiącej kolejną ratę płatności zadatku (16 września 2025 r.) nie wypełnia zatem w tej części przesłanek do skorzystania z ww. zwolnienia z opodatkowania.
Zatem Państwa stanowisko, w części dotyczącej możliwości uznania za wydatek na cele mieszkaniowe kwoty wkładu własnego wpłaconej w sierpniu 2025 r. – w wysokości przekraczającej kwotę otrzymanego 22 lipca 2025 r. zadatku, należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zastrzec należy, że niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania i nie dotyczy możliwości zwolnienia od podatku dochodu z odpłatnego zbycia działki oraz udziału w działce w związku z wydatkowaniem przychodu z ww. tytułu na spłatę kredytu oraz na wydatki, o których mowa w interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 13 października 2021 r., znak DD2.8202.4.2020 oraz w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ kwestia ta nie była objęta sformułowanym przez Państwa pytaniem.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa wyroków sądów administracyjnych wskazać należy, że dotyczą wyłącznie konkretnych spraw, w danym stanie prawnym. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcia te zapadły w indywidualnych sprawach i w świetle art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i tym samym nie mogą być wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.
W odniesieniu natomiast do powołanej przez Państwa odpowiedzi Ministra Finansów i Gospodarki na interpelację poselską nr 12305 z dnia 13 października 2025 r., informuję, że rozstrzygnięcie zawarte w przedmiotowej interpretacji nie stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami zawartymi w odpowiedzi na ww. interpelację.
Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.
Ponadto, wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowaną, która jest stroną postępowania
Pani A.B. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
