Jak podatnik powinien rozliczać sprzedaż internetową na rzecz osób fizycznych w UE po wykluczeniu go z procedury VAT OSS

PROBLEM

Podatnik dokonujący sprzedaży internetowej korzystał z procedury VAT OSS. Z dniem 1 lipca 2026 r. został decyzją US wykluczony z tej procedury za nagminne niestosowanie się do wymogów związanych z korzystaniem z procedury VAT OSS. W roku bieżącym jego sprzedaż w ramach procedury VAT OSS nie przekracza limitów (10 000 EUR). W jaki sposób powinien obecnie rozliczać sprzedaż na rzecz osób fizycznych do krajów UE?

RADA

Przepisy VAT wyróżniają szczególny rodzaj dostawy towarów, którą jest wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość (dalej WSTO). Jak stanowi art. 2 pkt 22a ustawy o VAT, przez WSTO rozumie się dostawę towarów (innych niż nowe środki transportu oraz towary, które są instalowane lub montowane przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz) wysyłanych lub transportowanych przez dostawcę lub na jego rzecz, w tym wtedy, gdy dostawca uczestniczy pośrednio w transporcie lub wysyłce towarów, z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium państwa członkowskiego zakończenia wysyłki lub transportu towarów do nabywców wymienionych przepisami art. 2 pkt 22a pkt 1-3 ustawy o VAT, w tym do nabywców niebędących podatnikami (czyli najczęściej do osób prywatnych).

UZASADNIENIE

Miejsce dostaw towarów stanowiących WSTO stanowi co do zasady miejsce, w którym towary znajdują się w momencie zakończenia wysyłki lub transportu do nabywcy (art. 22 ust. 1 pkt 1a ustawy o VAT). Jeżeli przepis ten ma zastosowanie, WSTO podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT w państwach członkowskich, do których są wysyłane (według stawek VAT obowiązujących w tych państwach), a w konsekwencji ich wartość nie generuje u podatnika wartości sprzedaży uwzględnianej przy ustalaniu prawa do korzystania przez tego podatnika ze zwolnienia podmiotowego.

Jednakże jeżeli spełnione są warunki określone przepisami art. 22a ust. 1 ustawy o VAT, stosowanie art. 22 ust. 1 pkt 1a ustawy o VAT jest wyłączone. W przypadkach takich miejsce dostaw towarów stanowiących WSTO znajduje się w miejscu, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy (na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Jest tak, jeżeli łącznie spełnione są trzy określone przepisami art. 22a ust. 1 pkt 1-3 ustawy o VAT warunki, w tym warunek nieprzekroczenia limitu 10 000 euro/42 000 zł (art. 22a ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT). Jeżeli limit ten zostaje przekroczony, WSTO bezwzględnie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT w państwie członkowskim, do którego są wysyłane.

Co istotne, z punktu widzenia stosowania przedmiotowego limitu istotna jest nie tylko wartość WSTO (oraz usług, o których mowa w art. 28k ust. 1 ustawy o VAT, jednak z treści pytania nie wynika, aby wskazany podatnik świadczył takie usługi) w danym roku podatkowym, lecz również w roku poprzednim. W świetle powyższego odpowiedź na pytanie zależy od tego czy w przypadku wskazanego podatnika limit 42 000 zł nie został również przekroczony w 2025 r.

Jeżeli nie został on również przekroczony w 2025 r., miejsce dokonywanych przez podatnika WSTO znajduje się na terytorium Polski, a więc podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. Oznaczałoby to, że z tytułu dokonywania przedmiotowej sprzedaży podatnik powinien rozliczać podatek VAT w Polsce na zasadach ogólnych.

Jeżeli jednak w 2025 r. limit 42 000 zł został u podatnika przekroczony, miejsce dokonywanych przez niego WSTO znajduje się w państwach członkowskich, do których towary są wysyłane (nie ma bowiem wówczas zastosowania art. 22a ust. 1 ustawy o VAT). W takim przypadku podatnik obowiązany byłby do rejestrowania się w tych państwach jako podatnik VAT i (do końca lipca 2028 r.) rozliczania podatku VAT na obowiązujących w tych państwach zasadach. W świetle art. 58b rozporządzenia 282/2011 do końca lipca 2028 r. wskazany podatnik nie może bowiem korzystać z rozliczania podatku VAT należnego w innych państwach członkowskich z zastosowaniem unijnej procedury OSS (przepis ten stanowi, że w przypadku gdy podatnik zostaje wykluczony z jednej z procedur szczególnych z powodu systematycznego nieprzestrzegania zasad dotyczących tej procedury, podatnik ten pozostaje wykluczony ze stosowania którejkolwiek z procedur szczególnych we wszystkich państwach członkowskich przez okres dwóch lat następujących po okresie rozliczeniowym, w którym podatnik został wykluczony).

Tomasz Krywan

doradca podatkowy, specjalista w zakresie prawa podatkowego. Autor wielu praktycznych odpowiedzi na pytania z zakresu prawa podatkowego i licznych publikacji na ten temat