Fundacja rodzinna w praktyce

Fundacja rodzinna to nowoczesne narzędzie służące zarządzaniu i ochronie majątku rodzinnego. Jej głównym celem jest zapewnienie ciągłości biznesu oraz sprawne przeprowadzenie sukcesji między pokoleniami.

Pozwala oddzielić majątek prywatny od działalności operacyjnej i uporządkować zasady jego przekazywania. Jednocześnie oferuje określone preferencje podatkowe oraz dużą elastyczność w kształtowaniu zasad funkcjonowania i wypłat dla beneficjentów. Dzięki temu staje się coraz częściej wybieranym rozwiązaniem w planowaniu długoterminowym.

Wstęp¹

W roku 2026 instytucja fundacji rodzinnej będzie obchodziła swoje trzecie urodziny (22 maja 2023 r. ustawa o fundacji rodzinnej² weszła w życie).

Popularność fundacji rodzinnej wynika z jej kompleksowego charakteru. Rozwiązanie to pozwala na funkcjonowanie biznesu rodzinnego w perspektywie wielopokoleniowej. Z jednej strony zabezpiecza „dziedzictwo” majątku firmowego i prywatnego założycieli (nestorów). Z drugiej – eliminuje problemy związane z dziedziczeniem i podziałem majątku pomiędzy kolejne pokolenia (sukcesorów).

O zainteresowaniu fundacją rodzinną świadczą przede wszystkim fakty. Od momentu uruchomienia Rejestru Fundacji Rodzinnych, prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, do 31 grudnia 2025 r. wpisano do niego łącznie 3140 fundacji rodzinnych. W tym samym okresie do sądu wpłynęło 5875 wniosków o rejestrację, co oznacza, że około 57,2% postępowań zakończyło się skutecznym wpisem, natomiast pozostałe sprawy pozostają w oczekiwaniu na ich rozpoznanie. Niniejsze dane jednoznacznie potwierdzają, iż fundacja rodzinna w krótkim okresie stała się jednym z kluczowych narzędzi sukcesyjnych w polskim systemie prawnym. O wyzwaniach, jakie związane są z procesem rejestracyjnym, a także o projektowanych rozwiązaniach, mających na celu usprawnienie, zwłaszcza poprzez digitalizację rejestru, szerzej w punkcie 17.4. Wnioski i rekomendacje.

W ramach czwartej edycji niniejszego przewodnika po fundacji rodzinnej proponujemy wiele nowości. W pierwszej kolejności wspólnie z instytucją finansową została dodana część dotycząca inwestowania w ramach fundacji rodzinnej. Praktyka ukazuje, że spora część fundacji czerpie przychody z takich aktywności jak: zyski spółek prawa handlowego, w których ma ogół praw i obowiązków, udziały albo akcje. Również z innych przejawów tzw. preferowanej działalności gospodarczej, np. czynsze dzierżawne z nieruchomości czy przychody odsetkowe z udzielonych pożyczek (na rzecz spółek prawa handlowego, których jest wspólnikiem, lub beneficjentów). Natomiast coraz bardziej zyskującym na popularności sposobem reinwestowania majątku przez zarządzających fundacją rodzinną jest nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów finansowych i praw o podobnym charakterze. Szczegóły na ten temat w punkcie .