Ślubowanie i służba przygotowawcza w samorządach

Zatrudnienie pracowników reguluje wiele przepisów prawa, przy czym szczególne zasady dotyczą zatrudniania pracowników samorządowych. Kategoria pracowników samorządowych jest przy tym bardzo niejednorodna i obejmuje nie tylko osoby, które pełnią w samorządzie funkcje związane z prowadzeniem postępowań administracyjnych i wydawaniem rozstrzygnięć. Przesłanką decydującą o objęciu pewnej kategorii pracowników jurysdykcją ustawy o pracownikach samorządowych jest miejsce ich zatrudnienia, a nie rodzaj wykonywanej przez nich pracy. Do podstawowych aktów prawnych regulujących kwestie zatrudniania i wynagradzania pracowników samorządowych należy zaliczyć ustawę z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: u.p.s.), ustawę z 26 czerwca 1971 r. - Kodeks pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Żaden z tych aktów nie zawiera wprost definicji pracownika samorządowego, a jedynie art. 2 u.p.s. stwierdza, że jej przepisy stosuje się do pracowników zatrudnionych w określonych podmiotach (patrz: schemat).

Pracownik samorządowy - miejsce zatrudnienia

Źródło: Opracowanie własne.

Ślubowanie

Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków służbowych pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, składa w obecności kierownika jednostki lub sekretarza ślubowanie o następującej treści: "Ślubuję uroczyście, że na zajmowanym stanowisku będę służyć państwu polskiemu i wspólnocie samorządowej, przestrzegać porządku prawnego i wykonywać sumiennie powierzone mi zadania" (art. 18 u.p.s.). Do treści ślubowania mogą być dodane słowa "Tak mi dopomóż Bóg". Złożenie ślubowania pracownik potwierdza podpisem. Odmowa złożenia ślubowania powoduje wygaśnięcie stosunku pracy.

Złożenie ślubowania musi nastąpić po nawiązaniu stosunku pracy przez pracownika samorządowego, ale przed przystąpieniem przez niego do wykonywania obowiązków służbowych.

Należy uznać, że zasadne wydaje się, żeby ślubowanie było składane ustnie, a za dobrą praktykę uznaje się sporządzenie dokumentu potwierdzającego złożenie ślubowania, chociaż konieczność sporządzenia takiego dokumentu nie wynika bezpośrednio z u.p.s.

Pracownik powinien złożyć ślubowanie w dniu nawiązania stosunku pracy. Wyjątkiem są osoby skierowane do służby przygotowawczej, które składają ślubowanie dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu kończącego służbę przygotowawczą, ale przed zawarciem kolejnej umowy o pracę. Sankcją za odmowę ślubowania jest wygaśnięcie stosunku pracy.

Wzór. Skierowanie pracownika do odbycia służby przygotowawczej

Źródło: Opracowanie własne.

Służba przygotowawcza

W przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym w jednostkach samorządu terytorialnego umowę o pracę zawiera się na czas określony, nie dłuższy niż sześć miesięcy, z możliwością wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Przez osobę podejmującą po raz pierwszy pracę rozumie się osobę, która nie była wcześniej zatrudniona w jednostkach samorządu terytorialnego, na czas nieokreślony albo na czas określony, dłuższy niż sześć miesięcy, i nie odbyła służby przygotowawczej zakończonej zdaniem egzaminu z wynikiem pozytywnym. Dla takiego pracownika w czasie trwania zawartej z nim umowy o pracę na czas określony organizuje się służbę przygotowawczą.

Na umotywowany wniosek osoby kierującej komórką organizacyjną, w której pracownik jest zatrudniony, kierownik jednostki może zwolnić z obowiązku odbywania służby przygotowawczej pracownika, którego wiedza lub umiejętności umożliwiają należyte wykonywanie obowiązków służbowych.

Zasady dotyczące organizacji służby przygotowawczej szczegółowo określa art. 19 u.p.s. Najważniejsze z nich to:

● decyzję w sprawie skierowania do służby przygotowawczej i jej zakresu podejmuje kierownik jednostki, w której pracownik jest zatrudniony, biorąc pod uwagę poziom przygotowania pracownika do wykonywania obowiązków wynikających z opisu stanowiska oraz na podstawie opinii osoby kierującej komórką organizacyjną, w której pracownik jest zatrudniony,

● służba przygotowawcza trwa nie dłużej niż trzy miesiące i kończy się egzaminem,

● pozytywny wynik egzaminu kończącego służbę przygotowawczą jest warunkiem dalszego zatrudnienia pracownika,

● po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu, przed zawarciem nowej umowy o pracę, pracownik składa ślubowanie.

BEATA SADOWSKA

dr nauk ekonomicznych, pracownik naukowo-dydaktyczny Katedry Rachunkowości i Controllingu Uniwersytetu Szczecińskiego, praktyk z wieloletnim stażem pracy w sektorze finansów publicznych oraz sektorze przedsiębiorstw

PODSTAWY PRAWNE

● art. 2, art. 18, art. 19 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1220)

● ustawa z 26 czerwca 1971 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1735)

● rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1786)