Kiedy następuje zwolnienie dyscyplinarne, jeżeli pracownik nie odbiera korespondencji

W przypadku terminu rozwiązania umowy bez wypowiedzenia stosujemy posiłkowo przepisy Kodeksu cywilnego, gdyż przepisy prawa pracy nie regulują tej kwestii. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 Kodeksu cywilnego). Nie chodzi więc w tym przypadku o rzeczywiste zapoznanie się adresata ze skierowanym do niego oświadczeniem woli, jakim jest pismo o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia, lecz o to, czy miał on taką możliwość. W związku z tym nie ma znaczenia odmowa przyjęcia przez pracownika pisemnego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ani niezgłoszenie się po odbiór przesyłki pocztowej zawierającej takie pismo.

Jeśli zatem pracodawca składa oświadczenie woli o rozwiązaniu mowy o pracę bez wypowiedzenia, decydująca jest data doręczenia pracownikowi pisma, a nie data jego sporządzenia czy nadania na poczcie.

Warto jednak zawsze pamiętać, że ciężar udowodnienia danego zdarzenia spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 Kodeksu cywilnego). Dlatego w razie sporu sądowego obowiązkiem pracodawcy będzie wykazanie, że oświadczenie woli w sprawie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia zostało wysłane do pracownika i faktycznie zapoznał się on z jego treścią.

Wysłanie pracownikowi pocztą pisma rozwiązującego umowę o pracę

Jeśli pracodawca zdecyduje się na rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia, konieczne będzie dokonanie tego rozwiązania umowy w formie pisemnej. W przypadku gdy pracownik nie jest obecny w pracy, należy mu wysłać pismo rozwiązujące umowę o pracę pocztą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (do celów dowodowych), na adres domowy lub inny adres, pod którym pracownik zadeklarował swoją dostępność wypełniając kwestionariusz osobowy. Jeżeli pracownik odmówi przyjęcia listu zawierającego rozwiązanie umowy o pracę lub nie odbierze go z innych powodów, należy uznać, że po upływie 7 dni od drugiego awizowania nastąpiło skuteczne doręczenie (czyli z upływem dnia, w którym miał możliwość odbioru pisma pracodawcy na poczcie). Zatem z taką datą nastąpi rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 5 października 2005 r. (I PK 37/05, OSNP 2006/17-18/263) orzekając, że:

(...) dwukrotne awizowanie przesyłki poleconej zawierającej oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy stwarza domniemanie faktyczne możliwości zapoznania się przez pracownika z jego treścią, co oznacza przerzucenie na niego ciężaru dowodu braku możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia pracodawcy. (...)

PRZYKŁAD

Pracodawca wysłał pracownikowi pismo w sprawie dyscyplinarnego zwolnienia z pracy. Listonosz nie zastał pracownika w domu i 7 października br. wystawił pierwsze awizo. Po 7 dniach, tj. 15 października br., ponowił próbę doręczenia listu, ale także nikogo nie zastał pod wskazanym adresem i ponownie zostawił awizo z 7-dniowym terminem na odebranie przesyłki. Termin ten upływa 22 października br. Jest to ostatni dzień, w którym pracownik miał możliwość odebrania przesyłki. Ten dzień pracodawca może także uznać jako dzień rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Doręczenie pisma o rozwiązaniu umowy innemu domownikowi

W praktyce powstaje pytanie, czy pozostawienie listu zawierającego rozwiązanie z pracownikiem umowy bez wypowiedzenia innemu domownikowi - np. matce pracownika, żonie lub dziecku - należy uznać za skutecznie doręczone.

Takie działanie jest dopuszczalne, gdyż pracownik podając pracodawcy swój adres zamieszkania czy korespondencyjny oświadcza, że tam będzie odbierał pocztę i pod danym adresem można się z nim kontaktować. Wprawdzie przepisy prawa pracy nie przewidują instytucji doręczenia zastępczego (taka instytucja jest przewidziana np. w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego), ale osoba poświadczająca swoim podpisem odebranie listu dla osoby trzeciej, w tym przypadku domownik, zobowiązuje się tym samym do przekazania korespondencji adresatowi.

Z drugiej jednak strony należy brać pod uwagę, że pracownik, za którego inny domownik odebrał pismo rozwiązujące umowę o pracę bez wypowiedzenia, może twierdzić, że nie przekazano mu listu i nie mógł zapoznać się z jego treścią, co jest z kolei konieczne, aby doszło do rozwiązania stosunku pracy. Takie spory będzie musiał rozstrzygnąć sąd pracy.

Doręczenie pracownikowi wypowiedzenia po godzinach pracy do domu

Zarówno przepisy Kodeksu pracy, jak i Kodeksu cywilnego nie przewidują, że oświadczenie woli pracodawcy w sprawie rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia musi zostać pracownikowi doręczone wyłącznie w godzinach jego pracy. Nie ma zatem przeszkód prawnych, aby pismo pracodawcy w tej sprawie zostało dostarczone pracownikowi bezpośrednio do domu lub innego miejsca, w którym będzie on mógł się zapoznać z jego treścią.

W tym przypadku pozostanie tylko kwestia uzyskania przez pracodawcę potwierdzenia doręczenia wypowiedzenia umowy o pracę, np. w postaci numerowanego nadania pocztowego lub oświadczenia świadków.

UWAGA!

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia może zostać pracownikowi złożone poza jego godzinami racy.

PRZYKŁAD

Pracownik od dłuższego czasu choruje. Wyczerpał już okres zasiłkowy i 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. Pracownik nie odbiera korespondencji od pracodawcy pod wskazanym adresem. Pracodawca dowiedział się, że pracownik aktualnie przebywa pod innym adresem niż podany w zakładzie pracy. W związku z tym 9 października br. polecił dwóm pracownikom kadr podjęcie osobistej próby doręczenia pisma w sprawie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu wyczerpania okresu zasiłkowego i pobierania przez 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. Pracownik przebywał pod nowym adresem i wprawdzie nie potwierdził pisemnie, że przyjął pismo pracodawcy, to jednak pracownicy kadr sporządzili notatkę, że pracownik zapoznał się z tym oświadczeniem woli pracodawcy. W takim przypadku umowa o pracę rozwiązała się 9 października br.

Zwolnienie z pracy przez telefon lub e-mail

W praktyce często dochodzi do składania pracownikowi przez pracodawcę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w formie e-mailowej. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, aby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego).

Wprawdzie oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę złożone faksem, smsem, e-mailem lub w inny sposób w drodze elektronicznej narusza wymóg formy pisemnej, bo nie ma na nim podpisu, chyba że jest opatrzone bezpiecznym certyfikowanym podpisem elektronicznym (art. 78 § 2 Kodeksu cywilnego), to w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że skutkuje zakończeniem stosunku pracy.

UWAGA!

Rozwiązanie umowy o pracę w innej formie niż pisemna jest skuteczne, ale może zostać zakwestionowane przed sądem pracy jako niespełniające odpowiedniej formy.

Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z 2 października 2002 r. (III PZP 17/02, OSNP 2003/20/481), w której sąd stwierdził, że:

(...) doręczenie pracownikowi za pomocą faksu pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę jest skuteczne i powoduje rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 264 § 1 Kodeksu pracy, ale stanowi naruszenie art. 30 § 3 Kodeksu pracy. (...)

Mimo że takie rozwiązanie umowy będzie skuteczne, to ze względu na niezachowanie formy pisemnej pracownik będzie mógł je zakwestionować przed sądem pracy. Sąd będzie mógł uznać takie rozwiązanie za bezzasadne i przywrócić pracownika do pracy lub przyznać mu odszkodowanie.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 30 § 3, art. 52, art. 53, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1028

● art. 6, art. 60, art. 61, art. 78 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 230, poz. 1370

Małgorzata Podgórska

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, autorka wielu publikacji z tej tematyki