Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. III SA/Gd 395/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi "A" K. i S. Spółka Jawna w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 kwietnia 2007 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej Spółki Jawnej "A" K. i S. w L. 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 20 kwietnia 2007 r. nr [...] którą odmówiono Spółce Jawnej "A" K. i S. z siedzibą w L. przy ulicy K. przyznania dofinansowania kosztów kształcenia w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika w okresie od 1 września 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ wskazał m.in., że w myśl art. 70 b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach.

W świetle § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. nr 113, poz. 988 ze zm.).instruktor praktycznej nauki zawodu powinien mieć, co najmniej tytuł mistrza zawodu, którego będzie nauczać /.../ i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli /.../ lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program /.../ obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.

Z akt sprawy wynika, iż zaświadczenie Zakładu Doskonalenia Zawodowego w S. Ośrodka Kształcenia Zawodowego w L. nr [...] z 17 listopada 1997 r., przedłożone przez odwołującą wraz z wnioskiem, nie potwierdza ukończenia kursu spełniającego wymogi stawiane nauczycielom praktycznej nauki zawodu przez § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Przedłożony wraz z aktami dziennik kursu szkolenia z 1997 r. wskazuje, że przedmiotowy kurs obejmował: 20 godzin wybranych zagadnień z psychologii, 20 godzin podstaw dydaktyki kształcenia, 20 godzin wybranych zagadnień z pedagogiki oraz 15 godzin zajęć z zakresu przepisów i warunków kształcenia, 5 godzin z zakresu ulg podatkowych i 6 godzin do dyspozycji organizatora kursu oraz 10 godzin zajęć praktycznych. W tej sytuacji ukończony przez T. K. w 1997 r. kurs, mając na uwadze treść zaświadczenia nr [...] z dnia 17 listopada 1997 r. nie spełnia wymogów, od których zależy przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Okoliczności tej nie zmienia załączone do akt w toku postępowania zaświadczenie nr [...] z dnia 11 grudnia 2006 r. , w którym w sposób odmienny niż w dzienniku kursu z 1997 r. ujęto przedmioty, jakie miały być przedmiotem nauki. Zaświadczenie wskazuje, że kurs miał obejmować: 20 godzin wybranych zagadnień z psychologii, 35 godzin metodyki praktycznego nauczania zawodu, 20 godzin wybranych zagadnień z pedagogiki, 5 godzin z zakresu ulgi podatkowej dotyczącej nauki zawodu, 6 godzin do dyspozycji organizatora kursu i 10 godzin praktyki metodycznej. Treść zaświadczenia nie wskazuje, czy stanowi ono duplikat zaświadczenia z 1997 roku, czy też jest to zaświadczenie po dokonaniu sprostowania.

Pismem z 7 marca 2007 r. Zakład Doskonalenia Zawodowego w S. wskazał, że przedstawiona rozbieżność ma wynikać jedynie z mylnego i nieprecyzyjnego ujęcia przedmiotów w zaświadczeniu, jakie T. K. otrzymała w 1997 roku. W tym zakresie wskazano, że 20 godzin dydaktyki i 15 godzin warunków kształcenia winno być określone jako metodyka nauczania zawodu. Natomiast 10 godzin zajęć praktycznych powinno być ujęte jako praktyka metodyczna.

W ocenie Kolegium powyższe wyjaśnienia nie mogły być uwzględnione. Bez względu bowiem na treść opisanych zaświadczeń z 1997 r. i z 2006 r. decydujące znaczenie w sprawie ma treść dziennika zajęć z kursu przeprowadzonego w 1997 r. Zawarte w nim zapisy przekonują, że nie można przyjąć, iż zajęcia kursu obejmowały łącznie tylko 60 godzin, z czego 20 godzin to zajęcia z psychologii, 20 godzin dydaktyki kształcenia zawodowego i 20 godzin pedagogiki. Treść dziennika nie pozwalała na wystawienie zaświadczenia w treści ustalonej w dokumencie z dnia 11 grudnia 2006 r.

Powyższego nie zmienia załączony do akt aneks nr [...] wystawiony przez PCRiP w L. w dniu 15 maja 2004 r. a także dziennik dodatkowego szkolenia z 2004 roku, w czasie którego miano przeprowadzono kurs uzupełniający objęty przywołanym aneksem. W istocie bowiem wskazany aneks nie spełnia wymogów, o których mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia z 2002 roku w sprawie praktycznej nauki zawodu, jako dokument, który nie potwierdza ukończenia kursu o ilości godzin przewidzianych tym aktem prawnym. Rozporządzenie precyzyjnie określa, że przesłanką uzyskania dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika jest między innymi przedłożenie odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego ukończenie kursu pedagogicznego, z którego będzie jednocześnie wynikać, że kurs pedagogiczny spełnia przewidziane prawem wymogi, gdy chodzi o ilość godzin programu nauczania.

Nie należy przy tym pomijać treści § 10 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu w części odnoszącej się do kursów pedagogicznych uprawniających do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu ukończonego przed 6 stycznia 1993 r. Przedstawiona norma przekonuje, że wolą ustawodawcy nie było tworzenie stanu prawnego pozwalającego na uzupełnianie kursów odbytych po 6 stycznia 1993 r., a przeprowadzonych przed datą wejścia w życie rozporządzenia, tj. do 2002 r. Wskazane rozporządzenie nie zawiera przepisu, który zezwala na potwierdzenie posiadania spornych kwalifikacji przy pomocy zaświadczeń dotyczących ukończenia kilku kursów, łącznie spełniających wymogi określone w § 10 ust. 4 komentowanego aktu prawnego. Przywołana okoliczność dodatkowo utwierdza Kolegium w przekonaniu, że wymogi określone w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu dotyczą kursu, jaki T. K. odbyła w 1997 r., który nie odpowiadał wymogom przewidzianym w 2002 r., jak też przedstawionego przez nią aneksu potwierdzającego ukończenie kursu uzupełniającego. Jedynym bowiem sposobem na uzupełnienie kursu (a tym samym zdobycia odpowiednich kwalifikacji) w świetle rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu było odbycie nowego szkolenia, co zresztą miało miejsce w 2006 r. W toku postępowania wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego w okresie od 20 listopada 2006 r. do 18 grudnia 2006 r. Okoliczność ta nie pozwala jednak na uwzględnienie wniosku, gdyż kurs ukończono po zakończeniu praktycznej nauki zawodu młodocianego pracownika. Celem uzyskania zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika, wspomniany kurs należało ukończyć przed przystąpieniem do praktycznej nauki zawodu w 2004 r.

Organ odwoławczy odniósł się do wskazanej przez Powiatowy Cech Rzemiosła i Przedsiębiorczości w L. w piśmie z dnia 8 maja 2007 r. i potrzeby przeprowadzenia szkolenia uzupełniającego. Przedmiotowy aneks wskazuje, że wnioskodawczyni miała uzupełnić kurs z 1997 r. o zajęcia z metodyki praktycznego nauczania zawodu (30 godzin) i praktyki metodycznej (10 godzin). Kurs uzupełniający obejmował zatem ilość brakujących godzin, które nie zostały ujęte w zaświadczeniu i w dzienniku szkolenia z 1997 r. Pismem z dnia 8 maja 2007 r. Powiatowy Cech Rzemiosła i Przedsiębiorczości w L. wskazał, że kurs uzupełniający miał na celu poprawienie w 2004 r. błędu, gdy chodzi o zakres przedmiotów dydaktycznych wykładanych w czasie wcześniej prowadzonych kursów, co należy odnieść także do kursu z 1997 r. Szkolenia, według tej placówki, przerwano mając na uwadze, że kurs przeprowadzony wcześniej był prawidłowy (a w tym przypadku także kurs na podstawie, którego wystawiono zaświadczenie wnioskodawczyni [...] z 17 listopada 1997 r.). Natomiast aneksy dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu wystawiono, gdy w 2006 r. pojawił się ponownie problem rzetelności kursu i zaświadczeń z 1997 r. We wskazanym zakresie nic nie tłumaczy wystawienia aneksu do zaświadczenia [...] z dnia 15 maja 2004 roku, mając na względzie zwłaszcza podniesiony przez PCRiP w L. argument przerwania kursów i rzekome wyjaśnienie wątpliwości, co do programu kursu z 1997 r. W tej części kolegium odesłało dodatkowo do wspomnianej przez organ pierwszej instancji rozbieżności w zakresie treści dziennika szkolenia z 2004 roku. Akta sprawy zawierają bowiem dwa dzienniki, które obejmowały rzekomo ten sam kurs, chociaż tylko kopia jednego z tych dokumentów zawiera pieczęć ośrodka i podpis jego kierownika. Wspomniane cechy pozbawiają wiarygodności dokumentów przedłożonych do sprawy.

Nadto organ odwoławczy zakwestionował możliwość wystawienia zaświadczenia, aneksu i dziennika szkolenia przez PCRiP w L., bowiem jednostka ta powstała dopiero w dniu 25 października 2005 roku, a więc nie było możliwe wystawienie zaświadczenia w 2004 roku dla T. K.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, iż odwołująca się Spółka wraz z wnioskiem nie przedstawiła zaświadczenia potwierdzającego ukończenie kursu, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, a składane w toku postępowania dodatkowe dokumenty nie pozwalają na przyjęcie, że kurs odbyty przez pracownicę skarżącej w 1997 r. spełnia przewidziane prawem wymogi formalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, "A" K., S. spółka jawna [...] w L. wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania. Strona skarżąca podniosła, iż zaświadczenie z 17 listopada 1997 r., nr [...] o ukończeniu przez T. K. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy potwierdza, iż uzyskała przygotowanie pedagogiczne do praktycznego nauczania zawodu. Program kursu został zatwierdzony przez Kuratora Oświaty i obejmował 96 godzin zajęć ( w tym 86 teoretycznych oraz 10 godzin zajęć praktycznych). Zaświadczenie o jego ukończeniu zostało podpisane przez kierownika instytucji prowadzącej kurs oraz trzyosobową komisję egzaminacyjną powołaną przez Kuratora Oświaty i odpowiadało wymogom formalnym określonym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103 poz. 472 ze zm.) Z tego względu organy orzekające w niniejszej sprawie nie są władne kwestionować wiarygodności przedłożonego dokumentu. W chwili podjęcia praktycznej nauki zawodu przez młodocianego pracownika, T. K. posiadała kwalifikacje do prowadzenia praktycznej nauki zawodu według obowiązujących wówczas przepisów.

Skarżąca działała w zaufaniu w zaufaniu do organu państwowego Kuratora Oświaty, który m.in. zatwierdził program kursu, sprawował nadzór pedagogiczny oraz potwierdził, iż zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego przez T. K. odpowiada wymogowi z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.).

Kurator Oświaty na zapytanie, czy przeprowadzony kurs i wydane zaświadczenie jest zgodne z wymaganiami prawa uprawniającymi do nauczania zawodu poświadcza, że T. K. ma kwalifikacje pedagogiczne uprawniające do prowadzenia praktycznej nauki zawodu. Zaświadczenie takie jest uznawane przez inne organy administracji samorządowej (Burmistrza Miasta).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W rozpatrywanej sprawie z treści art.70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.) wynika, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników przysługuje pracodawcom, którzy między innymi posiadają ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej.

Skarżąca na potwierdzenie posiadania kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przedłożyła między innymi zaświadczenie Zakładu Doskonalenia Zawodowego w S. Ośrodka Kształcenia Zawodowego w L. z 17 listopada 1997 r. nr [...] o ukończeniu przez T. K. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12.10.1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472).

Z treści zaświadczenia wynika, iż kurs zorganizowano w okresie od dnia 22 października 1997 r. do dnia 17 listopada 1997 r., zaś jego celem było uzyskanie przygotowania pedagogicznego do prowadzenia praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Kurs obejmował 20 godzin wybranych zagadnień z psychologii, 20 godzin podstaw dydaktyki kształcenia, 20 godzin wybranych zagadnień z pedagogiki oraz 15 godzin zajęć z zakresu przepisów i warunków kształcenia, 5 godzin z zakresu ulg podatkowych i 6 godzin do dyspozycji organizatora kursu oraz 10 godzin zajęć praktycznych.

Sąd zauważa, iż w kodeksie postępowania administracyjnego określona została rola dowodu z dokumentów w systemie środków dowodowych. Otóż dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.).

Zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego złożone przez skarżącą niewątpliwie posiada walor dokumentu urzędowego. Z treści niniejszego zaświadczenia jednoznacznie wynika, że jest ono dowodem posiadania przygotowania pedagogicznego do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Oznacza to, że stanowi ono dowód faktu posiadania przez skarżącą kwalifikacji uprawniających do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.

Znaczenie tego dokumentu w postępowaniu administracyjnym musi być szczególne. Wynika to z pisemnego charakteru postępowania, a przede wszystkim z postulatu respektowania przez organy administracji publicznej dokumentów wystawionych przez inne kompetentne organy w zakresie ich właściwości. Dlatego też dokument urzędowy do czasu jego zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez uprawniony organ, korzysta z domniemania ważności.

Jednocześnie należy wskazać, że w okresie, w którym T. K. odbyła kurs pedagogiczny obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu (Dz. U. Nr 97, poz. 479 ze zm). Przepis § 9 ust. 4 powołanego rozporządzenia określał, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne uzyskane w wyniku ukończenia kursu pedagogicznego organizowanego zgodnie z przepisami w sprawie zasad podnoszenia kwalifikacji dorosłych, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Jak wynika z niniejszego przepisu wymagania programowe stawiane kursom pedagogicznym uprawniającym do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w dacie ukończenia kursu pedagogicznego przez skarżącą były tożsame z wymaganiami stawianymi przez mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że w takiej sytuacji nie można zakwestionować złożonego przez skarżącą zaświadczenia o ukończenia kursu pedagogicznego w taki sposób, w jaki uczyniły to organy administracji publicznej. Nie można bowiem zakładać, że kurs pedagogiczny prowadzony w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 11 grudnia 1992 r., nie odpowiadał programowo wymaganiom stawianym przez przepisy tego aktu prawnego.

W ocenie składu orzekającego, nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, iż skarżąca jako pracodawca prowadziła przygotowanie zawodowe młodocianych, zaś warunkiem wykonywania tych czynności w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60 poz. 278 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 września 2004 r. było posiadanie kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988).

Skoro więc nauka zawodu młodocianego, z którym skarżąca zawarła umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zakończyła się zdaniem egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w G., zgodnie z § 11 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, to powyższego faktu nie należy pomijać przy ocenie spełniania przez skarżącą wymogów określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

T. K. ukończyła kurs uprawniający do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w okresie tożsamych wymagań programowych stawianych tego typu kursom, jak określone w obowiązującym aktualnie rozporządzeniu z dnia 1 lipca 2002 r. W konsekwencji należało stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty i § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organy administracji uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 152 p.p.s.a., określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja odmawiająca przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie nadaje się do wykonania i w związku z tym zbędne jest orzekanie w tym zakresie.