Wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. II SA/Wa 248/18

Inne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz Sędzia WSA - Sławomir Fularski Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant - specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. (bez numeru) w przedmiocie zmiany nazwy ulicy położonej w [...] z J. C. na [...] W. L. 1. uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Wojewoda [...] zarządzeniem zastępczym z dnia [...] grudnia 2017 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. poz. 744 ze zm.), zmienił dotychczasową nazwę ulicy położonej w [...] z J. C. na [...] W. L. (§ 1), a wykonanie zarządzenia powierzył Prezydentowi [...] (§ 2), zaś w myśl § 3, zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] i wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. W uzasadnieniu podał, że ustawa weszła w życie w dniu 2 września 2016 r., a następnie została znowelizowana ustawą z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. poz. 1389) i stosownie do art. 1 ust. 2, za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny i autorytatywny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944 - 1999. Powołując się na art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy podniósł, że Rada [...] nie wykonała ustawowego obowiązku nie dokonując zmiany nazwy ulicy J. C. i organ nadzoru zwrócił się, w trybie art. 6 ust. 3 ustawy, do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie opinii potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1 i opinia IPN wpłynęła do organu nadzoru w dniu 6 grudnia 2017 r. za pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], a w ocenie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nazwa ulicy J. C. wypełnia normę art. 1 ustawy. Z tego mianowicie powodu, że "J. C. (1897 - 1955) - działacz [...], o pseudonimach [...]. Urodził się we wsi [...], powiat [...]. Był robotnikiem. Po I wojnie światowej przyjechał do [...]i zamieszkał w [...], gdzie w latach 1922 - 1931 pracował w kopalni "[...]". Do partii wstąpił w 1919 r. Pięć lat później znalazł się w szeregach [...], należąc jednocześnie w latach 1927 - 1931 do [...]. W latach 1933 - 1936 był członkiem Komitetu Okręgowego [...]. Terenem jego działania było przede wszystkim [...]. Za działalność komunistyczną był wielokrotnie aresztowany, a w 1937 r. osadzony na kilka miesięcy w [...]. W okresie okupacji hitlerowskiej przebywał na przymusowych robotach w Niemczech, gdzie prowadził działalność konspiracyjną. Do kraju powrócił w 1943 r. Po wyzwoleniu został pierwszym burmistrzem [...] i organizatorem Komitetu Miejskiego [...] ([...]). Od 1948 r. był członkiem [...]. Rok później został wicedyrektorem kopalni "[...]", a następnie dyrektorem kopalni "[...]" w [...]. Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie w [...]". Następnie Wojewoda wskazał, że stosownie do brzmienia art. 1 i 6 ust. 1 ustawy, podstawowym założeniem ustawy było skuteczne wyeliminowanie z przestrzeni publicznej nazw propagujących symbole ustrojów totalitarnych, przy poszanowaniu miejsc pochówku, grobów i cmentarzy, a także własności prywatnej. Przedsięwzięcie zmiany nazw jest jednym z elementów polityki historycznej, jako kategorii historii służącej kształtowaniu świadomości historycznej społeczeństwa, w tym świadomości gospodarczej i terytorialnej oraz wzmocnieniu publicznego dyskursu o przeszłości w kierunku pielęgnowania więzi narodowych niezależnie od bieżącej polityki państwa. Polityka historyczna dotyczy interpretacji faktów, bytów i zdarzeń oraz jest rozpatrywana w kategoriach racji stanu społeczeństwa i narodu, jako element mający charakter długofalowy i stanowiący fundament państwa. Zatem na mocy art. 6 ust. 2 i 3 ustawy zobligowany został do wydania zarządzenia zastępczego dokonującego zmiany nazwy z J. C. na [...] W. L., który posiadając "ps. [...], A. S., W. G. (1896 - 1949) był doktorem habilitowanym [...],[...] Wojska Polskiego, działaczem antykomunistycznego podziemia niepodległościowego. Po wybuchu I wojny światowej, w październiku 1914 r. wstąpił do Legionów. W szeregach [...] pułku piechoty Legionów przeszedł jego cały szlak bojowy. W czasie kryzysu przysięgowego opowiedział się po stronie Piłsudskiego. Przystąpił do pracy publicystycznej i konspiracyjnej - został sekretarzem [...] i członkiem Komendy Głównej [...] ([...]). Pod koniec października 1918 r. wysłany do [...], uczestniczył w walkach o miasto, po czym powrócił do reaktywowanego [...] pułku piechoty Legionów. Jako dowódca kompanii uczestniczył w kwietniu 1919 r. w zajęciu [...] w wojnie polsko - bolszewickiej. Od lutego do września 1920 r. był zastępcą szefa II Oddziału Dowództwa Okręgu Generalnego [...]. Po pokoju ryskim odkomenderowano go na studia uniwersyteckie na Uniwersytet [...], gdzie uzyskał stopień naukowy [...]. W 1922 r. został komendantem Okręgu [...] Związku [...], jednocześnie publikował pod pseudonimem [...] w pismach "[...]" i "[...]". W 1936 r. został dyrektorem Instytutu [...]. W 1936 r. habilitował się z najnowszej historii Polski na Uniwersytecie [...] w L. W kampanii wrześniowej 1939 r. początkowo działał w Biurze [...] Naczelnego Dowództwa, a od września w Dowództwie Obrony [...] na stanowisku [...], gdzie nadawał codzienne komunikaty radiowe przez rozgłośnię [...]. Po kapitulacji stolicy zabezpieczył bogate zbiory Instytutu [...], przenosząc je do Muzeum [...], gdzie był [...]. Wyjechał do [...], a w marcu 1940 r. przeszedł na [...], stamtąd do [...]. Nawiązał kontakt z internowanym w [...] E. R., który dostarczył mu informacji o kampanii wrześniowej i na ich podstawie pod pseudonimem [...] opublikował w 1940 r. broszurę [...]., będącą apologią Naczelnego Wodza. Do 1942 r. przebywał na [...], a po powrocie do [...] współtworzył piłsudczykowski Konwent Organizacji Niepodległościowych. Redagował pismo "[...]", napisał pod pseudonimem [...] broszury: [...] i [...] i [...].. W 1944 r. był więziony przez Gestapo. Po wyjściu z więzienia odsunięty ze względów bezpieczeństwa od pracy konspiracyjnej, w konsekwencji nie wziął udziału w powstaniu [...]. Od marca 1946 r. stał na czele Komitetu [...] Organizacji Polski Podziemnej jako przedstawiciel Stronnictwa [...] Narodowej. Na początku 1947 r., po rozbiciu Komitetu przez komunistyczne służby bezpieczeństwa, został aresztowany i skazany w procesie pokazowym na karę śmierci, zamienioną następnie na dożywotnie więzienie. Osadzony w więzieniu w [...] został tam zamordowany w kwietniu 1949 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Wszystkie jego utwory objęte były w 1951 r. zapisem cenzury w Polsce, podlegały natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek." Organ podał, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. Termin wejścia w życie zarządzenia, ze względu na ważny interes państwa i przytoczoną wyżej argumentację, dotyczącą podstawowych założeń ustawy, oraz z uwagi na bezczynność Miasta w zakresie zmiany nazwy, czyni w ocenie organu zadość zasadom demokratycznego państwa prawnego, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523).