Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Rz 1183/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego -skargę oddala-

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi J.Z. jest zarządzenie zastępcze Wojewody [..] z dnia [..] października 2012 r. nr [..], stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej Rady Miejskiej w [..].

Z akt sprawy wynika, że Orzeczeniem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia [..] września 2011 r. sygn. akt II Klustr [..]/11, na podstawie art. 21a ust. 2, 2a i 2b ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 z późn. zm., dalej: ustawa lustracyjna) stwierdzono, że J.Z. złożyła niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. W związku z tym orzeczono wobec niej utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senat i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek utworzenia wynika z ustawy, na okres 3 lat, a także zakaz pełnienia funkcji publicznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 - 57 ustawy lustracyjnej na okres 3 lat. Orzeczeniem z dnia [..] lutego 2012 r. sygn. akt II Aka [..] /L Sąd Apelacyjny w Rzeszowie utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

Powołując się na powyższe orzeczenia Wojewoda [..] w piśmie z dnia 10 września 2012 r. wezwał Radę Miejską w [..] do wykonania ustawowego obowiązku i podjęcia w terminie 30 dni uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnej J.Z. Organ zastrzegł, że w przypadku nie podjęcia uchwały, po zawiadomieniu właściwego ministra, jako organ nadzoru uruchomi procedurę wydania zarządzenia zastępczego.

W piśmie z dnia 30 sierpnia 2012 r. Rada Miejska w [..] poinformowała Wojewodę, że na sesji w dniu 31 maja 2012 r. projekt stosownej uchwały nie uzyskał wymaganej większości głosów.

W piśmie z dnia 17 października 2012 r. Wojewoda [..] zawiadomił Ministra Administracji i Cyfryzacji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Następnie w dniu [..] października 2012 r. Wojewoda [..] zarządzeniem zastępczym nr [..] stwierdził wygaśnięcie mandatu radnej J.Z. Podstawą prawną aktu były przepisy art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm., dalej: u.s.g.), art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 z późn. zm., dalej: Ordynacja wyborcza) w zw. z art. 5 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1281).

Wojewoda wyjaśnił, że pomimo wydanych przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie i Sąd Apelacyjny w Rzeszowie orzeczeń lustracyjnych Rada Miejska w [..] nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnej J.Z. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wygaśnięcie mandatu radnego następuje z chwilą utraty prawa wybieralności lub braku takiego prawa w dniu wyborów. Utratę prawa wybieralności wobec J.Z. orzekł Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Przedmiotowa uchwała nie została podjęta również pomimo wezwania skierowanego do Rady w piśmie z dnia 10 września 2012 r. Obowiązek jej podjęcia wynikał z art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej i powinien zostać wykonany przez Radę najpóźniej w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze J.Z. kwestionuje zgodność z Konstytucją przepisu art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej, a także art. 21a ustawy lustracyjnej. Uważa, że regulacje te naruszają zasadę proporcjonalności oraz zasadę przyzwoitej legislacji. Ponadto z art. 169 ust. 2 Konstytucji RP nie wynikało upoważnienie do określenia w ustawie kręgu osób, którym przysługuje prawo wybierania i prawo wybieralności do organów samorządu terytorialnego. Sankcja przewidziana w art. 21a pkt 2 zd. 2 ustawy lustracyjnej jest nieproporcjonalna w stosunku do popełnionego czynu. Skarżąca zwraca też uwagę, że zarządzenie zastępcze wydane zostało w oparciu o przepisy Ordynacji wyborczej, podczas gdy w tym czasie obowiązywała już ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). Strona domaga się uchylenia zarządzenia zastępczego i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wygaśnięcie mandatu radnego jest instytucją prawa wyborczego. Będący podstawą zarządzenia zastępczego przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2. Ordynacji wyborczej stanowił, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Wygaśnięcie mandatu stwierdzała rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W przypadku niewywiązania się z tego obowiązku wojewoda, jako organ sprawujący nadzór nad działalnością gmin, stosownie do art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g. wydawał w tym przedmiocie zarządzenie zastępcze.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w świetle niespornych i prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy cytowane przepisy obowiązywały Wojewodę [..] do wydania zarządzenia zastępczego. Jak stanowił art. 7 ust. 2 pkt 3 Ordynacji wyborczej nie miały prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy lustracyjnej. Prawomocne orzeczenia Sądu Okręgowego w Rzeszowie i Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie obligowały zatem Radę Miejską w [..] do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu J.Z., ponieważ utraciła ona prawo wybieralności. Skoro z obowiązku tego się nie wywiązała zasadnie i prawidłowo Wojewoda [..] zdrożył postępowanie nadzorcze i wydał legalne zarządzenie zastępcze. Podstawę prawną do wydania zarządzenia zastępczego stanowił art. 98a ust. 1 u.s.g. w brzmieniu poprzedzającym zmianę wprowadzoną przez art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113, dalej: p.w.k.w.).

Skarżąca niezasadnie zarzuca, że Wojewoda zastosował w sprawie przepisy niewłaściwego aktu prawnego. W dniu 1 sierpnia 2011 r. wszedł w życie Kodeks wyborczy, która zastąpił dotychczasowe procedury wyborcze. Stosownie do art. 10 pkt 1 p.w.k.w. w dniu wejścia w życie Kodeksu wyborczego utraciła moc Ordynacja wyborcza. W art. 16 p.w.k.w. zawarto z kolei przepisy przejściowe, z których wynikało że intencją ustawodawcy było poddanie nowym regułom wyborów zarządzonych dopiero po dniu wejścia w życie Kodeksu wyborczego oraz kwestii, które mogły się pojawić w czasie kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu takich wyborów. Wprawdzie wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt K.9/11 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 p.w.k.w., jednak w mocy pozostał art. 16 ust. 3 p.w.k.w. Stanowi on, że do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym zakresie mieści się także zagadnienie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Wprawdzie jest to zagadnienie odrębne, ale wiąże się ono z koniecznością przeprowadzenia procedury wyborów uzupełniających (por. art. 192 - 194a Ordynacji wyborczej). Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, że do różnych instytucji prawa wyborczego zastosowanie będą miały dwa różne reżimy prawne, t.j. Ordynacji wyborczej i Kodeksu wyborczego. Na konieczność zachowania stabilności reguł prawa wyborczego, jako wartości konstytucyjnej związanej z zasadą kadencyjności, zwrócono także uwagę w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. - II OSK 1501/12 oraz z 19 czerwca 2012 r. - II OSK 1304/12. Stanowiska tam wyrażone Sąd podziela. Znajduje ono ponadto potwierdzenie w dodanym do art. 16 p.w.k.w. ust. 2a, który stanowi że do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego (...) w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe (zob. 1 ustawy z dnia 12 października 2012 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy), Dz. U. poz. 1399). Wobec tego, że przepis ten nie obowiązywał w czasie wydania zarządzenia zastępczego nie mógł on stanowić podstawy kontroli sądowoadministracyjnej. Jednak niezbędne było zwrócenie na niego uwagi, ponieważ dowodzi słuszności ww. stanowiska i rozstrzyga wątpliwości natury intertemporalnej, które omówione zostały w powołanych wyrokach NSA.

Za niezasadne uznać należało także pozostałe zarzuty skargi. Kwestionowane przepisy art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej i art. 21a ustawy lustracyjnej spełniają standardy przyzwoitej legislacji. Natomiast jeżeli chodzi o zasadę proporcjonalności podkreślenia wymaga, że ww. regulacje były znane skarżącej przed zgłoszeniem swojej kandydatury w wyborach samorządowych. Zgodnie z art. 99 ust. 2 Ordynacji wyborczej do zgłoszenia obowiązana była dołączyć oświadczenie o posiadaniu prawa wybieralności. Dodatkowo, osoby urodzone przed dniem 1 sierpnia 1972 r. obowiązane były także dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej, tj. dotyczące pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 3 Ordynacji wyborczej prawa wybieralności nie mają osoby, wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy lustracyjnej. Zagadnienie biernego prawa wyborczego przepis art. 169 ust. 2 Konstytucji RP pozostawił regulacji ustawowej (zob. ww. wyrok K.9/11).

Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalono.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/