Wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. III SA/Kr 1390/24
Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie błędnie odmówił wydania legitymacji osobie z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności przedłużonym z mocy prawa w związku z COVID-19; sąd uchylił akt, nakazując uznanie przedłużenia ważności orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. T. na akt Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 24 lipca 2024 r. nr 012850933/0606 w przedmiocie odmowy przyznania legitymacji uchyla zaskarżony akt.
Uzasadnienie
Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, zawiadomieniem z dnia 24 lipca 2024 r. nr 012850933/0606, na podstawie § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 857), po rozpoznaniu wniosku J. T. (dalej: skarżący), odmówił wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 20 maja 2024 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego o wydanie legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 maja 2021 r., Nr [...].
Po rozpoznaniu wniosku, Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wydał opisany na wstępie akt o odmowie przyznania legitymacji.
W motywach rozstrzygnięcia organ stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności, bowiem orzeczenie mające stanowić podstawę wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności utraciło ważność w dniu 31 maja 2023 r. i jako orzeczenie nieważne nie może stanowić podstawy jej wydania.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. znak ON-1.9531.3.25.2024, po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącego ponaglenia, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie uznał, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa, przedłużających ważność orzeczeń do dnia 30 września 2024 r. i tym samym dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wydanie legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności. Jednocześnie organ II instancji zobowiązał Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie do ponownego rozpoznania wniosku o wydanie legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie stwierdził, że stanowisko Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wyrażone w postanowieniu z dnia 4 lipca 2024 r., pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Pomijając bezzasadną kwestię uznania ponaglenia za uzasadnione (wbrew oczywistym zasadom liczenia terminów rozpatrzenia spraw), Zespół Wojewódzki pozostaje w błędzie w przedmiocie nakazania ponownego rozpatrzenia sprawy, biorąc pod uwagę przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r., poz. 2768).
Zdaniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, ustawodawca wprowadzając przepisy epizodyczne związane z przedłużaniem ważności orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, nie wprowadził odrębnych zasad wydawania kart parkingowych oraz legitymacji dokumentujących niepełnosprawności lub stopień niepełnosprawności na podstawie przedłużonych z mocy prawa orzeczeń o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności z uwagi na fakt, iż regulacje te stanowią szczególne rozwiązania prawne związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Podobnie nie nałożono na organy orzecznicze obowiązku wydania przedłużonych orzeczeń. Podkreślił, że zasady wydawania wyżej wymienionych dokumentów określają szczegółowo zarówno ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 44, dalej: ustawa o rehabilitacji) jak i akty wykonawcze do ustawy tj. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 857, dalej: rozporządzenie w sprawie orzekania) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie wzoru oraz trybu wydawania i zwrotu kart parkingowych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1611).
W związku z powyższym, zarówno karty parkingowe jak i legitymacje muszą być wydawane zgodnie z zasadami określonymi w tych przepisach. Analogiczne stanowisko wyrażone zostało w piśmie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 19 października 2021 r. (znak: BON.IV.052.192.2021.IM), a Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, sprawując nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, udziela wiążących wyjaśnień w zakresie stosowania przepisów regulujących postępowanie w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, wydawania kart parkingowych i legitymacji dokumentujących niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisu § 35 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, albowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami orzeczenie wydane skarżącemu straci ważność z dniem 30 września 2024 r., a być może nawet straci ważność dopiero z dniem 31 marca 2025 r. Wniosek skarżącego o wydanie nowego orzeczenia został złożony w okresie ważności dotychczasowego, a stare orzeczenie będzie ważne nie dłużej niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność, a zatem oznacza to, że orzeczenie skarżącego, którego ważność powinna upłynąć w dniu 30 września 2024 r., zachowa ją do dnia 31 marca 2025 r.
Dodatkowo skarżący podkreślił, że organ nie wziął pod uwagę, stanowiska prawnego zajętego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie (jako organu drugiej instancji) zawarty w postanowieniu z dnia 4 lipca 2024r. znak ON-1.9531.3.25.2024, który zasadnie wskazał prawidłową wykładnie przepisów prawa przedłużające ważność orzeczeń o niepełnosprawności do dnia 30 września 2024 r.
W ocenie skarżącego, nie do zaakceptowania jest bezzasadna odmowa wydania legitymacji przez Miejski Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, co narusza to w sposób oczywisty i rażący słuszny interes skarżącego.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o wydanie przez Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a. wyroku zobowiązującego Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie do niezwłocznego wydania legitymacji przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie; stwierdzenie przez Sąd, iż działanie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że czynność polegająca na odmowie wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Konkretyzuje bowiem normę prawa powszechnie obowiązującego tj. § 35 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 857). Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności jest zaś organem administracji publicznej powoływanym przez starostę stosownie do art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44). Natomiast przedmiotem podejmowanej czynności jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 22 lipca 2019 r., sygn. III SA/Gl 69/19, w Warszawie z dnia 9 października 2012 r., sygn. VII SA/Wa 1886/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. III SAB/Kr 64/24, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący pismem, które wpłynęło do Urzędu Miasta Krakowa 20 maja 2024 r. złożył wniosek o wydanie legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Niewątpliwie cytowany przepis wyraża domniemanie załatwienia sprawy w drodze decyzji. Podkreślić jednak należy, że organy administracji załatwiają sprawę przez wydanie decyzji, o których mowa w art. 104 k.p.a., ale tylko w sprawach indywidualnych należących do właściwości tych organów (art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a). Konieczne jest zatem ustalenie, że mamy do czynienia ze sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. Zauważyć przy tym trzeba, że w doktrynie podkreśla się, że "w okresie, w którym kontroli NSA podlegały wyłącznie decyzje administracyjne, w orzecznictwie przejawiało się dążenie do zapewnienia dostępu do sądu przez przyjmowanie w wypadkach wątpliwych domniemania zastosowania formy decyzji administracyjnej, jeżeli organ administracyjny miał obowiązek konkretyzacji prawa materialnego w indywidualnej sprawie. Rozszerzenie zakresu kontroli sądowej na inne formy działania administracji, które służyły również konkretyzacji indywidualnych praw lub obowiązków (np. czynności materialno-techniczne) osłabiło znaczenie tego domniemania, które już w wykładni prawa może być stosowane raczej incydentalnie" (J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. 16, Warszawa 2019, s. 20). Istnienie owego domniemania jest coraz częściej kwestionowane ze względu na istnienie alternatywnej dla decyzji administracyjnej władczej formy rozstrzygnięcia organu, czyli "aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. III OSK 2303/21, opubl. w CBOSA).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że organ odmawiając skarżącemu wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności, nie miał obowiązku wydania decyzji. Informację o odmowie oraz powodach jej wydania, organ udzielił skarżącemu zaskarżonym zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2024 r., które jest aktem z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlegającym kontroli Sądu.
Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Sąd uznając, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, zastosował możliwość przewidzianą w ww. przepisie i rozpoznał skargę.
Stosowanie do art. 6ca ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych "powiatowy zespół, na wniosek osoby niepełnosprawnej lub jej przedstawiciela ustawowego, wystawia legitymację dokumentującą niepełnosprawność albo legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności. Osoba niepełnosprawna, składając wniosek, przedstawia do wglądu prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień. Zgodnie z § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności powiatowy zespół wystawia osobie posiadającej prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo prawomocne orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności.
W związku z epidemią wirusa SARS-CoV-2 okres obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności był trzykrotnie przedłużony z mocy prawa, t.j.:
- na postawie art. 15h ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność:
- upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. w okresie od 9 grudnia 2019 r. do 7 marca 2020 r.), pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;
- upływa w terminie od dnia wejścia w życie ww. ustawy (tj. od dnia 8 marca 2020 r.), zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
- na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw: orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności:
- upłynąłby do dnia 31 grudnia 2020 r. - zachowuje ważność do dnia 31 grudnia 2023 r.,
- upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r.,
- upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszego przepisu - zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
- na podstawie ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, która obejmuje swoim zakresem zarówno te orzeczenia o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, których ważność została zachowana na mocy art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, jak i te, które utraciły ważność po dniu 5 sierpnia 2023 r. albo utracą ważność przed dniem 30 września 2024 r. Wszystkie te orzeczenia zachowają ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenia staną się ostateczne.
W niniejszej sprawie lekki stopień niepełnosprawności skarżącego został orzeczony na okres do dnia 31 maja 2024 r., na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 maja 2021 r. znak: [...] wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, jednak mając na uwadze ustawowe przedłużenia ważności orzeczeń, ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego została przedłużona do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie stanie się ostateczne. Oznacza to ustawową zmianę treści orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego w jego pkt III poprzez zastąpienie daty 31 maja 2023 r. datą 30 września 2024 r., co oznacza, że zarówno w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, jak i jego rozpoznawania przez organ, skarżący legitymował się ważnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, tym samym zaskarżony akt podlegał uchyleniu.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
POTRZEBUJESZ POMOCY?