Odliczanie VAT od wydatków na najem lokali mieszkalnych dla pracowników i współpracowników – wyrok NSA

Podatnik VAT ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków na najem lokali mieszkalnych dla swoich pracowników i współpracowników – wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 281/23.

Stan faktyczny

Spółka jest członkiem grupy kapitałowej, w ramach której następuje wymiana wysoko wykwalifikowanych pracowników, którzy są wysyłani na długoterminowe delegacje poza miejsce swojego zamieszkania. Spółka, która korzysta z pracy takiej osoby, zapewnia jej nieodpłatne zakwaterowanie.

Na tym tle spółka we wniosku o interpretację podatkową zadała dwa pytania:

1) Czy powinna odprowadzić podatek należny od usługi nieodpłatnego udostępnienia mieszkania?

2) Czy ma prawo do odliczenia VAT od wydatków na zapewnienie tego zakwaterowania?

Zdaniem spółki nie musi ona odprowadzać podatku należnego, ale ma prawo do odliczenia VAT.

Stanowisko organu interpretacyjnego

Organ uznał, że spółka nie musi odprowadzać podatku należnego, w związku z czym nie ma prawa do odliczenia VAT. Zdaniem organu skoro udostępnienie mieszkania nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu, to nie wchodzi w grę odliczanie wydatków od tej czynności.

Stanowisko WSA 

WSA w Łodzi uwzględnił skargę podatnika i uchylił interpretację w zakresie pytania dotyczącego prawa do odliczenia VAT. Zdaniem sądu brak konkretnej transakcji opodatkowanej nie musi prowadzić do utraty prawa do odliczenia tego podatku. W przypadku wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek między zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika, pozostając w ten sposób w pośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą, prawo do odliczenia z tytułu tych wydatków powinno przysługiwać. Lokale wynajmowane przez spółkę niewątpliwie służą niezakłóconemu prowadzeniu działalności gospodarczej przez spółkę, skoro dla zrealizowania tego celu potrzebni są pracownicy o szczególnych specjalistycznych kwalifikacjach.

Stanowisko NSA

Sąd II instancji oddalił skargę kasacyjną organu interpretacyjnego, uznając, że słuszne jest stanowisko spółki i WSA, iż opisane wydatki na najem lokali co prawda nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych obrotach, ale ich poniesienie skutkuje uzyskaniem obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług poprzez zabezpieczenie utrzymania źródła przychodu. 

Argumentacja organu, że skoro udostępnianie lokali nie jest objęte VAT, to nie można odliczać VAT od tej czynności, byłaby prawidłowa, gdyby czynność ta stanowiła dla podatnika cel sam w sobie. Tymczasem lokale mieszkalne nie są przez spółkę wynajmowane z zamiarem prowadzenia działalności w postaci ich nieodpłatnego udostępniania, ale w celu zapewnienia wykwalifikowanych pracowników dla prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym służą realizacji czynności opodatkowanych. Udostępnianie lokali na rzecz swoich pracowników stanowi jedynie „efekt uboczny” dążenia do prowadzenia działalności gospodarczej z pomocą wykwalifikowanych pracowników.

Od redakcji

Rozstrzygnięcie sprawy przez sądy jest oczywiście trafne. Od dawna nie ma żadnej wątpliwości, że możliwe jest odliczenie, gdy wydatki mają jedynie pośredni związek z czynnościami opodatkowanymi VAT. Na tym opiera się przecież odliczanie VAT od kosztów ogólnozakładowych. 

Krzysztof Janczukowicz

doktor prawa, radca prawny, specjalista w zakresie prawa podatkowego i karnego