Rachunkowość Budżetowa 23/2004 z 01.12.2004 [dodatek: Rachunkowość w jednostkach kultury, str. 2]
Data publikacji: 28.11.2004
Amortyzacja podatkowa praw autorskich i praw pokrewnych
Jako wartości niematerialne i prawne traktowane są także majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne. Dlatego regulacja ich amortyzacji podatkowej jest istotna dla mających status osób prawnych podmiotów prowadzących działalność kulturalną, związaną z obrotem własnością intelektualną (powyższymi prawami), a więc także dla będących osobami prawnymi instytucji kultury, w tym samorządowych.
Prawa autorskie i prawa pokrewne jako wartości niematerialne i prawne
Określenie „wartości niematerialne i prawne” nie jest pojęciem przypadkowym. Stanowi ono uzupełnienie w stosunku do kategorii „środków trwałych”, obejmujących materialne, wymierne fizycznie składniki majątkowe.
Określenie powyższe należałoby właściwie czytać jako „wartości niematerialne i wartości prawne”, czyli przy założeniu jego dualistycznej konstrukcji. W tym kontekście bardziej zasadne byłoby użycie sformułowania „wartości niematerialne lub prawne”, bowiem dana wartość majątkowa może być kwalifikowana albo jako wartość prawna, albo jako wartość niematerialna.
Wartościami prawnymi są odpowiednie prawa majątkowe. Kategoria praw majątkowych jako aktywnych wartości prawnych może zostać najogólniej podzielona na dwie grupy:
• prawa bezwzględne, powstające przy spełnieniu określonych warunków, ustawowo określonych (w mniej lub bardziej sformalizowanym trybie),
• prawa względne, zasadniczo będące prawami wynikającymi z treści stosownych umów, zawieranych przez przedsiębiorców.
Mniej kontrowersyjna jest pierwsza z powyższych grup. Bezwzględne prawa majątkowe mogą być podzielone na dwie podstawowe podgrupy: prawa rzeczowe oraz prawa na dobrach niematerialnych, które z kolei mogą być dalej różnicowane na prawa autorskie i prawa pokrewne, czyli prawa własności intelektualnej oraz prawa z zakresu tzw. własności przemysłowej.
Więcej niejasności praktycznych powstaje natomiast w związku z kategorią względnych praw majątkowych. Można je w uproszczeniu określić jako prawa umowne, wśród których na pierwszy plan wysuwają się niewątpliwie licencje.

