Debata samorządowa, czyli o czym rozmawiano w mijającej kadencji

Taka debata będzie miała o tyle znaczenie, że wraz z rozstrzygnięciem wyborów rozpoczniemy realizację kolejnej unijnej perspektywy finansowej. Można zatem powoli rozpocząć podsumowanie debaty samorządowej, którą mieliśmy w kadencji 2010-2014. O czym rozmawiano w tych latach i jakie problemy najbardziej angażowały samorządową opinię publiczną, kto inicjował poszczególne wątki?

Propozycje rządowe dotyczące reform samorządowych

Partnerem w debacie było kilka resortów. Tradycyjnie najtrudniejszym partnerem było Ministerstwo Finansów, które poza zagadnieniami związanymi z poziomem finansowania administracji samorządowej, zainicjowało temat limitu zadłużenia JST. Powodem zainteresowania tym właśnie zagadnieniem był rosnący od 2010 roku poziom deficytu sektora samorządowego, który przekraczał już nawet 14 mld zł w 2010 roku. Przewidywane przez resort finansów dalsze pogłębianie się deficytu spowodowało chęć wprowadzenia kolejnych ograniczeń w postaci limitu kwotowego dla całego sektora samorządowego. Jak wskazywali wówczas przedstawiciele resortu odpowiedzialnego za finanse publiczne, konieczne było wprowadzenie kolejnych narzędzi zarządzania zadłużeniem JST z powodu objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu przez Komisję Europejską. Planowane rozwiązania spotkały się, oczywiście, z negatywną odpowiedzią ze strony przedstawicieli JST, jak również reprezentantów stowarzyszeń samorządowych. Problem wielokrotnie analizowany był na posiedzeniach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Ostatecznie resort finansów odstąpił od wprowadzenia limitu kwotowego, jednak problem ograniczenia zadłużenia JST powrócił w związku z wejściem w życie art. 243 ustawy o finansach publicznych, który określał nowy limit. Istota zmiany polegała na zastąpieniu dotychczasowego procentowego limitu zindywidualizowanym wskaźnikiem, który lepiej oddawałby sytuację poszczególnej JST. Wraz ze zbliżaniem się jego obowiązywania pojawiły się nowe wątpliwości. Zauważono, że brakuje procedury postępowania w przypadku jego przekroczenia, a także może on powodować zwiększenie kosztów obsługi zadłużenia. W związku z tym rozpoczęto debatę nad koniecznością wprowadzenia szybkich zmian prawnych, które pomogły ograniczyć negatywne konsekwencje. Zagadnienie to było przedmiotem rozmów w czasie spotkań strony samorządowej z premierem, które ostatecznie zakończyły się wprowadzeniem procedury sanacyjnej w przypadku przekroczenia przez JST limitu zadłużenia, a także wyłączeniem z wzoru algorytmu zobowiązań, które powstawałyby w przypadku realizacji projektów finansowanych z funduszy strukturalnych dofinansowanych na poziomie 60%.