Na czym powinna polegać fakultatywność przesłanek wykluczenia z przetargu

Gdy w lipcu 2016 r. weszła w życie nowelizacja Prawa zamówień publicznych wprowadzająca podział przesłanek wykluczenia z postępowania na obligatoryjne oraz fakultatywne, w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wyrażono wówczas pogląd, że swoboda zamawiającego w stosowaniu przesłanek fakultatywnych ogranicza się wyłącznie do etapu przygotowania postępowania. Powstaje jednak pytanie, czy taka interpretacja jest w pełni zgodna z intencją unijnego ustawodawcy.

Podział przesłanek wykluczenia na fakultatywne i obligatoryjne został przewidziany w art. 57 Dyrektywy 2014/24/UE (dalej: dyrektywa). W przypadku przesłanek obligatoryjnych, wyliczonych enumeratywnie w art. 57 ust. 1 dyrektywy, interpretacja przepisów nie nastręcza istotnych trudności: wszyscy unijni zamawiający są zobowiązani do wykluczania z postępowań wykonawców, którzy znaleźli się w jednej ze wskazanych sytuacji (przykładowo: skazanie za korupcję, przestępstwa o charakterze terrorystycznym czy handel ludźmi).

Państwa członkowskie mogą wprawdzie w wyjątkowych przypadkach przewidzieć odstępstwo od obowiązku wykluczania wykonawców z uwagi na nadrzędne względy związane z interesem publicznym, takie jak zdrowie publiczne lub ochrona środowiska.