Od jakich wydatków fundacja odliczy VAT, gdy prowadzi również działalność gospodarczą
Fundacja, która jest organizacją pożytku publicznego, organizuje eventy odbywające się na świeżym powietrzu. Tematyką każdego wydarzenia jest edukowanie społeczeństwa w zakresie alternatywnych i ekologicznych rozwiązań dla plastiku. Jednocześnie fundacja wynajmuje dwa lokale usługowe, a przychody pozyskane z tego wynajmu przeznacza na swoją działalność statutową. Zatem fundacja prowadzi dwa rodzaje działalności równolegle – statutową i opodatkowaną VAT. Z tytułu tej drugiej jest podatnikiem VAT czynnym. Czy w związku z tym, że fundacja jest podatnikiem czynnym VAT, ma prawo do odliczenia VAT od zakupu towarów, które są wykorzystane podczas eventów ekologicznych mających na celu podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa?
Nie, fundacja nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT od zakupów związanych z organizacją eventów ekologicznych. Fundacja ma prawo do odliczenia VAT od zakupów poczynionych na poczet świadczonych usług wynajmu lokali usługowych, gdyż tylko w tym wypadku może wykazać związek dokonywanych zakupów z opodatkowaną VAT działalnością gospodarczą. W przypadku wydatków wspólnych, których nie jest w stanie przypisać do konkretnej działalności, może zastosować preproporcję. Szczegóły w uzasadnieniu.
Prawo do odliczenia VAT przysługuje, jeśli podatnik, który chce z tego prawa skorzystać, jest czynnym podatnikiem VAT, a zakupy, od których zamierza odliczyć podatek, są związane z opodatkowaną VAT działalnością gospodarczą. Przy czym związek ten może być bezpośredni, jak i pośredni. Natomiast po stronie podatnika leży, aby potrafił go udowodnić.
Zatem aby podatnik VAT mógł dokonać odliczenia podatku, musi istnieć bezsporny związek poniesionych wydatków z działalnością opodatkowaną VAT. Związek z działalnością zwolnioną czy niepodlegającą VAT wyklucza możliwość odliczenia VAT.
Czy fundacja odliczy VAT od wydatków, jakie ponosi na działalność statutową
Fundacja, która prowadzi działalność statutową, nie jest z tego tytułu podatnikiem VAT. Nie ma znaczenia, że jako fundacja posiada status podatnika VAT czynnego. Obowiązkiem każdego podatnika jest przypisanie poniesionego wydatku do konkretnej działalności.
Dlatego fundacja nie odliczy VAT od wydatków, jakie ponosi na organizację eventów ekologicznych, organizowanych na wolnym powietrzu w celu podnoszenia świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie alternatywnych i ekologicznych rozwiązań dla plastiku.
W tym przypadku najważniejsza przesłanka, czyli fakt, że nabywane towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, nie jest spełniona.
Wydatki, które fundacja ponosi w związku z realizacją projektu ekologicznego, w ramach którego organizuje eventy ekologiczne na świeżym powietrzu, nie będą związane z wykonywanymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT. Zatem prawo do odliczenia nie będzie przysługiwało.
Od jakich wydatków fundacja może odliczyć VAT
Jako czynny podatnik fundacja ma prawo odliczyć podatek naliczony od faktur zakupowych, ale wyłącznie tych, które dotyczą działalności opodatkowanej, czyli związanych z opodatkowanym VAT najmem.
Mogą się również pojawić wydatki wspólne, związane zarówno ze sprzedażą opodatkowaną, jak i ze sprzedażą niezwiązaną z działalnością opodatkowaną, których fundacja nie jest w stanie przypisać do konkretnej sprzedaży. W takim przypadku należy ustalić preproporcję i na jej podstawie obliczać VAT do odliczenia
Przypadki, gdy fundacja powinna ustalić preproporcję
| Lp. | Warunki, których łączne spełnienie powoduje obowiązek stosowania przez fundację preproporcji |
1. | Fundacja nabywa towary lub usługi wykorzystywane zarówno do celów wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza |
2. | Nabyte towary lub usługi nie są wykorzystywane do celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT |
3. | Nabyte towary lub usługi nie są związane z pojazdem samochodowym nieodpłatnie używanym do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, które to użycie nie podlega opodatkowaniu VAT ze względu na brzmienie art. 8 ust. 5 ustawy o VAT |
4. | Przypisanie nabytych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej fundacji nie jest możliwe |
Jak z tego wynika, stosowanie preproporcji jest możliwe, gdy nie jesteśmy w stanie przypisać wydatku do konkretnej działalności.
Fundacja prowadzi działalność gospodarczą w budynku, którego część jest wykorzystywana zarówno do działalności gospodarczej, jak i działalności statutowej, a tylko część do działalności gospodarczej. W tej drugiej części zainstalowano podlicznik, który pozwala ustalić zużycie energii elektrycznej na potrzeby tej części budynku. W tej części z faktur dokumentujących zakupy energii elektrycznej fundacja będzie uprawniona do odliczania VAT bez uwzględnienia preproporcji.
Fundacja prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą oraz działalność niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu VAT. Do obu rodzajów działalności wykorzystuje wynajęty jej przez gminę lokal. Faktur dokumentujących zakupy dotyczące tego lokalu nie jest w stanie przypisać do jednego z rodzajów prowadzonej działalności. Dlatego fundacja jest obowiązana ustalać kwotę podatku naliczonego z uwzględnieniem preproporcji do tych wydatków.
Gdy nie przypiszemy wydatku do konkretnej działalności, możemy ustalać VAT do odliczenia według preproporcji. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. W ustawie o VAT zaproponowano cztery sposoby ustalania preproporcji (zob. tabelę), z których fundacja może skorzystać. Preproporcję ustala się według wzoru, który zależy od wybranej metody. Niezależnie od przyjętej metody preproporcja jest określana procentowo w stosunku rocznym. Otrzymany wynik zaokrąglamy do najbliższej liczby całkowitej (art. 86 ust. 2g zdanie pierwsze i drugie ustawy o VAT).
Wzory na ustalenie preproporcji, gdy korzystamy z metod wskazanych w ustawie
| Lp. | Metoda określenia preproporcji | Wzór na ustalenie preproporcji | Wyjaśnienia |
1. | Metoda oparta na liczbie osób wykonujących poszczególne rodzaje prac | X = O1 x 100 O2 | gdzie użyte symbole oznaczają: X – preproporcję określoną procentowo O1 – średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą O2 – średnioroczną liczbę osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością |
2. | Metoda oparta na liczbie godzin roboczych przeznaczonych na poszczególne rodzaje prac | X = G1 x 100 G2 | gdzie użyte symbole oznaczają: X – preproporcję określoną procentowo G1 – średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą G2 – średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością |
3. | Metoda oparta na danych finansowych | X = D1 x 100 D2 | gdzie użyte symbole oznaczają: X – preproporcję określoną procentowo D1 – obrót z działalności gospodarczej D2 – obrót z działalności gospodarczej powiększony o przychody z innej działalności |
4. | Metoda oparta na powierzchni wykorzystywanej do poszczególnych rodzajów działalności | X = P1 x 100 P2
| gdzie użyte symbole oznaczają: X – preproporcję określoną procentowo P1 – średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej P2 – ogólną średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej i poza tą działalnością |
art. 86 ust. 1, ust. 2a–2c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 361; ost.zm. Dz.U. z 2024 r. poz. 852
Magdalena Miklewska
ekspert w zakresie VAT
POTRZEBUJESZ POMOCY?