5. Wydatki

Hanna Barańska

Charakter prawny wydatków budżetowych, w tym ich przeznaczenie, rodzaj, sposób klasyfikacji i prezentacji, określa uofp oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Wydatki ujęte w budżetach jednostek sektora finansów publicznych, z wyłączeniem wydatków finansowanych z dochodów własnych jednostek budżetowych oraz rozchody, stanowią nieprzekraczalny limit. Ustawa budżetowa może określać, w ramach limitów wydatków na okres roku budżetowego, limity wydatków na programy wieloletnie, ujmowane w wykazie stanowiącym załącznik do ustawy budżetowej. Wydatki publiczne jednostek sektora finansów publicznych mogą być ponoszone na cele i w wysokości ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego i w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych. Ponadto powinny być dokonywane:

l w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,

l w sposób umożliwiający terminową realizację zadań,

l w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Wydatki publiczne mogą przyjmować postać zapłaty za pracę, usługi i dostarczone dobra materialne, niezbędne do wykonania konkretnych zadań, mogą też polegać na finansowaniu różnych dziedzin życia gospodarczego i społecznego (dotacje, subwencje) lub określonych grup ludności (emerytury, zasiłki, stypendia), jak również na udzielaniu pożyczek i spłacaniu długów. Dokonywane są głównie z budżetu państwa i budżetów samorządowych (gmin i miast), a ponadto z funduszów celowych.

5.1. Wydatki bieżące (wynagrodzenia, diety, podróże służbowe)

W strukturze wydatków bieżących największą pozycję w budżetach jednostek sektora finansów publicznych stanowią wydatki na wynagrodzenia i pochodne, dlatego też powinny zostać objęte szczególną kontrolą finansową, realizowaną przez kierownika jednostki lub osoby, którym powierzył on wykonywanie obowiązków w zakresie kontroli finansowej.

5.1.1. Wynagrodzenia, nagrody i ekwiwalenty

Zasady wynagradzania i wymagania kwalifikacyjne pracowników samorządowych określają dwa rozporządzenia, z których pierwsze odnosi się do osób zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich, drugie do pracowników jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego. Największe zainteresowanie budzą często wynagrodzenia szefów jednostek samorządu (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów czy marszałków), chociaż duży wpływ na ich wysokość mają odpowiednio rady lub sejmik. Dlatego też służby odpowiedzialne w jednostce za wyliczenie wynagrodzenia należnego jej kierownikowi powinny zwrócić szczególną uwagę na prawidłowość ustalenia tego wynagrodzenia.