Przyznanie pracownikom nagród za ukończenie studiów

Nieprawidłowość

W regulaminie wynagradzania urzędu miejskiego zapisano, że pracownikowi można przyznać nagrodę uznaniową m.in. za systematyczne podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Na tej podstawie nagrody przyznawano pracownikom, którzy na koszt pracodawcy ukończyli studia wyższe (licencjackie, magisterskie) lub podyplomowe. Nagroda była przyznawana przez burmistrza na wniosek składany przez pracownika, do którego był załączany dyplom ukończenia studiów. Wielkość nagród była uzależniona od uzyskanej średniej ocen (im wyższa średnia tym wyższa nagroda).

Prawidłowe postępowanie

Obowiązkiem pracodawcy samorządowego jest ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Z kolei obowiązkiem pracowników jest stałe podnoszenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych – w tym uczestniczenie w różnych formach podnoszenia wiedzy i kwalifikacji zawodowych (art. 94 pkt 6 k.p. w związku z art. 43 ust. 1 u.p.s., a także art. 24 ust. 2 pkt 7, art. 29 ust. 1 u.p.s.). Pracodawcy samorządowi muszą w planach finansowych swoich jednostek uwzględniać środki na ten cel (art. 29 ust. 2 u.p.s.).

Kwestie związane z finansowaniem podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników samorządowych regulują art. 103¹–103⁶ k.p., które stosuje się do pracowników samorządowych w sprawach nieuregulowanych w przepisach ustawy o pracownikach samorządowych.

Jeśli pracownik ze swojej inicjatywy podejmie dokształcanie w postaci studiów wyższych, to pracodawca jest zobowiązany udzielić mu urlopu szkoleniowego i zwolnienia z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, oraz na czas ich trwania – z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Ponadto pracodawca może przyznać pracownikowi dodatkowe świadczenia – w szczególności na pokrycie opłat za:

• kształcenie (czesne, opłaty za szkolenia, kursy), 

• przejazdy, 

• podręczniki,

• zakwaterowanie. 

Katalog tych świadczeń nie jest zamknięty – w praktyce jest zazwyczaj poszerzany o diety na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia, dodatkowe opłaty egzaminacyjne (z wyjątkiem opłat za egzaminy poprawkowe).

Mimo to do katalogu tych świadczeń nie można zaliczyć nagrody uznaniowej za ukończenie studiów. Nagroda taka jest przyznawana po ukończeniu studiów, a więc nie można jej zaliczyć do świadczeń na podnoszenie kwalifikacji zawodowych z art. 103¹ § 1 Kodeksu pracy. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych (tu: ukończenie studiów) nie może też być przesłanką przyznania nagrody uznaniowej dla pracownika samorządowego z art. 36 ust. 6 u.p.s. Przepis ten stanowi, że pracownikowi może być przyznana nagroda uznaniowa za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej. Tymczasem stałe podnoszenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych należy do podstawowych obowiązków pracownika samorządowego (art. 24 ust. 2 pkt 7 u.p.s.). Szczególne osiągnięcia w tym przypadku są interpretowane w literaturze i orzecznictwie jako ponadprzeciętne, wyróżniające się na tle innych pracowników. Trudno pracownikowi przyznać nagrodę za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej za coś, co jest jego podstawowym obowiązkiem.

W opisanej sytuacji należy wykreślić z regulaminu wynagradzania urzędu miejskiego zapis o możliwości przyznawania nagród uznaniowych pracownikom za podnoszenie kwalifikacji zawodowych i zaprzestać praktyki wypłacania nagród za ukończenie studiów finansowanych przez pracodawcę. Wydatki te nie mieszczą się w katalogu świadczeń pracodawcy związanych z podnoszeniem kwalifikacji pracowników. Podniesienie kwalifikacji zawodowych przez pracownika samorządowego może być zgodnie z przepisami jedynie podstawą do:

• awansowania go na wyższe stanowisko (art. 20 ust. 1 u.p.s.),

• podniesienia jego wynagrodzenia zasadniczego (art. 36 ust. 1 u.p.s.).

Może to nastąpić z inicjatywy pracownika (na wniosek pracownika) lub pracodawcy (za zgodą pracownika).

Izabela Motowilczuk