Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. II SA/Rz 183/25
Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. przez zaniechanie oceny dowodowej oraz przewlekłość postępowania uzasadniają uchylenie decyzji administracyjnych w przedmiocie zmiany zasiłku stałego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2024 r. nr SKO.4110/93/2023 w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 czerwca 2023 r. nr PŚD-R.5010.446.2023.00403.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 listopada 2024 r. nr SKO.4110/93/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania A. S. (dalej także: "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]
z 2 czerwca 2023 r. w przedmiocie zmiany z urzędu decyzji dotyczącej zasiłku stałego, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.".
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 19 lipca 2011 r. Prezydent Miasta [...] przyznał Skarżącej zasiłek stały w wysokości 560,16 zł. Następnie, w dniu 2 czerwca 2023 r. Prezydent zmienił tę decyzję wskazując, że od dnia 1 czerwca 2023 r. świadczenie to przysługuje w wysokości 315,94 zł, natomiast "pozostałe rozstrzygnięcia pozostają bez zmian", nadał swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes strony. Przyczyną była weryfikacja kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od dnia 1 stycznia 2022 r.
Skarżąca odwołała się od tej decyzji, zarzucając błędne ustalenie uzyskiwanych przez Nią dochodów w maju 2023 r. poprzez uznanie, że był to dodatek mieszkaniowy w wysokości 244,22 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł - łącznie 460,06 zł. Zauważyła, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z 29 maja 2023 r. stwierdzono wygaśnięcie z dniem 1 maja 2023 r. decyzji tego Organu z dnia 1 lutego 2023 r., która przyznawała Jej dodatek mieszkaniowy od 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości 488,43 zł miesięcznie.
SKO w Rzeszowie, wskazaną wyżej decyzją z 18 listopada 2024 r. utrzymało
w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji. Wskazało, że w świetle regulacji ustawy
z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901), zwanej dalej "u.p.s.", zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Świadczenie to ustala się w przypadku takiej osoby w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które aktualnie wynosi 776 zł, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł.
Następnie, Kolegium podniosło, że na podstawie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ustalono, że nastąpiła zmiana wysokości dochodu. Na dochód ten w maju 2023 r. składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 244,22 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, a zatem łączna wysokość dochodu wyniosła 460,06 zł. Ze względu na to, że zmiana dochodu przekracza 10 % kryterium dochodowego, to zgodnie z art. 106 ust. 3a u.p.s. zasadnym jest zmiana decyzji z 19 lipca 2011 r. i ustalenie, że zasiłek stały począwszy od czerwca 2023 r. przysługuje w wysokości 315,94 zł miesięcznie (776 zł kryterium dochodowe - 460,06 posiadanego dochodu).
A. S. nie zgodziła się z powyższą decyzją i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji. Ponowiła argumentację złożonego wcześniej odwołania. Podkreśliła, że Organy obydwu instancji nie uwzględniły, że od 1 maja 2023 r. nie ma prawa do dodatku mieszkaniowego, a zatem nie było podstaw do zmiany decyzji przyznającej Jej zasiłek stały.
W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia uzasadnienia kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa.
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z 18 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 2 czerwca 2023 r. w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej wysokości zasiłku stałego.
Podstawę prawną wszczęcia niniejszego postępowania stanowił przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej wydanej
w przedmiocie pomocy społecznej na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Organy uznały, że w przypadku Skarżącej doszło do zmiany dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie pobierania świadczenia pieniężnego z uwagi na fakt, że kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 106 ust. 3a u.p.s.). Organy ustaliły, że od dnia 1 czerwca 2023 r. Skarżącej przysługiwał będzie zasiłek stały w wysokości 315,94 zł. Wysokość zasiłku określono biorąc pod uwagę dochody skarżącej w miesiącu maju 2023 r. Określając sposób wyliczenia zasiłku od kwoty kryterium dochodowego, wynoszącej 776 zł odjęto kwotę dodatku mieszkaniowego w wysokości 244,22 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215, 84 zł, co dało różnicę 315,94 zł. W odwołaniu od decyzji organu I Instancji Skarżąca zarzuciła, że decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego została wygaszona i nie otrzymuje go już. Do odwołania została dołączona decyzja Prezydenta Miasta [...] o wygaszeniu z dniem 1 maja 2023 r. decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego.
W takiej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Tymczasem w przedmiotowej sprawie mimo podniesionego zarzutu i dołączonego dowodu w postaci decyzji wygaszającej decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego organ II Instancji w oparciu o przepis art. 136 K.p.a. nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego i nie odniósł się zupełnie do kwestii wygaszenia decyzji.
Opisana w poprzednich akapitach sytuacja spowodowała, że decyzji należy również przypisać zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. W świetle tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Nie ma żadnej wątpliwości, że organ nawet jednym zdaniem nie odniósł się dołączonej do odwołania decyzji o wygaszeniu, ani do podnoszonego przez skarżącą zarzutu wygaszenia decyzji, a przecież uznał, że prawidłowym jest odjęcie od kryterium dochodowego kwoty dodatku mieszkaniowego. Obowiązkiem organu było wskazać stronie zarówno prawne, jaki i procesowe argumenty za takim stanowiskiem.
Zaistniała sytuacja obliguje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie do uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a.
Reakcji Sądu wymaga również inny problem, który pojawił się w niniejszej sprawie. Sprawa dotyczy pomocy społecznej, a więc dotyka ludzi i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, której nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W sprawie organ I instancji wydał decyzję w dniu 2 czerwca 2023 r. Akta sprawy wraz z odwołaniem organ I instancji przekazał do SKO w Rzeszowie w dniu 12 lipca 2023 r. Odwołanie zostało rozpatrzone decyzją z 18 listopada 2024 r. W świetle akt administracyjnych przedstawionych Sądowi organ II instancji nie prowadził żadnego postępowania dowodowego. Z uwagi na potrzeby ludzi korzystających z pomocy społecznej niedopuszczalnym jest rozpoznawanie odwołania przez okres ponad 16 miesięcy, mimo braku jakiegokolwiek postępowania dowodowego przed organem II instancji i braku śladu po jakichkolwiek trudnościach powodujących przewlekłość postępowania odwoławczego. Organ II instancji rozpoznając odwołanie pominął milczeniem fakt, że od dnia 1 stycznia 2024 r. zmieniły się nieco zasady wyliczania wysokości zasiłku stałego.
Ponownie prowadząc postępowanie organy kierując się wskazanym wyżej stanowiskiem Sądu rozstrzygną ponownie sprawę.
POTRZEBUJESZ POMOCY?