Zasady pomniejszania dodatku motywacyjnego dla pracowników pomocy społecznej za czas nieobecności
Jak prawidłowo pomniejszać dodatek motywacyjny przysługujący pracownikom pomocy społecznej za okresy nieobecności? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i w praktyce prawidłowe rozliczenie tego świadczenia przysparza problemów. W artykule opisujemy zasady postępowania w przypadku najbardziej typowych nieobecności.
Prawo do dodatku motywacyjnego
Od 1 czerwca 2024 r. pracownicy zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie, otrzymują dodatek motywacyjny w wysokości 1000 zł. Podstawą do jego przyznania jest art. 24 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, na podstawie którego Rada Ministrów podjęła uchwałę z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego Programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027” (dalej: uchwała w sprawie dodatku motywacyjnego). Rząd postanowił w niej, że dofinansuje wynagrodzenia pracowników pomocy społecznej zatrudnionych przez samorządy. Dofinansowanie ma formę dodatku motywacyjnego i przysługuje za okres od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
W okresie, gdy ważyły się losy tego świadczenia, było ono powszechnie określane jako podwyżka dla pracowników pomocy społecznej. Warto jednak pamiętać, że formalnie rzecz biorąc, nie mamy w tym wypadku do czynienia z podwyżką, a co za tym idzie, w okresach nieobecności pracownika w pracy należy dokonać odpowiedniego pomniejszenia kwoty należnego pracownikowi dodatku. Jednak jak zrobić to prawidłowo?
Jak wskazano w uchwale w sprawie dodatku motywacyjnego, dodatki, o których mowa:
- są środkami dodatkowymi względem środków przysługujących pracownikom na podstawie zawartych umów oraz przepisów w sprawie minimalnego wynagrodzenia oraz ustawy budżetowej,
- należą się za okres faktycznie wykonywanej pracy, za który przysługuje wynagrodzenie (z wyjątkiem okresów czasowej niezdolności do pracy),
- nie są wliczane do podstawy naliczania świadczeń, odszkodowań i innych wypłat wynikających z odrębnych przepisów, w tym dodatkowego wynagrodzenia rocznego i nagród rocznych,
- są dofinansowane w wysokości do 100% z budżetu państwa, co ogranicza skutki finansowe dla gmin,
- nie są uwzględniane przy wyliczaniu średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej, co ogranicza wzrost obciążenia finansowego z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Ponadto wysokość dotacji przeznaczonej na omawiane dodadtki nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania.
Zasady pomniejszania dodatku motywacyjnego za czas nieobecności
Jak wskazało MRPiPS w wydanych wytycznych dotyczących realizacji rządowego Programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”: Dodatek motywacyjny przysługuje za okres faktycznie wykonywanej pracy, za który przysługuje wynagrodzenie (z wyjątkiem okresów czasowej niezdolności do pracy). W przypadku długotrwałej nieobecności – np. osób przebywających na urlopach rodzicielskich, wychowawczych czy długotrwałych zwolnieniach lekarskich powyżej 30 dni – dodatku nie wypłaca się za okres nieobecności.
Jak jednak postępować w przypadku krótszych nieobecności? Należy kierować się ogólną zasadą, zgodnie z którą, jeśli w danej sytuacji pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, to należy mu również wypłacić dodatek motywacyjny. Jeśli natomiast za czas danej nieobecności pracownik traci prawo do wynagrodzenia, to należy również odpowiednio pomniejszyć przysługujący mu dodatek.
Zgodnie z art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.), pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Skoro pracownik zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia, to zachowuje również prawo do dodatku motywacyjnego.
Zgodnie z art. 172 k.p., za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu; w przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy. Skoro pracownik zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia, to zachowuje również prawo do dodatku motywacyjnego.
Zgodnie z art. 1481 k.p., pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. W okresie tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia. W takiej sytuacji za okres tego zwolnienia należy pracownikowi wypłacić również połowę dodatku motywacyjnego.
Na podstawie art. 92 k.p. za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek:
- choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia – trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu,
- wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży – w okresie wskazanym w pkt 1 – pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia,
- poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – w okresie wskazanym w pkt 1 – pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.
Wynagrodzenie to oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy.
Zgodnie z art. 92 § 4 k.p., za czas niezdolności do pracy trwającej łącznie dłużej niż 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia, trwającej łącznie dłużej niż 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Skoro pracownikowi nie przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie, to nie będzie również miał prawa do dodatku motywacyjnego, jednak zgodnie z ogólnymi zasadami, kwota dodatku motywacyjnego będzie uwzględniana w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego (dodatek jest obciążony składkami ZUS).
Podstawa prawna
- art. 92, art. 1481, art. 172, art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277; ost.zm. Dz.U. z 2024 r. poz. 1871)
- art. 24 ust. 3–10 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 620)
- uchwała z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego Programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027” (M.P. z 2024 r. poz. 505)
©®
POTRZEBUJESZ POMOCY?