Wyrok NSA z dnia 15 maja 2025 r., sygn. II GSK 2457/21
Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z powodu braku indywidualnego charakteru jest uzasadnione, jeśli zorientowany użytkownik nie odróżnia go znacząco od uprzednio zarejestrowanego wzoru, uwzględniając cały zasób dostępnych informacji oraz swobodę twórczą.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 29/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 2020 r. nr Sp.95.2020 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2021r., sygn. akt VI SA/Wa 29/21 oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Uprawniony, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z [...] września 2020 r. nr Sp.[...]w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 23 marca 2020 r. L. sp. z o.o. z siedzibą K. (dalej: Wnioskodawca, Uczestnik) wniósł o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr [...], udzielonego na rzecz Uprawnionego. Wykazywał, że sporny wzór narusza art. 103, art. 104 i art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2017, poz. 776; dalej: p.w.p.), gdyż nie jest nowy, nie posiada indywidualnego charakteru, korzystanie z niego jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i do tego korzystanie z tego wzoru narusza prawa majątkowe Wnioskodawcy. Podnosił, że sporny wzór jest podobny do wzoru wspólnotowego zarejestrowanego pod nr [...], co zdają się potwierdzać postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń wydane w procesie cywilnym.
Uprawniony w odpowiedzi na wniosek wystąpił o jego oddalenie, uważając, że wzór sporny nie jest tożsamy z wzorem przeciwstawionym. Podnosił, że swoboda twórcza i specyfika zorientowanego użytkownika determinuje indywidualny charakter jego wzoru. Naruszenie dobrych obyczajów miałoby miejsce, gdyby sam wzór je naruszał, ponieważ art. 106 p.w.p. nie odnosi się do elementów zachowania zgłaszającego. Co do argumentu naruszenia praw majątkowych, uważał, że UP nie posiada kognicji do samodzielnej oceny ich naruszenia, a wnioskodawca nie udokumentował tego faktu żadnym dokumentem sądowym.
Na rozprawie przed Urzędem strony podtrzymały swoje stanowiska.
Wnioskodawca wycofał wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wzornictwa przemysłowego. Podnosił, że wzór sporny oraz przeciwstawiony różnią się, przy czym różnice te dotyczą elementów niewidocznych podczas normalnego użytkowania i dotyczą elementów ściśle technicznych, które w związku z tym nie podlegają ocenie.
Uprawniony wskazał, że porównania pomiędzy wzorami i produktami nie dotyczą stricte unieważnianego wzoru, lecz dotyczą wyrobu w postaci profilu aluminiowego C01. W jego ocenie sporny wzór przemysłowy posiada indywidualny charakter również na tle wcześniejszych ujawnień zawartych i przedstawionych w piśmie procesowym ze sprawy o sygn. akt XXII GWwp 44/19.
Zaskarżoną decyzją, Urząd na podstawie art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 104 ust. 1 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.: unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" [...]; przyznał Wnioskodawcy od Uprawnionego zwrot kosztów postępowania.
Podniósł, że według definicji wzoru przemysłowego z art. 102 ust. 1 p.w.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia spornego wzoru, tj. 21 listopada 2018r., postać wytworu można uznać za wzór przemysłowy, podlegający ochronie jeżeli zostaną spełnione kumulatywnie przesłanki: nowości (określona w art. 103 ust. 1 p.w.p.) i indywidualnego charakteru (uregulowana w art. 104 p.w.p.).
Według opisu przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest "profil oświetleniowy, znajdujący zastosowanie jako oprawa dla źródeł światła LED.
Cechami istotnymi spornego wzoru jest to, że posiada postać "przypominającą rynnę o kształcie konturu zbliżonego do trójkąta, który ma w dolnej powierzchni sześć ukształtowanych rowków wzdłużnych o kształcie półkola każdy a boczne krawędzie pod kątem rozwartym nad dolną powierzchnią, zagięte pod kątem zbliżonym do prostego do wewnątrz i zakończone elementem w postaci uformowanej stopki a poniżej podstawy zagięte do wewnątrz równolegle do dolnej powierzchni".
Po analizie ww. wzoru Urząd uznał, że nie posiada on cechy indywidualnego charakteru, gdyż wywiera takie samo ogólne wrażenie jak wcześniej ujawniony wzór wspólnotowy, opublikowany w 2012 r., czyli przed datą zgłoszenia spornego wzoru.
Urząd wyjaśnił, że oceny posiadania indywidualnego charakteru lub jego braku, należy dokonać przez pryzmat zorientowanego użytkownika, czyli osoby, która w sposób stały używa danego produktu, nie jest ani przeciętnym konsumentem, ani przeciętnym fachowcem, wystarczy, aby była to osoba, która ma wystarczający zasób wiedzy ogólnej, by ocenić wzór. Zorientowany użytkownik musi mieć wiadomości, wystarczające do oceny zakresu swobody twórczej i umieć zauważyć nawet stosunkowo małe różnice, istotne w przypadku wzorów o niewielkiej swobodzie twórczej.
Oceniając możliwości projektowania nowych i oryginalnych rozwiązań profili oświetleniowych Urząd uwzględnił, że w przypadku wzorów, których ukształtowanie jest jedynie efektem założeń funkcjonalnych, swoboda twórcza jest mniejsza, niż w przypadku wzorów, które realizują również wymogi natury estetycznej. Organ uznał, że zakres swobody twórczej przy projektowaniu profili oświetlenia LED nie jest całkowicie ograniczony. Podkreślił, że wygląd profilu oświetleniowego jest z pewnością w jakimś zakresie determinowany funkcją techniczną, jednak nie ogranicza to całkowicie swobody projektowania tego rodzaju wzorów i nie wymusza przyjęcia tożsamego ze wzorem wspólnotowym układu linii i ich proporcji. Zdaniem Urzędu w sprawie zakres swobody twórcy przy projektowaniu profili oświetleniowych jest na tyle szeroki, że projektant nowych profili oświetleniowych nie musi imitować postaci znanych już profili oświetleniowych.
Urząd związany zarzutami wniosku, przeprowadził ocenę cechy indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego stypizowanej w art. 104 p.w.p. poprzez szczegółowe porównanie spornego wzoru z wzorem wspólnotowym o numerze [...]. Dokonując zestawienia spornego wzoru z ujawnionym wcześniej profilem oświetleniowym, Urząd uznał je za bardzo zbliżone postaciowo. Stwierdził, że sporny wzór z punktu widzenia zorientowanego użytkownika jest podobny do przeciwstawionego wzoru wspólnotowego. Ogólne wrażenie użytkownika determinuje w obu przypadkach kształt zbliżony do sześciokąta, widoczna charakterystyczna łezka (półokrągłe wgłębienie) a także proporcje ścianek. Porównywane wzory posiadają bardzo podobne cechy istotne, co znamienne, które zostały wskazane przez Uprawnionego w opisie wzoru spornego. Postać porównywanych profili przypomina bowiem rynnę o kształcie konturu zbliżonego do trójkąta, który ma w dolnej powierzchni ukształtowane rowki wzdłużne oraz posiadające boczne krawędzie pod kątem rozwartym nad dolną powierzchnią, są one zagięte pod kątem do wewnątrz i zakończone elementem w postaci uformowanej stopki, zaś poniżej podstawy zagięte do wewnątrz równolegle do dolnej powierzchni. W konsekwencji powyższego profile oświetleniowe spornego wzoru przemysłowego oraz wzoru wspólnotowego, są do siebie podobne przez co wywołują takie samo ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku.
W ocenie Urzędu, opinii nie zmieniały nawet drobne różnice pomiędzy tymi wzorami, które uwidoczniają się w przekrojach i dotyczą w głównej mierze elementów o funkcjonalnym charakterze (żłobienia w spodniej części profilu służące do odprowadzania ciepła) nie są one jednak na tyle istotne, aby mogły zdominować ogólne wrażenie wywierane na zorientowanym użytkowniku. Innymi słowy, różnice pomiędzy wzorami porównywanymi są niewystarczające by uznać, że wzory te są odmienne w świetle art. 104 p.w.p.
W związku z tym, że cecha braku indywidualnego charakteru określona w art. 104 p.w.p. jest samodzielną przesłanką unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru, UP odstąpił od rozpatrywania zasadności pozostałych zarzutów w świetle przedłożonego materiału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Uprawnionego na opisaną decyzję, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), gdyż w zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia prawa, które obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu.
Sąd I instancji, kierując się definicją wzoru przemysłowego zawartą w art. 102 ust. 1 i 2 p.w.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia spornego wzoru, tj. w dniu 21 listopada 2018 r., wskazującą, że postać wytworu musi spełniać łącznie cechę nowości (określoną w art. 103 ust. 1 p.w.p.) oraz indywidualnego charakteru (określoną w art. 104 p.w.p.), podzielił stanowisko UP, że cechą istotną spornego wzoru jest postać "przypominająca rynnę o kształcie konturu zbliżonego do trójkąta, który ma w dolnej powierzchni sześć ukształtowanych rowków wzdłużnych o kształcie półkola każdy a boczne krawędzie pod kątem rozwartym nad dolną powierzchnią, zagięte pod kątem zbliżonym do prostego do wewnątrz i zakończone elementem w postaci uformowanej stopki a poniżej podstawy zagięte do wewnątrz równolegle do dolnej powierzchni".
Należało więc uznać, że ogólne wrażenie wywierane na użytkowniku przez sporny wzór jest takie samo, jak wywierane na nim przez przeciwstawiony wzór wspólnotowy, który został ujawniony w 2012 r., czyli przed datą zgłoszenia spornego wzoru. Oceny posiadania indywidualnego charakteru lub jego braku, należało dokonać przez pryzmat zorientowanego użytkownika, czyli osoby, która w sposób stały używa danego produktu i nie jest ani przeciętnym konsumentem, ani przeciętnym fachowcem, wystarczy, aby była to osoba, która ma wystarczający zasób wiedzy ogólnej, by ocenić wzór. Zorientowany użytkownik musi mieć wiadomości, wystarczające do oceny zakresu swobody twórczej i umieć zauważyć nawet stosunkowo małe różnice, istotne w przypadku wzorów o niewielkiej swobodzie twórczej.
Podzielił WSA opinię Urzędu, że przy ocenie możliwości projektowania nowych i oryginalnych rozwiązań profili oświetleniowych swoboda twórcza jest mniejsza, niż w przypadku wzorów, które realizują również wymogi natury estetycznej, ale nie jest całkowicie ograniczony. Wygląd profilu oświetleniowego jest w jakimś zakresie determinowany funkcją techniczną, jednak nie ogranicza to całkowicie swobody projektowania tego rodzaju wzorów, a w konsekwencji funkcjonalność profilu nie wymusza przyjęcia tożsamego ze wzorem wspólnotowym układu linii i ich proporcji. Urząd więc zasadnie przyjął, iż zakres swobody twórcy przy projektowaniu profili oświetleniowych jest na tyle szeroki, że projektant nowych profili nie musi imitować postaci znanych już profili.
Sąd stwierdził, że UP związany zarzutami wniosku, dokonał oceny cechy indywidualnego charakteru spornego wzoru poprzez szczegółowe porównanie spornego wzoru z przeciwstawionym wzorem wspólnotowym. Dokonując zestawienia spornego wzoru z ujawnionym wcześniej (przed datą zgłoszenia spornego wzoru) profilem oświetleniowym zarejestrowanym jako wzór wspólnotowy, słusznie Urząd doszedł do wniosku, iż są one postaciowo bardzo zbliżone. Ustaleń w tym zakresie nie zmieniały nawet drobne różnice pomiędzy tymi wzorami, uwidaczniające się w przekrojach i dotyczyły w głównej mierze elementów o funkcjonalnym charakterze (żłobienia w spodniej części profilu służące do odprowadzania ciepła), gdyż nie miały dominującego wpływu na ogólne wrażenie wywierane na zorientowanym użytkowniku, a tym samym niewystarczające by uznać, że wzory te są odmienne w świetle art. 104 p.w.p.
W związku z tym, że cecha braku indywidualnego charakteru jest samodzielną przesłanką unieważnienia prawa z rejestracji wzoru, WSA podzielił stanowisko Urzędu, który odstąpił od rozpatrywania pozostałych zarzutów wniosku i miał podstawy, by unieważnić prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego.
Zdaniem WSA nie można skutecznie postawić UP zarzutu naruszenia prawa materialnego ani uchybień procesowych. Urząd w uzasadnieniu decyzji dokładnie wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Nie dopatrzył się WSA także zarzuconego naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Z wyrokiem WSA nie zgodził się Uprawniony i zaskarżył go skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżył w całości ww. wyrok.
Na podstawie art, 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.; dalej: k.p.a.) polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i przepisy postępowania z art. 117 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 102 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. (Dz.U. z 2017r., poz. 776) i czy miało ono wpływ na wynik sprawy poprzez:
a/ nie odniesienie się do zarzutu skargi oraz niewzięcie pod uwagę przy ocenie indywidualnego zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, a w szczególności niewzięcie pod uwagę dotychczasowego stanu wzornictwa przedstawionego przez Skarżącego i dokonanie tej oceny wyłącznie na podstawie przeciwstawionego wzoru, które to błędy miały istotny wpływ na ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru, a tym samym na wynik postępowania spornego przed UP,
b/ nie odniesienie się do zarzutu skargi, iż organ wnioskował i stwierdzał fakty bez poparcia w materiale dowodowym, w szczególności poprzez porównanie wizerunku spornego wzoru w postaci przekroju do wizerunku przeciwstawionego wzoru w postaci rzutu izometrycznego, z którego to rzutu izometrycznego nie da się ustalić przekroju, który to błąd miał istotny wpływ na ustalenie stanu faktycznego i na ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru a tym samym na wynik postępowania spornego przed UP,
c/ nie odniesienie się do zarzutu skargi, iż organ błędnie zdefiniował osobę zorientowanego użytkownika poprzez przyjęcie wbrew ustalonemu i przytoczonemu przez organ orzecznictwu, iż zorientowanymi użytkownikami są "osoby które na pewnym etapie swojego życia zajmują się wykańczaniem własnego domu czy też mieszkania" w sytuacji, gdy osoby takie są tylko jednorazowymi a nie zorientowanymi użytkownikami wzoru, co miało istotny wpływ na ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru, a tym samym na wynik postępowania spornego przed UP;
2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 7, 11, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i przepisy postępowania z art. 117 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz z art. 102 ust. 1 i 104 ust. 1 i 2 i art. 107 ust. 1 p.w.p. i czy miało ono wpływ na wynik sprawy poprzez:
- nie odniesienie się do zarzutu skargi oraz niewzięcie pod uwagę przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru braku wskazania przez organ, które konkretnie elementy wzoru są determinowane funkcją techniczną, co miało wpływ na błędne ustalenie zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, co z kolei miało istotny wpływ na błędną ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru a tym samym na wynik postępowania spornego przed UP;
3. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego wynikających z 104 ust. 1 i 2 w związku z art. 102 ust. 1 p.w.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku ku temu przesłanek w zgromadzonej dokumentacji sprawy spornej poprzez błędne przyjęcie, iż sporny wzór cechuje brak indywidualnego charakteru.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1, art. 176 § 2 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy na rozprawie, a w razie uwzględnienia skargi i wystarczającego wyjaśnienia istoty sprawy, na podstawie art. 188 p.p.s.a. alternatywnie wnosił o rozpoznanie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Uprawniony przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Pełnomocnik Wnioskodawcy odebrał odpis skargi kasacyjnej w dniu 23 września 2021 r. i w piśmie procesowym nazwanym odpowiedzią na skargę kasacyjną (nadanym w placówce wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 18 października 2021 r.) wnosił o oddalenie środka odwoławczego i zasądzenie od Uprawnionego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo w piśmie procesowym z 15 kwietnia 2025 r. podtrzymał wniosek o zasądzenie na rzecz Uczestnika od Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego i przedstawił dodatkową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz podstawy, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyn nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w świetle podniesionych zarzutów kasacyjnych.
Wyniki przeprowadzonej, w świetle powyżej przedstawionych kryteriów, kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku stanowią podstawę do stwierdzenia, że wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Co do zarzutów z pkt 1. i pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, opartych na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w których podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i przepisy postępowania z art. 117 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 102 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., a w zarzucie w pkt 1. dodatkowo podniesiono naruszenie także art. 80 k.p.a., należy podkreślić, że w ramach tych zarzutów podważano także zastosowanie przepisów prawa materialnego, wyznaczających ramy ustaleń faktycznych. Skarżący zresztą wskazał, m.in. podnosząc naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 102 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., co należałoby uznać za błędną konstrukcję omawianych zarzutów, ale wobec odrębnego zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 1 i 2 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p. (pkt 3. petitum skargi kasacyjnej) można było je łącznie rozpoznać.
W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania Skarżący zarzucił także uchybienie art. 141 § 4 p.p.s.a., wskutek nieodniesienia się przez WSA do zarzutów skargi oraz niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego przy ocenie poszczególnych elementów indywidualnego charakteru spornego wzoru (ppkt a), b), c) pkt 1. oraz pkt 2.) Taka konstrukcja zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., także po analizie uzasadnienia skargi kasacyjnej, wskazuje, że Skarżący w rzeczywistości kwestionuje stanowisko Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego i zastosowanych przepisów, co w ramach tego zarzutu nie jest możliwe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje bowiem podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego lub gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Co do elementu uzasadnienia - przytoczenia zarzutów skargi i wywodzonego z tego obowiązku sądu odniesienia się do tych zarzutów, należy go rozumieć w ten sposób, sąd wypełniając go, ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r.). Ponadto naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., musi być na tyle poważne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza natomiast, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd I instancji kierował się, podejmując orzeczenie, są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Okoliczność, że uzasadnienie nie jest rozbudowane, jak oczekiwałby tego Skarżący, ale odpowiada na zasadnicze problemy kontrolowanej sprawy, także skutkuje niezasadnością twierdzenia Kasatora o braku odniesieniu się przez WSA do zarzutów skargi.
Co do kwestii granic rozpoznania wniosku Uczestnika - nie tylko przepisy materialne p.w.p., definiujące wzór przemysłowy, jak np. przywoływany przez Stronę art. 102 ust. 1 p.w.p. (Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.) czy art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. (Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.- ust. 1; Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.- ust. 2), ale i przepisy postępowania, gdyż Urząd rozstrzygał ww. sprawę w trybie postępowania spornego na mocy art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. - wytyczały te granice. Na mocy art. 255 ust. 4 p.w.p. rozstrzyganie sprawy w trybie postępowania spornego polega na działaniu w granicach wniosku i związania podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Wniosek bowiem na mocy art. 2551 ust. 3 p.w.p. powinien zawierać m.in.: wyraźnie określone żądanie (pkt 3); wskazanie podstawy prawnej (pkt 4); wskazanie środków dowodowych (pkt 5). Z uwagi na opisany charakter postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w myśl art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że kontradyktoryjność winna być uwzględniona zwłaszcza w odniesieniu do inicjatywy dowodowej (tylko stron) i obowiązków Urzędu polegających na wszechstronnej ocenie przedstawionych przez strony dowodów. Dlatego przepisy k.p.a., jak: art. 7 (wprowadzający zasadę prawdy obiektywnej, regulujący obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy) i dopełniające tę zasadę: art. 77 § 1 k.p.a. (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć); art. 80 k.p.a. (nakłada na organ powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 k.p.a. (określa warunki formalne uzasadnienia Urzędu, że powinno być faktyczne i prawne, aby został wykazany proces myślowy, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia), należy stosować przy uwzględnieniu powołanych regulacji p.w.p.
Odnosząc powyższe do zarzutu z pkt 1.ppkt a) petitum skargi kasacyjnej, że przy ocenie przesłanki indywidualnego charakteru wzoru i związanego z tym kryterium zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, Urząd i Sąd I instancji uwzględnili tylko przedstawione przez strony wzory przemysłowe, nie można zapominać, że postępowanie dotyczyło wyłącznie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "[...]" [...] zgłoszonego przez Uprawnionego, i te wzory miały jednoznacznie określone daty upublicznienia. Nie można tego twierdzenia odnieść do pozostałych przywoływanych przez Skarżącego produktów a nie wzorów i do tego nawet nie należących do niego.
Organ, jak i WSA wyjaśnili, że zakres swobody twórczej jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz wcześniejsze wzornictwo (s. 8 decyzji UP, s. 9 uzasadnienia wyroku), a w przypadku profili oświetleniowych na ich ukształtowanie mają wpływ założenia funkcjonalne, ale nie w stopniu całkowicie wyłączającym zakres swobody twórczej. Dlatego, rozważając zakres swobody twórczej stwierdzono, że projektant nie musi imitować postaci znanych już profili oświetleniowych.
Urząd, kierując się opisem spornego wzoru przemysłowego, w którym wskazano cechy istotne wzoru: "przypominający rynnę o kształcie konturu zbliżonego do trójkąta, który ma w dolnej powierzchni sześć ukształtowanych rowków wzdłużnych o kształcie półkola każdy a boczne krawędzie pod kątem rozwartym nad dolną powierzchnią zgięte pod kątem zbliżonym do prostego do wewnątrz i zakończone elementem w postaci uformowanej stopki, zaś poniżej podstawy zagięte do wewnątrz równolegle do dolnej powierzchni.", po porównaniu z ilustracjami przeciwstawionego wzoru doszedł do wniosku, że sporny wzór i przeciwstawiony posiadają bardzo podobne cechy istotne (zresztą określone w opisie wzoru przez Uprawnionego jako istotne) skutkujące takim samym ogólnym wrażeniem u zorientowanego użytkownika przez kształt zbliżony do sześciokąta, widoczną charakterystyczną łezkę (półokrągłe wgłębienie), a także proporcje ścianek.
Skarżący eksponował jako zasadniczą różnicę między porównywanymi wzorami żłobienia w spodniej części profilu służące do odprowadzania ciepła (por. odpowiedź na wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru), co zasadnie organ uznał za cechę funkcjonalną, a co następnie potwierdził Skarżący (por. s. 15 skargi do WSA, s. 11 skargi kasacyjnej). Według art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej.
Analizując cechy, które miały skutkować istotną różnicą między porównywanymi wzorami: kształt rynny z profilu zbliżony do trójkąta, który ma w dolnej powierzchni sześć ukształtowanych rowków wzdłużnych o kształcie półkola każdy a boczne krawędzie pod kątem rozwartym nad dolną powierzchnią, zagięte pod kątem zbliżonym do prostego do wewnątrz i zakończone elementem w postaci uformowanej stopki a poniżej podstawy zagięte do wewnątrz równolegle do dolnej powierzchni, Urząd doszedł do wniosku, który prawidłowo uzasadnił, że profile oświetleniowe porównywanych wzorów są do siebie podobne, przez co wywołują takie samo ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku (s. 9 decyzji).
Urząd zwrócił uwagę, że drobne różnice pomiędzy wzorami, uwidaczniające się w przekrojach, dotyczą przede wszystkim żłobień w spodniej części profilu, które mają charakter funkcjonalny, gdyż służą do odprowadzania ciepła, a do tego nie są na tyle istotne, aby mogły zdominować ogólne wrażenie wywierane na zorientowanym użytkowniku. Ocenę te zaakceptował WSA, a autor skargi kasacyjnej nie podważył jej skutecznie.
W świetle powyższego Urząd doszedł do prawidłowego wniosku, że porównywane wzory posiadają bardzo podobne cechy istotne, wyżej przedstawione. Drobne zaś różnice pomiędzy tymi wzorami, do tego o charakterze funkcjonalnym nie mogły przesądzać o podobieństwie i odmiennym ogólnym wrażeniu wywieranym na zorientowanym użytkowniku.
Organ, zasadnie przy ustalaniu, czy warunek posiadania przez sporny wzór przemysłowy indywidualnego charakteru, o którym stanowi art. 104 ust. 1 p.w.p., jest spełniony, porównując go z ujawnionym wcześniej wzorem, kierował się okolicznością, czy porównywane wzory wywoływały na użytkowniku odmienne ogólne wrażenie, a zatem weryfikował różnice między wzorami z poziomu ogólnego wrażenia, jakie wywołuje ten wzór (por. wyroki NSA z: 8 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1962/17 i II GSK 1534/167; 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2340/11; 7 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 232/08).
Należy podkreślić, że Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował opinię organu.
Zatem zarzuty ujęte w pkt 1. ppkt a) i pkt 2. petitum skargi okazały się niezasadne.
Pozbawiony zasadności jest także zarzut z pkt 1.ppkt b) petitum skargi kasacyjnej, że wobec porównania spornego wzoru w postaci przekroju do przeciwstawionego wzoru, który miał być przedstawiony w postaci rzutu izometrycznego, nie było możliwe ustalenie przekroju przeciwstawionych wzorów, co z kolei powodowało wpływało na ich prawidłową ocenę w kontekście przesłanki indywidualnego charakteru. Wymaga przede wszystkim podkreślenia, że zarzut tego rodzaju nie był podnoszony w postępowaniu przed Urzędem. A ponadto nie jest zasadny, gdyż Wnioskodawca przedstawił przeciwstawiony znak również w postaci przekroju i Skarżący w odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wniosku argumentował na podstawie przekroju przeciwstawionego wzoru Uczestnika (s. 5 odpowiedzi), przeprowadzając porównanie przekrojów swego wzoru ze wzorem przeciwstawionym i to w oparciu o ilustracje ze zgłoszenia, a nie gotowe produkty.
Nie można również podzielić zasadności zarzutu z pkt 1. ppkt c) petitum skargi kasacyjnej, że zarówno WSA, jak i Urząd błędnie przyjęli, że zorientowanym użytkownikiem są "osoby które na pewnym etapie swojego życia zajmują się wykańczaniem własnego domu czy też mieszkania". Przede wszystkim ani WSA, ani Urząd nie prezentowali tak wąskiego rozumienia zorientowanego użytkownika. Przyjęli, że zorientowany użytkownik musi stale używać dany wytwór, posiadać wystarczający zasób wiedzy (s. 8-9 uzasadnienia wyroku). Urząd określił zorientowanego użytkownika jako osobę zajmującą się montażem urządzeń oświetleniowych, jak i architekta wnętrz, czy ogólnie osoby, które na pewnym etapie swojego życia zajmują się wykańczaniem własnego domu czy mieszkania (s. 7 decyzji). Ponadto Skarżący bez uzasadnionych przyczyn próbował wyłączyć omawianą kategorię osób spod pojęcia "zorientowanego użytkownika" w odniesieniu do porównywanych wzorów.
Przyjmuje się, że pojęcie "użytkownik" odnosi się do osób, które używają produktu, w którym zawiera się wzór. Natomiast określenie "poinformowany" sugeruje ponadto, że nie będąc twórcą czy ekspertem technicznym, użytkownik zna różne wzory istniejące w danej branży, posiada pewien zakres wiedzy na temat elementów, jakie te wzory zwykle posiadają, i w związku z zainteresowaniem danymi produktami wykazuje stosunkowo wysoki poziom uwagi przy ich używaniu (por. wyroki Sądu I instancji UE z: 22 czerwca 2010 r. w sprawie Shenzen Taiden Industrial Co. Ltd. przeciwko OHIM, T-153/08, pkt 46; Legalis nr 227410; 9 września 2011 r. w sprawie Kwang Yang Motor Co., Ltd. przeciwko OHIM, T-10/08, pkt 20 i 22, Legalis nr 453173; także J. Sieńczyło-Chlabicz, Ustanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, red. R. Skubisz, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 353). Pojęcie "zorientowany użytkownik" odnosi się do użytkownika wzoru, który ma określony zasób wiedzy na temat wzorów i jest zdolny do oceny rodzaju, natury określonego wzoru, natomiast nie jest to znawca w danej dziedzinie, czy ekspert, który posiada szczegółowe kompetencje techniczne i ma orientację w szczegółach technicznych (por. wyrok SN z 18 lutego 2016 r., sygn. akt II CSK 282/15, OSNC 2017/1/10.).
W świetle powyższego nietrafny okazał się także zarzut postawiony w pkt 3. petitum skargi kasacyjnej, albowiem Urząd prawidłowo ocenił przedstawiony przez strony materiał dowodowy w kontekście kryteriów z art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p.
Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalono na mocy art. 184 p.p.s.a.
Odnosząc się do zawartego w piśmie Uczestnika z 18 października 2021r. i ponowionego w piśmie z 15 kwietnia 2025 r. wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić należy, że art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania. Nie wspominając, że pismo to zostało złożone po upływie terminu określonego art. 179 p.p.s.a. i nie mogło zostać uznane za odpowiedź na skargę kasacyjną. Z tych powodów nie było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Wnioskodawcy.
POTRZEBUJESZ POMOCY?