Interpretacja indywidualna z dnia 26 listopada 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP1-1.4012.791.2025.2.AKA
Sprzedaż użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem, którego lokal był wykorzystywany przez Dłużniczkę A.A. wyłącznie do działalności gospodarczej, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, o ile od pierwszego zasiedlenia minął okres dłuższy niż dwa lata.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
24 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania, że sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkiem, w którym znajduje się lokal użytkowy należący do Dłużników będzie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 13 października 2025 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w (…) prowadzi egzekucję z ograniczonego prawa rzeczowego, tj. użytkowania wieczystego o nr (…).
Nieruchomość wchodzi w skład wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej Dłużników solidarnych: A.A., PESEL: (…), NIP: (…) oraz B.B., PESEL: (…).
A.A. prowadzi działalność gospodarczą i jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. B.B. nie figuruje jako czynny podatnik VAT.
Dłużnicy nabyli ograniczone prawo rzeczowe w 2010 r. W lokalu od ostatnich 2 lat nie były ponoszone nakłady stanowiące ulepszenie przekraczające 30% wartości początkowej. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem a planowaną sprzedażą upłynął okres znacznie dłuższy niż 2 lata.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Na pytanie Organu: „Czy nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez Dłużników zostało potwierdzone fakturą, w której wykazany został podatek VAT?” Wnioskodawca wskazał: „Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zostało nabyte przez dłużników A.A. i B.B. w dniu 14 lipca 2010 r. na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej przez notariusza (…), rep. (…), zawartej z C. S.A. (NIP (…)). Kancelaria nie posiada informacji, czy przy nabyciu została wystawiona faktura VAT ani czy wykazano podatek od towarów i usług”.
Na pytanie Organu: „Czy w momencie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, przysługiwało Dłużnikom prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o kwoty podatku VAT naliczonego? Czy Dłużnicy skorzystali z tego prawa, jeśli tak, to obydwoje czy tylko jeden z małżonków - który?” Wnioskodawca wskazał: „Komornik nie posiada informacji, aby dłużnikom przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu prawa użytkowania wieczystego. Brak danych pozwalających stwierdzić, by z tego prawa korzystano”.
Na pytanie Organu: „Czy w momencie nabycia nieruchomości Dłużnik Pan B.B. był czynnym podatnikiem podatku VAT?” Wnioskodawca wskazał: „W momencie nabycia prawa użytkowania wieczystego (2010 r.):
- A.A. prowadziła działalność gospodarczą i prawdopodobnie była zarejestrowana jako czynny podatnik VAT- na stronie: (...), że A.A. NIP (…) jest aktualnie zarejestrowana jako podatnik VAT czynny,
- B.B. nie jest czynnym podatnikiem VAT. Brak wiedzy, czy na dzień nabycia użytkowania wieczystego był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT”.
Na pytanie Organu: „Z jakim zamiarem i w jakim celu Dłużnicy nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości?” Wnioskodawca wskazał: „Z uzyskanych informacji wynika, że nieruchomość została nabyta w celu prowadzenia działalności gospodarczej przez A.A. – (…)”.
Na pytanie Organu: „Czy posiadana nieruchomość należąca do Dłużników była/jest wykorzystywana w działalności gospodarczej przez każdego z Dłużników lub jednego z nich (którego), jeśli tak:
a)to w jakim okresie,
b)w jakim zakresie,
c)czy była/jest to działalność opodatkowana podatkiem VAT, wyłącznie zwolniona z podatku?”
Wnioskodawca wskazał: „Prawo użytkowania wieczystego wraz z budynkiem/lokalem użytkowym było i jest wykorzystywane w działalności gospodarczej A.A. (…). Nie jest znane, aby B.B. wykorzystywał nieruchomość w działalności gospodarczej. Działalność A.A. ma charakter opodatkowany podatkiem VAT”.
Na pytanie Organu: „Czy nieruchomość została uwzględniona przez Dłużników lub jednego z nich (którego) w ewidencji środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej?” Wnioskodawca wskazał: „Komornik nie posiada informacji, czy nieruchomość została ujęta w ewidencji środków trwałych działalności gospodarczej A.A. Mimo podjętych działań nie uzyskano możliwości ustalenia tej okoliczności”.
Na pytanie Organu: „Jak w całym okresie posiadania, od momentu nabycia prawa użytkowania wieczystego każdy z Dłużników wykorzystywał tę nieruchomość? (proszę o informację w odniesieniu do każdego dłużnika oddzielnie).” Wnioskodawca wskazał: „A.A. - nieruchomość wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej (…). B.B. - brak danych o wykorzystaniu nieruchomości, nie prowadzi działalności gospodarczej”.
Na pytanie Organu: „Czy nieruchomość będąca przedmiotem sprzedaży była/jest przedmiotem umowy najmu, dzierżawy, bądź umowy o podobnym charakterze, a jeżeli tak to:
a)kiedy te umowy zostały zawarte,
b)kto był stroną zawartych umów – oboje dłużnicy/jeden z dłużników (który)?”
Wnioskodawca wskazał: „Brak informacji o zawieraniu umów najmu, dzierżawy lub podobnych dotyczących nieruchomości- nieruchomość wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej A.A.”.
Na pytanie Organu: „Jaki lokal znajduje się na nieruchomości stanowiącej prawo użytkowania wieczystego Dłużników (mieszkalny, użytkowy, inny, jaki?)?” Wnioskodawca wskazał: „Na nieruchomości znajduje się lokal użytkowy, wykorzystywany jako (…)”.
Na pytanie Organu: „Czy lokal znajdujący się na nieruchomości jest własnością Dłużników?” Wnioskodawca wskazał: „Lokal stanowi własność dłużników (objęty wspólnością majątkową małżeńską) i jest związany z prawem użytkowania wieczystego gruntu”.
Na pytanie Organu: „Czy lokal został wybudowany przez Dłużników?” Wnioskodawca wskazał: „Lokal nie został wybudowany przez dłużników - istniał w chwili nabycia prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z ustaleniami komornika na nieruchomości znajdują się budynki z lat 50-tych wybudowane w technologii tradycyjnej i uprzemysłowionej, bez remontu generalnego wyposażone w typową dla takich budynków infrastrukturę”.
Na pytanie Organu: „W jaki sposób ww. lokal był wykorzystywany przez każdego z Dłużników?” Wnioskodawca wskazał: „Lokal wykorzystywany w działalności gospodarczej A.A. (…). B.B. - brak wykorzystania”.
Na pytanie Organu: „Czy lokal był wykorzystywany przez Dłużników (którego?) w całym okresie posiadania wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku od towarów i usług?” Wnioskodawca wskazał: „Nieruchomość nie była wykorzystywana wyłącznie do działalności zwolnionej z VAT”.
Na pytanie Organu: „Czy Dłużnikom przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia/wybudowania lokalu?” Wnioskodawca wskazał: „Brak danych pozwalających stwierdzić, czy dłużnikom przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia lub wybudowania lokalu. Komornik nie posiada takich informacji”.
Na pytanie Organu: „Jeśli nie posiada Pan ww. informacji, które są niezbędne dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10, 10a i pkt 2 ustawy prosimy jednoznacznie wskazać, czy ten brak informacji jest wynikiem podjętych przez Pana udokumentowanych działań potwierdzających brak możliwości uzyskania tych niezbędnych informacji (przy czym informujemy, że nie powinien Pan opisywać podejmowanych czynności ani przesyłać zgromadzonych w tej sprawie dokumentów, ponieważ w ramach wydawania interpretacji prawa podatkowego nie prowadzimy postępowania dowodowego)”. Wnioskodawca wskazał: „W odniesieniu do informacji, których Komornik nie posiada, wskazuję, iż mimo podjęcia możliwych działań (analiza akt sprawy, odpis księgi wieczystej, zapytania kierowane do dłużników), nie było możliwe uzyskanie szczegółowych danych niezbędnych do udzielenia odpowiedzi na wszystkie pytania. Brak tych informacji nie wynika z zaniechania, lecz z braku ich dostępności w dokumentach egzekucyjnych oraz niemożności pozyskania od stron postępowania”.
Dodatkowo w uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że dla oceny, czy sprzedaż prawa użytkowania wieczystego podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług, zasadnicze znaczenie mają przesłanki określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o podatku od towarów i usług, tj.:
- upływ okresu co najmniej 2 lat od pierwszego zasiedlenia,
- brak dokonania w okresie ostatnich 2 lat przed sprzedażą ulepszeń przekraczających 30% wartości początkowej nieruchomości.
Jeżeli warunki te są spełnione, sprzedaż może korzystać ze zwolnienia z VAT, niezależnie od tego, czy przy nabyciu wystawiono fakturę VAT lub czy strony były czynnymi podatnikami VAT.
Pytania
1.Czy sprzedaż ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej, należącej do majątku wspólnego małżonków – z których tylko jeden jest czynnym podatnikiem VAT – będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług?
2.W przypadku, gdyby sprzedaż tego prawa nie korzystała ze zwolnienia, czy w związku z faktem, że od pierwszego zasiedlenia upłynął okres dłuższy niż 2 lata oraz w okresie ostatnich 2 lat nie dokonano ulepszeń przekraczających 30% wartości początkowej, sprzedaż ta może korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o podatku od towarów i usług?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, zbycie ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego nieruchomości, wchodzącego w skład wspólności majątkowej małżeńskiej Dłużników, podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług.
Podstawą zwolnienia jest art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT, albowiem od pierwszego zasiedlenia upłynął okres dłuższy niż 2 lata, a w okresie ostatnich 2 lat nie dokonano nakładów stanowiących ulepszenie przekraczających 30% wartości początkowej.
W związku z powyższym, należy uznać, że sprzedaż użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w ramach egzekucji komorniczej nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT, a będzie korzystać ze zwolnienia.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) - zwanej dalej „ustawą”:
Organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 i 620) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.
Definicja płatnika została zawarta w art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), zgodnie z którym:
Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Przepis art. 18 ustawy wprowadza szczególną na gruncie przepisów ustawy regulację, kiedy to należny podatek pobierany jest i odprowadzany do urzędu skarbowego przez płatnika, a nie przez podatnika. Płatnik pełni w tym przypadku rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, przekazując organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą mającą miejsce w ramach egzekucji.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika - dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku jest zobowiązany dłużnik; w przypadku, gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku.
Tym samym komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz do uwzględnienia w trakcie sprzedaży towarów okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem VAT.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel:
6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W świetle powołanych powyżej przepisów budynki, budowle oraz grunt spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
Nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem, aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, należy przyjąć, że zbycie nieruchomości, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).
W myśl art. 195 Kodeksu cywilnego:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
W przypadku współwłasności nieruchomości określonej w częściach ułamkowych, każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w nieruchomości.
Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego:
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
Jak stanowi art. 198 ustawy Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.
W tym miejscu zauważyć, że kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
Stosownie do art. 31 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy:
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez obojga małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).
W świetle art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
W myśl art. 36 § 1 oraz § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.
Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.
Z uwagi na powyższe regulacje prawne w akcie notarialnym dokumentującym tego rodzaju nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.
Na mocy zapisu zawartego w art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, bądź świadczenie usług zdefiniowane w art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Należy wskazać, że małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe stwarza dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.
W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu.
Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.
Jeżeli zatem przedmiotem dokonywanej dostawy/lub świadczonej usługi jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy lub świadczy usługę we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik podatku VAT.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.
Jak stanowi art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły do celów zarobkowych.
Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Przy czym, w świetle przytoczonych wyżej przepisów status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.
Zatem dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Odnosząc regulacje zawarte w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy do art. 18 ustawy wskazać należy, że w przypadku, gdy Dłużnik – właściciel lub współwłaściciel nieruchomości – jest podatnikiem podatku VAT, wówczas komornik jest płatnikiem podatku VAT z tytułu dostawy tej nieruchomości.
Należy zaznaczyć, że sprzedaż składników wykorzystywanych w działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Wątpliwości Pana dotyczą kwestii, czy sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej będzie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.
W analizowanej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności jest to, czy wskazanych we wniosku Dłużników należy uznać za podatników podatku VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości. W przypadku uznania Dłużników lub jednego z Dłużników za podatnika podatku VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości w następnej kolejności należy rozstrzygnąć, czy sprzedaż ta będzie podlegała opodatkowaniu bądź zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT.
Z przedstawionych przez Pana okoliczności sprawy wynika, że prowadzi Pan jako komornik – na wniosek wierzyciela przeciwko Dłużnikom – małżeństwu A.A. i B.B. – postępowanie egzekucyjne z ograniczonego prawa rzeczowego, tj. użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem/lokalem użytkowym. Dłużnicy ww. ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości nabyli w 2010 r. Lokal użytkowy wyłącznie Dłużniczka – A.A. – wykorzystywała w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (…), z tytułu której jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku VAT. Dłużnik B.B. nie jest zarejestrowany, jako czynny podatnik podatku VAT i nie jest Panu znane, aby ww. Dłużnik wykorzystywał nieruchomość w działalności gospodarczej.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie pomimo, że nabycie lokalu użytkowego nastąpiło w ramach istniejącej małżeńskiej wspólnoty majątkowej, to jednak od momentu jego nabycia w 2010 r. wykorzystywany był wyłącznie przez Dłużniczkę A.A. do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Z opisu sprawy wynika, że nabyta nieruchomość nie była przez Dłużnika B.B. w żaden sposób wykorzystywana. Dłużniczka A.A. prowadząc działalność gospodarczą w oparciu o składniki majątku wspólnego ma zatem nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną.
Skoro więc, lokal użytkowy będący przedmiotem planowanej egzekucji komorniczej, był wykorzystywany wyłącznie przez Dłużniczkę A.A. do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy, to ww. Dłużniczka jest w sensie ekonomicznym właścicielem tej nieruchomości i w efekcie wyłącznie Dłużniczka dokona dostawy ograniczonego prawa użytkowania – przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel.
W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wyłącznie Dłużniczka A.A. będzie występowała w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe wynika z faktu, że lokal użytkowy wykorzystywała w swojej działalności gospodarczej. Uznać należy zatem, że lokal ten jest związany tylko i wyłącznie z działalnością gospodarczą Dłużniczki A.A.
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że skoro lokal użytkowy został zadysponowany przez małżonków wyłącznie do działalności gospodarczej Dłużniczki A.A., zaś Dłużnik B.B. w żaden sposób nie wykorzystywał go, to w odniesieniu do całej transakcji sprzedaży, w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT wystąpi wyłącznie ww. Dłużniczka.
W konsekwencji, dostawa lokalu użytkowego w całości będzie podlegała po stronie Dłużniczki A.A. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Należy zauważyć, że czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może korzystać ze zwolnienia od tego podatku albo może być opodatkowana tym podatkiem.
Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków, budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie budynku, budowli lub ich części do używania. Zatem, aby można było mówić o pierwszym zasiedleniu, musi dojść do zajęcia budynku, budowli lub ich części, ich używania, w tym na potrzeby własne. Pierwsze zasiedlenie budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynek, budowlę lub ich części oddano w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika czy też potrzeby własne osoby fizycznej – bowiem w obydwu przypadkach dochodzi do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Należy zaznaczyć, że jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub pkt 10a ustawy należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku dostaw nieruchomości i ruchomości prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z ww. podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących danej dostawie. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
W myśl art. 29a ust. 8 ustawy:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki, budowle lub ich części na nim posadowione. Zatem w sytuacji, kiedy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku VAT.
Wobec powyższego, przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony. Powyższy przepis obejmuje swoim zakresem także grunty w użytkowaniu wieczystym.
Minister Infrastruktury w § 3 pkt 14 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.) określił, że:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o lokalu użytkowym należy przez to rozumieć jedno pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, wydzielone stałymi przegrodami budowlanymi, niebędące mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym albo pomieszczeniem gospodarczym.
Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że sprzedaż ograniczonego prawa rzeczowego nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą lokalu użytkowego upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Jak wskazał Pan we wniosku, Dłużniczka ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej (lokalu użytkowego) nabyła w 2010 r. W lokalu w ciągu ostatnich 2 lat nie były ponoszone nakłady stanowiące ulepszenie przekraczające 30% wartości początkowej lokalu użytkowego. Lokal nie został wybudowany przez Dłużników – istniał w chwili nabycia prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z Pana ustaleniami na nieruchomości znajdują się budynki z lat 50-tych, bez remontu generalnego.
Pierwsze zasiedlenie budynku miało więc miejsce wiele lat temu. Jednocześnie z opisu wynika, że w ostatnich 2 latach przed planowaną sprzedażą Dłużniczka A.A. nie ponosiła wydatków na ulepszenie lokalu użytkowego w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiących co najmniej 30% jego wartości początkowej. Zatem dostawa lokalu użytkowego będzie korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W konsekwencji – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – również zbycie gruntu (prawa użytkowania wieczystego gruntu), na którym posadowiony jest budynek, w którym znajduje się lokal użytkowy, będzie zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
W związku z tym, że ww. transakcja będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy, dalsza analiza zwolnień ww. czynności – wynikająca z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 10a i pkt 2 ustawy jest bezzasadna.
W konsekwencji dokonując sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkiem, w którym znajduje się lokal użytkowy nie będzie Pan zobowiązany jako płatnik podatku VAT do naliczenia i odprowadzenia podatku VAT z tytułu dokonania tej dostawy.
Tym samym Pana stanowisko uznaję za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny i zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


