Wyrok SN z dnia 7 października 2025 r., sygn. I PSKP 39/25

Przepis art. 409 k.c. w zakresie ustalenia momentu powstania powinności wzbogaconego liczenia się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia wymaga uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych sprawy i oceny przy pomocy należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju. W przypadku świadczenia wypłacanego na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, wobec którego toczy się postępowanie o jego zmianę wymagające przeprowadzenia złożonego postępowania dowodowego z udziałem biegłego dla ustalenia wysokości należnego świadczenia, powinność liczenia się z obowiązkiem zwrotu nie powstaje z momentem doręczenia pozwu o zmianę orzeczenia, lecz dopiero z momentem, gdy wzbogacony uzyskał obiektywną możliwość określenia zakresu ewentualnego zobowiązania do zwrotu. Wymaganie od pozwanego otrzymującego rentę wyrównawczą przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, aby liczył się z obowiązkiem zwrotu już od momentu doręczenia pozwu o obniżenie tej renty, gdy roszczenie nie jest dostatecznie sprecyzowane, żądana kwota ulega istotnym modyfikacjom w toku postępowania, a ustalenie ostatecznej wysokości obniżenia wymaga opinii biegłego i może znacząco różnić się od pierwotnego żądania, stanowi nadmiernie surową interpretację art. 409 k.c. nieuwzględniającą zasady należytej staranności. Miarodajnym punktem odniesienia dla ustalenia powinności liczenia się z obowiązkiem zwrotu w takich okolicznościach jest data wydania wyroku zmieniającego wysokość świadczenia, a nie data doręczenia pozwu o jego zmianę.

Teza AI