Rozszerzenie kontroli zwolnień lekarskich i nowe przesłanki utraty świadczeń chorobowych w 2026 r.

W II kwartale 2026 r. zaczną obowiązywać istotne zmiany przepisów, które mają na celu uelastycznienie zasad korzystania ze zwolnień lekarskich oraz usprawnienie procedur kontrolnych i orzeczniczych ZUS. Wykonywanie czynności incydentalnych oraz zwykłych czynności dnia codziennego nie będzie już skutkowało utratą zasiłku chorobowego. Jednocześnie nowe regulacje wyposażają kontrolerów ZUS w sformalizowane narzędzia umożliwiające skuteczną weryfikację sposobu wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych.

Proces wdrażania zmian został zaplanowany etapowo, co wynika przede wszystkim z konieczności dostosowania systemów teleinformatycznych ZUS. Część nowych przepisów obowiązuje już od 27 stycznia, a następne wejdą w życie w kwietniu 2026 r. i styczniu 2027 r.

Rozszerzenie uprawnień kontrolnych ZUS

Zmiany w zakresie kontroli zwolnień lekarskich obowiązujące od 27 stycznia 2026 r. wyposażają kontrolerów ZUS w sformalizowane uprawnienia do legitymowania osób kontrolowanych oraz wstępu do miejsca ich pobytu w czasie niezdolności do pracy. Kontrolą będzie można obejmować nie tylko ubezpieczonych, ale również osoby, które utraciły tytuł do ubezpieczenia, a nadal pobierają zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia. Ponadto w przypadku zasiłku opiekuńczego – poza przypadkiem sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat (art. 59 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej: ustawa zasiłkowa).