Jaka rekompensata dla pracownika za pracę podczas dyżuru w dniach wolnych od pracy

Dyżur, podczas którego pracownik nie wykonywał pracy nie podlega wliczeniu do czasu pracy. W przypadku dyżuru zakładowego, za jego czas pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze równym długości dyżuru. W razie braku możliwości udzielenia mu wolnego należne mu będzie wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną. Jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony pracownikowi przysługuje 60% wynagrodzenia.

Żadna rekompensata nie przysługuje jednak za dyżur domowy (w tym zakresie u pracodawcy mogą oczywiście obowiązywać bardziej korzystne rozwiązania).

Brak rekompensaty odnosi się jednak do samego dyżuru domowego, a nie pracy podjętej podczas niego. W momencie podejmowania pracy pracownik przestaje pełnić dyżur, a zaczyna efektywnie pracować.

 We wszystkich trzech przypadkach pracownik świadczył pracę w dniach, które – jak należy rozumieć z pytania – są dniami rozkładowo wolnymi:

• święto,
• dzień wolny od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (warto zaznaczyć, że soboty nie są ustawowo wolnymi dniami od pracy, takimi są niedziele i święta wskazane w ustawie o dniach wolnych od pracy; sobota może być stałym dniem wolnym w oparciu o stosowane rozkłady czasu pracy),
• niedziela.

Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele lub święto pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy:

• w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po danej niedzieli, a jeżeli jest to niemożliwe,
• do końca okresu rozliczeniowego; w takim też terminie rekompensuje się prace w święto, a jeżeli to także jest niemożliwe
• za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę lub święto wypłacany jest dodatek 100% do wynagrodzenia.

Według art. 151³ k.p., za pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (często dniem takim jest właśnie sobota) do końca okresu rozliczeniowego powinien być udzielony dzień wolny od pracy w terminie uzgodnionym z pracownikiem (pracodawca i pracownik uzgadniają ten termin - pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika). Taki dzień wolny przysługuje nawet za pojedyncze godziny przepracowane w tym dniu wolnym.

W obu grupach przypadków za pracę nawet 2-godzinną danego dnia przysługuje cały dzień wolny i nie może to doprowadzić do obniżenia wynagrodzenia.

Dni wolne rekompensują do 8 godzin przepracowanych w tych dniach. Praca powyżej 8 godzin stanowi przekroczenie normy dobowej czasu pracy i jest kwalifikowana jako praca nadliczbowa (art. 151 k.p.) i tak też rozliczana. Z taką sytuacją mamy do czynienia przy pracy 1 stycznia, gdzie 9. i 10. godzina to nadgodziny (wynagrodzenie + 100% dodatek lub czas wolny udzielany według reguł wskazanych w art. 151² k.p.).

Pracownik ma zatem prawo do trzech dni wolnych oraz rekompensaty za 2 godziny nadliczbowe.

 Odpowiedź nie obejmuje zasad zlecania dyżurów, w szczególności nie odnosi się do kwestii zapewniania minimalnych odpoczynków podczas dyżurów.

Marek Rotkiewicz

prawnik specjalizujący się w prawie pracy. Autor i współautor kilkudziesięciu książek z tego zakresu, w tym kilku komentarzy oraz autor ponad 4000 artykułów. Wykładowca na licznych szkoleniach (przeprowadzonych ponad 6000 godzin szkoleniowych)