Interpretacja indywidualna z dnia 15 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0115-KDIT2.4011.648.2025.1.ŁS

Interpretacja indywidualna

 – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

18 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Spółka A S.A. (...) (dalej: Spółka), działająca w (...), ma strukturę wielooddziałową, składa się z (...). Każdy oddział Spółki stanowi odrębnego pracodawcę w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Tym samym każdy oddział (zakład pracy) jest obowiązany jako płatnik do obliczania i pobierania w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodów uzyskiwanych przez pracowników zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej: ustawa PIT. Każdy oddział jako płatnik ma nadany NIP. B zatrudnia pracowników na podstawie umowy o pracę.

W związku z trwającym w Polsce (...), podjęto w Spółce decyzję korporacyjną (...) w jednym z oddziałów Spółki, tj. A S.A. - B (dalej: Pracodawca, B, Państwo).

W związku z powyższym w B (...) pomiędzy Pracodawcą a organizacjami związkowymi działającymi u Państwa (...) 2025 r. zostało zawarte (...) (dalej: Porozumienie). Przedmiotowe Porozumienie stanowi normatywne źródło prawa pracy, o którym mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy.

Porozumienie stanowi wykonanie i kontynuację zobowiązań przyjętych przez Pracodawcę w ramach wcześniejszego porozumienia z (...) 2016 r. w sprawie zakończeniu sporu zbiorowego, zawartego pomiędzy Pracodawcą a organizacjami związkowymi (dalej: Porozumienie etatyzacyjne).

Porozumienie etatyzacyjne z 2016 r. miało na celu zapewnienie stabilności zatrudnienia oraz utrzymanie poziomu etatyzacji u Państwa. Pracodawca zobowiązał się wówczas do niedokonywania zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników bez przeprowadzenia uzgodnień ze stroną społeczną. Jednocześnie Porozumienie etatyzacyjne przewidywało, że w przypadku naruszenia tych zasad i konieczności dokonania zwolnień, Pracodawca wypłaci pracownikom jednorazowe odszkodowanie w wysokości (...)-krotności miesięcznego wynagrodzenia. Porozumienie z 2025 r. stanowi więc realizację zobowiązań wynikających z Porozumienia etatyzacyjnego z 2016 r. i zostało zawarte w celu osiągnięcia zakładanego przez Pracodawcę obniżonego poziomu etatyzacji w związku z (...), tj. (...).

Zawarcie Porozumienia poprzedzone było przeprowadzeniem konsultacji zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej: Ustawa o zwolnieniach grupowych) oraz zawiadomieniem o zamierzonym zwolnieniu grupowym zgodnie z art. 2 ust. 3 tejże ustawy.

W celu osiągnięcia zakładanego poziomu etatyzacji Pracodawca zobowiązuje się w Porozumieniu do zaproponowania pracownikom B, objętym zamiarem zwolnienia, rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Zgodnie z zawartym Porozumieniem Państwa pracownikom, z którymi zostanie rozwiązana umowa o pracę na mocy porozumienia stron, o którym mowa w art. 1 ust. 1 Ustawy o zwolnieniach grupowych, przysługiwać będzie:

1)jednorazowe odszkodowanie (dalej: Odszkodowanie) w wysokości (...)-krotności miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy (tj. w wysokości analogicznej jak w Porozumieniu etatyzacyjnym) oraz

2)odprawa pieniężna określona w art. 8 Ustawy o zwolnieniach grupowych.

Wypłata Odszkodowania, zgodnie z zapisami Porozumienia, wyłącza prawo do dochodzenia odszkodowania z Porozumienia etatyzacyjnego.

Odszkodowanie ma charakter kompensacyjny i wynika z utraty gwarancji zatrudnienia, które Pracodawca zapewniał pracownikom w 2016 r. Powyższe wypłaty mają również na celu zrekompensowanie pracownikowi strat poniesionych wskutek zmian organizacyjnych w Spółce i (...) związanych z decyzjami Pracodawcy oraz wskutek zewnętrznych czynników (...).

W sytuacji braku zgody pracownika na rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron, Pracodawca może skorzystać z uprawnienia do wypowiedzenia wobec pracownika umowy o pracę.

Pytanie

Czy Odszkodowanie będzie podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT?

Państwa stanowisko w sprawie

Państwa zdaniem, Odszkodowanie będzie podlegało zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465), z wyjątkiem:

a)określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g)odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Jak wynika z powyższego przepisu ustawodawca zwalnia od podatku dochodowego od osób fizycznych różnego rodzaju świadczenia o charakterze odszkodowawczym. Odszkodowania te wynikają przede wszystkim z przepisów prawa cywilnego (prywatnego), lecz również z przepisów prawa publicznego.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT został znowelizowany przez art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2014 r. poz. 1328).

Ustawodawca w następujący sposób uzasadniał celowość tej zmiany (VII kadencja sejmu druk 2330): „Zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT, od podatku dochodowego wolne są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw (z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie). Z uwagi na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 2013 r. sygn. akt S 2/13, po zasięgnięciu opinii Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zaproponowano uzupełnienie przepisu o inne normatywne źródła prawa pracy, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.). Przepis ten wskazuje, że ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Po zmianie przepisu ze zwolnienia korzystać będą także odszkodowania/zadośćuczynienia przyznane np. na podstawie układu zbiorowego pracy, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikać będą wprost z tego układu”.

Trybunał Konstytucyjny w przywołanym powyżej postanowieniu z 29 marca 2013 r. orzekł, że prawo pracy to odrębny system norm, który ma związki z prawem publicznym, a nie tylko z prawem prywatnym. W związku z tym, pojęcia stosowane w prawie pracy należy interpretować w specyficzny sposób, a nie tak jak w prawie cywilnym, chyba że przepisy prawa pracy wyraźnie stanowią inaczej.

Prawo pracy jest systemem autonomicznym, z własną specyfiką, uwzględniającą związki z prawem publicznym (np. regulacje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy). Pojęcia używane w prawie pracy nie są zbieżne z pojęciami prawa cywilnego, co oznacza, że ich interpretacja musi być odrębna, chyba że przepisy stanowią inaczej. Zgodnie z tym orzeczeniem, przy wykładni przepisów prawa pracy nie można bezrefleksyjnie stosować definicji z prawa cywilnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych również utrwalony jest pogląd, że jeżeli ustawodawca podatkowy odwołuje się do odszkodowań i zadośćuczynień, których wysokość została określona zgodnie z przepisami prawa pracy, to pojęcia odszkodowania nie można zawężać wyłącznie do odszkodowania w rozumieniu prawa cywilnego.

Każde zwolnienie podatkowe jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa. W związku z tym tylko otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.

Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1)otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

2)odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a)ustawy,

b)przepisów wykonawczych do ustawy,

c)aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów,

d)układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

3)wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

4)nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT.

W ustawie PIT ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Odwołując się do prawa cywilnego (choć należy mieć na uwadze, że dla celów interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT pojęć „odszkodowanie” czy „zadośćuczynienie” nie należy zawężać wyłącznie do odszkodowania/zadośćuczynienia w rozumieniu prawa cywilnego) stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywnie przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

Odszkodowanie jest sposobem naprawienia szkody, w tym szkód powstałych na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Funkcji odszkodowawczych nie pełnią tylko świadczenia, których celem jest zrekompensowanie skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę. Nie chodzi tu tylko o bezprawne działanie.

Odszkodowanie należy się też za niewykonanie umowy – tu umowy o pracę. Przedmiotowe Odszkodowanie stanowi odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy.

W opisywanym przypadku związanym z (...), pracownicy zakończą pracę z powodu decyzji o przekształceniach organizacyjnych, tj. decyzji o (...), a w konsekwencji - decyzji o likwidacji miejsc pracy. Decyzja ta nie jest wynikiem działań beneficjentów Odszkodowań, ale wynika z czynników całkowicie od nich niezależnych, tj.(...).

Co istotne - w wyniku (...) pracownicy Wnioskodawcy poniosą realne szkody majątkowe w postaci utraty miejsc pracy (wynagrodzenia) i możliwości dalszego zarobkowania.

Przedmiotowe Odszkodowanie otrzymają osoby często posiadające specyficzne, szczególne kwalifikacje do wykonywania pracy tylko w (...). Niewykluczone, że w wielu przypadkach likwidacja miejsca pracy przyczyni się do uszczerbku niemajątkowego w postaci pogorszenia stanu psychicznego pracowników i członków ich rodzin. Likwidacja miejsca zatrudnienia może przyczynić się do konieczności emigracji zarobkowej a tym samym generowania dodatkowego stresu dla pracownika i członków rodziny. Tym samym, wspomniane wyżej decyzje stanowią dla pracowników zewnętrzny, negatywny czynnik generujący po stronie pracowników straty zarówno majątkowe jak i społeczne.

Złagodzeniu opisywanych wyżej skutków (...) w ujęciu indywidualnym (dla pojedynczego pracownika), jak i w ujęciu globalnym (dla całej społeczności) służyć ma właśnie wypłacane Odszkodowanie. Przedmiotowe świadczenie stanowi odszkodowanie (nie tylko literalnie), gdyż ma zrekompensować pracownikom straty poniesione wskutek zmian (...) związanych z decyzjami Spółki oraz wskutek zewnętrznych czynników gospodarczych.

W opisanym stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje fakt, iż wypłata Odszkodowania nastąpi na skutek zawarcia Porozumienia przez Państwa ze stroną społeczną, a następnie w wyniku rozwiązania umowy o pracy pracownika na mocy porozumienia stron. Samo Porozumienie uznać należy bowiem za formalną podstawę do wypłaty Odszkodowania na rzecz pracowników poszkodowanych w wyniku (...). Rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron nie należy również traktować jako wyrażenia woli pracownika sensu stricto z uwagi na realny brak alternatywy pracownika (brak opcji przeciwnej polegającej na utrzymaniu miejsca pracy z uwagi na założenia (...)). Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż zgodnie z zapisami Porozumienia, w sytuacji braku zgody pracownika na rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron, Pracodawca może skorzystać z uprawnienia do wypowiedzenia wobec pracownika umowy o pracę. Tym samym zawarcie porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia stron należy, w Państwa przekonaniu, uznać za quasi-wniosek o wypłatę Odszkodowania spowodowany działaniem Spółki, które to działanie pozostaje sprzeczne z wolą pracowników (gdyby bowiem sami chcieli zrezygnować z zatrudnienia – dokonaliby tego w innej formie/w innym terminie etc.).

Podsumowując, celem wypłaty Odszkodowania jest naprawienie uszczerbku majątkowego, albowiem pracownicy tracą miejsca pracy (stanowiące źródło ich dochodów) oraz możliwość dalszego zarobkowania w wyniku likwidacji miejsc pracy (zmniejszenie etatyzacji), co prowadzi do bezpośredniej szkody majątkowej. Równocześnie Odszkodowanie ma na celu kompensację uszczerbku niemajątkowego, ponieważ likwidacja miejsc pracy negatywnie wpływa na kondycję psychiczną pracowników oraz ich rodzin, powodując stres, ewentualną konieczność zmiany miejsca zamieszkania oraz niepewność co do przyszłości.

Ponadto, Odszkodowanie stanowi rekompensatę szkód wynikających z decyzji państwa, co potwierdzają następujące czynniki: (...), brak winy po stronie pracowników (pracownicy ponoszą skutki decyzji, które są całkowicie niezależne od ich woli czy działań, co czyni Odszkodowanie rekompensatą za poniesioną szkodę).

W świetle powyższego, Odszkodowanie, które zostanie wypłacone, stanowi odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT i nie znajduje się na negatywnej liście odpraw i odszkodowań (lit. a-g), które nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania.

W związku z powyższym wnoszą Państwo o potwierdzenie słuszności Państwa stanowiska, iż Odszkodowanie będzie wolne od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Brzmienie tego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychód należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno w postaci pieniężnej, jak i w postaci niepieniężnej, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

W myśl natomiast art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Źródłem przychodów jest stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Z kolei art. 12 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że:

Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Użyty w art. 12 ust. 1 ww. ustawy zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Oznacza to, że do przychodów pracownika ustawodawca zaliczył nie tylko pieniądze, ale także wartość świadczeń w naturze, czy świadczeń nieodpłatnych otrzymanych od pracodawcy.

Przy czym na podmiocie (pracodawcy) dokonującym wypłaty ww. świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 omawianej ustawy, ciążą obowiązki płatnika, wynikające z art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:

Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.

Z analizy przestawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że powzięli Państwo wątpliwość czy świadczenie w postaci odszkodowania wypłacone na rzecz pracowników, którzy rozwiążą umowę o pracę z Państwem w trybie porozumienia stron na podstawie obowiązującego u Państwa Porozumienia korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie zatem do treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965), z wyjątkiem:

a)określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g)odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Przy czym zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy:

Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

W świetle powyższego stwierdzam, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1)otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

2)odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a)ustawy,

b)przepisów wykonawczych do ustawy,

c)aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów,

d)układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

3)wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

4)nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08, jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten - w praktyce swego stosowania - nabrał takiej właśnie treści. Względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli, we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy:

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Oznacza to, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 18^3d, art. 36¹ § 2, art. 45, art. 56, art. 94³ § 3, art. 99, art. 101² Kodeksu pracy).

W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy). Jednocześnie zgodnie z art. 47¹ Kodeksu pracy, odszkodowanie, o którym mowa ww. art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, natomiast odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia (art. 58 Kodeksu pracy).

Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy oraz Kodeksie cywilnym pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę.

Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik - na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy - poniósł szkodę w ogóle, lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.

Przepisy prawa pracy umożliwiają pracodawcom podejmowanie pewnych działań korzystnych dla zwalnianych pracowników (np. w drodze umowy, porozumienia), wykraczających poza unormowania wynikające z przepisów Kodeksu pracy, bądź innych aktów stanowiących źródła prawa pracy. Nie oznacza to jednak, że przyznanie przez pracodawcę różnorodnych dodatkowych świadczeń - nawet jeśli nazywane są przez strony umowy „odszkodowaniem” – ma każdorazowo charakter odszkodowawczy, zmierza do naprawienia szkody. Nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania, czy też nie.

W świetle przytoczonych wyjaśnień, w sytuacji, gdy wypłata określonych świadczeń następuje zgodnie z obowiązującymi u pracodawcy wewnętrznymi aktami prawa pracy (przewidującymi wypłatę takich świadczeń), w związku z zawartym przez strony porozumieniem rozwiązującym umowę o pracę, nie można mówić o bezprawności działania pracodawcy – bez względu na to, czy pracownik poniósł jakąkolwiek szkodę. Takie świadczenie nie jest zatem odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, czyli naprawieniem szkody lub krzywdy, jaką pracownik poniósł w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.

Wobec powyższego, stwierdzam, że wypłacone przez Państwa świadczenie pieniężne w związku ze skorzystaniem przez Państwa pracownika objętego zamiarem zwolnienia z rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron na podstawie obowiązującego u Państwa Porozumienia nie mieści się w pojęciu odszkodowania ani zadośćuczynienia, tym samym nie może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenie to stanowić będzie dla pracowników przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu – zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy – albowiem podstawą jego wypłaty jest stosunek pracy. Tym samym na Państwu ciążyć będą obowiązki płatnika wynikające z art. 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec tego Państwa stanowisko uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawyz dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)z zastosowaniem art. 119a;

2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.