Zwolnienia lekarskie oraz ich kontrola po zmianach

W 2026 r. i 2027 r. zmienią się zasady dotyczące korzystania ze zwolnień lekarskich, sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) oraz zasad kontroli zwolnień lekarskich. Skróci się m.in. czas oczekiwania na orzeczenia oraz zmienią się warunki pracy dla lekarzy orzeczników. Dużo kontrowersji wzbudza zmiana umożliwiająca stwierdzenie niezdolności do pracy w ramach określonego tytułu ubezpieczenia, przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do pracy w ramach innego tytułu.

Definicja pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia

Podstawowym celem zwolnienia od pracy z powodu choroby jest jak najszybszy powrót pracownika do zdrowia. Aby ten cel został zrealizowany, pracownik ma obowiązek stosować się do zaleceń lekarza i postępować zgodnie z jego wskazówkami, które zostają mu przekazane podczas wizyt. Przepisy przewidują możliwość kontrolowania ubezpieczonych w zakresie prawidłowości korzystania ze zwolnienia. Uprawnieni do tego są: ZUS oraz płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych (art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; dalej: ustawa zasiłkowa). Jednak przeprowadzanie takich kontroli od lat wzbudzało wiele emocji. Miało to związek przede wszystkim z tym, że ustawodawca nie sprecyzował, na czym polega wykorzystywanie zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem. Sprawiało to, że w praktyce powstawało wiele wątpliwości związanych z tym, czy chory może wyjść na spacer, czy wolno mu pójść do sklepu po chleb czy do apteki po leki.