Interpretacja indywidualna z dnia 20 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB1-3.4010.821.2025.2.PC
Rozwiązanie umowy o nieodpłatne przeniesienie obligacji, dokonane z obowiązkiem ich zwrotu, nie prowadzi do uzyskania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń, lecz generuje przychód z odpłatnego zbycia tych aktywów; koszty uzyskania przychodu stanowią jedynie realnie poniesione wydatki na rzecz Fundatora przed umownym zwrotem.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
22 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie m.in. podatku dochodowego od osób prawnych. Wniosek został uzupełniony 23 grudnia 2025 r.
Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem wspólnym
1)Zainteresowana będąca stroną postępowania:
(…)
2)Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
(…)
Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego
1.Stosunek z czerwca 2025 r. 10.06.2025 r. Zainteresowany 2 (Fundator) zawarł z Fundacją (Zainteresowanym 1) umowę nieodpłatnego przeniesienia na Fundację pakietu papierów wartościowych (obligacje), której wykonanie nastąpiło 16.06.2025 r. w systemie DM/KDPW. W dniu 30.06.2025 r. strony zawarły Aneks do umowy nieodpłatnego przeniesienia obligacji, kształtując stosunek jako umowę renty ustanowionej za wynagrodzeniem (art. 903 k.c. i nast., z odpowiednim stosowaniem art. 906 § 1 k.c.) - zgodnie z postanowieniami aneksu przeniesienie własności obligacji na podstawie umowy z dnia 10.06.2025 r. nie było nieodpłatne – stanowiło wynagrodzenie za ustanowienie na rzecz Fundatora odpłatnej renty w postaci regularnych świadczeń pieniężnych. Część papierów została następnie zamieniona na certyfikaty FIZ dużych spółek giełdowych.
2.Strony pierwotnie nie określiły świadczenia wzajemnego ze strony Fundacji, określając umowę jako „darowiznę”, jednak prawdziwą intencją stron było przekazywanie przez Fundację w zamian za obligacje powtarzalnych, dożywotnich świadczeń pieniężnych na rzecz Fundatora, które zostały precyzyjnie wskazane w aneksie z dnia 30.06.2025 r. jako comiesięczna renta na podstawie art. 903 Kodeksu cywilnego w wysokości równej 70% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym. Kwota renty może być w przyszłości zwiększona – w szczególności w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia Fundatora lub zwiększonych potrzeb życiowych – na podstawie pisemnego aneksu.
3.Fundator chce zarządzić swoim majątkiem przed śmiercią i przeznaczyć go na cel charytatywny tj. działalność założonej przez siebie Fundacji. Celem zawarcia umowy z 10.06.2025 r. i aneksu z 30.06.2025 r. było przekazanie części majątku Fundatora (obligacji) na rzecz Fundacji w zamian za rentę w postaci regularnych świadczeń pieniężnych na bieżące utrzymanie Fundatora. W dniu 30.06.2025 r. dokonano doprecyzowania tego stosunku prawnego.
4.Planowane zakończenie ex nunc i zwrot w naturze. Strony planują rozwiązanie umowy z 10.06.2025 r. w brzmieniu po Aneksie oraz zwrot w naturze na rzecz Zainteresowanego 2: w pierwszej kolejności te same obligacje o tych samych numerach ISIN i w tej samie liczbie sztuk, a w razie obiektywnej niemożliwości – surogat w postaci certyfikatów FIZ dużych spółek giełdowych, spełniających te same warunki. Zwrot nastąpi bez rozliczeń pieniężnych („zero gotówki”), za pośrednictwem domu maklerskiego i z rozrachunkiem w KDPW (potwierdzenia DM/KDPW będą stanowiły dokumentację wykonania).
5.Celem planowanego rozwiązania umowy z 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z 30.06.2025 r. i zwrotu papierów w naturze jest ujednolicenie i doprecyzowanie podstawy prawnej dla świadczeń pieniężnych na rzecz Fundatora poprzez zawarcie nowej, jednoznacznie odpłatnej umowy renty (art. 903–906 k.c.), w której przeniesienie papierów wartościowych stanowi wynagrodzenie (cenę) za ustanowienie renty. Nowa umowa ma służyć rozdzieleniu strumieni: majątku przeznaczanego na cele statutowe od Funduszu rentowego finansującego świadczenia rentowe oraz ma charakter porządkowy (przejrzystość księgowa, audytowalność, oraz ograniczenie ryzyka błędnej interpretacji intencji stron przy zawieraniu umowy renty. Z uwagi na zmianę modelu rozliczeń Strony rozwiążą tę umowę i dokonają zwrotu w naturze, po czym zawrą nową umowę renty odpłatnej. W nowej umowie przeniesienie papierów na Fundację nastąpi jako wynagrodzenie (cena) za ustanowienie renty, a świadczenia z renty będą finansowane z majątku ogólnego (rachunkowo wyodrębniona rezerwa na renty), nie ze środków oznaczonych jako „na cele statutowe”.
6.Pożytki i renty. Pożytki z papierów wartościowych oraz wypłaty renty/świadczeń za okres do dnia rozwiązania pozostają u stron, bez wzajemnych rozliczeń.
7.Fundator otrzyma zwrot równowartości swojego świadczenia na rzecz Fundacji przekazanego na mocy umowy z dnia 10.06.2025 r.:
a.obligacje, które pozostały w niezmienionej formie, Fundator otrzyma w naturze (będą to te same obligacje, o tych samych nr ISIN i tej samej liczbie sztuk);
b.obligacje, które zostały już przez Fundację wymienione na certyfikaty FIZ, Fundator otrzyma jako te wymienione certyfikaty FIZ, zakupione za otrzymane przez Fundację od Fundatora obligacje.
8.Z uwagi na ww. wymianę części obligacji na certyfikaty FIZ może się okazać, że wartość tych certyfikatów nie odpowiada już wartości obligacji otrzymanych przez Fundację od Fundatora, które były przedmiotem wymiany na certyfikaty w czerwcu 2025 r. W związku z tym, aby Fundator przy planowanym rozwiązaniu umowy otrzymał świadczenie ekwiwalentne do pierwotnie przekazanych obligacji (na podstawie umowy z 10.06.2025 r.) może być konieczne (choć nie musi) dokonanie dopłat ze strony Fundacji na rzecz Fundatora do zwracanych papierów wartościowych, lecz dopłaty te będą marginalne, nie więcej niż 0,05-0,1%.
9.Kwota ewentualnej dopłaty zostanie ustalona w dniu rozrachunku zwrotu, na podstawie rynkowych wycen przygotowanych przez dom maklerski. Porównana zostanie rynkowa wartość pakietu papierów wartościowych, który ma zostać zwrócony, z rynkową wartością pakietu faktycznie przekazanego Fundacji. Jeżeli wartość faktycznie przekazanego pakietu będzie niższa, dopłata odpowiada różnicy między tymi wartościami. Dopłata nie przekroczy 0,1% ogólnej wartości zwracanego pakietu, przy czym celem jest, aby nie przekroczyła 0,05%. Jeżeli wartość faktycznie przekazanego pakietu będzie wyższa, dokonana zostanie wyłącznie korekta „w naturze” poprzez dostosowanie liczby sztuk, bez jakiejkolwiek dopłaty od Fundatora. Sposób wyliczenia i rozliczenia będzie potwierdzony wydrukami wycen domu maklerskiego oraz potwierdzeniem rozrachunku z Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych.
10.Nowa umowa renty odpłatnej (po rozwiązaniu). Po zakończeniu dotychczasowego stosunku strony planują zawrzeć nową umowę renty odpłatnej (art. 903–906 k.c.; w której przeniesienie papierów wartościowych na Fundację nastąpi za pośrednictwem firmy inwestycyjnej (DM) z rozrachunkiem w KDPW; podpisy zostaną objęte poświadczeniem własnoręczności przez notariusza (dowodowo). Papiery nabywane w ramach nowej umowy wejdą do majątku ogólnego Fundacji (bez klauzuli „wyłącznie na cele statutowe”).
11.Fundusz rentowy. Fundacja utworzy wewnętrzny Fundusz rentowy — rachunkowo wydzielone źródło finansowania renty i świadczeń (zasilane kontrolowanymi sprzedażami/umorzeniami części portfela oraz pożytkami po opodatkowaniu; wypłaty renty wyłącznie z tego funduszu).
12.Fundusz rentowy jest wewnętrznie wyodrębnionym (rachunkowo) źródłem finansowania świadczeń z renty odpłatnej. Zasilany jest po opodatkowaniu pożytkami z obligacji oraz ewentualną sprzedażą lub umorzeniem części portfela. Wypłaty renty dla Fundatora realizowane będą wyłącznie z tego funduszu.
13.Fundacja realizuje wyłącznie cele statutowe, nie prowadzi działalności gospodarczej. Fundacja przyjęła te obligacje licząc, że wygenerowany zysk pokryje wydatki statutowe, a posiadane papiery wartościowe zabezpieczą majątek Fundacji, pozwalając na świadczenie dalszej pomocy w ramach przyjętych celów statutowych. Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu instrumentami finansowymi ani świadczenia usług zarządzania na rzecz osób trzecich.
14.Zgodnie ze Statutem Fundacji dopuszczalne jest gromadzenie i zarządzanie środkami finansowymi w sposób zapewniający długofalową realizację celów statutowych, w tym poprzez możliwość tworzenia funduszy celowych.
15.Opisany planowany zwrot w naturze, wyrównanie techniczne – dopłata nie stanowią czynności ściągania długów, w tym factoringu; usług doradztwa; ani usług w zakresie leasingu.
16.Opisany planowany zwrot w naturze, wyrównanie techniczne – dopłata nie stanowią usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:
a.tytuł prawny do towarów;
b.tytuł własności nieruchomości;
c.prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
d.udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
e.prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
17.Od 13.11.2025 r. (…) (Fundatora) łączy z Fundacją umowa dożywocia dotycząca lokalu przy ul. (…). Ponadto Fundator jest członkiem Zarządu Fundacji. Ww. stosunek dożywocia stanowi odrębny stosunek cywilnoprawny i nie jest przedmiotem niniejszej interpretacji. Pytania i stanowiska w niniejszej sprawie dotyczą wyłącznie zwrotu papierów wartościowych/certyfikatów FIZ oraz nowej renty odpłatnej.
Pytania
1.Czy w przypadku rozwiązania umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. otrzymanie od Fundatora Obligacji w naturze na podstawie przedmiotowej umowy spowodowało powstanie u Fundacji przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych z tytułu nieodpłatnych świadczeń? (pytanie oznaczone we wniosku nr 3)
2.Czy zwrot Fundatorowi Obligacji w naturze w związku z rozwiązaniem umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. powoduje powstanie u Fundacji kosztów uzyskania przychodu? (pytanie oznaczone we wniosku nr 4)
3.Czy doprecyzowanie umowy aneksem z 30.06.2025 r. jako umowy renty odpłatnej (w której przeniesienie papierów wartościowych stanowi wynagrodzenie za ustanowienie renty) oznacza, że po stronie Fundacji nie powstaje przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych? (pytanie oznaczone we wniosku nr 5)
Państwa stanowisko w sprawie
ad. 1
W przypadku rozwiązania umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. otrzymanie od Fundatora Obligacji w naturze na podstawie przedmiotowej umowy nie spowodowało powstania u Fundacji przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych z tytułu nieodpłatnych świadczeń.
ad. 2
Zwrot Fundatorowi Obligacji w naturze w związku z rozwiązaniem umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. nie powoduje powstania u Fundacji kosztów uzyskania przychodu.
ad. 3
Doprecyzowanie umowy aneksem z 30.06.2025 r. jako umowy renty odpłatnej (w której przeniesienie papierów wartościowych stanowi wynagrodzenie za ustanowienie renty) oznacza, że po stronie Fundacji nie powstaje przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Rozwiązanie „na przyszłość” pozostawia u stron rozliczenia okresowe, a jedynie przywraca stan majątkowy poprzez zwrot tego, co zostało uprzednio przeniesione (ewentualnie surogat przy obiektywnej niemożności). Brak jest po stronie Fundacji otrzymania jakiegokolwiek świadczenia.
CIT Fundacji – neutralność zwrotu.
Art. 12 ustawy o CIT wymaga przysporzenia po stronie podatnika — tu go brak. Zwrot w naturze nie jest „wydatkiem” (art. 15 ust. 1 CIT). Art. 14a CIT dotyczy regulowania zobowiązań świadczeniem niepieniężnym; tu zobowiązanie wygasa na skutek rozwiązania, więc przepis nie ma zastosowania.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Na wstępie należy zaznaczyć, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa zapytania). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”, „updop”),
przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
W myśl art. 7 ust. 2 updop:
dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ustawa o CIT, nie zawiera definicji przychodu. W art. 12 ustawy o CIT, wymienione jednak zostały przykładowo rodzaje przychodów, określono moment ich powstania, jak również enumeratywnie wskazano, jakiego rodzaju wpływy pieniężne podmiotu gospodarczego nie są zaliczane do przychodów (ust. 4).
Z istoty podatku dochodowego od osób prawnych wynika, że jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem - jako źródłem dochodu - jest wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa.
Powołana ustawa ustala zdarzenia, które powodują powstanie obowiązku podatkowego, czyli powinności przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem tych zdarzeń. Ustala, kiedy i w jakich sytuacjach powstanie obowiązek podatkowy.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 updop:
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14 są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Za przychód podatkowy w rozumieniu przepisów prawa podatkowego mogą zostać uznane tylko takie przysporzenia podatnika, które mają charakter definitywny, tj. w sposób bezzwrotny i trwały powiększają jego majątek. Przychody należne to bowiem wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego.
W myśl natomiast art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT:
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe i instytucje gospodarki budżetowej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.
Z powołanego art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT wynika więc, że gdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą otrzyma nieodpłatne prawo (lub częściowo odpłatne) obowiązany jest wykazać z tego tytułu przychód podatkowy. Co istotne, przysporzenie majątkowe musi być powiązane z uzyskaniem przez podatnika korzyści niezwiązanej z jakikolwiek świadczeniem ekwiwalentnym.
Stosownie do art. 12 ust. 5 ustawy o CIT:
wartość otrzymanych rzeczy lub praw, w tym otrzymanych nieodpłatnie, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania, z zastrzeżeniem ust. 6b.
Aby móc w pełni zdefiniować pojęcie „nieodpłatne” zasadnym jest także odwołanie się do wykładni gramatycznej, zgodnie z którą odpłacać to „oddawać komuś coś w zamian”, odpłatny zaś to „taki za który się płaci, wymagający zapłacenia, zwrot kosztów” (Nowy Słownik Języka Polskiego PWN, Warszawa 2002).
Zatem, „nieodpłatnym nabyciem praw” są wszystkie zdarzenia prawne lub gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie w majątku podatnika mające konkretny wymiar finansowy.
O nieodpłatnym nabyciu prawa, mającym cechy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym można więc mówić w sytuacji, gdy:
-podmiot, na rzecz którego dokonywane jest tego rodzaju świadczenie odnosi korzyść, a więc musi zaistnieć u niego trwałe przysporzenie majątkowe,
-korzyść ta musi zostać odniesiona kosztem innego podmiotu, a więc powinna istnieć możliwość ustalenia kto poniósł ekonomiczny ciężar owego przesunięcia majątkowego,
-korzyść musi mieć konkretny wymiar finansowy,
-nabycie prawa musi mieć charakter nieodpłatny - nie może ono zatem wiązać się z jakimkolwiek ekwiwalentem ze strony podatnika.
Analizując całokształt przedstawionych we wniosku okoliczności zauważam, że skoro w zamian za przeniesienie Obligacji Fundacja zobowiązała się – na podstawie aneksu do pierwotnej umowy – zapewnić Fundatorowi rentę w postaci comiesięcznych wypłat o określonej kwocie, umowa taka ma charakter wzajemny i odpłatny. Zatem, nie można zakładać braku wystąpienia ekwiwalentności w przypadku przekazania Obligacji przez Fundatora na rzecz Fundacji. Powyższa okoliczność wyklucza powstanie przychodu z nieodpłatnych świadczeń na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.
W świetle powyższych wyjaśnień, w przypadku rozwiązania umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. otrzymanie od Fundatora Obligacji w naturze na podstawie przedmiotowej umowy nie spowodowało powstania u Fundacji przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o CIT.
Również, doprecyzowanie umowy aneksem z 30.06.2025 r. jako umowy renty odpłatnej (w której przeniesienie papierów wartościowych stanowi wynagrodzenie za ustanowienie renty) oznacza, że po stronie Fundacji nie powstaje przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o CIT.
Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 i 3 tj. ustalenia, czy:
-w przypadku rozwiązania umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. otrzymanie od Fundatora Obligacji w naturze na podstawie przedmiotowej umowy spowodowało powstanie u Fundacji przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych z tytułu nieodpłatnych świadczeń,
-doprecyzowanie umowy aneksem z 30.06.2025 r. jako umowy renty odpłatnej (w której przeniesienie papierów wartościowych stanowi wynagrodzenie za ustanowienie renty) oznacza, że po stronie Fundacji nie powstaje przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych
jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do Państwa wątpliwości w zakresie kosztów uzyskania przychodów w związku ze zwrotem Fundatorowi Obligacji w naturze w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 14 ust. 1 updop:
przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy, praw majątkowych lub świadczenia usług jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, praw lub usług, organ podatkowy określa ten przychód w wysokości wartości rynkowej.
Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o CIT:
wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy, praw majątkowych lub usług określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami, prawami lub usługami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca zbycia albo świadczenia.
W myśl art. 14 ust. 3 ustawy o CIT,
jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, praw lub usług, organ podatkowy wzywa strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określa wartość z uwzględnieniem opinii biegłego. Jeżeli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego ponosi zbywający albo świadczący usługi.
Jak wynika z treści cytowanych przepisów, zakresem zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, objęte są przypadki odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych.
Zatem, planowane rozwiązanie umowy ze skutkiem ex nunc i zwrot Obligacji oraz certyfikatów FIZ należy rozpatrywać jako odpłatne zbycie praw majątkowych, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o CIT. Późniejsze rozwiązanie umowy nie może bowiem podważać faktu, że w okresie od dnia jej zawarcia do momentu rozwiązania, Fundacja jest/będzie właścicielem ww. praw (pierwotnej umowy nie można wówczas traktować jako niezawartej; we wniosku wskazano również, że pożytki z papierów wartościowych oraz wypłaty renty/świadczeń za okres do dnia rozwiązania pozostają u stron, bez wzajemnych rozliczeń). Rozwiązanie umowy jest świadczeniem wzajemnym i odpłatnym, bowiem Fundacja przekazuje papiery wartościowe w zamian za zwolnienie z wypłaty renty.
W związku z tym należy uznać, że w opisanej sytuacji Fundacja dokona ponownego zbycia praw majątkowych na rzecz Fundatora. Zatem, przychodem z tej czynności będzie wartość rynkowa zwracanych Obligacji oraz certyfikatów FIZ z dnia ich wydania fundatorowi.
Z powstaniem ww. przychodu korelują koszty jego uzyskania.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 updop:
kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (…).
Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.
Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.
Aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, musi spełnić następujące warunki:
-został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),
-jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
-pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
-poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
-został właściwie udokumentowany,
-nie może znajdować się w grupie wydatków, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.
W art. 16 ust. 1 ustawy o CIT ustawodawca określił katalog wydatków, które nawet mimo poniesienia ich przez podatnika w celu osiągnięcia przychodów, bądź zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów, w rozumieniu przepisów podatkowych nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT:
nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.
Z powyższego wynika, że możliwość rozpoznania wydatków na nabycie papierów wartościowych jest odroczona w czasie do momentu zbycia tych papierów wartościowych. Użycie przez ustawodawcę określenia „wydatki na nabycie” oznacza przy tym, że do kosztów uzyskania przychodów - ale dopiero z chwilą sprzedaży papierów wartościowych - zalicza się wydatki bezpośrednio warunkujące ich nabycie, tj. takie bez których poniesienia skuteczne nabycie nie byłoby możliwe. Takie wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów pod warunkiem, że spełniają ogólne przesłanki zaliczenia ich do kosztów podatkowych, wynikające z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
Zatem, odnosząc się do kwestii kosztów uzyskania przychodów, należy podkreślić, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, wydatki na nabycie Obligacji oraz certyfikatów FIZ nie są rozpoznawane jako koszt w chwili ich poniesienia, lecz dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych papierów wartościowych. Przy czym, zaliczeniu do kosztów na podstawie wskazanej regulacji mogą podlegać wyłącznie wydatki, które zostaną przez Fundację zapłacone przed dokonaniem zbycia. W konsekwencji, w momencie rozwiązania umowy (zbycia papierów wartościowych na rzecz Fundatora), Fundacja będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów jedynie w wysokości wydatków realnie zapłaconych, tj. sumy faktycznie przekazanych Fundatorowi rat renty do dnia rozwiązania umowy.
Zatem, Państwa stanowisko w zakresie ustalenia, czy zwrot Fundatorowi Obligacji w naturze w związku z rozwiązaniem umowy z dnia 10.06.2025 r. zmienionej aneksem z dnia 30.06.2025 r. powoduje powstanie u Fundacji kosztów uzyskania przychodu jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku od spadków i darowizn, zostały (zostaną) wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, a w części dotyczącej zdarzenia przyszłego - stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Fundacja (…) (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 146 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
