Wartości niematerialne i prawne od A do Z – poradnik dla jsfp

Wartości niematerialne i prawne (WNiP) to kategoria aktywów trwałych, która w praktyce rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych budzi liczne wątpliwości klasyfikacyjne. Dynamiczny rozwój technologii informatycznych, upowszechnienie modeli subskrypcyjnych (SaaS), rosnąca liczba licencji terminowych i niewyłącznych oraz zmieniające się formy korzystania z oprogramowania sprawiają, że prawidłowa kwalifikacja wydatków jako WNiP, rozliczeń międzyokresowych kosztów (RMK) bądź kosztów bieżącego okresu staje się jednym z najczęstszych problemów zgłaszanych przez służby księgowe.

Nabywanie wartości niematerialnych i prawnych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe wymaga uwzględnienia przepisów:

• ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor) oraz
• ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp).

W praktyce pojawiają się liczne wątpliwości dotyczące rozróżnienia, kiedy konkretny wydatek poniesiony na licencję, program komputerowy czy inne prawo majątkowe spełnia definicję WNiP, a kiedy powinien zostać ujęty w kosztach bieżących. Sposób postępowania determinuje ewidencja w księgach rachunkowych oraz klasyfikacja budżetowa wydatku. Zdarza się też, że osobne przepisy wykonawcze, na przykład rozporządzenie Ministra Finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych wprost wskazują paragrafy właściwe dla wydatków na nabycie WNiP. Orzecznictwo organów podatkowych, w tym interpretacje dyrektorów izb skarbowych oraz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, pozwalają na weryfikację poprawności przyjętych rozwiązań w szczególnie niejednoznacznych stanach faktycznych.

Definicja ustawowa wartości niematerialnych i prawnych

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 uor, przez wartości niematerialne i prawne rozumie się nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki, a w szczególności: