Interpretacja indywidualna z dnia 24 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-2.4012.131.2026.3.MŻA
Świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego w ramach umów zawartych z Fundacją oraz Kancelarią, jako ich Generalnym wykonawcą, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, z uwagi na brak samodzielności w ich wykonywaniu zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
18 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 10 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Uzupełniła go Pani pismami z 18 lutego 2026 r., 25 marca 2026 r. oraz 16 kwietnia 2026 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest adwokatem, prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, wpisaną do CEIDG pod nazwą (…), kod działalności 69.10. Z - działalność prawnicza.
Wnioskodawca zwany w umowach Prawnikiem zawarł jako adwokat, doradca obywatelski prowadzący działalność gospodarczą pod określoną firmą z Fundacją (…) przy ul. (…), wpisaną do KRS pod numerem (…), zwana w umowach Fundacją, umowy o współpracy w ramach zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu (…), województwo (…), na zasadach określonych ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej. Umowy z Fundacją zostały zawarte kolejno 15 października 2025 roku na rok 2025 oraz 12 grudnia 2025 roku na rok 2026. Zawarte umowy zawierają zapisy informujące, że głównym wykonawcą wskazanego powyżej zadania publicznego jest (…) spółka partnerska z siedzibą w (…), wpisana do KRS pod numerem (…). Zawarte z Fundacją umowy zobowiązują do zawarcia umów zlecenia i ustalenia warunków realizacji zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, tj. terminów, lokalizacji, warunków finansowych, z głównym wykonawcą.
Wnioskodawca zwany w umowach Zleceniobiorcą zawarł jako adwokat, doradca obywatelski prowadzący działalność gospodarczą pod określoną firmą, umowy o świadczenie usług polegających na udzielaniu nieodpłatnych porad prawnych lub obywatelskich z (…) przy ul. (…), wpisana do KRS pod numerem (…), zwany w umowach Zleceniodawcą, w ramach zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w 2025 i 2026 roku na terenie powiatu (…), województwo (…), na zasadach określonych ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej. Umowy zlecenie zostały zawarte kolejno 15 października 2025 roku na rok 2025 oraz 12 grudnia 2025 roku na rok 2026.
W ramach zawartych umów zleceń, Wnioskodawca świadczył i będzie świadczyć usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie określonym ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej w godzinach i miejscu określonym przez podmiot administracji publicznej. Wnioskodawca nie miał i nie ma wpływu na dobór osób, które zapisuje Starostwo. Starostwo ma także obowiązek zapewnić lokal, wyposażenie, sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej, Internetu, oprogramowania z bazą aktów prawnych. Zakres nieodpłatnych porad prawnych i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego został określony ściśle w ustawie i jest to wąski zakres usług.
Wnioskodawca sporządza jedynie projekt pisma, z wyjątkiem pism w toku sprawy, nie podpisuje tych pism swoim imieniem i nazwiskiem ani nie sygnuje ich swoją pieczątką, nie używa w punkcie szyldu swojej kancelarii, nie reprezentuje osób przed sądem. Przeważnie udziela porad prawnych. Dla osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawca jest osobą anonimową, pozostającą w dyspozycji Starostwa. Wnioskodawca musi mieć szkolenie z zakresu świadczenia poradnictwa obywatelskiego i co roku odbyć kurs doszkalający. Wnioskodawca z racji wykonywanego zawodu jest czynnym podatnikiem VAT oraz posiada ubezpieczenie OC. W umowach nie ma również zapisów o odpowiedzialności wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Wnioskodawcę. Wnioskodawca nie ma wpływu na umiejscowienie punktu, godziny dyżuru, dobór klientów, wynagrodzenie, wyposażenie czy wybór lokalu. Wnioskodawca musi stawić się w punkcie w wyznaczonym dniu i godzinach oraz musi zalogować się do sytemu informatycznego.
Wnioskodawca nie może brać pieniędzy od klientów za świadczoną pomoc ani polecać im swoich prywatnych usług ani innych osób. Wnioskodawca wykonuje zadania wyłącznie w ramach określonego zadania publicznego, nie posiadając autonomii w zakresie świadczenia usług poza wyznaczonym harmonogramem i zakresem.
Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Na pytanie 1: Czy świadczy Pani/będzie Pani świadczyła usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego objęte pytaniem nr 1 zadanym we wniosku na podstawie umów o współpracy zawartych z Fundacją, czy na podstawie umów zlecenia zawartych z Kancelarią Adwokatów i Radców Prawnych, odpowiedziała Pani: „Zgodnie z zawartymi umowami, umowy zlecenia zawarte pomiędzy Wnioskodawcą a Kancelarią zawierają w komparycji umowy zapisy, że niniejsza umowa zlecenia zawierana jest na okoliczność zawarcia umowy Kancelarii z Fundacją. W związku z powyższym usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego są świadczone na rzecz Fundacji. Okoliczność ustania stosunku prawnego wynikającego z Umowy zawartej między Kancelarią i Fundacją spowoduje wygaśnięcie stosunku prawnego, który ta umowa kreowała, tj. umowy zlecenia zawartej pomiędzy Wnioskodawcą a Kancelarią”.
Na pytanie 2: Od kogo otrzymuje/będzie Pani otrzymywała wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego objętych pytaniem nr 1? Od Fundacji (…) spółka partnerska z siedzibą w Warszawie, odpowiedziała Pani: „Zgodnie z zapisami umowy pomiędzy Wnioskodawcą a Fundacją (…), za świadczone usługi wynagrodzenie Wnioskodawcy wypłaca Kancelaria Prawna Adwokatów i Radców Prawnych, jednak zapisy umowy zawierają wskazanie, że dzieje się tak na podstawie umowy zawartej przez Fundację z Kancelarią (…) spółka partnerska. Wnioskodawca nie ma pełnej wiedzy o okolicznościach takiego sposobu rozliczania - dlaczego nie bezpośrednio z podmiotem wykonującym zadanie publiczne (Fundacją). To są wewnętrzne uzgodnienia Fundacji z Kancelarią, o których Wnioskodawca nie został poinformowany”.
Na pytanie nr 3: Co konkretnie jest przedmiotem umów o współpracy zawartych z Fundacją? Czy umowy te dotyczą świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na rzecz Fundacji - odrębnych od usług świadczonych przez Panią na podstawie umów zleceń świadczonych na rzecz Kancelarii, odpowiedziała Pani: „Są tożsame z usługami umowy zlecenia z Kancelarią. Umowa o współpracy z Fundacją ma charakter deklaracyjny, tj. zawiera oświadczenie woli osobistego udzielania porad w określonym punkcie wskazanym w umowie, posiadania niezbędnych kwalifikacji. Ponadto umowa przedstawia prawa i obowiązki stron oraz okres obowiązywania. Umowa wskazuje generalnego wykonawcę, tj. Kancelarię i obowiązek zawarcia z Kancelarią umowy zlecenia. Zgodnie z umową zawartą z Fundacją, Kancelaria jest generalnym wykonawcą, który w ramach zadania publicznego, które wykonuje Fundacja, pełni funkcję merytoryczną oraz koordynacyjną obsługi tego zadania publicznego w Fundacji. Kancelaria ma uprawnienie do kontroli realizacji usług usługi npp, npo oraz jest zobowiązana do rozliczania i wypłaty wynagrodzenia”.
Na pytanie 4: Czy ma Pani/będzie Pani miała wpływ na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia wynikającego z zawartych umów z Fundacją? Jeśli tak, to w jaki sposób, odpowiedziała Pani: „Warunki wynagrodzenia zgodnie z umową zawartą z Fundacją, muszą być/są określane w umowie zlecenia z Głównym wykonawcą zadania publicznego, czyli Kancelarią. Umowa z Kancelarią określa stałe wynagrodzenie. Nie mam wpływu na wysokość wynagrodzenia, tj. ilość udzielonych porad nie wpływa na wysokość wynagrodzenia. W zasadzie wynagrodzenie jest w każdym miesiącu jednakowe, jednakże, jak jest jeden dzień więcej w danym miesiącu to wówczas wynagrodzenie jest wyższe. Wykonawca nie ma wpływu na dobór osób, które zapisuje Starostwo. Starostwo ma także obowiązek zapewnić lokal, wyposażenie, sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej, Internetu, oprogramowania z bazą aktów prawnych. Zakres npp i npo został określony ściśle w ustawie i jest to wąski zakres usług. Wnioskodawca sporządzajedynie projekt pisma, z wyjątkiem pism w toku sprawy, nie podpisuje tych pism swoim imieniem i nazwiskiem ani nie sygnuje ich swoją pieczątką, nie używa w punkcie szyldu swojej kancelarii, nie reprezentuje osób przed sądem. Przeważnie udziela porad prawnych. Dla osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej. Wnioskodawcą jest osobą anonimową, pozostającą w dyspozycji Starostwa i Fundacji”.
Na pytanie 5: Kto ponosi/będzie ponosił ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za czynności wykonywane przez Panią z tytułu zawartych umów z Fundacją, odpowiedziała Pani: „Wskazuję, że w mojej ocenie za czynności wykonywane w ramach umowy zawartej z Fundacją nie ponoszę ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Za samodzielną nie może być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona. Kwota wynagrodzenia za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej jest ustalona z góry w umowie i ja jako wykonawca nie mam na nią wpływu. Zgodnie z zapisami umowy za świadczone usługi, wynagrodzenie Wnioskodawcy wypłaca Kancelaria, chociaż ja nie realizuję ww. usług na rzecz Kancelarii. Natomiast w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych, ryzyko ekonomiczne ponosi Powiat, bowiem ma obowiązek to wszystko zapewnić. W umowie z Fundacją jest zapis, iż mam korzystać ze wskazanego i wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego, oraz udostępnionego programu do dokumentowania świadczeń”.
Na pytanie 6: Czy zawarte umowy z Fundacją regulują w jakikolwiek sposób kwestie odpowiedzialności wobec osób trzecich za świadczone usługi, odpowiedziała Pani: „W umowie z Fundacją zawarty jest zapis: „Prawnik ponosi wyłączną odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku z świadczeniem przez niego „pomocy prawnej”. Zapisy umowy nie zawierają wskazania, że ponoszę odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku ze świadczeniem usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz nieodpłatnych porad prawnych. W mojej ocenie zapisy umowy nie stanowią o odpowiedzialności za świadczone usługi na rzecz Fundacji, bowiem należy rozróżnić pojęcie świadczenia „pomocy prawnej” od pojęcia świadczenia „nieodpłatnej pomocy prawnej”. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną/doradztwem obywatelskim m.in. udzielam porady prawnej, pomagam w sporządzaniu pism, których nie podpisuję własnym imieniem i nazwiskiem. Nie wyrażam i nie będę wyrażać oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Powiatu oraz Fundacji. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami nie działam jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządzam, ani nie podpisuję pism nie używam w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuję osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie mam również żadnego wpływu na dobór klientów. Ponadto w warunkach umowy pomiędzy Wnioskodawcą a Fundacją wskazano zakaz cyt. „oferowania, osobom uprawnionym do udzielania porady, odpłatnych usług poza prowadzonym punktem”. Na podstawie tej analizy w mojej ocenie zapis: „Prawnik ponosi wyłączną odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku z świadczeniem przez niego pomocy prawnej” odnosi się do sytuacji, w której pomimo zakazu umownego, prawnik udzieliłby osobie uprawnionej odpłatnej porady”.
Na pytanie nr 7: Czy w umowach z Fundacją zawarto postanowienia, w ramach których Fundacja wzięłaby na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią na jej rzecz, odpowiedziała Pani: „W umowie zawartej pomiędzy Wnioskodawcą a Fundacją nie wskazano żadnych zapisów dotyczących odpowiedzialności Fundacji”.
Na pytanie nr 8: Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymuje/będzie otrzymywała za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi/będzie stanowiło przychody, o których mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)? Jeśli tak, proszę wskazać konkretny ustęp art. 12 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpowiedziała Pani: „W mojej ocenie wynagrodzenie, które otrzymywałam/otrzymuje za wykonywanie usług w ramach zawartej umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Fundacji, w związku z umową zlecenia zawartą z Kancelarią Adwokatów i Radców Prawnych, nie jest/nie będzie to przychód, o którym mowa w przepisach art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie, które otrzymuję jest/było wypłacane z dotacji, którą Powiat otrzymuje ze środków Skarbu Państwa na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. W taki sam sposób finansowane są punkty nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Tym samym wynagrodzenie, które otrzymuję/otrzymam za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego nie będzie stanowić przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.
Na pytanie 9: Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymuje/będzie otrzymywała za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi/będzie stanowiło przychody, o których mowa w przepisach art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? Należy wskazać konkretny punkt art. 13 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpowiedziała Pani: „W mojej ocenie Wynagrodzenie, które otrzymuję/będę otrzymywać za wykonywane czynności w ramach umów o świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa i nieodpłatnej pomocy prawnej, za pośrednictwem Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych, w związku z zawartymi umowami z Fundacją będzie stanowić przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej, jaką jest Fundacja. W mojej ocenie nie ma tu znaczenia, że wynagrodzenie wypłaca Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych bo ona też zawiera się w punkcie 8a - jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Poza tym Kancelaria tylko pośredniczy w wypłacie wynagrodzenia, które pochodzi w całości z dotacji na realizację zadania publicznego i zależy od uzyskania tych dotacji przez Fundację”.
Pytania
1.Czy Wnioskodawca świadcząc usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka na zasadach określonych w ustawie z 5 sierpnia 2025 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej jest zobowiązany odprowadzać podatek od towarów i usług - VAT od uzyskiwanego wynagrodzenia?
2.Czy z tytułu świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego Wnioskodawca może wystawiać jako Kancelaria Adwokacka notę księgową?
Pani stanowisko w sprawie
W ocenie Wnioskodawcy udzielanie porad prawnych, obywatelskich w ramach umowy zlecenie zawartej z Głównym wykonawcą nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - VAT. Wnioskodawca z tytułu realizacji tych umów nie ma obowiązku wystawiania faktury, a może wystawiać jako Kancelaria Adwokacka notę księgową.
Kluczowym artykułem w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą. Cytowany artykuł stanowi o trzech warunkach, które muszą być spełnione, aby wykonywane czynności nie były samodzielnie wykonywaną działalnością gospodarczą.
Warunek pierwszy - przychody z tytułu wykonywanych czynności muszą mieścić się w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Wnioskodawcy są to przychody wymienione w art. 13 pkt 8a ustawy - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia z osobą prawną, którą jest Zleceniodawca - Kancelaria (…) spółka partnerska. Celem umowy jest świadczenie przez Wnioskodawcę określonego rodzaju usług świadczenia nieodpłatnych porad prawnych, obywatelskich. Wnioskodawca jest stroną umowy jako Zleceniobiorca, a Główny wykonawca zleca w umowie do wykonania określonego rodzaju usługi.
Warunek drugi - związanie stron więzami tworzącymi stosunek prawny co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności Zlecającego wobec osób trzecich. Stosunek prawny łączący strony zbliżony jest do stosunku pracy i Wnioskodawca nie ma samodzielności i niezależności w zakresie świadczonych usług, jest podporządkowany Fundacji, Głównemu wykonawcy, Starostwu i ustawie w zakresie świadczonych usług, warunków wykonywania umowy i wynagradzania. Wnioskodawca nie ma wpływu na umiejscowienie punktu świadczenia usług, godzin dyżuru, dobór klientów, wynagrodzenie, wyposażenie czy wybór lokalu. Wnioskodawca musi stawić się w punkcie w wyznaczonym dniu i godzinach tak jak w stosunku pracy; musi zalogować się do sytemu informatycznego, bowiem jest sprawdzany pod tym kątem. Stanowi to swoistego rodzaju podległość organizacyjną co pozbawia samodzielności i niezależności, jak ma to miejsce przy podmiotach gospodarczych. Wnioskodawca nie może brać pieniędzy od klientów za świadczoną pomoc ani polecać im swoich prywatnych usług ani innych osób. To powoduje, że pomimo, iż Wnioskodawca zawiera umowy z Głównym wykonawcą i Fundacją jako Kancelaria Adwokacka to w punktach porad prawnych/obywatelskich nie reprezentuje swojej kancelarii, lecz świadczy pomoc prawną/obywatelską z ramienia Fundacji i Głównego wykonawcy oraz w ograniczonym ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej zakresie. Zapewnienie przez Starostwo infrastruktury, lokalu i pełnego wyposażenia punktu powoduje, iż Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego, bowiem ma zapewnione stałe, zryczałtowane wynagrodzenie. Jedynym wydatkiem, jaki może ponieść Wnioskodawca są koszty dojazdu do punktu. Jednak nie zawsze te koszty są ponoszone, bowiem niektóre punkty są zlokalizowane w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy. W przypadku zastępstw Wnioskodawca rozlicza się z osobą zastępującą go, lecz te zastępstwa są sporadyczne, a mogą w ogóle nie wystąpić, tak jak dotychczas.
Warunek trzeci - odpowiedzialność wobec osób trzecich. Minister Finansów w odniesieniu do warunku odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich wskazał w Interpretacji ogólnej: „Warunek będzie spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie spółki, a nie po stronie faktycznego wykonawcy (zarządzającego), co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności”. Ponadto w wyroku NSA z 12 lipca 2022 r. (sygn. akt I FSK 1585/18) sąd potwierdził również, że odpowiedzialności takiej nie można wywodzić z zasad ogólnych wynikających z innych przepisów prawnych. Innymi słowy sąd potwierdził, że w celu uznania danej osoby za podatnika VAT (a usług świadczonych przez taką osobę za opodatkowane VAT) niezbędne jest uregulowanie kwestii odpowiedzialności bezpośrednio w umowie. Powyższe w Pani ocenie oznacza, że brak w umowie z Fundacją oraz Głównym wykonawcą wyraźnego zapisu o odpowiedzialności Wnioskodawcy wobec osób trzecich uważa się za spełnienie warunku braku tej odpowiedzialności po stronie Wnioskodawcy. Wobec powyższego Wnioskodawca uważa, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 VATU.
Odnośnie do sposobu rozliczania się z tytułu otrzymywanego wynagrodzenia - pytanie nr 2- opisane w stanie faktycznym usługi w Pani ocenie nie będą opodatkowane podatkiem VAT, co oznacza, że nie będzie podstaw do wystawiania faktury z tego tytułu. Jeżeli ww. usługi nie będą uznane za samodzielnie wykonywaną działalność gospodarczą, to nie będzie także podstaw do wystawienia rachunku. W związku z powyższym Wnioskodawca może wystawiać notę księgową stanowiącą dowód księgowy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:
przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Stosownie art. 15 ust. 3 ustawy:
za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1–6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
2) (uchylony);
3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
W myśl art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:
1) (uchylony)
2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi
5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10 , i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;
7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
a)osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
b)właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
c)przedsiębiorstwa w spadku
- z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9;
9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.
Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006 r., Nr 347, str. 1, ze zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE:
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
W akapicie pierwszym, artykuł 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach sprecyzował, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla a Recandadores de Tributos de las Zonas primera y Segunda, C-235/85 pomiędzy Komisją Europejską a Królestwem Holandii).
Pani wątpliwości sprowadzają się między innymi do ustalenia, czy świadcząc usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka na zasadach określonych w ustawie z 5 sierpnia 2025 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej jest Pani zobowiązana odprowadzać podatek od towarów i usług - VAT od uzyskiwanego wynagrodzenia.
Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o podatku od towarów i usług, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
- wykonywania tych czynności,
- wynagrodzenia oraz
- odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
Użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.
Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawno-podatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej nie powodującej powstania podmiotowości prawno-podatkowej na gruncie ww. ustawy.
W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie, które Pani otrzymywała/otrzymuje za wykonywanie usług w ramach zawartej umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Fundacji, w związku z umową zlecenia zawartą z Kancelarią Adwokatów i Radców Prawnych, nie jest/nie będzie stanowić przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wynagrodzenie, które Pani otrzymuje/będzie otrzymywać za wykonywane czynności w ramach umów o świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa i nieodpłatnej pomocy prawnej, za pośrednictwem Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych, w związku z zawartymi umowami z Fundacją będzie stanowić przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej, jaką jest Fundacja.
Zatem należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.
Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać winno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, to nie można uznać Pani za podatnika podatku od towarów i usług. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że występuje Pani w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna - świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.
W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie - warunek drugi).
Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony, w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.
Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
Zatem mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa podatkowego należy stwierdzić, że w analizowanym przypadku, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka, nie mieści się/nie będzie się mieścić w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest/nie będzie Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku.
W rozpatrywanej sprawie wskazała Pani, że jako adwokat, doradca obywatelski prowadzący działalność gospodarczą zawarła Pani z Fundacją umowy o współpracy w ramach zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu (…). Zawarte umowy zawierają zapisy informujące, że głównym wykonawcą wskazanego powyżej zadania publicznego jest Kancelaria (…) spółka partnerska. Zawarte z Fundacją umowy zobowiązują do zawarcia umów zlecenia i ustalenia warunków realizacji zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, tj. terminów, lokalizacji, warunków finansowych, z głównym wykonawcą. W ramach zawartych umów zleceń, świadczyła i będzie Pani świadczyć usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie określonym ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej w godzinach i miejscu określonym przez podmiot administracji publicznej. Warunki wynagrodzenia zgodnie z umową zawartą z Fundacją, muszą być/są określane w umowie zlecenia z Głównym wykonawcą zadania publicznego, czyli Kancelarią. Umowa z Kancelarią określa stałe wynagrodzenie. Nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia, tj. ilość udzielonych porad nie wpływa na wysokość wynagrodzenia. Nie miała i nie ma Pani wpływu na dobór osób, które zapisuje Starostwo. Starostwo ma także obowiązek zapewnić lokal, wyposażenie, sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej, Internetu, oprogramowania z bazą aktów prawnych. Pani sporządza jedynie projekt pisma, z wyjątkiem pism w toku sprawy, nie podpisuje Pani tych pism swoim imieniem i nazwiskiem ani nie sygnuje ich swoją pieczątką, nie używa Pani w punkcie szyldu swojej kancelarii, nie reprezentuje osób przed sądem. Dla osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej jest Pani osobą anonimową, pozostającą w dyspozycji Starostwa. W umowach nie ma również zapisów o odpowiedzialności wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią. Nie ma Pani wpływu na umiejscowienie punktu, godziny dyżuru, dobór klientów, wynagrodzenie, wyposażenie czy wybór lokalu. Nie może Pani brać pieniędzy od klientów za świadczoną pomoc ani polecać im swoich prywatnych usług ani innych osób. Wykonuje Pani zadania wyłącznie w ramach określonego zadania publicznego, nie posiadając autonomii w zakresie świadczenia usług poza wyznaczonym harmonogramem i zakresem. Za czynności wykonywane w ramach umowy zawartej z Fundacją nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Kwota wynagrodzenia za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej jest ustalona z góry w umowie i Pani jako wykonawca nie ma na nią wpływu. Zgodnie z zapisami umowy za świadczone usługi, wynagrodzenie wypłaca Pani Kancelaria, chociaż Pani nie realizuje ww. usług na rzecz Kancelarii. Natomiast w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych, ryzyko ekonomiczne ponosi Powiat, bowiem ma obowiązek to wszystko zapewnić. W umowie z Fundacją jest zapis, iż ma Pani korzystać ze wskazanego i wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego, oraz udostępnionego programu do dokumentowania świadczeń. Zapisy umowy nie zawierają wskazania, że ponosi Pani odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku ze świadczeniem usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz nieodpłatnych porad prawnych. Nie wyraża i nie będzie Pani wyrażać oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Powiatu oraz Fundacji. W umowie zawartej pomiędzy Panią a Fundacją nie wskazano żadnych zapisów dotyczących odpowiedzialności Fundacji.
Zatem, w związku z realizacją świadczeń w zakresie usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka wykorzystuje/będzie Pani wykorzystywać infrastrukturę i organizację wewnętrzną Starostwa co powoduje, że nie ponosi Pani/nie będzie Pani ponosić w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Ponadto, umowa z Kancelarią określa stałe wynagrodzenie, na które nie ma Pani wpływu. Jednocześnie, w umowach nie zawarto postanowień, w ramach których ponosi Pani odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie wykonywania przedmiotu umowy.
W konsekwencji należy wskazać, że zawarcie opisanych we wniosku umów powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pani związana ze zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich.
Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka, nie podlega/nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstaje obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Pani wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy z tytułu świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego może Pani wystawiać jako Kancelaria Adwokacka notę księgową.
W odniesieniu do Pani wątpliwości należy wskazać, że zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:
podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1)sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2 , dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2)wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3)wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4)otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a)wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b)czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c)dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.
Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:
fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.
W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.
Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.
Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa.
Ponadto wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.
Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.
Rachunki mogą być wystawione:
- w przypadku konieczności udokumentowania czynności nie podlegających opodatkowaniu VAT, m.in. wskazanych w art. 6 ustawy o VAT,
- czynności wykonywanych przez podmioty nie działające w charakterze podatnika,
- przez rolników ryczałtowych zwolnionych z obowiązku wystawiania faktur na podstawie art. 117 ustawy o VAT.
Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie w ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek wystawienia faktury.
Jak wskazano powyżej, wykonywane przez Panią usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Należy zatem stwierdzić, że dopuszczalne jest dokumentowanie takich transakcji dokumentem rozliczeniowym, np. notą księgową. Nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy o podatku VAT i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów, brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, dla takiego sposobu dokumentowania.
Zatem wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów o współpracy zawartych z Fundacją a następnie umów zlecenia zawartych z Głównym wykonawcą, zawartą jako Kancelaria Adwokacka na zasadach określonych w ustawie z 5 sierpnia 2025 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.
Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania 2 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:
składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym oraz zdarzeniem przyszłym. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
