Interpretacja indywidualna z dnia 13 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.342.2026.2.BM
Potrącenie wzajemnych roszczeń wynikające z ugody oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie prowadzą do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie stanowią one definitywnego przysporzenia majątkowego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
11 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – pismem z 3 kwietnia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W 2008 r wraz z mężem zawarła Pani Umowę nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych waloryzowany kursem CHF (dalej jako „Umowa"), na której podstawie Bank wypłacił kwotę 430.999,99 PLN. Odpowiada Pani wraz z mężem solidarnie za spłatę kredytu do pełnej wysokości.
Kredyt hipoteczny zaciągnięty w (…) Bank (obecnie Bank (…)) został udzielony przez podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw. (…) Bank jako bank, podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), który jest państwowym organem nadzoru nad rynkiem finansowym. Nadzór ten obejmuje m.in. udzielanie kredytów hipotecznych, zgodnie z ustawą o kredycie hipotecznym.
Bank (…) jako bank, podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), który jest państwowym organem nadzoru nad rynkiem finansowym. Nadzór ten obejmuje m.in. udzielanie kredytów hipotecznych, zgodnie z ustawą o kredycie hipotecznym.
Celem kredytu było pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego, na działce położonej: (…), dz. ew. nr (…) pow. 3230 m2 oraz refinansowanie kredytu hipotecznego w Banku (…).
Kredyt hipoteczny zaciągnięty w Banku (…). został udzielony przez podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw. (…). jako bank, podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), który jest państwowym organem nadzoru nad rynkiem finansowym. Nadzór ten obejmuje m.in. udzielanie kredytów hipotecznych, zgodnie z ustawą o kredycie hipotecznym.
Zdecydowała się Pani wraz z mężem wytoczyć przeciwko Bankowi pozew indywidualny dotyczący stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy. Postępowanie sądowe zainicjowane pozwem toczy się przed sądem Sąd Okręgowy w (…) (sygn. akt (…)).
W 2026 r. Bank zaproponował ugodę, na mocy której Bank potwierdza, że Umowa kredytowa zawiera klauzule abuzywne, które powodują nieważność Umowy kredytowej oraz stwierdza, że przysługują Pani następujące roszczenia w stosunku do Banku wynikające ze świadczeń spełnionych w wykonaniu Umowy kredytowej:
-457.700,46 PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
-5.177,40 PLN tytułem składek na poczet ubezpieczenia;
-450,00 PLN tytułem opłaty i prowizje związanej z kredytem;
tym samym przysługują Pani w stosunku do Banku roszczenia o zapłatę w wysokości 463.327,86 PLN. Bank potwierdza, iż w związku z wykonaniem Umowy (wypłatą kapitału kredytu), Bankowi przysługuje w stosunku do Klienta roszczenie o zapłatę 430.999,99 PLN.
Na obecny moment dokładny termin podpisania Ugody z Bankiem nie jest Pani znany. Chce Pani zakończyć postępowanie mediacyjne najszybciej jak to jest możliwe. Szacuje Pani, że podpisanie Ugody nastąpi do końca marca 2026 r.
Bank zaproponował Pani potrącenie Pani roszczenia w wysokości 463.327,86 PLN z roszczeniem Banku w wysokości 430.999,99 PLN, wobec czego wierzytelności te umarzają się nawzajem.
Bank dodatkowo w ramach Ugody zobowiązuje się dokonać zwrotu na Pani rzecz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.800,00 PLN (100 % stawki minimalnej), która to kwota nie przekracza maksymalnych kosztów zastępstwa procesowego możliwych do zasądzenia na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023 poz. 1935 tj. z dnia 20 września 2023 r.). Kwota ta stanowi zwrot faktycznie poniesionych przez Panią wydatków z Pani środków pieniężnych. Została ona wydana zanim złożyła Pani wraz z mężem pozew do Sądu w celu opłaty obsługi prawnej.
Uzupełnienie zdarzenia przyszłego
W dniu 15 października 2004 r. zawarła Pani wraz z mężem umowę kredytu hipotecznego z (…), przeznaczonego na zakup mieszkania przy ul. (…) w (…). Z tytułu tej umowy ponosiła Pani wraz z mężem solidarną odpowiedzialność za spłatę zobowiązania do pełnej jego wysokości.
Następnie, w 2008 r., zawarła Pani wraz z mężem umowę kredytu hipotecznego nr (…) Bank (obecnie Bank (…)), również na cele mieszkaniowe, w szczególności na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości (…) oraz refinansowanie wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego w (…) Także w tym przypadku zobowiązanie było objęte solidarną odpowiedzialnością kredytobiorców. Połączenie tych kredytów w jeden było warunkiem do udzielenia kredytu przez (…) Bank na budowę domu. Podkreślenia wymaga, że oba kredyty zostały zaciągnięte wyłącznie w celach mieszkaniowych, a ich udzielenie nastąpiło przez banki podlegające nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.
W związku z propozycją zawarcia w 2026 r. ugody z Bankiem (…) wskazuje Pani dodatkowo, że:
-nie korzystała Pani z instytucji zaniechania poboru podatku,
-w ramach ugody nie dojdzie do faktycznej wypłaty środków pieniężnych przez Bank na Pani rzecz w zakresie różnicy pomiędzy wzajemnymi roszczeniami stron,
-rozliczenie pomiędzy stronami nastąpi wyłącznie poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, tj. roszczenia przysługującego Pani wobec Banku w kwocie 463.327,86 PLN z roszczeniem Banku w kwocie 430 999,99 PLN, co skutkować będzie ich wzajemnym rozliczeniem do wysokości wierzytelności niższej.
Pytania
1.Czy zawarcie ugody z bankiem skutkuje powstaniem po Pani stronie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności czy dokonane w jej ramach potrącenie (kompensata) wzajemnych roszczeń pomiędzy Panią a bankiem - opisanych w stanie faktycznym - powoduje powstanie po Pani stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu?
2.Czy zawarcie ugody z bankiem skutkuje powstaniem po Pani stronie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności czy kwota otrzymana przez Panią tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stanowi przychód podlegający opodatkowaniu?
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
W Pani ocenie zawarcie ugody z bankiem nie skutkuje powstaniem po Pani stronie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności dokonane w jej ramach potrącenie (kompensata) wzajemnych roszczeń pomiędzy Panią a bankiem - opisanych w stanie faktycznym - nie powoduje powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wraz z małżonkiem zaciągnęła Pani kredyty hipoteczne wyłącznie na cele mieszkaniowe, tj. na finansowanie budowy domu. Nie korzystała Pani dotychczas z instytucji zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Rozliczenie wynikające z ugody zawartej z bankiem polega na potrąceniu wzajemnych wierzytelności, tj. Pani roszczenia wobec banku w kwocie 463.327,86 PLN oraz roszczenia banku wobec Pani w kwocie 430.999,99 PLN.
W wyniku tego potrącenia dochodzi do wzajemnego umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, bez faktycznej wypłaty środków pieniężnych przez bank.
W Pani ocenie powyższe rozliczenie nie prowadzi do powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem - zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy – przychodem mogą być wyłącznie takie świadczenia, które skutkują definitywnym przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Potrącenie wzajemnych roszczeń stanowi jedynie rozliczenie świadczeń spełnionych uprzednio przez Panią w wykonaniu umowy kredytowej, która - jak wynika z treści ugody - zawiera klauzule abuzywne i jest traktowana jako nieważna.
Łączna kwota świadczeń spełnionych przez Panią na rzecz banku wyniosła:
-457 700,46 PLN tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,
-5 177,40 PLN tytułem składek ubezpieczeniowych,
-450,00 PLN tytułem opłat i prowizji,
co łącznie daje 463 327,86 PLN.
Kwota ta przewyższa kwotę kapitału udostępnionego przez bank (430.999,99 PLN), co jednoznacznie wskazuje, że rozliczenie wynikające z ugody stanowi w istocie zwrot środków uprzednio zapłaconych przez Panią.
Tym samym kwota rozliczona w ramach potrącenia nie prowadzi do faktycznego zwiększenia Pani majątku, lecz stanowi jedynie ekwiwalent wydatków poniesionych wcześniej z Pani własnych środków.
Brak jest zatem elementu definitywnego przysporzenia majątkowego, który jest warunkiem koniecznym uznania danego świadczenia za przychód podatkowy.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w aktualnych interpretacjach indywidualnych, w tym m.in. w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3.DJ, w której wskazano, że zwrot środków pieniężnych stanowiących uprzednio spłacone raty kredytu nie powoduje powstania przychodu, gdyż nie dochodzi do definitywnego przyrostu majątku podatnika.
Analogiczne stanowisko zostało wyrażone również w interpretacji indywidualnej z dnia 1 marca 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.75.2024.1.MKA, gdzie podkreślono, że zwrot środków stanowiących uprzednio poniesione wydatki nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego.
Również w najnowszym stanowisku organów podatkowych (m.in. interpretacje z dnia 21 października 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.596.2024.2.MKA oraz z dnia 16 października 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.658.2024.1.MKA) konsekwentnie wskazuje się, że rozliczenia wynikające z ugód dotyczących kredytów hipotecznych, które sprowadzają się do zwrotu uprzednio poniesionych świadczeń, pozostają neutralne podatkowo.
W konsekwencji należy uznać, że potrącenie wzajemnych roszczeń pomiędzy Panią a bankiem, dokonane na podstawie ugody, nie powoduje powstania po Pani stronie przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Ad. 2
W Pani ocenie zawarcie ugody z bankiem nie skutkuje również powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie kwoty otrzymanej tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Kwota ta stanowi zwrot wydatków faktycznie poniesionych przez Panią na obsługę prawną, które zostały pokryte z Pani własnych środków przed wszczęciem postępowania sądowego. Zwrot tych kosztów następuje na podstawie ugody zawartej z bankiem i odpowiada rzeczywiście poniesionym nakładom.
W związku z powyższym należy uznać, że zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie stanowi przysporzenia majątkowego po Pani stronie. Nie dochodzi bowiem do zwiększenia Pani majątku, lecz jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed poniesienia tych wydatków.
Podobnie jak w przypadku rozliczenia głównego, również w tym zakresie brak jest elementu definitywnego przysporzenia majątkowego, który - zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - warunkuje powstanie przychodu podatkowego.
W konsekwencji zwrot kosztów zastępstwa procesowego należy traktować jako neutralny podatkowo, gdyż stanowi on jedynie refundację uprzednio poniesionych wydatków, a nie nowe świadczenie zwiększające Pani majątek.
W związku z powyższym należy uznać, że kwota otrzymana tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52,52a i52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
- pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
- pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Potrącenie wierzytelności
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Umorzenie wierzytelności następuje w przypadkuzwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się – pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie – powoduje, że zobowiązanie wygasa. Zgodnie bowiem z art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
W związku z tym, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, kredytobiorca uzyskuje przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaliczany do „innych źródeł”.
Natomiast potrącenie jest jednym ze sposobów dokonywania rozliczeń, które polega na wzajemnym umorzeniu dwóch wierzytelności. W myśl art. 498 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia, wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.
Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).
W sytuacji, gdy dojdzie do potrącenia wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że dokonane w ramach ugody z bankiem potrącenie (kompensata) wzajemnych roszczeń pomiędzy Panią a bankiem nie będzie powodowało po Pani stronie powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
W kwestii opodatkowania otrzymanej przez Panią kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wskazuję, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 ww. ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z opisu wniosku wynika, że w ramach ugody bank zobowiązuje się dokonać zwrotu na Pani rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Kwota kosztów zastępstwa procesowego stanowi zwrot faktycznie poniesionych przez Panią wydatków ze swoich środków pieniężnych.
W takim wypadku kwota ta będzie stanowić jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie będzie więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego będzie obojętna podatkowo.
W konsekwencji zwrot poniesionych przez Panią kwot nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 również jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Powołane przez Panią interpretacje zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do Pani sprawy, ani do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.
Wydając interpretacje indywidualne nie odnoszę się do kwot i nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Wskazać należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z czym, niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Pani jako osoby występującej z wnioskiem, nie wywiera natomiast skutku prawnego dla innych osób (tj. Pani męża).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a,
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”.
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA) albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

