Interpretacja indywidualna z dnia 20 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.207.2026.2.RG
Samorządowa instytucja kultury, stosując prewspółczynnik, powinna korzystać z metody wynikającej z rozporządzenia, gdyż lepiej odpowiada specyfice działalności, uwzględniając przychody z działalności gospodarczej oraz przychody wykonane, co zapewnia obiektywne odzwierciedlenie zakresu wykorzystania towarów i usług do działalności opodatkowanej VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków bieżących X jak i wydatków związanych z realizacją projektu przebudowy obiektu, których nie są Państwo w stanie przypisać bezpośrednio wyłącznie do działalności gospodarczej i do celów innych niż działalność gospodarcza, przy zastosowaniu prewspółczynnika ustalonego, jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez Wnioskodawcę w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wejść.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 1 kwietnia 2026 r. (data wpływu). Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
X w X (dalej jako: „Wnioskodawca” lub „X”) jest posiadającą osobowość prawną samorządową instytucją kultury zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny. Organizatorem Wnioskodawcy jest Gmina Y.
Wnioskodawca działa m.in. na podstawie:
1)ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.);
2)ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.);
3)ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.);
X w ramach działalności odpłatnej realizuje zadania własne gminy i należące do miasta na prawach powiatu w zakresie działalności kulturalnej.
Zgodnie ze Statutem Wnioskodawcy zadania realizowane przez Wnioskodawcę obejmują:
1.promowanie sztuki współczesnej,
2.planowanie, organizacja i realizacja wystaw oraz innych form prezentacji sztuki m.in. konferencji, sympozjów, targów sztuki, konkursów, aukcji, kiermaszów, pokazów oraz innych przedsięwzięć artystycznych,
3.popularyzowanie wiedzy o sztuce poprzez działalność oświatową wynikającą z programu wystawienniczego,
4.wydawanie publikacji wynikających z realizacji programu wystawienniczego i promocyjnego,
5.gromadzenie i opracowywanie dokumentacji z zakresu działalności X,
6.promocje twórczości artystów z … i województwa … w kraju i za granicą oraz tworzenie artystom warunków do konfrontacji osiągnięć twórczych i wymiany doświadczeń,
7.współprace z innymi galeriami w kraju i za granicą o podobnym profilu artystycznym, w tym wzajemna wymiana wystaw,
8.współprace ze środowiskami twórczymi, stowarzyszeniami, instytucjami kultury w kraju i za granicą, w tym zawieranie porozumień mających na celu wspólne organizowanie przedsięwzięć,
9.dokonywanie zakupów dzieł sztuki współczesnej oraz wydawnictw z tej dziedziny w celu ich upowszechniania oraz gromadzenia zbiorów,
10.udostępnianie zbiorów X do celów wystawienniczych, naukowych i edukacyjnych.
Na dzień składania niniejszego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, X przystąpiła do procedury zmiany swojego statutu. Zgodnie z planowaną zmianą statutu do zadań X należeć będą m.in.:
1.organizacja, realizacja i propagowanie wystaw współczesnych sztuk plastycznych;
2.popularyzowanie wiedzy o sztukach wizualnych poprzez działalność oświatową m.in. organizacja wykładów, spotkań autorskich, warsztatów artystycznych;
3.upowszechnianie sztuki ze szczególnym uwzględnieniem popularyzacji sztuki współczesnej;
4.wydawanie publikacji związanych z upowszechnianiem współczesnej sztuki;
5.organizacja i realizacja konkursów oraz przeglądów interdyscyplinarnych;
6.tworzenie warunków pozwalających na ujawnianie i promocję wartościowych zjawisk w sztukach wizualnych;
7.prezentacja i promocja dokonań artystów – specjalizujących się z sztukach wizualnych z uwzględnieniem artystów mieszkających lub mających pracownie w …, regionie …;
8.gromadzenie i publikowanie dokumentacji współczesnego życia artystycznego z terenu województwa i kraju;
9.gromadzenie dokumentacji z własnej działalności wystawienniczej;
10.prowadzenie i poszerzanie kolekcji dzieł sztuki;
11.udostępnianie własnych zbiorów zainteresowanym galeriom i instytucjom wystawienniczym.
Dodatkowo, zgodnie z brzmieniem nowego statutu X może prowadzić działalność dodatkową, inną niż kulturalna, według zasad określonych w odrębnych przepisach, a uzyskane z tej działalności środki przeznaczać na realizację celów statutowych i pokrywanie kosztów bieżącej działalności. Działania dodatkowe mogą obejmować:
1.najem, dzierżawę i inne odpłatne formy udostępniania składników majątkowych …;
2.świadczenie usług na rzecz podmiotów zewnętrznych, związanych z organizacją przedsięwzięć kulturalno-artystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia technicznego;
3.sprzedaż biletów;
4.organizowanie i prowadzenie szkoleń, warsztatów, spotkań i zjazdów;
5.wydawanie i sprzedaż publikacji własnych;
6.sprzedaż gadżetów reklamowych …;
7.eksport, import towarów i usług o charakterze kulturalnym;
8.udostępnianie powierzchni reklamowej;
9.sprzedaż produktów i usług powstałych podczas realizacji działań statutowych …;
10.gromadzenie odsetek od środków na rachunku bieżącym i lokat uzyskanych z dochodów własnych.
Zarówno obecnie, jak i po zmianie statutu X w ramach swojej działalności statutowej prowadzi w głównej mierze działalność odpłatną.
X uzyskała interpretację indywidualną z dnia 30 grudnia 2025 r., znak pisma: 0114-KDIP4-1.4012.623.2025.1.DP, UNP: …. (dalej jako: „Interpretacja”), zgodnie z którą X w ramach organizacji wernisaży wypełnia przesłankę wykonywania nieodpłatnych czynności wynikających z działalności statusowej, czyli prowadzi działalnością inną niż działalność gospodarcza, a więc jest zobowiązana stosować prewspółczynnik, czyli sposób określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.
X zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie, jednak uznała, że właściwym rozwiązaniem będzie ustalić właściwą metodę, jaką X powinna stosować prewspółczynnik.
Ponoszone wydatki są dokumentowane fakturami VAT wystawionymi na X, z wykazanymi na nich kwotami VAT naliczonego. W sytuacji, gdy przypisanie VAT od nabytych towarów i usług jest możliwe, Wnioskodawca stosuje tzw. alokację bezpośrednią. W sytuacji, gdy wydatek w całości dotyczy czynności opodatkowanych VAT, Wnioskodawca dokonuje odliczenia VAT w całości. Natomiast w przypadku, gdy VAT od zakupu towarów i usług dotyczy działalności takiej jak objęta treścią Interpretacji Wnioskodawca planuje dokonać odliczenia proporcjonalnego z zastosowaniem odpowiednio prewspółczynnika.
Podstawowymi źródłami finansowania działalności Wnioskodawcy są:
·dotacje podmiotowe na dofinansowanie statutowej działalności bieżącej,
·dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie wskazanych zadań i programów,
·przychody pochodzące z prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności, w tym:
- ze sprzedaży biletów wstępu,
- ze sprzedaży składników majątku ruchomego,
- przychody z najmu i dzierżawy składników majątkowych
- z innych źródeł.
X ponosi wydatki związane z realizacją projektu przebudowy obiektu, mającego na celu dostosowanie go do aktualnych potrzeb i zakresu prowadzonej działalności (dalej jako: „Projekt”). Jednocześnie ponosi również wydatki związane z bieżącym funkcjonowaniem X.
W ramach Projektu zaplanowano przebudowę i wymianę wewnętrznych instalacji centralnego ogrzewania i wody użytkowej w pomieszczeniach X oraz zagospodarowanie gruntu szatą roślinną. Istotą prac jest przebudowa i wymiana instalacji wewnętrznych X. Zagospodarowanie terenu zielenią ma charakter uzupełniający, estetyczno - porządkowy.
W celu realizacji Projektu organizator Wnioskodawcy wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie Projektu pt.: „…”. Z uwagi na fakt, że inwestycja dotyczy całej nieruchomości projekt realizowany jest odpowiednio przez X w zakresie dotyczącym jej obiektów i Z w zakresie dotyczącym obiektów Z. X, jak i Z działają w ramach indywidualnych umów zawartych z Gminą …. Każda z tych instytucji odpowiada niezależnie za swoją część prac remontowych.
Dofinansowanie Projektu zostało przyznane Wnioskodawcy na podstawie umowy w sprawie udzielenia dotacji celowej z budżetu Gminy … na dofinansowanie części realizacji zadania: „…” z przeznaczeniem na Modernizację Biura … zawartej z Gminą ….
X będzie realizującym Projekt objęty umową o dofinansowanie oraz będzie jego ekonomicznym beneficjentem. Środki na ten cel będą przekazywane przez Gminę … w formie dotacji. Efektem Projektu będzie przebudowa obiektu X, który następnie wykorzystywany będzie w opisanej wyżej działalności Wnioskodawcy.
Zakres prac związanych z X obejmuje remont atrium, remont centralnego ogrzewania, ocieplenie budynku. Jednocześnie z zakresu Projektu wyłączone będą prace dotyczące obiektów należących do Z, będą one realizowane niezależnie od Projektu.
Prace w ramach dofinansowanego Projektu obejmują w szczególności:
1)plan organizacji terenu budowy,
2)przygotowanie i organizacja terenu budowy,
3)realizację robót budowlanych w zakresie wskazanym w projekcie w tym (i) prace ogólnobudowlane; (ii) ocieplenie dachu, wymiana rynien i rur spustowych, remont instalacji odgromowej; (iii) roboty sanitarne - wymiana instalacji C.O., wymiana grzejników stalowych, przebudowa i wymiana instalacji z.w.u.; (iv) prace rozbiórkowe roboty nawierzchniowe z kostki brukowej betonowej oraz z płyt granitowych i roboty ziemne w zakresie atrium; (vi) nowe nasadzenia niską zielenią i krzewami; (vii) roboty wykończeniowe, które obejmą m.in. ocieplenie ścian od wewnątrz oraz wymianę stolarki okiennej
4)uzyskanie pozwoleń i zezwoleń niezbędnych do prawidłowej eksploatacji,
5)przeprowadzenie prac odbiorowych, wraz z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, a w przypadku, kiedy zajdzie taka konieczność, przeprowadzenie korekt lub usunięcia wad i usterek,
6)uprzątnięcie terenu budowy.
Kalkulacja prewspółczynnika
Ze względu na istotne wątpliwości co do prawidłowości i racjonalności zastosowania prewspółczynnika wyliczonego na podstawie Rozporządzenia w zakresie działalności X, wyliczono także alternatywny prewspółczynnik ustalony w odniesieniu do zakupów towarów i usług, których X nie jest w stanie przypisać w całości do działalności gospodarczej oraz celów innych niż działalność gospodarcza.
Prewspółczynnik alternatywny
Jako że istota działania Wnioskodawcy opiera się na zapewnieniu uczestnikom możliwości wzięcia udziału w aktywnościach proponowanych przez X, postanowiono skalkulować prewspółczynnik w oparciu o liczbę uczestników w poszczególnych aktywnościach X (odpłatnych i nieodpłatnych).
X prowadzi szczegółową ewidencję wstępów na wystawy oraz wydarzenia przez nią realizowane. Ewidencja ta wyodrębnia wejścia odpłatne i nieodpłatne (tylko w ramach wernisaży). Na tej podstawie ustalono liczbę wstępów do obiektów i na wydarzenia Wnioskodawcy ogółem, w tym liczbę wejść nieodpłatnych oraz liczbę wejść odpłatnych. Następnie wyliczono udział wejść odpłatnych na wydarzenia w ogólnej liczbie wstępów na wydarzenia.
Finalnie prewspółczynnik kalkulowany jest jako iloraz liczby wstępów odpłatnych na wszystkie wydarzenia organizowane przez X (licznik) w ogólnej liczbie wstępów na wszystkie wydarzenia X (mianownik).
Obecnie prewspółczynnik ustalony przez Wnioskodawcę na podstawie Rozporządzenia w oparciu o dane za 2026 r. wyniósł 6%, podczas gdy prewspółczynnik ustalony w opisany powyżej sposób w jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez X w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wstępów do X odzwierciedlającej zarówno działalność gospodarczą jak i nieodpłatną działalność statutową X wyniósłby ok. 86%.
Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego Wnioskodawca pragnie potwierdzić prawidłowość alternatywnego sposobu ustalania prewspółczynnika, w odniesieniu do wydatków na zakup towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej (m.in. wstępy do X, wstępy na inne wydarzenia komercyjne), jak i nieodpłatne wernisaże wystaw.
W uzupełnieniu wniosku - odpowiedzi na wezwanie Organu – wskazali Państwo:
1.Jakich konkretnie wydatków dotyczy pytanie sformułowane przez Państwa we wniosku?
Strona będzie stosować prewspółczynnik do rozliczania wydatków, których Strona nie jest w stanie przypisać bezpośrednio wyłącznie do działalności opodatkowanej VAT, zwolnionej od VAT lub celów innych niż działalność gospodarcza (zgodnie z otrzymaną Interpretacją, którą Strona zaskarżyła). Dotyczyć one będą wydatków bieżących X (obejmujących w szczególności: wydatki związane z eksploatacją obiektu, takie jak media, bieżące naprawy), wydatki na organizację wystaw i wydarzeń kulturalnych, zakup towarów i usług związanych z bieżącym funkcjonowaniem X np. materiały biurowe, oprogramowanie, usługi zewnętrzne) jak i wydatków związanych z realizacją projektu przebudowy obiektu, mającego na celu dostosowanie go do aktualnych potrzeb i zakresu prowadzonej działalności (dalej jako: „Projekt”).
W zakresie wydatków bieżących należy powiedzieć, że ich zakres może się zmieniać w zależności od aktualnych potrzeb X. Będą to jednak wydatki na zakupy wykorzystywane do działalności opodatkowanej i do działań związanej z obsługą wernisażu np. zakup niezbędnego sprzętu i wyposażenia, jak również usług, których przeznaczenie ma charakter mieszany, np. usługi doradcze, reklamowe, audytowe.
Wspólną cechą wydatków bieżących jest to, że służą one zarówno działalności gospodarczej i celom innym niż działalność gospodarcza, a Strona nie jest w stanie ich przypisać bezpośrednio wyłącznie do jednego typu działalności.
Z kolei, w ramach Projektu zaplanowano przebudowę i wymianę wewnętrznych instalacji centralnego ogrzewania i wody użytkowej w pomieszczeniach X oraz zagospodarowanie gruntu szatą roślinną. Istotą prac jest przebudowa i wymiana instalacji wewnętrznych X. Zagospodarowanie terenu zielenią ma charakter uzupełniający, estetyczno-porządkowy. Prace w ramach Projektu obejmują w szczególności:
1)plan organizacji terenu budowy,
2)przygotowanie i organizacja terenu budowy,
3)realizację robót budowlanych w zakresie wskazanym w projekcie w tym (i) prace ogólnobudowlane; (ii) ocieplenie dachu, wymiana rynien i rur spustowych, remont instalacji odgromowej; (iii) roboty sanitarne - wymiana instalacji C.O., wymiana grzejników stalowych, przebudowa i wymiana instalacji z.w.u.; (iv) prace rozbiórkowe roboty nawierzchniowe z kostki brukowej betonowej oraz z płyt granitowych i roboty ziemne w zakresie atrium; (vi) nowe nasadzenia niską zielenią i krzewami; (vii) roboty wykończeniowe, które obejmą m.in. ocieplenie ścian od wewnątrz oraz wymianę stolarki okiennej
4)uzyskanie pozwoleń i zezwoleń niezbędnych do prawidłowej eksploatacji,
5)przeprowadzenie prac odbiorowych, wraz z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, a w przypadku, kiedy zajdzie taka konieczność, przeprowadzenie korekt lub usunięcia wad i usterek,
6)uprzątnięcie terenu budowy.
2.Czy towary i usługi, będące przedmiotem Państwa pytania będą wykorzystywane przez Państwa zarówno do czynności mieszczących się w zakresie działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), jak i czynności będących poza zakresem działalności gospodarczej? Jeśli tak, to czy będą Państwo w stanie bezpośrednio przypisać nabyte towary i usługi do celów wykonywanej działalności gospodarczej?
X w ramach swojej działalności statutowej prowadzi przede wszystkim działalność odpłatną, stanowiącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Jednocześnie organizuje również nieodpłatne wernisaże, które – zgodnie z interpretacją indywidualną z dnia 30 grudnia 2025 r., 0114-KDIP4-1.4012.623.2025.1.DP, UNP: ....(dalej jako: „Interpretacja”) – zostały uznane przez Organ podatkowy za działalność inną niż działalność gospodarcza. Interpretacja ta została zaskarżona.
W konsekwencji Strona przyjmuje, nabywane towary i usługi są wykorzystywane w przeważającym zakresie do czynności w zakresie działalności gospodarczej dla potrzeb VAT, jednak w związku ze stanowiskiem Organu podatkowego wynikającym z Interpretacji, na potrzeby wniosku jest zmuszona przyjąć, iż część wydatków Strony dotyczy również celów innych niż działalność gospodarcza.
W przypadkach, w których możliwe jest bezpośrednie przypisanie nabytych towarów i usług do działalności gospodarczej, X stosuje tzw. alokację bezpośrednią i dokonuje odliczenia podatku VAT w całości.
Natomiast w sytuacjach, w których takie przypisanie nie jest możliwe, a wydatki dotyczą zarówno działalności gospodarczej, jak i działalności innej niż gospodarcza, (w szczególności od zakupów towarów i usług dotyczących działalności takiej jak objęta treścią Interpretacji) X planuje dokonać odliczenia proporcjonalnego z zastosowaniem odpowiednio prewspółczynnika.
3.Jakimi przesłankami kierowali się Państwo, uznając że wskazany we wniosku sposób obliczenia proporcji będzie najbardziej reprezentatywny – najbardziej będzie odpowiadał specyfice wykonywanej przez Państwa działalności oraz dokonywanych przez Państwa nabyć?
Kwestia ta została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu stanowiska Strony, jako że stanowi ona element oceny prawnej zdarzenia przyszłego. Odpowiadając na pytanie Organu podatkowego storna pragnie podkreślić co następuje.
Zgodnie z art. 86 ust. 2b ustawy o VAT sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1)zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2)obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Przedstawiona przez Stronę we wniosku metodologia w ocenie X spełnia oba te kryteria.
Przede wszystkim metoda ta odnosi się bezpośrednio do rzeczywistego wykorzystania wydatków X do prowadzonej działalności, z uwzględnieniem łatwo mierzalnego, jednoznacznego, weryfikowalnego i obiektywnego czynnika, jakim jest faktyczne korzystanie z usług X. Wskaźnik ten odzwierciedla proporcję w jakiej odbiorcy usług X korzystali z odpłatnej (opodatkowanej VAT) oferty X w stosunku do działań w ramach nieodpłatnej działalności statutowej X. Zatem wskaźnik bezpośrednio odnosi się do wykonywanych przez X działań odpłatnych i nieodpłatnych i prawidłowo procentowo odzwierciedla stosunek działań odpłatnych do nieodpłatnych (wstępu na organizowane wernisaże). Proponowany wskaźnik oparty na liczbie uczestników wydarzeń odnosi się bezpośrednio do rzeczywistego sposobu wykorzystania infrastruktury i zasobów X, a tym samym pozostaje w ścisłym związku z ponoszonymi wydatkami. Wskaźnik ten nie ma charakteru pośredniego ani szacunkowego, lecz wynika z rzeczywistych danych ewidencyjnych prowadzonych przez Stronę.
Zgodnie z Interpretacją, wskazane we wniosku rodzaje działalności Strony mogą być przejawem działalności gospodarczej, jak i działalności innej niż gospodarcza. Zaprezentowana przez X metoda uwzględnia zarówno osoby korzystające z ww. przejawów działalności gospodarczej, jak i nieodpłatnej działalności statutowej (działalności innej niż gospodarcza). Kryterium wstępu jest prostym i obiektywnym wskaźnikiem, który odzwierciedla proporcję, w jakiej X prowadzi działalność gospodarczą w relacji do działań innych niż działalność gospodarcza dla potrzeb VAT. Przyjęta zaś w Rozporządzeniu metoda, jest całkowicie oderwana od rodzajów aktywności podejmowanych przez Stronę.
Co więcej, przyjęta we wniosku metodologia konstrukcyjnie koresponduje z przykładowymi sposobami określenia proporcji wskazanymi przez samego ustawodawcę w art. 86 ust. 2c ustawy o VAT. Tak jak wskazano we wniosku, metodologia wynikająca z Rozporządzenia nie została przystosowana do instytucji kultury zasadniczo prowadzących działalność odpłatną. Zaproponowana przez X metoda stosując obiektywne kryteria odzwierciedla relację działań w ramach działalności gospodarczej do tych niestanowiących działalności gospodarczej (według Interpretacji wydanej przez Organ podatkowy).
4.Czy sposób obliczenia proporcji, o którym mowa we wniosku, będzie zapewniał dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane podatkiem VAT?
Powyższe pytanie nie stanowi elementu zdarzenia przyszłego, ale zapytanie o element oceny prawnej zdarzenia przyszłego. Ocena ta została przedstawiona szczegółowo we wniosku.
Zaproponowana przez Stronę metoda kalkulacji prewspółczynnika w sposób doskonalszy niż prewspółczynnik wynikający z Rozporządzenia będzie zapewniała dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane.
Potwierdzają to przesłanki szczegółowo opisane w uzasadnieniu prawnym wniosku:
·Przyjęcie metodologii opartej na zasadniczej działalności prowadzonej przez X (zarówno odpłatnej jak i nieodpłatnej),
·Wskaźnik pozwalający w sposób prosty i obiektywny określić stosunek działalności gospodarczej do działalności niestanowiącej działalności gospodarczej dla potrzeb VAT,
·Metodologia ta w sposób właściwszy niż prewspółczynik kalkulowany metodą z Rozporządzenia odzwierciedla specyfikę działalności X, która zasadniczo jest działalnością odpłatną, zaś działalność nieodpłatna związana z organizacją wernisaży jest marginalna,
·Metodologia ta w podobnej sytuacji została zaaprobowana przez orzecznictwo sądowe jako ta, które w sposób bardziej obiektywny odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza.
5.Czy sposób obliczenia proporcji, o którym mowa we wniosku, obiektywnie będzie odzwierciedlał część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza?
Zaproponowana metoda kalkulacji prewspółczynnika w sposób doskonalszy niż prewspółczynnika wynikającego z Rozporządzenia będzie odzwierciedlać część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza.
Potwierdzają to przesłanki szczegółowo opisane w uzasadnieniu prawnym wniosku:
•Przyjęcie metodologii opartej na zasadniczej działalności prowadzonej przez X (zarówno odpłatnej jak i nieodpłatnej)
•Wskaźnik pozwalający w sposób prosty i obiektywny określić stosunek działalności gospodarczej do działalności niestanowiącej działalności gospodarczej dla potrzeb VAT,
•Metodologia ta w sposób właściwszy niż prewspółczynik kalkulowany metodą z Rozporządzenia odzwierciedla specyfikę działalności X, zasadniczo jest działalnością odpłatną, zaś działalność nieodpłatna związana z organizacją wernisaży jest marginalna,
•Metodologia ta w podobnej sytuacji została zaaprobowana przez orzecznictwo sądowe jako ta, które w sposób bardziej obiektywny odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza.
6.Jakie przesłanki potwierdzają, że sposób określenia proporcji wynikający z rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999) będzie mniej reprezentatywny od tego zaproponowanego przez Państwa we wniosku? Proszę o ich wskazanie.
Metoda obliczania prewspółczynnika przyjęta w Rozporządzeniu oparta jest na określonych - uproszczonych założeniach. Przyjmowanie udziału obrotów w ujęciu globalnym przy uwzględnieniu kategorii przychodu wykonanego (Rozporządzenie przyjmuje jedynie zróżnicowanie wzorów w odniesieniu do poszczególnych podatników - urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, jednostki budżetowej, zakładu budżetowego, samorządowej instytucji kultury bez podziału na poszczególne rodzaje działalności); opiera się na założeniu o zasadniczo „niegospodarczym” charakterze działalności podejmowanej przez m.in. samorządową instytucję kultury.
Powyższy wniosek wynika także, z uzasadnienia do nowelizacji w zakresie odliczania podatku naliczonego w odniesieniu do towarów i usług wykorzystywanych do celów mieszanych. Propozycja przyjęcia „urzędowego” sposobu rozliczenia dla omawianej kategorii podmiotów była bowiem tłumaczona cechami relewantnymi określonych podmiotów w tym instytucji kultury, które z natury rzeczy wykonują działania pozostające poza systemem VAT i w pewnym zakresie podejmują działania opodatkowane.
Ponadto, przyjęty w Rozporządzeniu wzór - zmierzający do porównania proporcji obrotu z działalności gospodarczej do obrotu całkowitego utożsamianego z wysokością przychodów wykonanych - zakłada, że wszelkie dotacje (czy inne źródła finansowania) pozostają wyłącznie w związku z działalnością nieopodatkowaną instytucji kultury. Wartość dofinansowania (występującego tu w różnych postaciach) powiększa bowiem obrót całkowity, co w konsekwencji powoduje konieczność jego uwzględnienia w mianowniku ustalonego wzoru i obniżenie wysokości prewspółczynnika (a zatem ograniczenie zakresu dopuszczalnych odliczeń podatku naliczonego). W efekcie zastosowanie metody wynikającej z Rozporządzenia prowadzi do istotnego zaniżenia proporcji odliczenia VAT, które nie odpowiada faktycznemu zakresowi działalności gospodarczej prowadzonej przez X. Metoda ta abstrahuje od rzeczywistego sposobu wykorzystania nabywanych towarów i usług i opiera się na założeniach, które nie znajdują odzwierciedlenia w specyfice działalności Strony.
Uproszczony charakter metody przyjętej w Rozporządzeniu związany jest również z tym, iż jest ona wspólna dla wszystkich samorządowych instytucji kultury, niezależnie od tego, jaki jest przedmiot ich działalności. Różnic w zakresie funkcjonowania różnego rodzaju samorządowych instytucji kultury metoda ta jednak nie uwzględnia. O ile metoda ta może być właściwa dla instytucji, które w dużej mierze realizują zadania nieodpłatne (jak domy kultury, czy biblioteki), jednak jest ona całkowicie nieadekwatna w sytuacji, gdy instytucja kultury prowadzi w przeważającej mierze działalność odpłatną.
Specyfika działalności X przejawia się w odwrotnej proporcji czynności opodatkowanych w stosunku do niepodlegających VAT. Działalność X jest w istotnej części działalnością gospodarczą dla potrzeb VAT, zaś podejmowanie działań w innych niż gospodarcze celach, w przypadku X jest znacząco ograniczone. Kalkulacja prewspółczynnika zgodnie z treścią Rozporządzenia w sposób nieuzasadniony ogranicza więc prawo od odliczenia podatku naliczonego przez X.
7.Proszę, żeby przedstawili Państwo przykładowy sposób wyliczenia prewspółczynnika opartego o zaprezentowany przez Państwa sposób obliczenia proporcji oraz przedstawili Państwo analizę porównawczą ww. prewspółczynnika z proporcją wynikającą z ww. rozporządzenia.
Ze względu na charakter działalności Strony, polegający na umożliwianiu uczestnikom udziału w wydarzeniach i aktywnościach organizowanych przez X, rozważane jest zastosowanie sposób kalkulacji prewspółczynnika opartego na liczbie uczestników tych wydarzeń.
X prowadzi szczegółową ewidencję wstępów na organizowane wystawy oraz wydarzenia, z podziałem na wejścia odpłatne oraz nieodpłatne (organizacja wernisaży). Na tej podstawie możliwe jest ustalenie łącznej liczby wstępów, obejmującej zarówno wejścia odpłatne, jak i nieodpłatne, a następnie określenie udziału wejść odpłatnych w ogólnej liczbie wstępów.
W konsekwencji proponowany przez Wnioskodawcę prewspółczynnik wyliczany jest jako stosunek liczby wejść odpłatnych do łącznej liczby wejść na wszystkie wydarzenia organizowane przez X, zgodnie ze wzorem:
X = (Wo × 100) / W
gdzie:
- X – proporcja określona procentowo, zaokrąglona w górę do najbliższej liczby całkowitej,
- Wo – liczba wejść odpłatnych,
- W – łączna liczba wszystkich wejść (odpłatnych i nieodpłatnych).
Jednocześnie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku samorządowej instytucji kultury sposób określenia proporcji ustalany jest według wzoru:
X = (A × 100) / P
gdzie:
- X – proporcja określona procentowo, zaokrąglona w górę do najbliższej liczby całkowitej,
- A – roczny obrót z działalności gospodarczej,
- P – przychody wykonane instytucji.
Przyjęto, że X osiągnęła roczny obrót z działalności gospodarczej w wysokości 100 000 zł. Cena biletu wynosiła 10 zł, co odpowiada 10 000 wejść odpłatnych. Jednocześnie w ramach wernisaży odnotowano 1 000 wejść nieodpłatnych. Ponadto X otrzymała dotację w wysokości 100 000 zł.
W oparciu o powyższe dane:
Prewspółczynnik obliczony według metody zaproponowanej przez Wnioskodawcę:
X = (10 000 × 100) / 11 000 = 91%
Prewspółczynnik wynikający z rozporządzenia:
X = (100 000 × 100) / 200 000 = 50%
Powyższe zestawienie wskazuje na istotną różnicę pomiędzy wynikami uzyskanymi przy zastosowaniu obu metod. Zdaniem Strony metoda wynikająca z Rozporządzenia nie odzwierciedla w sposób obiektywny i racjonalny specyfiki działalności X, która poza organizacją wernisaży jest działalnością odpłatną.
Formuła kalkulacji prewspółczynnika zgodnie z przepisami Rozporządzenia nie odzwierciedla nawet w przybliżonym stopniu proprocji, w jakiej X prowadzi działalność odpłatną w stosunku do działalności nieodpłatnej. Czyni to zdaniem Strony wskazaną metodę zupełnie nieadekwatną w sytuacji X.
Pytanie
Czy Wnioskodawca dokonując odliczeń podatku, w odniesieniu do których jest zobowiązany do stosowania przepisów o sposobie określenia proporcji (tzw. prewspółczynniku) zawartych w art. 86 ust. 2a-h ustawy o VAT będzie uprawniony w odniesieniu do przedstawionych we wniosku wydatków na zakup towarów i usług do stosowania prewspółczynnika ustalonego, jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez Wnioskodawcę w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wejść odzwierciedlającej całość działalności Wnioskodawcy tj. wejścia w ramach nieodpłatnej działalności statutowej i w celach działalności gospodarczej realizowanej przez Wnioskodawcę?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, dokonując odliczeń podatku VAT w odniesieniu do wydatków na zakup towarów i usług, dla których jest zobowiązane do stosowania przepisów o sposobie określenia proporcji (tzw. prewspółczynniku) zawartych w art. 86 ust. 2a-h ustawy o VAT, X będzie uprawniona na podstawie art. 86 ust. 2h ustawy o VAT w odniesieniu do tych zakupów do stosowania prewspółczynnika ustalonego, jako udział liczby wejść odpłatnych na wydarzenia realizowane przez X w ramach działalności gospodarczej X w ogólnej liczbie wejść do X.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Cel przepisów o prewspółczynniku
Zgodnie z brzmieniem art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 tej ustawy.
Prawo do odliczenia stanowi integralny element mechanizmu podatku VAT, który „w zasadzie nie może być ograniczany i który jest wykonywany w odniesieniu do całości podatku naliczonego na poprzednich etapach obrotu” (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawie C-62/93 Soupergaz, z dnia 21 marca 2000 r. w sprawach połączonych od C-110/98 do C-147/98 Gabalfrisa i in.).
Na podstawie art. 86 ust. 2a ustawy o VAT w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Zgodnie natomiast z art. 86 ust. 2b ustawy o VAT sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1.zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywanie w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2.obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Na podstawie delegacji z art. 86 ust. 22 ustawy o VAT, zostało wydane Rozporządzenie. Określa ono w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji” oraz wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji (§ 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia).
W Rozporządzeniu zostali wskazani podatnicy, do których przepisy w nim zawarte się odnoszą. Są to:
·jednostki samorządu terytorialnego,
·samorządowe instytucje kultury,
·państwowe instytucje kultury,
·uczelnie publiczne,
·instytuty badawcze.
Stosownie do § 4 ust. 1 Rozporządzenia, w przypadku samorządowej instytucji kultury jako sposób określenia proporcji podaje się sposób ustalony wg wzoru:
X=A x 100 / P
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X – proporcja określona procentowo, zaokrąglona w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A – roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez samorządową instytucję kultury,
P – przychody wykonane samorządowej instytucji kultury.
Wzór ten w świetle orzecznictwa sądowego może być stosowany do instytucji kultury mających wśród organizatorów zarówno jednostkę samorządu terytorialnego jak i właściwego ministra.
Jednocześnie art. 86 ust. 2h ustawy o VAT stanowi:
„W przypadku, gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji”.
Zastosowanie i cel przepisów o prewspółczynniku
Przepisy o prewspółczynniku zawarte w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT mają zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której nabywane towary i usługi, wykorzystywane są zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe. Jednocześnie jak wskazują przepisy ustawy o VAT sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Głównym celem wprowadzenia do ustawy o VAT wskazanych powyżej przepisów dotyczących metody wyliczenia prewspółczynnika, jest zobowiązanie podatników do dokonywania odliczenia podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do czynności opodatkowanych – wykonywanych w ramach działalności gospodarczej. Ma to pozwolić na pełniejsze dostosowanie przepisów ustawy o VAT do prawa unijnego i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: „ETS”). ETS w wydanych wyrokach, przedstawia konieczność obliczania podatku naliczonego metodą prewspółczynnika, ale przy poszanowaniu prawa unijnego. Tak jak w wyroku w sprawie C-437/06 Securenta Göttinger Immobilienanlagen und Vermögensmanagement AG przeciwko Finanzamt Göttingen:
(…) przepisy szóstej dyrektywy nie obejmują zasad, których przedmiotem są metody lub kryteria – jakie państwa członkowskie są zobowiązane stosować, gdy przyjmują przepisy pozwalające na podział kwot podatku naliczonego – według których odpowiednie wydatki mają związek z działalnością gospodarczą lub działalnością niemającą charakteru gospodarczego.
(…) W tych okolicznościach i aby podatnicy mogli dokonywać koniecznych obliczeń, do państw członkowskich należy ustalenie metod i kryteriów właściwych dla tego celu, z poszanowaniem zasad, które stanowią podstawę wspólnego systemu podatku VAT.
W tym zakresie Trybunał orzekł, że skoro szósta dyrektywa nie zawiera niezbędnych wskazówek dla takich liczbowych ustaleń, państwa członkowskie są zobowiązane do wykonywania swoich kompetencji z uwzględnieniem celu i struktury tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2006 r. w sprawie C-72/05 Wollny.).
W szczególności, jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 47 swojej opinii, instrumenty, które państwa członkowskie mają przyjąć w tym zakresie, powinny szanować zasadę neutralności podatkowej, na której opiera się wspólny system podatku VAT (…).
(…) ustalenie metod i kryteriów podziału kwot podatku naliczonego pomiędzy działalność gospodarczą i działalność niemającą charakteru gospodarczego w rozumieniu szóstej dyrektywy należy do swobodnego uznania państw członkowskich, które korzystając z tego uprawnienia powinny uwzględniać cel i strukturę tej dyrektywy i na tej podstawie określić sposób obliczania obiektywnie odzwierciedlający część wydatków faktycznie przypadających odpowiednio na każdy z tych rodzajów działalności”.
Przenosząc powyższe, na grunt rozpatrywanej sprawy, zdaniem Wnioskodawcy, aby zapewnić w opisanej sytuacji zachowanie neutralności VAT, a także zgodność z celem wprowadzenia przepisów o prewspółczynniku zawartych w art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT, uzasadnione jest stosowanie przez X w odniesieniu do zakupów towarów i usług związanych jednocześnie z działalnością gospodarczą X oraz celami innymi niż działalność gospodarcza prewspółczynnika ustalonego w sposób alternatywny (opisany we wniosku) w stosunku do sposobu przedstawionego w Rozporządzeniu.
Sposób ustalenia prewspółczynnika dla samorządowej instytucji kultury określony w Rozporządzeniu jest nieodpowiedni dla potrzeb ustalenia udziału działalności gospodarczej wykonywanej przez X w całości działalności X wykonywanej, nie odpowiada on bowiem specyfice wykonywanej przez X działalności gospodarczej w zakresie odpłatnego organizowania wystaw, wydarzeń kulturalnych, najmu/ dzierżawy przestrzeni X, sprzedaży towarów (np. katalogów, wydawnictw, pocztówek), świadczenia usług reklamowych i sponsorskich. X prowadzi bowiem zasadniczo działalność odpłatną (jedynym przejawem działalności nieodpłatnej są wernisaże promujące działalność odpłatną), a metoda kalkulacji zaproponowana w przepisach Rozporządzenia w ogóle nie bierze pod uwagę tego faktu.
W analizowanym stanie faktycznym prewspółczynnik ustalony zgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu za 2025 r. wynosi 6%, natomiast prewspółczynnik obliczony przy zastosowaniu metody alternatywnej kształtuje się na poziomie około 86%. Tak istotna rozbieżność jednoznacznie wskazuje, że metoda wynikająca z Rozporządzenia nie odzwierciedla w sposób obiektywny i racjonalny specyfiki działalności X. W szczególności nie uwzględnia ona faktu, że zasadnicza część działalności X ma charakter odpłatny, natomiast działalność niemająca charakteru odpłatnego ma wymiar wyłącznie marginalny i ogranicza się tylko do wstępu na wernisaże. Formuła kalkulacji prewspółczynnika zgodnie z przepismi rozporządzenia nie odzwierciedla więc nawet w przybliżonym stopniu proprocji, w jakiej X prowadzi działalność odpłatną w stosunku do działalności nieodpłatnej. Czyni to wskazaną metodę zupełnie nieadekwatną w sytuacji X. Metoda kalkulacji prewspółczynnika wynikająca z Rozporządzenia nie może być zastosowana względem zakupów X, gdyż w omawianym zakresie nie spełni ona wskazanych wyżej przesłanek art. 86 ust. 2b ustawy o VAT tj. (i) nie zapewni dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane przez X czynności opodatkowane w ramach działalności gospodarczej oraz (ii) obiektywnie nie odzwierciedla części wydatków ponoszonych przez X przypadających odpowiednio na działalność gospodarczą prowadzoną przez X.
Zgodnie z interpretacją indywidualną, którą uzyskała X, jej działalność cechuje charakter mieszany. Powyższe powinno przekładać się więc na rozmiar dokonywanych przez X odliczeń w zakresie VAT w odniesieniu do tej działalności. Główna działalność X polega na umożliwieniu uczestnikom odpłatnego wstępu na wystawy oraz wydarzenia kulturalne organizowane przez X. Pozostała działalność X jest ścisłe powiązana ze wskazanymi aktywnościami X (np. reklama czy sponsoring służą pozyskiwaniu środków na te działalność) lub jest działalnością pomocniczą (np. najmu/ dzierżawy przestrzeni X czy sprzedaży towarów). Jedynym przejawem działalności, które nie jest odpłatna są promujące odpłatne wystawy - nieodpłatne wernisaże, w trakcie których X prowadzi działalność odpłatną. Wbrew stanowisku X Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, iż działalność ta stanowi działalność inną niż działalność gospodarcza X. Metoda wynikająca z Rozporządzenia nie uwzględnia faktu minimalnej skali działalności nieodpłatnej jak prowadzi X, a która związana jest bezpośrednio z działalnością odpłatną.
Metoda kalkulacji prewspółczynnika wynikająca z Rozporządzenia nie odpowiada najbardziej specyfice wykonywanej przez X działalności i dokonywanych przez nie nabyć i nie jest to sposób najbardziej reprezentatywny dla prowadzonej przez X działalności. Zastosowanie prewspółczynnika obliczonego na podstawie Rozporządzenia względem zakupów X związanych z prowadzoną działalnością stanowiłoby naruszenie zasady neutralności podatku VAT. Metoda ustalenia prewspółczynnika musi bowiem odpowiadać kryteriom przewidzianym w art. 86a ust. 2a-2b ustawy o VAT, które stanowią odzwierciedlenie i rozwinięcie fundamentalnej dla VAT zasady neutralności w odniesieniu do działalności o charakterze mieszanym, a zastosowanie prewspółczynnika wyliczonego na podstawie Rozporządzenia dla odliczeń VAT od zakupu towarów i usług służących działalności X, stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego przez X.
Wynikające z art. 86 ust. 2b ustawy o VAT, powiązanie zakresu dopuszczalnego odliczenia podatku z rzeczywistym rozmiarem prowadzonej działalności gospodarczej świadczy o konieczności zapewnienia przy określaniu prewspółczynnika neutralności VAT w możliwie najpełniejszym, w danych warunkach, stopniu. Interpretacja analizowanych unormowań musi odbywać się w świetle całej regulacji zawartej w art. 86 ustawy o VAT, która formułuje prawo do odliczenia jako element konstrukcji podatku urzeczywistniający zasadę neutralności VAT.
Wskazać należy, że metoda obliczania prewspółczynnika przyjęta w Rozporządzeniu oparta jest na określonych-uproszczonych założeniach. Przyjmowanie udziału obrotów w ujęciu globalnym przy uwzględnieniu kategorii przychodu wykonanego (Rozporządzenie przyjmuje jedynie zróżnicowanie wzorów w odniesieniu do poszczególnych podatników - urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, jednostki budżetowej, zakładu budżetowego, samorządowej instytucji kultury bez podziału na poszczególne rodzaje działalności) opiera się na założeniu o zasadniczo "niegospodarczym" charakterze działalności podejmowanej przez m.in. samorządową instytucję kultury.
Taki wniosek wynika także z uzasadnienia do nowelizacji w zakresie odliczania podatku naliczonego w odniesieniu do towarów i usług wykorzystywanych do celów mieszanych. Propozycja przyjęcia „urzędowego” sposobu rozliczenia dla omawianej kategorii podmiotów była bowiem tłumaczona cechami relewantnymi określonych podmiotów w tym samorządowych instytucji kultury, które z natury rzeczy wykonują działania pozostające poza systemem VAT i w pewnym minimalnym tylko zakresie podejmują działania opodatkowane (zob. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo zamówień publicznych).
Ponadto, przyjęty w Rozporządzeniu wzór – zmierzający do porównania proporcji obrotu z działalności gospodarczej do obrotu całkowitego utożsamianego z wysokością przychodów wykonanych – zakłada, że wszelkie dotacje (czy inne źródła finansowania) pozostają wyłącznie w związku z działalnością nieopodatkowaną samorządowej instytucji kultury. Wartość dofinansowania (występującego tu w różnych postaciach) powiększa bowiem obrót całkowity, co w konsekwencji powoduje konieczność jego uwzględnienia w mianowniku ustalonego wzoru i obniżenie wysokości prewspółczynnika (a zatem ograniczenie zakresu dopuszczalnych odliczeń podatku naliczonego). Tymczasem w przypadku działalności prowadzonej przez X mamy do czynienia z sytuacją zasadniczo odmienną od powyżej zakładanej. Specyfika tej działalności przejawia się w odwrotnej proporcji czynności opodatkowanych w stosunku do niepodlegających VAT. Działalność X jest w głównej mierze działalnością gospodarczą dla potrzeb VAT, zaś działania podejmowanie działań w innych niż gospodarczy celach w przypadku X są bardzo ograniczone. Kalkulacja prewspółczynnika zgodnie z treścią Rozporządzenia w sposób nieuzasadniony bezzasadnie ogranicza więc prawo od odliczenia podatku naliczonego przez X. Dodatkowo wartość dotacji finansującej zasadniczo działalność opodatkowaną VAT X nie jest uwzględniana w liczniku, co zaburza w sposób istotny strukturę działalności opodatkowanej VAT w całości działalności X.
Przepisy ustawy o VAT nie przewidują obowiązkowej dla samorządowych instytucji kultury metody ustalania prewspółczynnika, choć metody takie zaproponował Minister Finansów w Rozporządzeniu. Art. 86 ust. 2h ustawy o VAT wprost stanowi bowiem, że w przypadku, gdy podatnik (np. samorządowa instytucja kultury), dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy Rozporządzenia uzna, że wskazany tam sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej działalności i nabyć, może zastosować inny sposób określenia proporcji. ETS w wydanych wyrokach także wskazuje możliwość stosowania wielu metod wyliczania prewspółczynników. W cytowanym powyżej wyroku w sprawie C-437/06 ETS w następujący sposób wypowiedział się odnośnie różnych metod ustalenia prewspółczynnika:
„Zatem państwa członkowskie powinny korzystać z przysługującego im swobodnego uznania w taki sposób, aby zapewnić, że odliczenie będzie dokonywane wyłącznie w odniesieniu do tej części podatku VAT, która jest proporcjonalna do kwoty przypadającej na czynności uprawniające do odliczenia.
(…) Należy dodać, że w ramach korzystania z tego uprawnienia państwa członkowskie są upoważnione do stosowania w danym przypadku klucza inwestycyjnego, bądź klucza transakcyjnego, bądź też jeszcze innego właściwego klucza, nie będąc przy tym zobowiązane do ograniczania się do jednej z tych metod”.
Oznacza to także, że w sytuacji, gdy podatnik zaproponuje sposób, który pełniej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności oraz dokonywanych przez niego nabyć - a więc kryteriom wskazanym zarówno w art. 86 ust. 2b, jak również w art. 2a i 2h ustawy o VAT - może go jak najbardziej zastosować.
Zdaniem Wnioskodawcy, aby zapewnić w opisanej sytuacji zachowanie neutralności podatku VAT, a także zgodność z celem wprowadzenia przepisów zawartych w art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT stanowiących o prewspółczynniku, właściwe jest zastosowanie przez X prewspółczynnika ustalonego dla X jako udział liczby wstępów odpłatnych na wystawy i wydarzenia realizowane przez X w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wstępów na wydarzenia organizowane przez X, odzwierciedlającej całość działalności X tj. wejścia w ramach nieodpłatnych wernisaży i w celach działalności gospodarczej realizowanej przez X. W ten sposób możliwe będzie dokładne ustalenie tej części podatku naliczonego, która przypada na działalność gospodarczą prowadzoną przez X.
Alternatywna metoda wyliczenia prewspółczynnika w stosunku do działalności prowadzonej przez X uwzględnia strukturę działań realizowanych przez X i urzeczywistnia uprawnienie podatnika do wyboru metody najbardziej reprezentatywnej, pozwalając na poszukiwanie klucza odpowiadającego specyfice realizowanej działalności i dokonywanych nabyć, a w rezultacie na odliczenie podatku w proporcji możliwie najbardziej odpowiadającej związkowi zakupów z działalnością opodatkowaną.
Zastosowanie tzw. alternatywnego prewspółczynnika, wyliczonego w opisany powyżej sposób, zdaniem Wnioskodawcy najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez X działalności w zakresie opisanym powyżej i dokonywanych przez X nabyć z tym związanych, a także najlepiej uwzględnia cel przepisów o proporcjonalnym odliczaniu podatku naliczonego.
Dodatkowo, X pragnie wskazać, że w broszurze informacyjnej Ministra Finansów z dnia 17 lutego 2016 r. w sprawie zasad odliczania podatku od towarów i usług przez podatników prowadzących działalność o charakterze mieszanym, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2016 r. (str. 7), Minister Finansów zaznaczył, iż jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury i państwowe instytucje kultury oraz uczelnie publiczne i instytuty badawcze mogą stosować inną metodę określenia prewspółczynnika, aniżeli ta przedstawiona w Rozporządzeniu „pod warunkiem, że metoda ta zapewnia bardziej dokładne niż metoda wskazana w rozporządzeniu przyporządkowanie podatku naliczonego do czynności dających prawo do odliczenia oraz obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadających na działalność gospodarczą”.
W orzeczeniu z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. I FSK 219/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: „Całokształt przepisów ustawy o VAT poświęconych określaniu proporcji odliczenia w przypadku wykonywania działalności o charakterze mieszanym wskazuje, że ustawodawca – mając na względzie różnorodność czynności dokonywanych przez podatnika – nie narzuca w tym względzie jakichkolwiek rozwiązań czy schematów, których stosowanie miałoby być obligatoryjne. Nawet tam, gdzie ustawodawca dopuszcza możliwość ustalenia konkretnego wzoru w drodze rozporządzenia, podatnikowi pozostawiono swobodę i możliwość rozliczenia podatku według proporcji bardziej reprezentatywnej dla prowadzonej przez niego działalności i dokonywanych nabyć. Innymi słowy, wybór metody kalkulacji został pozostawiony podatnikowi (…)”.
Co istotne, prawidłowość wskazanej metody została potwierdzona w stosunku do podmiotu o profilu działalności zbliżonym do X przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z 16 stycznia 2025 r., sygn. I FSK 1292/21 NSA podkreślił, że:
„Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że oparcie klucza o łatwo policzalny i obiektywny czynnik, jakim jest osoba odwiedzająca budynek Muzeum jest racjonalne. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że osoby odwiedzające Muzeum można podzielić na dwie grupy, tj. te które korzystają z odpłatnej (opodatkowanej VAT) oferty Muzeum oraz te, które wchodzą do budynku, aby skorzystać z nieodpłatnej, działalności statutowej Muzeum (innej niż działalność gospodarcza). Jakkolwiek prezentowana metoda oddaje wprost jedynie liczbę osób odwiedzających Muzeum, to jednak - wbrew temu co twierdzi organ - pośrednio, ale dość precyzyjnie ukazuje też specyfikę prowadzonej działalności. Pozwala ona na precyzyjne rozróżnienie odbiorcy oferty Muzeum na tego odbiorcę, który korzysta z odpłatnej opodatkowanej VAT oferty (np. nabywając opodatkowany VAT bilet wstępu na wystawę) albo korzysta z nieodpłatnej, nieopodatkowanej VAT sfery działalności Muzeum (np. udział w wydarzeniach ze wstępem wolnym). Logiczne jest, że każda z osób wchodzących na wystawy, imprezy, wydarzenia odbywające się w budynku Muzeum korzysta z infrastruktury budynku, a więc wpływa na koszty jego bieżącego utrzymania (np. energia, odprowadzenie ścieków, utrzymanie czystości) oraz stopniowe, techniczne zużywanie się substancji budynku i zainstalowanych w nim urządzeń. Liczba osób odwiedzających budynek Muzeum przekłada się więc na wydatki związane z utrzymaniem, eksploatacją, remontami i ulepszeniami budynku, które są związane z prewspółczynnikiem VAT.”
W orzeczeniu NSA podkreślił również wadliwość metody opartej na kryterium sposobu pozyskiwania finansowania, uznając, że:
„Kluczowe dla odliczenia VAT jest wykorzystywanie towarów i usług do poszczególnych celów, a nie sposób finansowania wydatków na towary i usługi. W u.p.t.u. brak jest uregulowań, które uzależniałyby prawo odliczenia podatku VAT od dokonanych zakupów w zależności od źródła ich finansowania. Również przedsiębiorca pozyskujący dotacje na określone wydatki ma prawo do odliczenia całości podatku VAT, jeżeli wykorzystuje je wyłącznie do czynności opodatkowanych. W szczególności nie ma tu zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 2 u.p.t.u., zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku. To, że działalność Muzeum jest częściowo finansowana dotacjami nie ma wpływu na odliczenie podatku.”
Tym samym prawidłowość metody wskazanej we wniosku została potwierdzona w orzecznictwie sądowym w bardzo podobnych okolicznościach.
Dopuszczalność stosowania prewspółczynnika, który jest bardziej reprezentatywny od metody wynikającej z Rozporządzenia, znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w następujących orzeczeniach z dnia 13 marca 2025 r., sygn. I FSK 2126/21, z dnia 29 października 2024 r., sygn. I FSK 418/21, z dnia 17 maja 2022 r., sygn. I FSK 104/19 z dnia: z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. I FSK 37/19, z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. I FSK 924/18, z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. I FSK 1621/18, z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. I FSK 509/18, z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 347/18, z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 2094/18, z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 701/18, z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 411/18, z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 1391/18, z dnia 10 stycznia 2019 r.: sygn. akt I FSK 444/18 i sygn. akt I FSK 1662/18, z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. I FSK 425/18, z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. I FSK 219/18.
Mając na uwadze powyższe argumenty w opinii Wnioskodawcy, X będzie uprawniona na podstawie art. 86 ust. 2h ustawy o VAT do odliczenia VAT od zakupu towarów i usług służących działalności X, których nie sposób przypisać w całości do działalności gospodarczej lub celów innych działalność gospodarcza z zastosowaniem prewspółczynnika alternatywnego według wskazanej przez X metody. Przyjęta przez Wnioskodawcę kalkulacja prewspółczynnika, jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez X w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wejść do X odzwierciedlającej całość działalności X jest bardziej reprezentatywna niż metoda kalkulacji prewspółczynnnika wskazana w Rozporządzeniu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”, w myśl którego:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a)nabycia towarów i usług,
b)dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do obniżenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 , oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
W świetle art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1)zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2)obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 , oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe..
Zgodnie z art. 86 ust. 2c ustawy:
Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:
1)średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;
2)średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;
3)roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;
4)średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością..
W myśl art. 86 ust. 2d ustawy:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Na mocy art. 86 ust. 2e ustawy:
Podatnik rozpoczynający w danym roku podatkowym wykonywanie działalności gospodarczej i działalności innej niż działalność gospodarcza w celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje dane wyliczone szacunkowo. Podatnik jest obowiązany zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o przyjętych danych wyliczonych szacunkowo w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten sposób określenia proporcji został zastosowany po raz pierwszy, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3.
W świetle art. 86 ust. 2f ustawy:
Przepis ust. 2e stosuje się również, gdy podatnik uzna, że w odniesieniu do wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć dane za poprzedni rok podatkowy byłyby niereprezentatywne.
Na podstawie art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
Jak stanowi art. 86 ust. 22 ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.
Na podstawie powyższej delegacji, zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej rozporządzeniem.
Z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia wynika, że:
Rozporządzenie:
1)określa w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej ,,sposobem określenia proporcji”;
2)wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.
W rozporządzeniu tym zostali wskazani podatnicy, do których przepisy w nim zawarte się odnoszą. Są to: jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.
Zgonie z § 4 ust. 1 rozporządzenia:
W przypadku samorządowej instytucji kultury, jako sposób określenia proporcji uznaje się sposób ustalony według wzoru:
X = A x 100 / P
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X – proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A – roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez samorządową instytucję kultury,
P – przychody wykonane samorządowej instytucji kultury.
Natomiast w myśl § 2 pkt 4 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie – rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie:
a)dokonywanych przez podatników:
-odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,
-odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
-eksportu towarów,
-wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b)odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.
Pojęcie obrotu, o którym mowa w powyższej regulacji, powinno być interpretowane tak jak w przypadku art. 90 ustawy. Obrót powinien być rozumiany jako kwota należna z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług pomniejszona o VAT. Obrót ten będzie – dla celów określenia proporcji – powiększany o otrzymane przychody z innej niż gospodarcza działalności.
Z kolei § 2 pkt 12 rozporządzenia stanowi, że:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o przychodach wykonanych samorządowej instytucji kultury - rozumie się przez to przychody samorządowej instytucji kultury w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, w tym dotacje przekazane tej instytucji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty zwróconych dotacji, o odsetki od środków na rachunkach bankowych zaliczonych do przychodów z mienia tej instytucji oraz o odszkodowania należne tej instytucji inne niż odszkodowania stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy - wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania planu finansowego, z których instytucja ta pokrywała koszty swojej działalności wykonując przypisane jej zadania jednostki samorządu terytorialnego.
W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia:
Przychody wykonane samorządowej instytucji kultury nie obejmują przychodów uzyskanych z tytułu:
1)dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez samorządową instytucję kultury do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych samorządowej instytucji kultury – używanych na potrzeby prowadzonej przez tę instytucję działalności;
2)transakcji dotyczących:
a)pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,
b)usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.
Wyłączenie ww. transakcji z przychodów wykonanych samorządowej instytucji kultury (mianownik proporcji) zapewnia spójność (symetrię) z wyłączeniem tych transakcji z obrotu z działalności gospodarczej (licznik proporcji) i ma na celu „oczyszczenie” kwoty przychodów przyjmowanej do wyliczenia proporcji z danych, które zniekształcałyby tę proporcję.
Ponadto, stosownie do § 8 rozporządzenia:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w § 3-7, mogą być przyjęte dane za rok podatkowy poprzedzający poprzedni rok podatkowy.
Należy zauważyć, że powołany wyżej przepis art. 86 ust. 2a ustawy wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych. Zgodnie z tą normą, w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy), w sytuacji gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
Podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia, czy działalność lub transakcje stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danej jednostki.
Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowanie podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Natomiast, przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy mówi, że:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Wobec tego należy stwierdzić, że za podatnika VAT będzie uznany tylko taki podmiot, który dokonuje czynności zmierzających do wykorzystania nabytych towarów i usług do celów opodatkowanej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Zasady tworzenia i działania instytucji kultury określa ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.).
W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Działalność kulturalna w rozumieniu niniejszej ustawy polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury.
Stosownie do art. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są w szczególności: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury.
Art. 9 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi, że:
Jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.
Z art. 9 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wynika, iż:
Instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje celowe na zadania objęte mecenatem państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji, z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Na mocy art. 12 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Organizator zapewnia instytucji kultury środki niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia działalności kulturalnej oraz do utrzymania obiektu, w którym ta działalność jest prowadzona.
W myśl art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
1.Instytucja kultury pokrywa koszty bieżącej działalności i zobowiązania z uzyskiwanych przychodów.
2.Przychodami instytucji kultury są przychody z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży składników majątku ruchomego, przychody z najmu i dzierżawy składników majątkowych, dotacje podmiotowe i celowe z budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych oraz z innych źródeł.
3.Organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie dotacji:
a)podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów;
b)celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji;
c)celowej na realizację wskazanych zadań i programów.
Zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, instytucja kultury finansowana lub dofinansowana jest przez organizatora (jednostkę samorządu terytorialnego) przez m.in. dotacje, w zakresie tworzenia i prowadzenia działalności kulturalnej oraz do utrzymania obiektu, w którym jest ona prowadzona.
Z opisu sprawy wynika, że … („X”) jest posiadającą osobowość prawną samorządową instytucją kultury zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny, której organizatorem jest Gmina …. „…” działa m.in. na podstawie: ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o finansach publicznych. X w ramach działalności odpłatnej realizuje zadania własne gminy i należące do miasta na prawach powiatu w zakresie działalności kulturalnej. Zarówno obecnie, jak i po zmianie statutu X w ramach swojej działalności statutowej prowadzi w głównej mierze działalność odpłatną. Ponoszone wydatki są dokumentowane fakturami VAT wystawionymi na …, z wykazanymi na nich kwotami VAT naliczonego. W sytuacji, gdy przypisanie VAT od nabytych towarów i usług jest możliwe, Wnioskodawca stosuje tzw. alokację bezpośrednią. W sytuacji, gdy wydatek w całości dotyczy czynności opodatkowanych VAT, Wnioskodawca dokonuje odliczenia VAT w całości. Natomiast w przypadku, gdy VAT od zakupu towarów i usług dotyczy działalności takiej jak objęta treścią Interpretacji Wnioskodawca planuje dokonać odliczenia proporcjonalnego z zastosowaniem odpowiednio prewspółczynnika. X ponosi wydatki związane z realizacją projektu przebudowy obiektu, mającego na celu dostosowanie go do aktualnych potrzeb i zakresu prowadzonej działalności („Projekt”). Jednocześnie ponosi również wydatki związane z bieżącym funkcjonowaniem X. W ramach Projektu zaplanowano przebudowę i wymianę wewnętrznych instalacji centralnego ogrzewania i wody użytkowej w pomieszczeniach X oraz zagospodarowanie gruntu szatą roślinną. Istotą prac jest przebudowa i wymiana instalacji wewnętrznych X. Zagospodarowanie terenu zielenią ma charakter uzupełniający, estetyczno - porządkowy. W celu realizacji Projektu organizator Wnioskodawcy wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie Projektu pt.: „…”. X, jak i Z działają w ramach indywidualnych umów zawartych z Gminą …. Każda z tych instytucji odpowiada niezależnie za swoją część prac remontowych. W przypadkach, w których możliwe jest bezpośrednie przypisanie nabytych towarów i usług do działalności gospodarczej, X stosuje tzw. alokację bezpośrednią i dokonuje odliczenia podatku VAT w całości. Natomiast w sytuacjach, w których takie przypisanie nie jest możliwe, a wydatki dotyczą zarówno działalności gospodarczej, jak i działalności innej niż gospodarcza, (w szczególności od zakupów towarów i usług dotyczących działalności takiej jak objęta treścią Interpretacji) X planuje dokonać odliczenia proporcjonalnego z zastosowaniem odpowiednio prewspółczynnika. X uzyskała interpretację indywidualną z dnia 30 grudnia 2025 r., znak pisma: 0114-KDIP4-1.4012.623.2025.1.DP, zgodnie z którą X w ramach organizacji wernisaży wypełnia przesłankę wykonywania nieodpłatnych czynności wynikających z działalności statusowej, czyli prowadzi działalnością inną niż działalność gospodarcza, a więc jest zobowiązana stosować prewspółczynnik, czyli sposób określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT. X uznała, że właściwym rozwiązaniem będzie ustalić właściwą metodę, jaką X powinna stosować prewspółczynnik.
Przy tak przedstawionym opisie sprawy Państwa wątpliwości dotyczą możliwości odliczenia podatku naliczonego od wydatków bieżących X jak i wydatków związanych z realizacją projektu przebudowy obiektu, służących zarówno działalności gospodarczej i celom innym niż działalność gospodarcza, których nie są Państwo w stanie przypisać bezpośrednio wyłącznie do jednego typu działalności, przy zastosowaniu prewspółczynnika ustalonego, jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez Wnioskodawcę w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wejść.
W takich okolicznościach, które Państwo wskazali we wniosku, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 86 ust. 2a ustawy – sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Z uwagi na różnorodność i bogactwo życia gospodarczego wybór sposobu, według którego dokonuje się tego proporcjonalnego przypisania, należy do podatnika. Przepisy ustawowe wymagają jedynie, aby odpowiadał on najbardziej specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. Będzie to spełnione, jeśli sposób ten:
·zapewni dokonanie odliczenia podatku naliczonego wyłącznie w części przypadającej na działalność gospodarczą (co do zasady dotyczącej czynności opodatkowanych VAT) oraz
·obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadających na działalność gospodarczą oraz na cele inne (z wyjątkiem celów prywatnych) – gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. Oznacza to, że istnieje obowiązek wyodrębnienia takiej części podatku naliczonego, którą można przypisać prowadzonej działalności gospodarczej. Warto nadmienić, że zastosowane metody, czy też sposoby, na podstawie których dokonuje się wydzielenia odpowiedniej kwoty podatku naliczonego, muszą odpowiadać wartościom faktycznym i rzeczywistym. Ciężar rzetelnego ustalenia, jaka część podatku naliczonego związana jest z prowadzoną działalnością gospodarczą, a jaka część wykorzystywana jest dla potrzeb innych niż prowadzona działalność gospodarcza, spoczywa zawsze na podatniku.
Ustawodawca zaproponował w art. 86 ust. 2c ustawy kilka metod, które podatnik może wykorzystać celem proporcjonalnego odliczenia podatku naliczonego, jednakże katalog ten nie ma charakteru zamkniętego.
Wskazać należy, że ustawodawca, na mocy art. 86 ust. 2h ustawy, daje podatnikom możliwość zastosowania innego sposobu określenia proporcji niż wskazują przepisy, natomiast tylko w sytuacji, gdy wybrany sposób jest bardziej reprezentatywny.
Zatem, mogą Państwo zastosować inną metodę tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy wybrana metoda jest bardziej reprezentatywna i tym samym najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej działalności.
Wskazali Państwo, że proponowany przez Wnioskodawcę prewspółczynnik wyliczany jest jako stosunek liczby wejść odpłatnych do łącznej liczby wejść na wszystkie wydarzenia organizowane przez X, zgodnie ze wzorem:
X = (Wo × 100) / W
gdzie:
- X – proporcja określona procentowo, zaokrąglona w górę do najbliższej liczby całkowitej,
- Wo – liczba wejść odpłatnych,
- W – łączna liczba wszystkich wejść (odpłatnych i nieodpłatnych).
Jednocześnie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku samorządowej instytucji kultury sposób określenia proporcji ustalany jest według wzoru:
X = (A × 100) / P
gdzie:
- X – proporcja określona procentowo, zaokrąglona w górę do najbliższej liczby całkowitej,
- A – roczny obrót z działalności gospodarczej,
- P – przychody wykonane instytucji.
Przyjęto, że X osiągnęła roczny obrót z działalności gospodarczej w wysokości 100 000 zł. Cena biletu wynosiła 10 zł, co odpowiada 10 000 wejść odpłatnych. Jednocześnie w ramach wernisaży odnotowano 1 000 wejść nieodpłatnych. Ponadto X otrzymała dotację w wysokości 100 000 zł.
W oparciu o powyższe dane prewspółczynnik obliczony według metody zaproponowanej przez Wnioskodawcę wynosi:
X = (10 000 × 100) / 11 000 = 91%
Prewspółczynnik wynikający z rozporządzenia:
X = (100 000 × 100) / 200 000 = 50%
Wskazali Państwo, że powyższe zestawienie wskazuje na istotną różnicę pomiędzy wynikami uzyskanymi przy zastosowaniu obu metod. Państwa zdaniem metoda wynikająca z Rozporządzenia nie odzwierciedla w sposób obiektywny i racjonalny specyfiki działalności X, która poza organizacją wernisaży jest działalnością odpłatną.
W Państwa opinii formuła kalkulacji prewspółczynnika zgodnie z przepisami Rozporządzenia nie odzwierciedla nawet w przybliżonym stopniu proporcji, w jakiej X prowadzi działalność odpłatną w stosunku do działalności nieodpłatnej. Czyni to Państwa zdaniem wskazaną metodę zupełnie nieadekwatną w sytuacji X.
Według Państwa metoda wyliczenia prewspółczynnika proponowana przez Państwa przede wszystkim odnosi się bezpośrednio do rzeczywistego wykorzystania wydatków X do prowadzonej działalności, z uwzględnieniem łatwo mierzalnego, jednoznacznego, weryfikowalnego i obiektywnego czynnika, jakim jest faktyczne korzystanie z usług X. Wskaźnik ten odzwierciedla proporcję w jakiej odbiorcy usług X korzystali z odpłatnej (opodatkowanej VAT) oferty X w stosunku do działań w ramach nieodpłatnej działalności statutowej X. Zatem, Państwa zdaniem, wskaźnik bezpośrednio odnosi się do wykonywanych przez X działań odpłatnych i nieodpłatnych i prawidłowo procentowo odzwierciedla stosunku działań odpłatnych do nieodpłatnych (wstępu na organizowane wernisaże). Proponowany wskaźnik oparty na liczbie uczestników wydarzeń odnosi się bezpośrednio do rzeczywistego sposobu wykorzystania infrastruktury i zasobów X, a tym samym pozostaje w ścisłym związku z ponoszonymi wydatkami. Wskaźnik ten nie ma charakteru pośredniego ani szacunkowego, lecz wynika z rzeczywistych danych ewidencyjnych prowadzonych przez Stronę.
Uważają Państwo, że przyjęta we wniosku metodologia konstrukcyjnie koresponduje z przykładowymi sposobami określenia proporcji wskazanymi przez samego ustawodawcę w art. 86 ust. 2c ustawy o VAT. Tak jak wskazano we wniosku, metodologia wynikająca z Rozporządzenia nie została przystosowana do instytucji kultury zasadniczo prowadzących działalność odpłatną. Zaproponowana przez X metoda stosując obiektywne kryteria odzwierciedla relację działań w ramach działalności gospodarczej do tych niestanowiących działalności gospodarczej (według Interpretacji wydanej przez Organ podatkowy).
Państwa zdaniem, zaproponowana metoda kalkulacji prewspółczynnika w sposób doskonalszy niż prewspółczynnika wynikającego z Rozporządzenia będzie odzwierciedlać część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza. Potwierdzają to przesłanki szczegółowo opisane w uzasadnieniu prawnym wniosku:
•Przyjęcie metodologii opartej na zasadniczej działalności prowadzonej przez X (zarówno odpłatnej jak i nieodpłatnej)
•Wskaźnik pozwalający w sposób prosty i obiektywny określić stosunek działalności gospodarczej do działalności niestanowiącej działalności gospodarczej dla potrzeb VAT,
•Metodologia ta w sposób właściwszy niż prewspółczynik kalkulowany metodą z Rozporządzenia odzwierciedla specyfikę działalności X, zasadniczo jest działalnością odpłatną, zaś działalność nieodpłatna związana z organizacją wernisaży jest marginalna,
•Metodologia ta w podobnej sytuacji została zaaprobowana przez orzecznictwo sądowe jako ta, które w sposób bardziej obiektywny odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza.
Jak Państwo wskazują, metoda obliczania prewspółczynnika przyjęta w Rozporządzeniu oparta jest na określonych - uproszczonych założeniach. Przyjmowanie udziału obrotów w ujęciu globalnym przy uwzględnieniu kategorii przychodu wykonanego (Rozporządzenie przyjmuje jedynie zróżnicowanie wzorów w odniesieniu do poszczególnych podatników - urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, jednostki budżetowej, zakładu budżetowego, samorządowej instytucji kultury bez podziału na poszczególne rodzaje działalności); opiera się na założeniu o zasadniczo „niegospodarczym” charakterze działalności podejmowanej przez m.in. samorządową instytucję kultury.
Według Państwa, przyjęty w Rozporządzeniu wzór - zmierzający do porównania proporcji obrotu z działalności gospodarczej do obrotu całkowitego utożsamianego z wysokością przychodów wykonanych - zakłada, że wszelkie dotacje (czy inne źródła finansowania) pozostają wyłącznie w związku z działalnością nieopodatkowaną instytucji kultury. Wartość dofinansowania (występującego tu w różnych postaciach) powiększa bowiem obrót całkowity, co w konsekwencji powoduje konieczność jego uwzględnienia w mianowniku ustalonego wzoru i obniżenie wysokości prewspółczynnika (a zatem ograniczenie zakresu dopuszczalnych odliczeń podatku naliczonego). W efekcie zastosowanie metody wynikającej z Rozporządzenia prowadzi do istotnego zaniżenia proporcji odliczenia VAT, które nie odpowiada faktycznemu zakresowi działalności gospodarczej prowadzonej przez X. Metoda ta abstrahuje od rzeczywistego sposobu wykorzystania nabywanych towarów i usług i opiera się na założeniach, które nie znajdują odzwierciedlenia w specyfice działalności Strony.
Uproszczony charakter metody przyjętej w Rozporządzeniu – w Państwa ocenie - związany jest również z tym, iż jest ona wspólna dla wszystkich samorządowych instytucji kultury, niezależnie od tego, jaki jest przedmiot ich działalności. Różnic w zakresie funkcjonowania różnego rodzaju samorządowych instytucji kultury metoda ta jednak nie uwzględnia. O ile metoda ta może być właściwa dla instytucji, które w dużej mierze realizują zadania nieodpłatne (jak domy kultury, czy biblioteki), jednak jest ona całkowicie nieadekwatna w sytuacji, gdy instytucja kultury prowadzi w przeważającej mierze działalność odpłatną.
Wskazali Państwo, iż specyfika działalności X przejawia się w odwrotnej proporcji czynności opodatkowanych w stosunku do niepodlegających VAT. Działalność X jest w istotnej części działalnością gospodarczą dla potrzeb VAT, zaś podejmowanie działań w innych niż gospodarcze celach, w przypadku X jest znacząco ograniczone. Kalkulacja prewspółczynnika zgodnie z treścią Rozporządzenia w sposób nieuzasadniony ogranicza więc prawo od odliczenia podatku naliczonego przez X.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że z powołanych przepisów art. 86 ust. 2b i 2h ustawy wynika, że zaproponowany sposób musi zapewniać dokonanie odliczenia wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz musi być bardziej reprezentatywny niż metoda zaproponowana w rozporządzeniu.
Przesłanką zaproponowanej przez Państwa metody nie może być wyłącznie to, że jest ona korzystniejsza dla Państwa. Należy zauważyć, że sam fakt, iż zastosowanie do ustalenia proporcji odliczenia (prewspółczynnika) wzoru przewidzianego dla samorządowej instytucji kultury w rozporządzeniu będzie skutkowało tym, że obliczony prewspółczynnik będzie niższy, a tym samym kwota odliczonego podatku też będzie niższa w porównaniu z metodą zaprezentowaną przez Państwa, nie wskazuje, że proporcja obliczona według danych dotyczących liczby wstępów na wydarzenia realizowane przez X zapewni dokonanie odliczenia podatku naliczonego wyłącznie w części przypadającej na działalność gospodarczą oraz obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadających na działalność gospodarczą oraz cele inne. Wyboru metody obliczenia proporcji nie można bowiem uzależniać od ostatecznej wysokości procentowej wskaźnika. Doprowadzałoby to bowiem każdorazowo do wyboru najwyższego wskaźnika, a tym samym do nieadekwatnego (zawyżonego) zakresu prawa do odliczenia podatku, uwzględniając jak wskazano wcześniej nieprecyzyjność wybranej metody.
W rozpatrywanej sprawie z zaproponowaną we wniosku metodą nie sposób się zgodzić również ze względu na fakt, że Państwa argumentacja nie zawiera racjonalnych i obiektywnych powodów, dla których wskazana metoda najbardziej odpowiada specyfice Państwa działalności. Nie przedstawili Państwo wiarygodnych przesłanek pozwalających na stwierdzenie, że zastosowany przez Państwa sposób określenia proporcji będzie gwarantował, że zakres wykorzystywania do działalności gospodarczej nabywanych towarów i usług będzie odzwierciedlony w sposób obiektywny i pełny.
Oparcie proporcji na liczbie wstępów na wydarzenia realizowane przez X nie jest równoznaczne z rzeczywistym stopniem wykorzystania towarów i usług zaliczanych do wydatków bieżących X jak i towarów i usług zaliczanych do wydatków związanych z realizacją projektu przebudowy obiektu do wykonywania czynności w ramach działalności gospodarczej.
Należy raz jeszcze wskazać, że mogą Państwo zastosować inną metodę tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy wybrana przez Państwa metoda jest bardziej reprezentatywna i tym samym najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej działalności.
Dokonując wyboru sposobu określenia proporcji należy w szczególności mieć na uwadze charakter działalności (w tym zwłaszcza statutowej) prowadzonej przez instytucję kultury, a także sposób finansowania tej instytucji.
Zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej samorządowej instytucją kultury, dofinansowanej przez dotacje podmiotowe na dofinansowanie statutowej działalności bieżącej oraz dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie wskazanych zadań i programów. Zaproponowana przez Państwa metoda nie uwzględnia tego, że instytucje kultury otrzymują dotacje nie tylko do działalności innej niż gospodarcza, ale także inne dotacje, w tym na ogólne funkcjonowanie (również w ramach działalności gospodarczej). Są to dotacje, których nie otrzymują inni przedsiębiorcy prowadzący komercyjną działalność gospodarczą. Przyjęta przez Państwa metoda nie uwzględnia zatem specyfiki działalności prowadzonej przez jednostki sektora finansów publicznych (do których należą państwowe i samorządowe instytucje kultury) oraz tych elementów prowadzonej działalności kulturalnej, które mają wpływ na jej prowadzenie i funkcjonowanie. Metoda wskazana przez Państwa nie oddaje specyfiki prowadzonej działalności, o której mowa w art. 86 ust. 2b ustawy oraz nie zapewnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane. Zatem, uznać należy, że zastosowanie wskazanej przez Państwa metody mogłoby prowadzić do nieadekwatnego odliczenia podatku naliczonego – niezgodnego z rzeczywistością.
Wskazana przez Państwa metoda nie uwzględnia również kosztów ponoszonych w czasie, gdy X jest zamknięta, a zatem żadne wejścia nie mają miejsca, natomiast generowane są koszty związane z utrzymaniem obiektu, jak np. energia, woda. Ilość wejść nie odzwierciedla także czasu, przez jaki konkretni klienci obiektu z niego korzystają w ramach opodatkowanych i niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT czynności.
Przedstawiony przez Państwa sposób określenia proporcji nie może zostać uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez Państwa działalności i dokonywanych nabyć, bowiem założenia przyjęte przy obliczaniu wysokości tego współczynnika budzą wątpliwości.
Proponowana przez Państwa metoda określenia proporcji nie jest metodą gwarantującą, że zakres wykorzystywania do działalności gospodarczej nabywanych towarów i usług będzie odzwierciedlony w sposób obiektywny i pełny. Prezentowana metoda oddaje jedynie liczbę wejść odpłatnych do łącznej liczby wejść na wszystkie wydarzenia organizowane przez X, a nie specyfikę prowadzonej działalności, o której mowa w art. 86 ust. 2b ustawy oraz nie zapewnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane.
Wskazana przez Państwa metoda kalkulacji proporcji, może zatem prowadzić do nieadekwatnego odliczenia podatku naliczonego – niezgodnego z rzeczywistością.
Z wykorzystywaniem wskazanej metody nie da się zatem w sposób obiektywny, wiarygodny i pełny określić wykorzystywania dokonywanych nabyć towarów i usług do działalności gospodarczej.
Zaproponowana przez Państwa metoda określenia proporcji nie jest metodą gwarantującą, że zakres wykorzystywania do działalności gospodarczej nabywanych towarów i usług będzie odzwierciedlony w sposób obiektywny i pełny, zatem nie można także przyjąć, że wskazany przez Państwa sposób kalkulacji proporcji odpowiada zasadom kalkulacji, o których mowa w art. 86 ust. 2a-2h ustawy.
Natomiast przy pomocy sposobu wyliczania proporcji, zaproponowanego przez prawodawcę, Państwo, jako samorządowa instytucja kultury, świadcząca czynności zarówno w ramach działalności gospodarczej, jak i poza taką działalnością, wyliczą matematycznie wysokość proporcji, przy zastosowaniu której będą dokonywać rozdziału podatku naliczonego od wydatków tylko przez Państwa faktycznie ponoszonych, jednak wyłącznie takich, które są związane z czynnościami mieszczącymi się w pojęciu działalności gospodarczej (opodatkowanej), a których to przypisanie wyłącznie do tych czynności nie jest możliwe. Metoda wskazana w rozporządzeniu najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej działalności i dokonywanych nabyć oraz z uwagi na sposób wyliczenia wskaźnika obiektywnie odzwierciedla tę część wydatków, która przypada na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza. Ww. metoda obliczania proporcji dla samorządowej instytucji kultury uwzględnia bowiem specyfikę działalności samorządowej instytucji kultury.
Ponadto, jak już wskazano powyżej, z zaproponowaną we wniosku metodą nie sposób się zgodzić również ze względu na fakt, że Państwa argumentacja nie zawiera racjonalnych i obiektywnych powodów, dla których wskazana metoda najbardziej odpowiada specyfice Państwa działalności.
Należy powtórzyć, że przesłanką przyjęcia zaproponowanej przez Państwa metody nie może być wyłącznie to, że będzie ona korzystniejsza dla Państwa. Z powołanych wyżej przepisów art. 86 ust. 2b i 2h ustawy wynika bowiem, że zaproponowany sposób musi zapewniać dokonanie odliczenia wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz być bardziej reprezentatywny niż metoda zaproponowana w rozporządzeniu.
Tym samym, w celu odliczania podatku naliczonego od wskazanych we wniosku wydatków powinni Państwo stosować sposób określenia proporcji, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 86 ust. 2a-2h ustawy z uwzględnieniem przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia, ustalony dla samorządowej instytucji kultury, ponieważ sposób ten, w porównaniu do metody wskazanej przez Państwa, bardziej będzie odpowiadać specyfice wykonywanej działalności i dokonywanych nabyć przez X.
Podsumowując stwierdzam, że dokonując odliczeń podatku naliczonego od wydatków bieżących X jak i wydatków związanych z realizacją projektu przebudowy obiektu, których nie są Państwo w stanie przypisać bezpośrednio wyłącznie do działalności gospodarczej i celów innych niż działalność gospodarcza będą Państwo zobowiązani do stosowania przepisów o sposobie określenia proporcji, zawartych w art. 86 ust. 2a-2h ustawy i nie będą Państwo uprawnieni w odniesieniu do tych zakupów do stosowania prewspółczynnika ustalonego jako udział liczby wstępów odpłatnych na wydarzenia realizowane przez Państwa X w ramach działalności gospodarczej w ogólnej liczbie wejść.
Zatem, Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa wyroków sądów administracyjnych należy zauważyć, że są one rozstrzygnięciami odnoszącymi się do indywidualnych spraw i co do zasady wiążą one strony postępowania w tych konkretnych, indywidualnych sprawach, nie rozciągając swojego oddziaływania na inne sprawy, nawet jeśli są podobne lub zbieżne.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

