Interpretacja indywidualna z dnia 19 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.166.2026.2.MJ
Biblioteka, jako prosument, ma prawo do częściowego odliczenia VAT naliczonego z tytułu realizacji projektu instalacji fotowoltaicznej na podstawie prewspółczynnika oraz proporcji. Wydatki związane z projektem służą jednocześnie działalności gospodarczej opodatkowanej, zwolnionej oraz niepodlegającej VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z realizacją projektu pn. „…”. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – dwoma pismami z 25 marca 2026 r. (data wpływu). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna jest samorządową instytucją kultury, która działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. Nr 721 z późn. zm.) oraz ustawy o bibliotekach z dnia 27 czerwca 1997 r. Biblioteka posiada osobowość prawną i jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. Do podstawowych zadań statutowych instytucji niepodlegających ustawie o VAT należy: gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochrona materiałów bibliotecznych oraz obsługa użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów bibliotecznych oraz prowadzenie działalności informacyjnej. Biblioteka prowadzi również działalność statutową, w ramach której wykonuje czynności opodatkowane (usługi kserograficzne, sprzedaż książek m.in. wydawnictwa działającego przy bibliotece) a także czynności zwolnione z VAT (wydruk kart czytelniczych, wypożyczalnia międzybiblioteczna, usługi szkoleniowe, usługi w zakresie kształcenia zawodowego, organizacja imprez dla dzieci i dorosłych, opisy bibliograficzne). Prowadzona jest również działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w ramach której mają miejsce następujące usługi (wynajem pomieszczeń, opłaty za media, usługi reklamowe, przetwarzanie danych bibliotecznych). Dochód otrzymany z tytułu prowadzonej działalności wydatkowany jest w całości na bieżącą działalność statutową biblioteki.
Od 1 stycznia 2016 roku na mocy art. 86 ust. 2a Biblioteka ustala prewspółczynnik, według którego oblicza VAT naliczony w części przypadającej na działalność podlegającą ustawie o VAT, a następnie odlicza tylko część VAT-u zgodnie ze współczynnikiem w oparciu o art. 90 ustawy o VAT.
Biblioteka prowadząc działalność statutową i działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT odlicza podatek VAT tylko w części przypadającej na działalność podlegającą ustawie o VAT, a następnie z tej części tylko procentowo obliczony wskaźnik.
Biblioteka na podstawie wniosku o dofinansowanie w ramach programu regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla … 2021-2027 Priorytet 2 „…” Działanie 2.1 „Efektywność energetyczna – dotacje” realizuje projekt pod nazwą „…”. Zakres prac obejmuje między innymi montaż instalacji fotowoltaicznej, montaż magazynów energii, montaż pomp ciepła, wymianę oświetlenia na energooszczędne w całym budynku biblioteki.
W związku z planowanym montażem instalacji fotowoltaicznych w ramach realizacji Projektu i wytwarzaniem z jej udziałem energii elektrycznej, która będzie gromadzona w magazynie energii biblioteka w ogólnym okresowym rozliczeniu będzie wprowadzała nadwyżkę ilości wytwarzanej energii nad ilością energii zużytej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. Biblioteka będzie prosumentem energii odnawialnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Wprowadzanie do sieci elektroenergetycznej energii elektrycznej wyprodukowanej przez instalację fotowoltaiczną prosumenta może co do zasady stanowić dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie Projektu podatek VAT jest w pełni kwalifikowalny. W przypadku, gdy będzie prawna możliwość odzyskania VAT nie może on stanowić kosztu kwalifikowalnego i będzie musiał być pokryty przez bibliotekę.
W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że:
Faktury dotyczące realizacji projektu wystawiane są i będą wystawiane na Zamawiającego, tj. Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. … w … (al. …, …-… .., NIP …). Zamawiający jest stroną umów z Wykonawcami robót budowlano-instalacyjnych. SWZ wskazuje stawkę podatku VAT 23% dla robót będących przedmiotem zamówienia i zakłada brak mechanizmu odwrotnego obciążenia po stronie Zamawiającego.
Na etapie realizacji inwestycji wykonano dwie odrębne instalacje fotowoltaiczne o mocy 49,9 kW każda, przyłączone do sieci elektroenergetycznej za pośrednictwem dwóch odrębnych przyłączy, pełniące odrębne funkcje:
Instalacja PV nr 1 (49,9 kW): zasila wyłącznie źródło ciepła budynku (pompy ciepła). Współpracuje z magazynem energii.
Instalacja PV nr 2 (49,9 kW): zasila pozostałe potrzeby elektryczne całego budynku biblioteki. Współpracuje z magazynem energii.
Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1361 ze zm.), mikroinstalacja to instalacja o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW. Każda z obu instalacji PV o mocy 49,9 kW nie przekracza progu 50 kW i tym samym stanowi mikroinstalację w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o OZE. Wnioskodawca dokonał/dokona zgłoszenia obu mikroinstalacji do właściwego OSD.
Obie instalacje fotowoltaiczne zaprojektowane są przede wszystkim jako instalacje autokonsumpcyjne, współpracujące z magazynami energii elektrycznej (2 × 50 kW / 200 kWh). Wdrożony system zarządzania energią (ISZE) posiada funkcję całkowitego wyeliminowania oddawania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej. Decyzja o ewentualnym wprowadzaniu energii do sieci należy wyłącznie do użytkownika budynku i może być podjęta lub zmieniona w dowolnym momencie poprzez odpowiednią konfigurację systemu ISZE.
W zależności od decyzji użytkownika budynku możliwe są dwa scenariusze:
Scenariusz A – pełna autokonsumpcja (ISZE blokuje oddawanie energii do sieci): Wnioskodawca nie zawiera umowy z przedsiębiorstwem energetycznym w zakresie rozliczenia energii z instalacji PV. Cała wyprodukowana energia zużywana jest na potrzeby własne budynku (zasilanie pomp ciepła oraz pozostałych odbiorników), a nadwyżki gromadzone są w magazynach energii. Brak wynagrodzenia za energię wprowadzaną do sieci.
Scenariusz B – częściowe oddawanie energii do sieci (decyzja użytkownika): Wnioskodawca może zawrzeć umowę ze sprzedawcą zobowiązanym i funkcjonować jako prosument energii odnawialnej w systemie net billing. Nadwyżki energii niezbilansowane przez magazyn wprowadzane są do sieci i rozliczane wartościowo w depozycie prosumenckim.
a)W Scenariuszu A brak zasad rozliczenia energii z OSD. W Scenariuszu B – rozliczenie wartościowe (net billing): wartość energii wprowadzonej do sieci wyceniana po RCE (Rynkowa Cena Energii) i gromadzona w depozycie prosumenckim, pomniejszającym rachunki za pobraną energię.
b)W Scenariuszu A – brak wynagrodzenia. W Scenariuszu B – wynagrodzenie w formie depozytu prosumenckiego (nie jest wypłacane bezpośrednio, lecz kompensuje koszty zakupu energii z sieci).
System zarządzania energią (ISZE) umożliwia całkowite wyeliminowanie oddawania energii do sieci elektroenergetycznej. Ewentualne wprowadzanie energii do sieci zależy od decyzji użytkownika budynku:
Scenariusz A (ISZE blokuje export): Wnioskodawca nie będzie oddawał energii do sieci i nie otrzyma wynagrodzenia z tego tytułu. Cała energia zużywana jest na potrzeby własne i w magazynach.
Scenariusz B (użytkownik dopuszcza export): Wprowadzenie nadwyżek do sieci będzie odpłatne w formie depozytu prosumenckiego (rozliczenie wartościowe po RCE). Czynność ta może stanowić odpłatną dostawę towarów (energii elektrycznej) podlegającą opodatkowaniu VAT.
Pytanie 5. Czy stosowane jest rozliczenie ilości lub wartości energii (net billing)?
a)Wnioskodawca nie stosuje rozliczenia ilościowego (systemu opustów) z art. 4 ust. 1 ustawy o OZE (system ten nie jest dostępny dla nowych instalacji od 1 lipca 2022 r.).
b)Rozliczenie wartościowe (net billing) z art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE może być stosowane wyłącznie w Scenariuszu B, tj. gdy użytkownik budynku podejmie decyzję o dopuszczeniu oddawania energii do sieci. W Scenariuszu A (pełna autokonsumpcja, ISZE blokuje export) żaden z mechanizmów net billingu nie ma zastosowania.
Kwalifikacja instalacji w zakresie art. 4d ust. 2 ustawy o OZE jest uzależniona od decyzji użytkownika budynku odnośnie do trybu pracy systemu ISZE:
Scenariusz A (brak exportu do sieci): Instalacje nie funkcjonują jako instalacje prosumenckie. Przepisy art. 4d ust. 2 ustawy o OZE nie mają zastosowania.
Scenariusz B (dopuszczony export do sieci): Obie mikroinstalacje (49,9 kW każda) działające w systemie net billing mogą mieścić się w zakresie art. 4d ust. 2 pkt 1 ustawy o OZE (prosument energii odnawialnej będący podatnikiem VAT, wytwarzający energię w mikroinstalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej).
Nadwyżki energii elektrycznej mogą być zagospodarowane na dwa sposoby:
I.Fizyczny magazyn energii: dwa moduły magazynów energii elektrycznej o mocy 2 × 50 kW i sumarycznej pojemności 200 kWh umożliwiają gromadzenie nadwyżek z obu instalacji PV i ich późniejsze wykorzystanie na potrzeby własne budynku (zasilanie pomp ciepła oraz pozostałych odbiorników elektrycznych). Jest to rozwiązanie wewnętrzne, niezależne od sieci elektroenergetycznej i trybu pracy ISZE.
II.Depozyt prosumencki (tylko Scenariusz B): jeśli użytkownik dopuści oddawanie energii do sieci, wartość energii wprowadzonej do sieci gromadzona jest w depozycie prosumenckim przez 12 miesięcy kalendarzowych następujących po miesiącu wytworzenia energii (art. 4 ust. 6 ustawy o OZE).
a)Tak – nadwyżka może być wykorzystana w późniejszym terminie poprzez magazyn energii (zawsze) i/lub depozyt prosumencki (tylko w Scenariuszu B, w terminie do 12 miesięcy).
b)W Scenariuszu A: brak mechanizmu „przepadania” – energia zostaje w magazynie lub jest ograniczana przez ISZE. W Scenariuszu B: niewykorzystany depozyt prosumencki „przepada” po upływie 12 miesięcy (art. 4 ust. 6 ustawy o OZE).
Obie instalacje fotowoltaiczne (w tym dedykowana dla pomp ciepła oraz zasilająca budynek), magazyny energii (2 × 50 kW / 200 kWh), pompy ciepła, system wentylacji, oświetlenie LED oraz system zarządzania energią obsługują cały budynek Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. ... W budynku prowadzona jest działalność następujących kategorii:
Czynności opodatkowane podatkiem VAT: odpłatne usługi, w tym wynajem sal konferencyjnych/wystawowych (VAT 23%), odpłatna sprzedaż wydawnictw, usługi reprograficzne oraz inne czynności odpłatne. W Scenariuszu B – dodatkowo dostawa energii elektrycznej do sieci w ramach net billing (jako potencjalna czynność opodatkowana VAT).
Czynności zwolnione z opodatkowania VAT: usługi kulturalne świadczone przez samorządową instytucję kultury – udostępnianie zbiorów bibliotecznych, organizacja wydarzeń kulturalnych, korzystające ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy o VAT.
Czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT: działalność statutowa Biblioteki finansowana z dotacji samorządowej (art. 15 ust. 6 ustawy o VAT) – bezpłatne udostępnianie przestrzeni bibliotecznej, realizacja zadań publicznych z zakresu upowszechniania kultury.
Efekty projektu zasilają cały budynek biblioteki i służą jednocześnie wszystkim trzem kategoriom czynności.
Na pytanie „Czy instalacje wykorzystywane są do działalności gospodarczej i celów innych niż działalność gospodarcza?” wskazali Państwo: Tak – efekty projektu są/będą wykorzystywane zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
W ramach działalności gospodarczej Biblioteka świadczy czynności odpłatne (opodatkowane i zwolnione z VAT). Do celów innych niż działalność gospodarcza zalicza się realizację zadań publicznych finansowanych dotacją organizatora – działalność ta nie podlega opodatkowaniu VAT. Instalacja PV nr 1, zasilając pompy ciepła obsługujące cały budynek, oraz instalacja PV nr 2, zasilając pozostałe potrzeby budynku, służą łącznie wszystkim rodzajom działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę.
Na pytanie „Czy istnieje możliwość przyporządkowania wydatków w całości do celów działalności gospodarczej?” wskazali Państwo: Nie – brak jest możliwości przyporządkowania wydatków na realizację projektu w całości do celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
Obie instalacje PV (dedykowana dla pomp ciepła oraz zasilająca budynek), magazyny energii i pozostałe efekty projektu zasilają cały budynek biblioteki, który służy zarówno działalności gospodarczej, jak i celom publicznym niepodlegającym VAT. Brak obiektywnej metody wyodrębnienia wydatków wyłącznie do celów działalności gospodarczej. W konsekwencji Wnioskodawca zobowiązany jest do stosowania proporcji z art. 86 ust. 2a ustawy o VAT (prewspółczynnik).
Na pytanie „Czy instalacje używane są do czynności opodatkowanych VAT i zwolnionych z VAT?” wskazali Państwo: Tak – efekty projektu są/będą wykorzystywane zarówno do czynności opodatkowanych VAT, jak i zwolnionych z VAT.
Budynek obsługiwany przez obie instalacje PV, magazyny energii i pozostałe urządzenia służy odpłatnym usługom opodatkowanym VAT (m.in. wynajem pomieszczeń) oraz usługom kulturalnym zwolnionym z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy o VAT). Nie jest możliwe odrębne przypisanie infrastruktury energetycznej wyłącznie do jednej kategorii czynności.
Na pytanie „Czy istnieje obiektywna możliwość odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego dla czynności opodatkowanych i zwolnionych VAT?” wskazali Państwo: Nie – Wnioskodawca nie ma obiektywnej możliwości odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi VAT i czynnościami zwolnionymi z VAT.
Cała infrastruktura stanowiąca efekty projektu (instalacje PV, magazyny energii, pompy ciepła, system wentylacji, oświetlenie LED, ISZE) obsługuje niepodzielnie cały budynek biblioteki, w którym prowadzone są czynności zarówno opodatkowane, jak i zwolnione z VAT. Brak metody pozwalającej na obiektywne przypisanie poszczególnych faktur zakupowych wyłącznie do jednej kategorii. Wnioskodawca zobowiązany jest do stosowania proporcji z art. 90 ustawy o VAT (współczynnik struktury sprzedaży).
Informacje dodatkowe istotne dla oceny sprawy
Parametry techniczne instalacji (stan na etapie realizacji): Dwie odrębne instalacje fotowoltaiczne o mocy 49,9 kW każda, przyłączone przez dwa odrębne przyłącza – instalacja nr 1 dedykowana pompom ciepła, instalacja nr 2 zasilająca budynek. Magazyn energii: 2 × 50 kW, sumaryczna pojemność 200 kWh.
System zarządzania energią (ISZE): ISZE posiada funkcję całkowitego blokowania oddawania energii do sieci elektroenergetycznej. Priorytetem systemu jest autokonsumpcja (zasilanie budynku i magazynowanie w bateriach). Ewentualne oddawanie energii do sieci jest opcją konfiguracyjną pozostawioną do dyspozycji użytkownika budynku, a nie domyślnym trybem pracy instalacji.
Finansowanie projektu: Projekt realizowany jest w ramach środków współfinansowanych przez Unię Europejską z Programu Fundusze Europejskie dla … 2021-2027 (FEW 2021-2027).
Pytania
1.Czy, przy założeniu, że nadwyżka ilości energii wytworzonej nad ilością energii zużytej będzie wprowadzana do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, bibliotece będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych na realizację Projektu (prewspółczynnik/proporcja)?
2.Czy w związku z prowadzoną przez bibliotekę działalnością gospodarczą podlegającą ustawie o VAT, dotyczącą wynajmu pomieszczeń oraz opłatami za media w tym: energię elektryczną, biblioteka powinna dokonać odliczenia VAT naliczonego w przypadającej proporcji w ramach realizowanego Projektu, pomimo zapisów w umowie o pełnym refundowaniu podatku VAT naliczonego ze środków UE? (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Państwa stanowisko w sprawie
Ad.1
W związku z tym, że nadwyżka energii wytworzonej nad ilością energii zużytej przez instalację fotowoltaiczną zamontowaną na budynku biblioteki będzie wprowadzana do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, a co za tym idzie co do zasady stanowić to dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (działalność gospodarczą) bibliotece przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT wg prewspołczynnika i proporcji obowiązujących w danym roku.
Ad.2
W związku z tym, że biblioteka prowadzi działalność w zakresie wynajmu pomieszczeń oraz pobiera z tego tytułu opłaty za media w tym za energię elektryczną podatek VAT nie może być w pełni kosztem kwalifikowalnym i należy go odliczyć wg prewspołczynnika i proporcji obowiązujących w danym roku.
W uzupełnieniu wniosku przedstawili Państwo stanowisko do przeformułowanego pytania nr 2:
W związku z tym, że biblioteka prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, dotyczącą wynajmu pomieszczeń oraz opłatami za media w tym: za energię elektryczną podatek VAT naliczony należy odliczyć wg prewspółczynnika i proporcji obowiązujących w danym roku. Podatek VAT naliczony w ramach realizowanego projektu powinien być refundowany w części bez prawa do odliczenia.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Jak wynika z powołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Natomiast, na podstawie przepisu art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Odnosząc się do kwestii objętej zakresem pytania należy w pierwszej kolejności ustalić, czy towary i usługi nabyte przez Państwa w związku z realizacją zadania są/będą wykorzystywane przez Państwa do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W świetle art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Według art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Zauważyć należy, że jak wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, bezwzględnym warunkiem dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jest „odpłatność” za daną czynność. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Jednocześnie wskazać należy, iż nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podatnika.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zasady prowadzenia samorządowej jednostki kultury określa m.in ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87).
W świetle art. 9 ust. 1 powyższej ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.
Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym.
Na mocy art. 9 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:
Instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje celowe na zadania objęte mecenatem państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji, z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Jak stanowi art. 2 pkt 18 i 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1361 ze zm.), zwanej dalej ustawą o OZE:
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
mała instalacja - instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 150 kW i mniejszej niż 3 MW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 50 kW i nie większa niż 1 MW;
mikroinstalacja - instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW;
Według art. 2 pkt 27a, pkt 27b i pkt 27c ustawy o OZE:
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
prosument energii odnawialnej - odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1799);
prosument wirtualny energii odnawialnej - odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w innym miejscu niż miejsce dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej;
prosument zbiorowy energii odnawialnej - odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małej instalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, w której znajduje się punkt poboru energii elektrycznej tego odbiorcy, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej;
Na mocy art. 3 ustawy o OZE:
Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wymaga uzyskania koncesji na zasadach i warunkach określonych w ustawie - Prawo energetyczne, z wyłączeniem wytwarzania energii elektrycznej:
1) w mikroinstalacji;
2) w małej instalacji;
3) wyłącznie z biogazu rolniczego, w tym w kogeneracji w rozumieniu art. 3 pkt 33 ustawy - Prawo energetyczne;
4) wyłącznie z biopłynów.
W myśl z art. 4 ust. 1 ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej wytwarzającego energię elektryczną w mikroinstalacji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej:
1) większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,7;
2) nie większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,8.
Na podstawie art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od 1 lipca 2022 r. przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, wytwarzającego energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii, której przyłączenie do sieci elektroenergetycznej i wprowadzenie z niej energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej po raz pierwszy nastąpiło po 31 marca 2022 r., z wyłączeniem mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej zgodnie z art. 4d ust. 2-11, wobec wartości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne.
W świetle art. 4 ust. 2 ustawy o OZE:
Rozliczenia, o którym mowa w ust. 1 i 1a, w odniesieniu do:
1) prosumenta energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej w punkcie poboru energii prosumenta energii odnawialnej;
2) prosumenta zbiorowego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej:
a) wytworzonej w mikroinstalacji lub małej instalacji, przy czym ilość energii elektrycznej wytworzonej ustala się odpowiednio do udziału prosumenta zbiorowego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w tej instalacji, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1,
b) pobranej przez prosumenta zbiorowego energii odnawialnej;
3) prosumenta wirtualnego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2b-2d, na podstawie:
a) wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej pobranej przez prosumenta wirtualnego energii odnawialnej,
b) ilości energii elektrycznej wytworzonej przez prosumenta wirtualnego energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii, przy czym ilość energii elektrycznej wytworzonej ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej z tej instalacji odnawialnego źródła energii oraz udziału, wyrażonego w procentach z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, prosumenta wirtualnego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w tej instalacji, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1
Szczegółowy sposób rozliczania prosumenta z udostępnionej energii regulują przepisy art. 4 ust. 2a – 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Jak wynika z art. 4 ust. 3a ustawy o OZE:
Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, na podstawie ilości energii sumarycznie zbilansowanych zgodnie z ust. 2a–2d, w zakresie różnicy pomiędzy wartością energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, ustaloną w sposób określony w art. 4b, oraz wartością energii elektrycznej pobranej z tej sieci, ustaloną w sposób określony w art. 4c ust. 3.
Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy o OZE:
Wytwarzanie i wprowadzanie do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej energii elektrycznej, o której mowa w ust. 1 oraz ust. 1a, przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej niebędącego przedsiębiorcą, o którym mowa w ustawie - Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Stosownie do art. 4 ust. 10 ustawy o OZE:
Pobrana energia elektryczna podlegająca rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1 i 1a, jest zużyciem energii wyprodukowanej na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej i nie stanowi:
1) sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju,
2) zużycia energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu
- w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 126, 222 i 340).
Natomiast, według art. 4 ust. 11 ustawy o OZE stanowi, że:
W przypadku gdy:
1) prosument energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1, nie odbierze energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie 12 miesięcy od daty jej wprowadzenia do sieci zgodnie z ust. 5, to nieodebraną energią dysponuje sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu pokrycia kosztów rozliczenia, w tym opłat, o których mowa w ust. 4;
2) prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, nie wykorzysta zgromadzonych dla danego miesiąca kalendarzowego środków odpowiadających wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w tym miesiącu w okresie 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych, to niewykorzystane środki stanowią nadpłatę, która jest zwracana prosumentowi energii odnawialnej, prosumentowi zbiorowemu energii odnawialnej lub prosumentowi wirtualnemu energii odnawialnej przez sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w terminie nie dłuższym niż do końca 13. miesiąca następującego po danym miesiącu.
W świetle art. 4b ust. 2 ustawy o OZE:
W przypadku prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, który po raz pierwszy wytworzył energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od dnia 1 lipca 2024 r., wartość energii elektrycznej, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego i stanowi sumę następujących iloczynów wyznaczonych dla poszczególnych okresów rozliczania niezbilansowania (t) w tym miesiącu:
1) ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość ujemną;
2) rynkowej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, przy czym jeżeli wartość tej ceny jest ujemna dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t), to w celu wyznaczania wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie t przez prosumenta energii odnawialnej niebędącego równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej przyjmuje się cenę równą zero, z zastrzeżeniem ust. 17 i 18.
Według art. 4c ust. 1-10 ustawy o OZE:
1. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu prowadzenia rozliczeń, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzi konto dla prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, zwane dalej "kontem prosumenta", na którym ewidencjonuje ilości energii elektrycznej i wartości energii elektrycznej, o których mowa w art. 4 ust. 1a, oraz wynikającą z nich wartość środków za energię elektryczną należną prosumentowi za energię elektryczną wprowadzoną do sieci, zwaną dalej "depozytem prosumenckim".
2.Depozyt prosumencki przeznaczany jest na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej z tytułu zakupu energii elektrycznej od sprzedawcy prowadzącego konto prosumenta, o którym mowa w ust. 1.
3. Zobowiązanie prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, o którym mowa w ust. 2, określa się dla danego okresu rozliczeniowego jako sumę iloczynów, dla wszystkich okresów rozliczania niezbilansowania (t) w okresie rozliczeniowym, ilości energii elektrycznej pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb(t) przyjmującym wartość dodatnią, oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe i fiskalne, stosowanej w rozliczeniach pomiędzy sprzedawcą i prosumentem dla tego okresu rozliczenia niezbilansowania.
4. Wartość depozytu prosumenckiego dotycząca danego miesiąca kalendarzowego jest ustalana, zwiększana o współczynnik 1,23 i przyporządkowywana do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym.
5. Kwota środków stanowiąca depozyt prosumencki może być rozliczana na koncie prosumenckim przez 12 miesięcy od dnia przypisania tej kwoty jako depozyt prosumencki na koncie prosumenta.
6. Po upływie 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty środków do depozytu prosumenckiego niewykorzystane lub niezwrócone na podstawie przepisu art. 4 ust. 11 pkt 2 środki umarza się.
7. Na rozliczenie ze sprzedawcą w pierwszej kolejności przeznacza się środki o najstarszej dacie przypisania do konta prosumenta jako depozyt prosumencki.
8. Prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej korzystający z dostaw sprzedawcy innego niż sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w art. 40 ust. 1, ma prawo do zmiany tego sprzedawcy na sprzedawcę zobowiązanego, o którym mowa w art. 40 ust. 1, i korzystania z rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2.
9. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dolicza do konta prosumenta wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej przez prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej, który korzystał z rozliczenia, o którym mowa w art. 4:
1) ust. 1 - w przypadku, o którym mowa w art. 4 ust. 1b;
2) ust. 1a pkt 1.
Przepis art. 4 ust. 11 pkt 2 stosuje się odpowiednio.
10. Wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej, o której mowa w ust. 9:
1) pkt 1, wyznacza się na podstawie średniej miesięcznej ceny rynkowej obowiązującej dla miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje koniec sposobu rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1,
2) pkt 2, wyznacza się na podstawie miesięcznej rynkowej ceny energii elektrycznej dla czerwca 2022 r.
- ustalanej zgodnie z art. 4b ust. 6.
Na podstawie art. 4d ust. 2 ustawy o OZE:
Z rozliczeń, o których mowa w art. 4 ust. 1, korzysta prosument energii odnawialnej, którego mikroinstalacja została przyłączona do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej:
1) po 31 marca 2022 r. na podstawie kompletnego i poprawnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 8d4 ustawy - Prawo energetyczne, złożonego przez tego prosumenta energii odnawialnej w terminie do 31 marca 2022 r., z zastrzeżeniem ust. 3;
2) do 31 marca 2022 r., ale wprowadzenie energii elektrycznej do tej sieci nastąpiło po raz pierwszy po 31 marca 2022 r.
3) po 31 marca 2022 r. na podstawie kompletnego i poprawnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 8d4 ustawy - Prawo energetyczne, złożonego w terminie do 31 grudnia 2023 r., w przypadku gdy prosument ten w terminie do 31 marca 2022 r. zawarł umowę na zakup, montaż lub dofinansowanie tej mikroinstalacji z jednostką samorządu terytorialnego lub innym podmiotem, który realizuje projekt, o którym mowa w art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818), dofinansowany w ramach regionalnego programu operacyjnego, o którym mowa w art. 2 pkt 17 lit. c tej ustawy, z uwzględnieniem ust. 6.
Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy o OZE:
Obowiązek zakupu energii elektrycznej, o którym mowa w art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 70c ust. 2 oraz art. 92 ust. 1, wykonuje wyznaczony przez Prezesa URE sprzedawca energii elektrycznej, zwany dalej "sprzedawcą zobowiązanym", na podstawie umowy, o której mowa w art. 5 ustawy - Prawo energetyczne.
Jak stanowi art. 40 ust. 1a ustawy o OZE:
Sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek dokonać rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1-3 oraz w art. 38c ust. 3, chyba że rozliczenia dokonuje sprzedawca wybrany przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej lub spółdzielnię energetyczną, na podstawie umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży.
Z okoliczności sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT. Realizują Państwo projekt pod nazwą „…”. Zakres prac obejmuje między innymi montaż instalacji fotowoltaicznej. W związku z planowanym montażem instalacji fotowoltaicznych i wytwarzaniem z jej udziałem energii elektrycznej, która będzie gromadzona w magazynie energii, w ogólnym okresowym rozliczeniu będą Państwo wprowadzali nadwyżkę ilości wytwarzanej energii nad ilością energii zużytej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. Będą Państwo prosumentem energii odnawialnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Faktury dotyczące realizacji projektu wystawiane są i będą wystawiane na Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. … w …. Są Państwo stroną umów z Wykonawcami robót budowlano-instalacyjnych. Na etapie realizacji inwestycji wykonano dwie odrębne instalacje fotowoltaiczne o mocy 49,9 kW każda, przyłączone do sieci elektroenergetycznej za pośrednictwem dwóch odrębnych przyłączy. Każda z obu instalacji stanowi mikroinstalację w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o OZE. Decyzja o ewentualnym wprowadzaniu energii do sieci należy wyłącznie do użytkownika budynku i może być podjęta lub zmieniona w dowolnym momencie poprzez odpowiednią konfigurację systemu ISZE. W zależności od decyzji użytkownika budynku możliwe są dwa scenariusze:
- Scenariusz A – pełna autokonsumpcja (ISZE blokuje oddawanie energii do sieci): nie zawierają Państwo umowy z przedsiębiorstwem energetycznym w zakresie rozliczenia energii z instalacji PV. Cała wyprodukowana energia zużywana jest na potrzeby własne budynku (zasilanie pomp ciepła oraz pozostałych odbiorników), a nadwyżki gromadzone są w magazynach energii. Brak wynagrodzenia za energię wprowadzaną do sieci.
- Scenariusz B – częściowe oddawanie energii do sieci (decyzja użytkownika): mogą Państwo zawrzeć umowę ze sprzedawcą zobowiązanym i funkcjonować jako prosument energii odnawialnej w systemie net billing. Nadwyżki energii niezbilansowane przez magazyn wprowadzane są do sieci i rozliczane wartościowo w depozycie prosumenckim.
W Scenariuszu A brak zasad rozliczenia energii z OSD. W Scenariuszu B – rozliczenie wartościowe (net billing): wartość energii wprowadzonej do sieci wyceniana po RCE (Rynkowa Cena Energii) i gromadzona w depozycie prosumenckim, pomniejszającym rachunki za pobraną energię.
W Scenariuszu A – brak wynagrodzenia. W Scenariuszu B – wynagrodzenie w formie depozytu prosumenckiego (nie jest wypłacane bezpośrednio, lecz kompensuje koszty zakupu energii z sieci).
System zarządzania energią (ISZE) umożliwia całkowite wyeliminowanie oddawania energii do sieci elektroenergetycznej. Ewentualne wprowadzanie energii do sieci zależy od decyzji użytkownika budynku:
Scenariusz A (ISZE blokuje export): nie będą Państwo oddawali energii do sieci i nie otrzymają wynagrodzenia z tego tytułu. Cała energia zużywana jest na potrzeby własne i w magazynach.
Scenariusz B (użytkownik dopuszcza export): wprowadzenie nadwyżek do sieci będzie odpłatne w formie depozytu prosumenckiego (rozliczenie wartościowe po RCE). Czynność ta może stanowić odpłatną dostawę towarów (energii elektrycznej) podlegającą opodatkowaniu VAT.
Nie stosują nie stosują Państwo rozliczenia ilościowego (systemu opustów) z art. 4 ust. 1 ustawy o OZE (system ten nie jest dostępny dla nowych instalacji od 1 lipca 2022 r.).
Rozliczenie wartościowe (net billing) z art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE może być stosowane wyłącznie w Scenariuszu B, tj. gdy użytkownik budynku podejmie decyzję o dopuszczeniu oddawania energii do sieci. W Scenariuszu A (pełna autokonsumpcja, ISZE blokuje export) żaden z mechanizmów net billingu nie ma zastosowania.
Obie instalacje fotowoltaiczne (w tym dedykowana dla pomp ciepła oraz zasilająca budynek), magazyny energii (2 × 50 kW / 200 kWh), pompy ciepła, system wentylacji, oświetlenie LED oraz system zarządzania energią obsługują cały budynek Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. …. W budynku prowadzona jest działalność następujących kategorii: czynności opodatkowane podatkiem VAT: odpłatne usługi, w tym wynajem sal konferencyjnych/wystawowych (VAT 23%), odpłatna sprzedaż wydawnictw, usługi reprograficzne oraz inne czynności odpłatne. W Scenariuszu B – dodatkowo dostawa energii elektrycznej do sieci w ramach net billing (jako potencjalna czynność opodatkowana VAT). Dokonali/dokonają Państwo zgłoszenia obu mikroinstalacji do właściwego OSD. Obie mikroinstalacje (49,9 kW każda) działające w systemie net billing mogą mieścić się w zakresie art. 4d ust. 2 pkt 1 ustawy o OZE (prosument energii odnawialnej będący podatnikiem VAT, wytwarzający energię w mikroinstalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej). Nadwyżka może być wykorzystana w późniejszym terminie poprzez magazyn energii (zawsze) i/lub depozyt prosumencki (w terminie do 12 miesięcy). Obie instalacje obsługują cały budynek Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej. W budynku prowadzona jest działalność opodatkowana podatkiem VAT, zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT oraz niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT. Efekty projektu zasilają cały budynek biblioteki i służą jednocześnie wszystkim trzem kategoriom czynności. Efekty projektu są/będą wykorzystywane zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Brak jest możliwości przyporządkowania wydatków na realizację projektu w całości do celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Obie instalacje PV (dedykowana dla pomp ciepła oraz zasilająca budynek), magazyny energii i pozostałe efekty projektu zasilają cały budynek biblioteki, który służy zarówno działalności gospodarczej, jak i celom publicznym niepodlegającym VAT. Brak obiektywnej metody wyodrębnienia wydatków wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Nie ma obiektywnej możliwości odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi VAT i czynnościami zwolnionymi z VAT.
Odnosząc się do Państwa wątpliwości w kwestii prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu realizacji projektu przy założeniu, że nadwyżka ilości energii wytworzonej nad ilością energii zużytej będzie wprowadzana do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej należy wskazać, że w świetle cytowanych wyżej przepisów, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług sprzedaż energii elektrycznej (stanowiącej towar), w tym energii wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii za wynagrodzeniem, co do zasady wpisuje się w definicję działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, na zasadach dla niej określonych. Kwalifikacji tej nie zmienia treść art. 4 ust. 8 ustawy o OZE, gdyż ustawa o podatku od towarów i usług definiuje we własnym zakresie działalność gospodarczą i definicja ta jest szersza niż np. zakres działalności gospodarczej wynikający z ustawy – Prawo przedsiębiorców.
W wyroku w sprawie C-219/12 Fuchs Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że:
„Eksploatacja zainstalowanego na służącym prywatnym celom domu mieszkalnym lub obok niego modułu fotowoltaicznego, skonstruowanego w ten sposób, że po pierwsze ilość wytworzonej energii elektrycznej jest zawsze niższa od ilości energii elektrycznej ogółem zużytej przez użytkownika modułu do celów prywatnych, a po drugie energia ta jest dostarczana do sieci za wynagrodzeniem o charakterze stałym, stanowi „działalność gospodarczą” w rozumieniu tych przepisów”.
Ustawa nie definiuje co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą będącą świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.
Jak wynika z okoliczności sprawy, mogą Państwo zawrzeć umowę ze sprzedawcą zobowiązanym i funkcjonować jako prosument energii odnawialnej w systemie net billing. Nadwyżki energii niezbilansowane przez magazyn wprowadzane są do sieci i rozliczane wartościowo w depozycie prosumenckim. Każda z obu instalacji stanowi mikroinstalację w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o OZE.
Jak już więc wskazano, sprzedaż energii elektrycznej (stanowiącej towar), w tym energii wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii za wynagrodzeniem, co do zasady wpisuje się w definicję działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, co znajduje potwierdzenie w ww. wyroku TSUE w sprawie C-219/12.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy sprzedaż energii elektrycznej w związku z montażem paneli fotowoltaicznych należy rozpatrywać więc jako działalność gospodarczą w kontekście art. 15 ust. 2 ustawy, a Państwa uznać należy za podatnika podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, bowiem będziecie Państwo dokonywać dostawy energii elektrycznej wytworzonej w ww. panelach fotowoltaicznych na podstawie umowy cywilnoprawnej, która zostanie zawarta z dostawcą energii elektrycznej.
Z przepisów ustawy o OZE wynika, że w przypadku, gdy prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej wytworzył energię elektryczną w odnawialnym źródle energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie od 1 lipca 2024 r., wartość energii elektrycznej (o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2 ustawy o OZE) jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego zgodnie z cyt. art. 4b ust. 2 ustawy o OZE i stanowi sumę iloczynów wyznaczonych dla poszczególnych okresów rozliczania niezbilansowania (t) w tym miesiącu, tj.: ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość ujemną i rynkowej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, przy czym jeżeli wartość tej ceny jest ujemna dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t), to w celu wyznaczania wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie t przez prosumenta energii odnawialnej, niebędącego równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, przyjmuje się cenę równą zero, z zastrzeżeniem ust. 17 i 18 ustawy o OZE.
Wskazane przepisy wyznaczają zatem wartość kwoty należnej prosumentowi za wprowadzenie energii elektrycznej do sieci określonej według ww. zasad. Kwotę tę należy uznać za wynagrodzenie należne Państwu za dostawę energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii.
Z przywołanych przepisów ustawy o OZE wynika również, że wartość depozytu prosumenta jest przeznaczana na rozliczenie zobowiązań prosumenta, a zatem będzie pomniejszać kwotę podlegającą zapłacie przez prosumenta w danym okresie rozliczeniowym.
A zatem, w przypadku wytworzenia przez Państwa energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii i wprowadzenia jej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, będą Państwo dokonywali dostawy tej energii, za którą będzie Państwu przysługiwało wynagrodzenie. Depozyt prosumencki, który pokazuje ilości energii elektrycznej i wartości energii elektrycznej, o których mowa w art. 4 ust. 1a, oraz wynikającą z nich wartość środków za energię elektryczną należną prosumentowi za energię elektryczną wprowadzoną do sieci, jak wynika z powyższych przepisów, może pomniejszyć kwotę zobowiązania prosumenta wobec sprzedawcy energii elektrycznej z tytułu zakupu tej energii od sprzedawcy. Przeznaczenie depozytu prosumenta na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej, z tytułu zakupu energii elektrycznej od sprzedawcy tej energii, nie powoduje, że nie dochodzi do dostawy energii elektrycznej przez prosumenta na rzecz sprzedawcy energii elektrycznej.
W konsekwencji Państwo, jako prosument – zarejestrowany czynny podatnik VAT, poprzez wprowadzanie energii do sieci energetycznej, będziecie dokonywali na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, z którym zostanie zawarta umowa, dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.
Fakt wzajemnego kompensowania zobowiązania prosumenta wobec przedsiębiorstwa energetycznego i tego przedsiębiorstwa wobec prosumenta (co wynika z art. 4c ust. 3 ustawy o OZE) pozostaje bez wpływu na określenie odpłatnego charakteru dokonywanej przez Państwa dostawy energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii.
W związku z powyższym, wprowadzenie do sieci przez Państwa prądu, który zostanie wyprodukowany w panelach fotowoltaicznych wytworzonych w ramach zadania pn. „…”, stanowić będzie odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Odnosząc się do kwestii prawa do odliczenia podatku VAT w związku z realizacją ww. zadania wskazuję, że wyrażoną w cytowanym wyżej art. 86 ust. 1 ustawy, generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a-2h ustawy.
Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
W świetle art. 86 ust. 2c ustawy:
Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:
1) średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;
2) średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;
3) roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;
4) średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością.
W myśl art. 86 ust. 22 ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.
Na podstawie powyższej delegacji, zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (Dz. U. z 2021 r. poz. 999 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem.
Rozporządzenie to określa, w przypadku niektórych podatników, sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji” oraz wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji (§ 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia).
W przypadku wykonywania przez instytucję kultury prowadzącą działalność gospodarczą również czynności nieodpłatnych, punktem wyjścia powinna być ocena, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia (decyduje o tym specyfika działalności danej instytucji kultury), że czynności nieodpłatne stanowią odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności danej instytucji kultury (np. instytucja kultury wykonuje nieodpłatną działalność statutową w zakresie upowszechniania kultury, polegającą na organizacji nieodpłatnie imprez i wydarzeń kulturalnych, świadczeniu usług nieodpłatnej edukacji kulturalnej, oraz prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT polegającą na np. wynajmowaniu powierzchni na cele użytkowe), wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego, jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej, podatnik będzie musiał stosować zasady, o których mowa w art. 86 ust. 2a-2 h ustawy.
Należy zauważyć, że powołany wyżej przepis art. 86 ust. 2a ustawy wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych. Zgodnie z tą normą, w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy), w sytuacji, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
W przypadku wykonywania w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem, należy mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 90 ustawy. Powyższe przepisy stanowią również uzupełnienie regulacji art. 86 ustawy.
W myśl art. 90 ust. 1 ustawy:
W stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Stosownie do art. 90 ust. 2 ustawy:
Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.
Jak stanowi art. 90 ust. 3 ustawy:
Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.
Według art. 90 ust. 4 ustawy:
Proporcję, o której mowa w ust. 3, określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalana proporcja. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.
Stosownie do art. 90 ust. 5 ustawy:
Do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika - używanych przez podatnika na potrzeby jego działalności.
Na podstawie art. 90 ust. 6 ustawy:
Do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących:
1)pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych;
2)usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.
Stosownie do art. 90 ust. 9a ustawy:
Przy ustalaniu proporcji zgodnie z ust. 2-6 do obrotu nie wlicza się kwoty podatku.
Jak wynika z treści art. 90 ust. 10 ustawy:
W przypadku gdy proporcja określona zgodnie z ust. 2-8:
1) przekroczyła 98% oraz kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była mniejsza niż 10 000 zł - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 100%;
2) nie przekroczyła 2% - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0%.
Do obowiązków podatnika należy w pierwszej kolejności przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju działalności, z którym wydatki te są związane. Podatnik jest zatem zobowiązany do odrębnego określania, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji. Każdorazowo zatem, gdy takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną, przy jednoczesnym braku takiego prawa w stosunku do towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT lub zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem.
Jak wynika z okoliczności niniejszej, realizują Państwo projekt pod nazwą „…”. Zakres prac obejmuje między innymi montaż instalacji fotowoltaicznej, montaż magazynów energii, montaż pomp ciepła, wymianę oświetlenia na energooszczędne w całym budynku biblioteki. Wskazali Państwo, że budynek biblioteki jest wykorzystywany do:
- czynności opodatkowanych podatkiem VAT: odpłatne usługi, w tym wynajem sal konferencyjnych/wystawowych (VAT 23%), odpłatna sprzedaż wydawnictw, usługi reprograficzne oraz inne czynności odpłatne, ponadto w Scenariuszu B – dodatkowo dostawa energii elektrycznej do sieci w ramach net billing - jako potencjalna czynność opodatkowana VAT
- czynności zwolnionych z opodatkowania VAT: usługi kulturalne świadczone przez samorządową instytucję kultury – udostępnianie zbiorów bibliotecznych, organizacja wydarzeń kulturalnych, korzystające ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy o VAT
- oraz do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT: działalność statutowa Biblioteki finansowana z dotacji samorządowej – bezpłatne udostępnianie przestrzeni bibliotecznej, realizacja zadań publicznych z zakresu upowszechniania kultury.
Wskazuję w tym miejscu, w zakresie wydatków poniesionych na wykonanie instalacji fotowoltaicznych, że ww. instalacje będą służyć do produkcji prądu, którego dostawa w Scenariuszu B będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Jednocześnie wskazuję, że ustawa o podatku od towarów i usług oraz akty wykonawcze do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla dostawy prądu. Zatem wprowadzenie do sieci przez Państwa prądu, który zostanie wyprodukowany w ww. instalacjach, będzie stanowiło odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT wg właściwej stawki. Ponadto, instalacje fotowoltaiczne będą służyć do produkcji prądu zużywanego jest na potrzeby własne budynku (zasilanie pomp ciepła oraz pozostałych odbiorników).
Wskazali Państwo że, efekty projektu zasilają cały budynek biblioteki i służą jednocześnie wszystkim trzem kategoriom czynności.
Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Jak wynika z okoliczności sprawy, efekty projektu będą wykorzystywane zarówno do celów działalności gospodarczej (do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz do czynności zwolnionych z opodatkowania), jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Wskazali Państwo, że brak jest możliwości przyporządkowania wydatków na realizację projektu w całości do celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
Wobec powyższego, skoro nie mają Państwo możliwości przypisania ponoszonych wydatków na realizację zadania pn. „…” w całości do działalności gospodarczej, to przysługuje Państwu na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w takim zakresie, w jakim wydatki te są związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 86 ust. 2a i następne ustawy.
Następnie, skoro wydatki na przedmiotowy budynek będą wykorzystywane przez Państwa do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i zwolnionych od podatku, są Państwo także zobowiązani dokonać częściowego odliczenia podatku naliczonego w oparciu o zasady wskazane w art. 90 ust. 2-3 i następne ustawy.
Tym samym, skoro towary usługi nabywane w związku z realizacją projektu pn. „…” będą wykorzystywane do celów prowadzonej działalności gospodarczej (do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz do czynności zwolnionych z opodatkowania) oraz do celów innych niż działalność gospodarcza, a Państwo nie mają możliwości przypisania poniesionych wydatków do działalności gospodarczej, to przysługuje Państwu prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego w związku z realizacją ww. zadania na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2a i następne ustawy oraz przepisów ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. Następnie, ponieważ nabywane towary i usługi są wykorzystywane również do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług, winni Państwo zastosować przepisy art. 90 ust. 2 i ust. 3 oraz następne ustawy.
Przy czym, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, przysługuje pod warunkiem niewystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 88 ustawy.
Zauważenia wymaga, że przepisy ustawy o VAT nie wiążą prawa do odliczenia podatku naliczonego ze źródłem pochodzenia środków finansowych przeznaczonych na zakup towarów i usług, przy nabyciu których podatek został naliczony. Przepisy ustawy nie wyłączają prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku dokonywania zakupów ze środków finansowych pochodzących od podmiotów trzecich. Zatem, dla ustalenia prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego podstawowe znaczenie ma związek dokonanych zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, natomiast bez znaczenia pozostaje źródło pochodzenia środków finansowych na pokrycie ww. zakupów. Jednak przy ustalaniu tego prawa należy mieć na uwadze ograniczenie wynikające z art. 88 ustawy.
Podkreślić również należy, iż stosownie do cytowanego wyżej art. 86 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Ustawodawca nie zobowiązuje podatników do dokonania odliczenia podatku VAT, jak również nie określa przesłanek do rezygnacji z przysługującego prawa, określonego w ww. art. 86 ust. 1 ustawy.
Wobec powyższego Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Wskazuję, że do kompetencji organu podatkowego nie należy kwestia oceny prawidłowości rozliczeń otrzymanego dofinansowania w kontekście możliwości odliczenia podatku naliczonego, w tym zapisów umownych o pełnym refundowaniu podatku VAT naliczonego ze środków UE.
Pojęcie „kosztu kwalifikowalnego” nie jest pojęciem podatkowym i organy podatkowe nie są właściwe do rozstrzygania wątpliwości podatników odnośnie możliwości zaliczania wartości podatku od towarów i usług do kosztów kwalifikowalnych. Kwestię tę rozstrzygają bowiem przepisy regulujące zasady korzystania ze środków pomocowych. Zasady i przepisy podatkowe przywołane w uzasadnieniu niniejszej interpretacji mogą być jedynie pomocne Państwu przy dokonywaniu oceny, czy podatek VAT w tej sytuacji powinien być kosztem kwalifikowalnym. W związku z powyższym nie zajęto stanowiska w tej sprawie.
Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


