Interpretacja indywidualna z dnia 27 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4015.53.2026.3.AD
Środki zwrócone spadkobiercom na podstawie ugody zawartej z siostrą spadkodawcy w wyniku nieważności darowizny dokonanej bez zgody współmałżonka nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn, gdyż stanowią część masy spadkowej od momentu jej otwarcia.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pań stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
4 lutego 2026 r. wpłynął Pań wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania środków pieniężnych. Uzupełniły go Panie pismem z 4 lutego 2026 r. (wpływ 9 lutego 2026 r.) oraz – w odpowiedzi na wezwania – pismem z 9 marca 2026 r. oraz pismem z 13 kwietnia 2026 r. (wpływ 15 kwietnia 2026 r.). Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowane, które wystąpiły z wnioskiem
1.Zainteresowana będąca stroną postępowania:
(…) (dalej: Zainteresowana)
2.Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:
(…) (dalej: Zainteresowana 2)
Opis stanu faktycznego
Zainteresowana będąca stroną postępowania (dalej: Zainteresowana) wraz z córkami nabyła spadek po zmarłym (…) r. mężu (ojcu) na podstawie sporządzonego w czerwcu 2024 r. u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.
Deklaracja SD-Z2 została złożona w listopadzie 2024 r. w nieprzekraczającym terminie zgodnie ze stanem majątku znanym na ten dzień.
W 2025 r. Zainteresowana dowiedziała się o kolejnych składnikach majątku, które zostały ujawnione później w porównaniu do daty sporządzonego aktu poświadczenia dziedziczenia.
W wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających, (…) sierpnia 2025 r., doszło do zawarcia ugody pomiędzy Zainteresowaną a siostrą spadkodawcy (dłużnikiem). W ugodzie tej dłużniczka uznała istnienie zobowiązań wobec spadkodawcy z tytułu zwrotu nakładów:
1)sfinansowanie przez zmarłego instalacji fotowoltaicznej na swojej nieruchomości oraz wzajemnych rozliczeń pomiędzy bratem a siostrą; wszystkie operacje były za życia spadkodawcy;
2)oraz zwrotu środków (darowizny) przekazanych bez wymaganej prawem zgody Zainteresowanej (żony). Na przelewach bankowych od zmarłego na rzecz siostry widniał dopisek „darowizna”.
Nieważna czynność prawna przed śmiercią:
Przed śmiercią spadkodawcy, z rachunku bankowego objętego wspólnością majątkową, dokonano przelewów środków pieniężnych na rzecz siostry spadkodawcy (II grupa podatkowa). Przelewy te zostały dokonane bez wiedzy i bez wymaganej prawem zgody Zainteresowanej (zgodnie z art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zainteresowana nigdy nie potwierdziła tych czynności, co czyni te darowizny nieważnymi z mocy prawa i powinny być zwrócone. Przedmiot darowizny nigdy skutecznie nie opuścił majątku darczyńcy. Skoro czynność była nieważna, siostra posiadała te środki bezpodstawnie. Zwrot spadkobiercom nie jest „prezentem” (darowizną) od niej, lecz zwrotem nienależnego świadczenia (art. 405 Kodeksu cywilnego).
Środki zostały zwrócone przez dłużniczkę (siostrę spadkodawcy) w formie przelewu bankowego na konto Zainteresowanej oraz jej córek w sierpniu 2025 r., które są prawnymi spadkobiercami po zmarłym (…).
Z uwagi na fakt, że wierzytelności te zostały potwierdzone i ujawnione dopiero w ugodzie z sierpnia 2025 r., Zainteresowana oraz jej córka podjęły czynności zmierzające do zgłoszenia tego nabycia organowi podatkowemu, składając za pośrednictwem Poczty Polskiej deklaracje SD-Z2 (…) lutego 2026 r.
Zainteresowane stoją na stanowisku, że nabycie to stanowi wierzytelność spadkową podlegającą zwolnieniu z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
W uzupełnieniu z (…) marca 2026 r. wskazały Panie, że w złożonym zgłoszeniu SD-Z2 dotyczącym nabycia spadku po (…) złożonym przez każdą z Pań nie ujęto wierzytelności względem siostry (…) – (…).
Powzięły Panie wiedzę o istnieniu wierzytelności względem siostry spadkodawcy (…) sierpnia 2025 r. i niezwłocznie powzięły działania zmierzające do zawarcia ugody. W ciągu (…) dni wyjaśniały Panie punkty ugody, toteż wspomniały Panie o postępowaniu wyjaśniającym. Ugoda w tym zakresie została zawarta (…) sierpnia 2025 r.
Wszystkie środki przekazane przez spadkodawcę jego siostrze pochodziły z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską.
Środki pieniężne od siostry spadkodawcy zostały otrzymane przez Zainteresowaną wraz z córkami wskutek zawarcia ugody (…) sierpnia 2025 r., na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a dokładnie na podstawie art. 410 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny.
Wynika to z tego, że spadkodawca dokonał wypłaty środków na rzecz swojej siostry z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską bez zgody drugiego ze współmałżonków, tj. Zainteresowanej. Biorąc pod uwagę powyższe, ww. świadczenie nie mogło stanowić ważnej, skutecznej darowizny i podlegało zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Ugoda zawierała zapisy dotyczące dokonania przelewu środków pieniężnych przez siostrę spadkodawcy na rzecz spadkobierczyń spadkodawcy, tj.:
•(…) (Zainteresowana),
•(…) (Zainteresowana 2),
•(…).
Ugoda zawierała oświadczenie Zainteresowanej dotyczące uznania darowizn dokonanych przez spadkodawcę z majątku objętego wspólnością małżeńską na rzecz córek. Oprócz tego ugoda zawierała standardowe postanowienia dotyczące zniesienia wzajemnych roszczeń, naliczania odsetek oraz konieczności dokonania uzgodnionych wypłat środków celem skuteczności ugody.
Ugoda została podpisana przez siostrę spadkodawcy oraz przez Zainteresowaną. Brak podpisu córek wynikał z tego, że pomimo iż obie córki na dzień podpisania ugody były pełnoletnie, tym niemniej jedna z nich wciąż pozostaje na utrzymaniu Zainteresowanej. Powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na to, że beneficjentami ugody są trzy osoby, tj. Zainteresowana oraz obie córki (w tym Zainteresowana 2).
W uzupełnieniu wniosku z (…) kwietnia 2026 r. wskazały Panie, że otrzymały środki od siostry spadkodawcy wskutek zawarcia ugody (…) sierpnia 2025 r. na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a dokładnie na podstawie art. 410 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny. Tym samym, ww. środki nie zostały otrzymane tytułem dziedziczenia ani innym tytułem wymienionym w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Ww. środki w części należącej do spadkodawcy weszły do masy spadkowej.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 13 kwietnia 2026 r.)
1.Czy otrzymanie środków pieniężnych przez spadkobierców po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, stwierdzającego nabycie spadku od osoby trzeciej, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia z uwagi na nieważną darowiznę, dokonane przez spadkodawcę za życia, na rzecz osoby trzeciej, ze środków pochodzących z ustawowej wspólności małżeńskiej bez wymaganej zgody współmałżonka podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
2.Czy otrzymanie środków pieniężnych przez spadkobierców po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku od osoby trzeciej, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia z uwagi na nieważną darowiznę, dokonaną przez spadkodawcę za życia, na rzecz osoby trzeciej, ze środków pochodzących z ustawowej wspólności małżeńskiej bez wymaganej zgody współmałżonka, podlega zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn pod warunkiem zgłoszenia nabycia własności środków pieniężnych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez nabywców wiedzy o roszczeniu względem osoby trzeciej do zapłaty środków pieniężnych oraz uprawdopodobnienia przez nabywców faktu późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu w świetle art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
Stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 13 kwietnia 2026 r.)
Ad 1.
Zdaniem Pań, otrzymanie środków pieniężnych przez spadkobierców po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, stwierdzającego nabycie spadku od osoby trzeciej, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia z uwagi na nieważną darowiznę, dokonane przez spadkodawcę, za życia na rzecz osoby trzeciej, ze środków pochodzących z ustawowej wspólności małżeńskiej bez wymaganej zgody współmałżonka podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Darowizna środków pieniężnych, dokonana przez osobę pozostającą w ustawowej wspólności małżeńskiej ze środków pieniężnych pochodzących ze wspólności małżeńskiej na rzecz osoby trzeciej bez wymaganej zgody drugiego ze współmałżonków jest nieważna – nie wywołuje skutków prawnych.
Z tego względu uznać należy, że beneficjent takiej nieważnej darowizny otrzymał środki nienależnie, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia. Stąd, w przypadku śmierci osoby, która dokonała ww. nieważnej darowizny w ww. warunkach, roszczenie względem beneficjenta nieważnej darowizny przysługuje spadkobiercom osoby, która dokonała nieważnej darowizny, z pominięciem zgody współmałżonka.
W tym zakresie, zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego, przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Stąd, darowizna udzielona przez spadkobiercę [winno być: spadkodawcę] dla swej ważności wymagałaby zgody drugiego z małżonków, której w stanie faktycznym sprawy nie było. Stanowisko to jest ugruntowane w piśmiennictwie: „Jeżeli jedno z małżonków darowuje osobie trzeciej przedmiot należący do majątku wspólnego, umowa taka wymaga dla swej ważności zgody drugiego małżonka (…)” (Nazaruk Piotr (red.) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX 2024).
Jeżeli więc nastąpiła śmierć osoby, która dokonała nieważnej darowizny, dokonanej w braku zgody współmałżonka, spadkobiercom tej osoby przysługiwać będzie roszczenie względem beneficjenta nieważnej darowizny do zwrotu środków uzyskanych tytułem nieważnej darowizny, czyli z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Gdyby ww. świadczenie nie zostało dokonane, masa spadkowa po osobie dokonującej nieważnej darowizny byłaby wyższa niż w sytuacji ważnej darowizny.
Z tego względu uznanie roszczenia przez osobę trzecią i zwrot nieważnej, nienależnie otrzymanej darowizny na rzecz spadkobierców osoby, która dokonała nieważnej darowizny, wchodzi w skład masy spadkowej. W konsekwencji, środki te podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jako element masy spadkowej spadkobiercy.
Ad 2.
Zdaniem Pań, otrzymanie środków pieniężnych przez spadkobierców po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku od osoby trzeciej, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia z uwagi na nieważną darowiznę, dokonaną przez spadkodawcę za życia na rzecz osoby trzeciej, ze środków pochodzących z ustawowej wspólności małżeńskiej, bez wymaganej zgody współmałżonka, podlega zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn pod warunkiem zgłoszenia nabycia własności środków pieniężnych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2, w terminie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez nabywców wiedzy o roszczeniu względem osoby trzeciej do zapłaty środków pieniężnych oraz uprawdopodobnienia przez nabywców faktu późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu w świetle art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Biorąc pod uwagę, że środki uzyskane od osoby trzeciej, na rzecz której dokonano nieważnej darowizny, stanowią element masy spadkowej spadkodawcy, należącej do kręgu osób, o których mowa w art. 4 ust. 1 [winno być art. 4a ust. 1] ustawy o podatku od spadków i darowizn, uznać należy, że środki te podlegają zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ww. ustawy.
W tym zakresie, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Jednocześnie, w myśl art. 4a ust. 2 cyt. ustawy, jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu
W konsekwencji, skoro powzięły Panie wiedzę o przysługującym im roszczeniu z tytułu nieważnej darowizny dokonanej przez spadkodawcę, wchodzącej w skład masy spadkowej, dopiero (…) sierpnia, 6-miesieczny termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 obejmującego ww. roszczenie upływał dopiero(…) lutego 2026 r.
Są przy tym Panie świadome, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia wiadomości o roszczeniach z tytułu nieważnej darowizny dokonanej przez spadkodawcę.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiły Panie we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 596):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej "podatkiem", podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „dziedziczenia”, dlatego należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Stosownie do art. 924 ww. ustawy:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Natomiast według art. 925 tej ustawy:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Stosownie do art. 1025 § 1 i 2 ww. ustawy:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że spadkodawcy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną w jakiej pozostawał spadkodawca.
Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku.
Jednakże zgodnie z art. 6 ust. 4 tej ustawy:
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że datą nabycia majątku w drodze dziedziczenia jest data otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy, natomiast obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku lub jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, z chwilą sporządzenia pisma, a jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, to z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.
Jednakże zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2 , a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
Stosownie z art. 4a ust. 1a ww. ustawy:
Jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
W myśl art. 4a ust. 2 ww. ustawy:
Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
Jak wynika z art. 4a ust. 3 ww. ustawy:
W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że nabyły Panie spadek po zmarłym (…) maja 2024 r. mężu/ojcu, na podstawie sporządzonego w czerwcu 2024 r. u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Deklaracja SD-Z2 została złożona w listopadzie 2024 r., w nieprzekraczającym terminie zgodnie ze stanem majątku znanym na ten dzień. (…) sierpnia 2025 r. dowiedziały się Panie o istnieniu wierzytelności względem siostry spadkodawcy i niezwłocznie powzięły działania zmierzające do zawarcia ugody. Przed śmiercią spadkodawcy, z rachunku bankowego objętego wspólnością majątkową, dokonano przelewów środków pieniężnych na rzecz siostry spadkodawcy (II grupa podatkowa). Przelewy te zostały dokonane bez wiedzy i bez wymaganej prawem zgody żony spadkodawcy – Pani (…) (zgodnie z art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Pani (…) nigdy nie potwierdziła tych czynności, co czyni te darowizny nieważnymi z mocy prawa i powinny być zwrócone. Przedmiot darowizny nigdy skutecznie nie opuścił majątku darczyńcy. Ugoda w tym zakresie została zawarta (…) sierpnia 2025 r. W ugodzie tej dłużniczka uznała istnienie zobowiązań wobec spadkodawcy z tytułu sfinansowania przez zmarłego instalacji fotowoltaicznej na swojej nieruchomości oraz wzajemnych rozliczeń pomiędzy bratem a siostrą. Otrzymały Panie środki od siostry spadkodawcy wskutek zawarcia ugody, na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Tym samym, ww. środki nie zostały otrzymane tytułem dziedziczenia ani innym tytułem wymienionym w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Ww. środki w części należącej do spadkodawcy weszły do masy spadkowej. Z uwagi na fakt, że wierzytelności te zostały potwierdzone i ujawnione dopiero w ugodzie z sierpnia 2025 r. złożyły Panie w tym zakresie deklaracje SD-Z2 (…) lutego 2026 r.
Uważają Panie, że otrzymanie środków podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Z przedstawionego zdarzenia wynika, że za życia spadkodawca dokonał na rzecz siostry darowizny, ze środków objętych wspólnotą majątkową małżeńską, bez wiedzy i zgody żony.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy Kodeks cywilny.
W myśl art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 cyt. Kodeksu:
Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.
Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny.
Stosownie do treści art. 37 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236):
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
W myśl art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
Stosownie do art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.
Z treści przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że zgoda małżonka jest niezbędna dla stwierdzenia ważności jednostronnej czynności drugiego małżonka, w przypadku gdy jej przedmiotem są składniki objęte wspólnością majątkową. Dokonanie czynności jednostronnej bez zgody współmałżonka powoduje jej bezwzględną nieważność, co oznacza, że czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych od momentu jej dokonania. Czynność prawna obarczona nieważnością bezwzględną jest nieważna od razu, bez potrzeby orzeczenia sądu czy oświadczenia strony.
A zatem, skoro darowizna (darowizny) między spadkodawcą a jego siostrą zostały zawarte z uchybieniem przepisów, co poskutkowało jej nieważnością bezwzględną, to umowy takie nie rodziły skutków – są uważane za całkowicie niebyłe. Wynika z tego, że środki pieniężne, które zwróciła siostra spadkodawcy w ramach ugody, w części należącej do spadkodawcy należały od początku do masy spadkowej. Nie miało znaczenia, że fizycznie środki te znajdywały się w posiadaniu siostry spadkodawcy. Bez względu bowiem na miejsce ich położenia środki te (prawo własności do nich) weszły do masy spadkowej z chwilą śmierci spadkodawcy.
Natomiast otrzymanie środków pieniężnych od siostry spadkodawcy – wbrew przedstawionemu przez Panie stanowisku – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Sama wypłata środków pieniężnych nie jest bowiem w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn czynnością podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Wypłata ta stanowiła bowiem niejako czynność techniczną, polegającą na przekazaniu tych środków ich właścicielom. Własność ta wynikła z tego, że od początku ww. środki stanowiły element masy spadkowej po Panu (…).
Skoro czynność dotycząca wypłaty ww. środków nie podlega przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn to nie może podlegać zwolnieniu z tego podatku.
W związku z powyższym uznałem Pań stanowisko za nieprawidłowe.
Końcowo podkreślam, że z cytowanego wyżej art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wynika, że w przypadku kiedy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy, omawiane zwolnienie stosuje się wówczas, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
Mając zatem na uwadze opisany stan faktyczny i przywołane przepisy należy stwierdzić, że jeżeli istotnie – jak wskazały Panie we wniosku – dowiedziały się Panie o istnieniu środków pieniężnych (…) sierpnia 2025 r., a które jak wprost wynika z wniosku weszły do masy spadkowej po spadkodawcy, to miały Panie możliwość skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeśli zgłosiły Panie ich nabycie w terminie 6 miesięcy – czyli do (…) lutego 2026 r., przy czym ważne jest uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu tego składnika masy spadkowej.
Podkreślić jednakże należy, że kwestia uprawdopodobnienia faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu, może zostać szczegółowo wyjaśniona wyłącznie w ramach czynności podjętych przez właściwy organ – naczelnika urzędu skarbowego, zgodnie z posiadanymi przezeń uprawnieniami po złożeniu przez podatnika zgłoszenia SD-Z2. Ustalanie okoliczności i ich ocena w kontekście spełnienia wymogu uprawdopodobnienia późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu majątku nabytego w spadku, ze względu na termin zawity do złożenia zgłoszenia nie może być dokonywana w drodze wydania interpretacji indywidualnej.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Panie przedstawiły i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Przedmiotowa interpretacja – zgodnie ze złożonym wnioskiem, została wydana wyłącznie dla Pani (…) oraz Pani (…). Stosownie bowiem do art. 14b § 1 w zw. z art. 14r Ordynacji podatkowej – Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Nie rozstrzyga ona zatem o skutkach podatkowych powstałych dla Pani (…). Stosownie do powyższego, jeżeli Pani (…) chciałby również otrzymać interpretację indywidualną, to powinna złożyć odrębny wniosek i uiścić wymaganą opłatę.
Wskazuję również, że w przedmiotowej interpretacji nie rozstrzygałem, czy doszło do zawarcia umów darowizn między spadkodawcą a jego siostrą ani czy zawarte umowy darowizn były nieważne w związku z brakiem zgody żony na ich dokonanie. Uprawnienia Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ograniczają się wyłącznie do interpretacji przepisów polskiego prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej, natomiast ustalenie czy doszło do zawarcia określonej czynności, na jakiej podstawie oraz czy czynność została obarczona wadami nie jest normowane przepisami prawa podatkowego. Dokonując rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie, oparłem się więc na zawartym przez Panie opisie stanu faktycznego, w którym wskazały Panie, iż spadkodawca dokonał darowizny na rzecz siostry ze środków objętych wspólnością majątkową małżeńską bez zgody żony. Tym samym zaznaczam, że powyższe kwestie stanowią element opisu stanu faktycznego, niepodlegający ocenie w niniejszej interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia i zastosują się Panie do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pani (…) (Zainteresowana będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
