Interpretacja indywidualna z dnia 23 czerwca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.363.2026.3.JK3

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 26 kwietnia 2026 r. oraz pismem z 3 czerwca 2026 r. (wpływ 11 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i jego uzupełnienie

W Sąd Rejonowy w (…) dnia 24 lutego 2025 r., sygn. akt (…) orzekł eksmisję 3 osób z domu, który był Pana własnością. Osoby te przez wiele lat korzystały z Pana nieruchomości bez tytułu prawnego i nie ponosiły z tego tytułu żadnych opłat, podczas gdy Pan miał prowadzone egzekucje administracyjne związane z nieopłaconymi rachunkami za dom (wywóz śmieci, podatek od nieruchomości). Na podstawie prawomocnego wyroku otrzymał Pan od pozwanych łącznie kwotę 33.080 zł w 2025 roku, na co składają się kwoty:

·kwota odszkodowania w wysokości 25.200 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 września 2023 r.,

·zwrot części kosztów procesu 3.080 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia orzeczenia,

·zwrot kosztów procesu 1.908,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia orzeczenia.

Odszkodowanie nie pozostaje w żadnym związku z prowadzoną przez Pana działalnością gospodarczą. Nie dotyczy również utraconych korzyści, które mógłby Pan osiągnąć, gdyby szkody Panu nie wyrządzono, gdyż w domu zamieszkiwały przez cały czas te 3 osoby. W związku z tym nie mógł Pan korzystać z Pana domu, zamieszkać w nim ani wynająć komuś innemu. Był Pan zmuszony wynajmować inny lokal, którego miesięczny koszt przewyższał kwotę przyznanego odszkodowania w przeliczeniu na miesiąc. Te osoby wyprowadziły się dopiero w czerwcu 2025 roku, po wydaniu wyroku eksmisyjnego. Jest to odszkodowanie za rzeczywistą szkodę. Środki zostały wypłacone w całości na Pana rachunek bankowy w 2025 roku.

Poniżej przesyłał Pan treść uzasadnienia wyroku:

„Zasądzając od (…) kwotę 25.200 zł Sąd kierował się treścią art. 224 § 2 kc w powiązaniu z art. 225 kc. Zgodnie z tymi przepisami od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył (art. 224 § 2 kc). Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego (art. 225 kc). W świetle ustalonych wyżej okoliczności niewątpliwym jest, iż pozwane (…) są posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości w złej wierze.

Kwestia wysokości odszkodowania jakie należy się powodowi od pozwanych była przedmiotem opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości (AA) (k. 193-222). Jak zaznaczono wyżej Sąd przyjął za prawdziwe wnioski płynące z tej opinii i zasądził określoną w niej wartość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez stronę pozwaną za okres od 1 czerwca 2022 roku (moment, w którym strony zostały wezwane do opróżnienia lokalu i naliczania czynszu) do 31 maja 2023 roku (zgodnie z żądaniem pozwu). Wydając orzeczenie o odsetkach Sąd miał na uwadze, iż roszczenie w dochodzonej postaci zostało wyartykułowane dopiero w pozwie, dlatego też datą początkową ich naliczania jest dzień następny po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu (art. 455 kc w zw. z art. 111 § 2 kc) co miało miejsce w dniu 6 września 2023 roku (k. 71). O odsetkach orzeczono w oparciu o art. 481 § 1 kc zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. O wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie stanowi art. 481 § 2 kc.”

Wysokość odszkodowania została określona na podstawie opinii biegłego sądowego, który został powołany w trakcie trwania sprawy sądowej przez sąd (szczegóły powyżej).

Poniżej przesłał Pan treść wyroku:

I. „nakazuje pozwanym (…) opuszczenie, opróżnienie i wydanie powodowi (BB) nieruchomości wraz z posadowionym na niej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, położonej w (…) (…), objętej księgą wieczystą Kw Nr (…), prowadzona przez Sąd Rejonowy (…);

II. oddala powództwo o wydanie nieruchomości przeciwko pozwanemu (…);

III. stwierdza, iż pozwanym (…) przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego i wstrzymuje wykonanie opróżnienia lokalu opisanego w pkt I do czasu złożenia przez gminę Miasto (…) pozwanym oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego;

IV. stwierdza, iż pozwanej (…) nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego;

V. zasądza od pozwanych (…) na rzecz powoda kwoty po 954,25 (dziewięćset pięćdziesiąt cztery 25/100) zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

VI. nie obciąża pozwanej (…) obowiązkiem zwrotu kosztów procesu;

VII. zasądza od powoda na rzecz pozwanego (…) kwotę 904,25 (dziewięćset cztery 25/100)zł, tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

VIII. zasądza od pozwanych (…), in solidum, na rzecz powoda kwotę 25.200,00(dwadzieścia pięć tysięcy dwieście)zł, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 września 2023r. do dnia zapłaty;

IX. oddala powództwo przeciwko pozwanym (…) w pozostałym zakresie;

X. oddala powództwo o zapłatę przeciwko pozwanemu (…);

XI. zasądza od pozwanych (…) na rzecz powoda kwoty po 1.540,00 (jeden tysiąc pięćset czterdzieści) zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

XII. zasądza od powoda na rzecz pozwanego (…) kwotę 480,00 (czterysta osiemdziesiąt) zł, tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty”

Osoby trzecie korzystały z Pana nieruchomości w latach 2019 – 2025, mieszkały tam, powymieniały zamki w drzwiach, stracił Pan dostęp do swojej nieruchomości. Natomiast sam wyrok sądu dotyczy jedynie okresu od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.

Data wniesienia pozwu do sądu– 23 czerwca 2023 r.,

Pozew zawierał roszczenia:

• Roszczenie eksmisji – na podstawie art. 222 § 1 k.c. oraz art. 140 k.c (ingerencja w cudzą własność stanowiąc przede wszystkim naruszenie zasady ochrony własności (art. 140 k.c.), stanowi również działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż jedną z nich jest działanie z poszanowaniem reguł prawnych)
• Roszczenie/żądanie zasądzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., znajduje podstawę w art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U.2020.611 t. j. z dnia 2020.04.07).
• Roszczenie zwrotu opłaty sądowej w zakresie roszczenia o eksmisję - ustalona została na podstawie art. 27 pkt 11 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U.2020.755 t.j. z dnia 2020.04.27).
• Roszczenie zwrotu opłaty sądowej w zakresie roszczenia o bezumowne korzystanie z nieruchomości ustalona została w oparciu o art. 13 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U.2020.755 t.j. z dnia 2020.04.27).
• Roszczenie dotyczące odsetek od odszkodowania - zgodnie z art. 481 k.c

W wyroku stwierdzono naruszenie praw wynikających z następujących przepisów prawa (głównie odnoszących się do prawa własności i dysponowania własnym mieniem): art. 140 kc, art. 222 § 1 kc, art. 5 kc, art. 64 ust. 3 Konstytucji.

Wskazano, że osoby trzecie korzystały z Pana nieruchomości bez tytułu prawnego nie ponosząc z tego tytułu kosztów.

Przepisy prawa, które zostały wskazane w wyroku jako naruszone:

• art. 140 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Naruszenie polegało na uniemożliwieniu Panu korzystania z domu.
• art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Naruszenie polegało na tym, że po wezwaniu, nieruchomość nie została Panu wydana.
• art. 5 kc. Naruszenie polega na tym, że pozwane działały sprzecznie z zasadami współżycia społecznego.
• art. 64 ust. 3 Konstytucji. Naruszenie polega na pozbawieniu Pana prawa do własności.

Kwotę 25.200 zł wraz z odsetkami zasądzono na podstawie art. 224 § 2 kc w powiązaniu z art. 225 kc. W uzasadnieniu sąd nie odniósł się bezpośrednio do podnoszonego przez Pana w pozwie art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U.2020.611 t. j. z dnia 2020.04.07).

Odsetki za opóźnienie – art. 455 kc w zw. z art. 111 § 2 kc, art. 481 § 1 kc, art. 481 § 2 kc.

Sąd wskazał, że przyznaje Panu ODSZKODOWANIE, którego wartość określił na podstawie wynagrodzenia oszacowanego przez biegłego sadowego. Cytując uzasadnienie wyroku:

„Kwestia wysokości odszkodowania jakie należy się powodowi od pozwanych była przedmiotem opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości (AA). Jak zaznaczono wyżej Sąd przyjął za prawdziwe wnioski płynące z tej opinii i zasądził określoną w niej wartość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez stronę pozwaną za okres od 1 czerwca 2022 roku (moment, w którym strony zostały wezwane do opróżnienia lokalu i naliczania czynszu) do 31 maja 2023 roku (zgodnie z żądaniem pozwu).”

Za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. okres bezprawnego/bezumownego korzystania przez osoby trzecie z Pana nieruchomości ustalono wysokość należnego Panu świadczenia.

Ponownie przytoczył Pan treść uzasadnienia wyroku:

„Kwestia wysokości odszkodowania jakie należy się powodowi od pozwanych była przedmiotem opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości (AA) (k. 193-222). Jak zaznaczono wyżej Sąd przyjął za prawdziwe wnioski płynące z tej opinii i zasądził określoną w niej wartość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez stronę pozwaną za okres od 1 czerwca 2022 roku (moment, w którym strony zostały wezwane do opróżnienia lokalu i naliczania czynszu) do 31 maja 2023 roku (zgodnie z żądaniem pozwu). Wydając orzeczenie o odsetkach Sąd miał na uwadze, iż roszczenie w dochodzonej postaci zostało wyartykułowane dopiero w pozwie, dlatego też datą początkową ich naliczania jest dzień następny po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu (art. 455 kc w zw. z art. 111 § 2 kc) co miało miejsce w dniu 6 września 2023 roku (k. 71). O odsetkach orzeczono w oparciu o art. 481 § 1 kc zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. O wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie stanowi art. 481 § 2 kc.”

„Stosownie do art. 98 § 1 kpc strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W oparciu o tę regulację rozliczono koszty w zakresie rozstrzygnięcia o eksmisji.

Zgodnie z art. 100 kpc, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Ten przepis znalazł zastosowanie odnośnie rozstrzygnięcia o kosztach przy żądaniu pieniężnym.

Rozliczenie kosztów postępowania w części dotyczącej eksmisji przedstawia się następująco:

- po stronie powodowej powstały następujące koszty:

• opłata od pozwu – 200 zł (art. 27 pkt. 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 z późn. zm.);
• wynagrodzenie radcy prawnego – 3600 zł (§ 7 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.);
• opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł;

- po stronie pozwanej powstały koszty:

• wynagrodzenie radcy prawnego – 3600 zł (§ 7 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.);
• opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.

Rozliczenie kosztów w części dotyczącej odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedstawia się następująco:

- po stronie powodowej powstały następujące koszty:

• opłata od pozwu – 2100 zł (art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 z późn. zm.);
• wynagrodzenie radcy prawnego – 3600 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.);
• wynagrodzenie biegłego – 2000 zł (postanowienie k. 230);

- po stronie pozwanej powstały koszty:

• wynagrodzenie radcy prawnego – 3600 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Roszczenie powoda uwzględnione zostało w 60% i w takim udziale zasądzone zostały koszty.

Powodowi przysługuje zatem 60% powstałych po jego stronie kosztów tj. 4620 zł

Zgodnie z art. 98 § 11 kpc od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.”

Kryteria i okoliczności oraz przepisy prawa spowodowały określenie wysokości ww. świadczenia:

Cytat z uzasadnienia wyroku, który to opisuje:

„Kwestia wysokości odszkodowania jakie należy się powodowi od pozwanych była przedmiotem opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości (AA) (k. 193-222). Jak zaznaczono wyżej Sąd przyjął za prawdziwe wnioski płynące z tej opinii i zasądził określoną w niej wartość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez stronę pozwaną”

Biegły w przygotowanej opinii posiłkował się danymi z rynku nieruchomości w Zamościu, określił czynniki charakteryzujące nieruchomość, zastosował współczynnik korygujący.

Wysokość lub zasady ustalania nie wynikały wprost z przepisów ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

W pozwie powoływał się Pan na art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U.2020.611 t. j. z dnia 2020.04.07), ale Sąd w uzasadnieniu się do niego nie odniósł bezpośrednio. Dodatkowo, jest to przepis ogólny. Sama wartość odszkodowania została oszacowana przez biegłego sądowego w opinii. Tak więc w Pana rozumieniu, odpowiedź na pytanie: „ czy wysokość lub zasady ustalania wynikały wprost z przepisów ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw” brzmi „Nie”, choć nie jest to jednoznaczne (zależy, jak potraktować art. 18 powyżej).

W wyroku nie podano, że wysokość i zasady ustalania tego świadczenia wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Zwrócona kwota kosztów procesu miesi się w kwocie poniesionych przez Pana wydatków. Doprecyzowując, zwrócona kwota jest mniejsza niż wydatki dotyczące kosztów procesu, które Pan poniósł.

Pytanie

Czy otrzymane przez Pana środki, w szczególności:

a)kwota odszkodowania 25.200 zł

b)odsetki ustawowe od tej kwoty

c)zwrot części kosztów procesu 3.080 zł

d)odsetki ustawowe od tej kwoty

e)zwrot kosztów procesu 1 908,50 zł

f)odsetki ustawowe od tej kwoty,

które zostały zasądzone wyrokiem sądu korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie wszystkie powyższe kwoty korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego. Odszkodowanie nie pozostaje w żadnym związku z prowadzoną przez Pan działalnością gospodarczą. Nie dotyczy również utraconych korzyści, które mógłby Pan osiągnąć, gdyby szkody Panu nie wyrządzono, gdyż w domu zamieszkiwały przez cały czas te 3 osoby. W związku z tym nie mógł Pan korzystać z Pana domu, zamieszkać w nim ani wynająć komuś innemu. Był Pan zmuszony wynajmować inny lokal, którego miesięczny koszt przewyższał kwotę przyznanego odszkodowania w przeliczeniu na miesiąc. Te osoby wyprowadziły się dopiero w czerwcu 2025 roku, po wydaniu wyroku eksmisyjnego. Jest to odszkodowanie za rzeczywistą szkodę.

Odsetki ustawowe zostały zasądzone jako element świadczenia należnego z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania. W Pana ocenie powinny być traktowane tak samo jak świadczenie główne, ponieważ stanowią integralną część zasądzonego roszczenia. Koszty procesu i odsetki ustawowe od nich także w Pana rozumieniu podlegają temu zwolnieniu, gdyż zostały zasądzone na Pana rzecz jako zwrot wydatków poniesionych w celu dochodzenia roszczenia. Nie stanowią one Pana przysporzenia majątkowego, lecz rekompensują poniesiony koszt i nie powodują realnego wzbogacenia podatnika.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

W oparciu o powyższy przepis, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródła przychodów

Na mocy art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy źródłami przychodów są inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

Ponadto zaakcentować należy, że zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa – zwolnienia podatkowe stanowią wyłom od zasady powszechności opodatkowania; muszą one być zatem interpretowane bez dokonywania wykładni rozszerzającej, a także zawężającej danego przepisu prawa podatkowego. Nadto przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego i próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową.

Zatem, każde odszkodowanie stanowi przysporzenie majątkowe, przychód podatkowy. Jednakże ustawodawca ze względów celowościowych wprowadził w zakresie niektórych odszkodowań zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, które wynikają m.in. z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b cytowanej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.

Natomiast w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zakres zwolnienia wynikający natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy dotyczy innego rodzaju odszkodowań niż wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, jednakże tylko takich, które otrzymane są na podstawie wyroku lub ugody sądowej. Przepis ten obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym jako wyłączone ze zwolnienia na mocy lit. b omawianego przepisu.

Należy podkreślić, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej – powszechności i równości opodatkowania, a ich zastosowanie nie może odbywać się na podstawie wykładni rozszerzającej, tzn. muszą być interpretowane ściśle.

W przedmiocie stosowania wszelkiego rodzaju ulg podatkowych trzeba mieć na uwadze także przepis art. 84 Konstytucji RP dotyczący zasady powszechności opodatkowania, stąd każdy wyjątek od tej zasady, w tym także ulga podatkowa, nie może być interpretowany dowolnie, ani uzupełniany w drodze interpretacji o treść, której nie zawiera.

Bezumowne korzystanie

Zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z rzeczy zostały uregulowane w Kodeksie cywilnym. Bezumowne korzystanie z rzeczy ma miejsce wtedy, gdy osoba trzecia bez tytułu prawnego wchodzi w strefę uprawnień właścicielskich, w wyniku czego właściciel zostaje pozbawiony faktycznego władztwa nad rzeczą oraz możliwości czerpania z niej pożytków.

Zgodnie z art. 224 § 1 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do 224 § 2 ww. Kodeksu:

W myśl art. 225 ww. Kodeksu:

Zgodnie zatem z art. 224 § 2 w zw. z art. 225 ww. Kodeksu, samoistny posiadacz jest m.in. obowiązany względem właściciela do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy (bezumowne), w tym wypadku nieruchomości stanowiącej własność podatnika.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu, która zostałaby zawarta gdyby nieruchomość nie została zajęta przez nieuprawnionego. Przepisy prawa cywilnego dają właścicielowi rzeczy prawo do roszczenia o wynagrodzenie, które obejmuje kompensatę utraconych korzyści, jakie właściciel uzyskałby, gdyby rzecz wynajął.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi odszkodowania, lecz sposób regulowania stosunków między właścicielem a nieuprawnionym posiadaczem, ochronę interesów właściciela i przywracania zakłóconej równowagi między tymi podmiotami. Wynagrodzenie to ułatwia właścicielowi osiągnięcie celu gospodarczego polegającego na zrównaniu jego stanu majątkowego do poziomu, który można byłoby osiągnąć, gdyby właściciel z niej mógł korzystać.

Zarówno powstanie roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, jak i wysokość tego wynagrodzenia nie zależy od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie nie jest i nie może być odszkodowaniem z tytułu pozbawienia posiadania rzeczy, wiąże się bowiem z faktem wykonywania posiadania samoistnego (art. 225 Kodeksu cywilnego), a nie wyrządzeniem szkody w jakiejkolwiek postaci.

Tym samym świadczenie (wynagrodzenie) przysługujące z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, nie jest naprawieniem szkody wyrządzonej właścicielowi, lecz zapłatą za korzystanie z jego rzeczy, którą korzystający z rzeczy musiałby uiścić właścicielowi, gdyby to korzystanie oparte było na istniejącej podstawie prawnej; a więc tym co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego stosunku prawnego. W związku z powyższym, tak wypłacone świadczenie nie jest odszkodowaniem, do którego miałyby zastosowanie przepisy prawa cywilnego regulujące wysokość lub zasady ustalania roszczeń odszkodowawczych.

Skoro zatem świadczenie (wynagrodzenie) z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy nie ma charakteru odszkodowawczego to na gruncie przepisów podatkowych nie może ono korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Co prawda ustawa podatkowa nie zawiera definicji szkody, czy odszkodowania, jednakże dokonując wykładni tych sformułowań nie należy odbiegać od rozumienia tych pojęć jakie zostały im nadane w systemie prawa cywilnego. Przedmiotowe świadczenie (wynagrodzenie) jako niesłużące naprawieniu szkody, nie ma charakteru odszkodowawczego, podobnie jak korzystanie z nieruchomości przez posiadacza nie oznacza wyrządzenia jej właścicielowi szkody tylko dlatego, że nie łączy ich ważny stosunek prawny. Również żaden z pozostałych punktów zamieszczonych w art. 21 ust. 1 tej ustawy (zawierającym katalog zwolnień przedmiotowych) nie zwalnia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodu w postaci otrzymanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Ponadto od tego świadczenia także nie zaniechano poboru podatku.

Z informacji zawartych we wniosku i jego uzupełnieniu wynika, że na podstawie zawartej wyroku sądu otrzymał Pan kwotę tytułem należności z tytułu bezumownego korzystania z Pana nieruchomości.

W związku z powyższym, wypłacona Panu na podstawie wyroku kwota należności z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości nie jest odszkodowaniem, do którego miałyby zastosowanie przepisy prawa cywilnego regulujące wysokość lub zasady ustalania roszczeń odszkodowawczych. Zatem, jego otrzymanie nie uzasadnia zastosowania do niego zwolnienia przedmiotowego określonego przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Również żaden z pozostałych punktów zamieszczonych w art. 21 ust. 1 tej ustawy (zawierającym katalog zwolnień przedmiotowych) nie zwalnia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodu w postaci otrzymanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Ponadto od tego świadczenia także nie zaniechano poboru podatku.

Zatem otrzymana kwota stanowi dla Pana przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (według skali podatkowej), który należy wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiła wypłata tego świadczenia.

Pana stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się natomiast do kwestii opodatkowania odsetek od zasądzonego odszkodowania na wstępie należy wyjaśnić, że kwestię prawną odsetek reguluje art. 481 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Ponadto zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Analizując treść powyższych przepisów należy zauważyć, że nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem. Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Odsetki mają charakter uboczny względem świadczenia głównego – są skutkiem niewykonania zobowiązań.

Potwierdza to orzecznictwo sądów powszechnych, zgodnie z którym: „Roszczenie odsetkowe nie jest częścią składową roszczenia głównego, gdyż opiera się na odrębnym stanie faktycznym oraz odrębnej podstawie materialnoprawnej (por. uchwała SN z dnia 31 stycznia 1994 r., sygn. akt III CZP 184/93, publ. OSNC 1994/7-8/155).

W ujęciu kodeksowym odsetki stanowią więc świadczenie pieniężne, do którego może być zobowiązany dłużnik – najogólniej mówiąc – korzystający z cudzych pieniędzy. Chodzi tu zarówno o sytuację, gdy korzystanie z pieniędzy wierzyciela jest przedmiotem umowy (np. pożyczka oprocentowana, kredyt), jak i gdy nie jest ono objęte zgodą wierzyciela, w szczególności wynika z opóźnienia w zapłacie sumy pieniężnej przez dłużnika (zob. art. 481 i art. 741 Kodeksu cywilnego), a także wówczas, gdy korzystanie z pieniędzy polega na poniesieniu przez wierzyciela wydatków w interesie dłużnika (zob. art. 742, art. 753 § 2, art. 842 Kodeksu cywilnego).

Zasadniczo odsetki pełnią funkcję wynagrodzenia należnego wierzycielowi od dłużnika za korzystanie z pieniędzy, mogą jednak też mieć znaczenie waloryzacyjne oraz (w przypadku odsetek za opóźnienie) kompensacyjne i represyjne czy motywacyjne. Oczywistym jest więc, że odsetki stanowią trwałe przysporzenie w majątku podatnika, które mieści się w kategorii przychodu, który co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Powyższą tezę potwierdza analiza przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z której wynika, że odsetki stanowią odrębną od należności głównej kategorię przychodu, która tylko w wyjątkowych przypadkach korzysta ze zwolnienia z opodatkowania.

Zwolnienie od podatku dochodowego wypłacanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy wyraźnie o tym stanowi (konkretnie odnosi się do odsetek). Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ww. ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

I tak, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych są:

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy, wolne od podatku są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności, która:

·nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym,

·jest wolna od podatku dochodowego lub

·nie rodzi obowiązku zapłaty podatku w związku z zaniechaniem jego poboru w drodze rozporządzenia Ministra Finansów.

Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie kwestię opodatkowania odsetek od nieterminowej wypłaty należności zwolnionych z opodatkowania.

Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa oraz przedstawiony opis stanu faktycznego należy stwierdzić, że odsetki ustawowe od przedmiotowego świadczenia (wynagrodzenia) z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, zasądzone na Pana rzecz wyrokiem sądowym, nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy takiego zwolnienia nie przewiduje.

Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do zacytowanego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnieniu podlegać mogą odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jest wolna od podatku dochodowego, bądź nie rodzi obowiązku zapłaty podatku w związku z zaniechaniem jego poboru w drodze rozporządzenia Ministra Finansów. W przedmiotowej sprawie skoro przyznane Pani świadczenie (wynagrodzenie) z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości nie korzysta ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym, to odsetki ustawowe od ww. świadczenia nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy ani z innego zwolnienia wynikającego z ww. ustawy.

Pana stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.

Podsumowując, w świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz powołanych wyżej przepisów prawa należy stwierdzić, że otrzymana na podstawie wyroku sądowego kwota stanowiąca zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę od tego świadczenia nie korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie wskazanego we wniosku art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także pozostałych zwolnień przedmiotowych tej ustawy. Otrzymana kwota wraz z odsetkami za zwłokę stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (według skali podatkowej), który należy wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiła wypłata tego świadczenia wraz z odsetkami za zwłokę.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.

Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

W odniesieniu do zasądzonych wyrokiem Sądu kosztów procesu, należy stwierdzić, że zwrócone na Pana rzecz ww. koszty nie stanowią przysporzenia po Pana stronie, nie stanowią przychodu i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ po Pana stronie w związku z dokonanym zwrotem nie nastąpiło realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Pana własnych środków, a następnie na podstawie orzeczenia Sądu zostały Panu częściowo zwrócone (zwrócona kwota jest niższa niż poniósł Pan wydatki).

Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie są więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymane kwoty tytułem kosztów procesu i zastępstwa procesowego są obojętne podatkowo.

Zatem powyższy zwrot nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego, gdyż nie stanowi przychodu.

Zatem Pana stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.

Natomiast w odniesieniu do zasądzonych wyrokiem Sądu odsetek od kosztów procesu (sądowych), należy stwierdzić, że skoro – jak już wyżej wspomniano – zwrócone przez bank ww. koszty nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki również nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji, nie ma Pan obowiązku wykazania i opodatkowywania tych kwot w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym je Pan otrzymał.

Pana stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe, gdyż ww. odsetki korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie jak Pan wskazał na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.