orzeczenie

Zwrot wywłaszczonego gruntu a PIT. Jak ustalić wartość początkową

Czy wartość odzyskanego po latach gruntu należy ustalić według daty śmierci spadkodawcy czy dnia zwrotu nieruchomości? Odpowiedź na to pytanie ma kluczowe znaczenie dla rozliczenia PIT przy sprzedaży. Naczelny Sąd Administracyjny właśnie jej udzielił.

Zwrot gruntu

Sprawa dotyczyła podatniczki prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą związaną z wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami. W 2019 r. kobieta odzyskała udział w nieruchomości gruntowej, która została wywłaszczona jeszcze w latach 60. XX w. W sporze z fiskusem podkreślała, że grunt nigdy nie wszedł do spadku po jej przodkach. W momencie ich śmierci nie byli już jego właścicielami, ponieważ prawo własności zostało wcześniej odebrane decyzją ówczesnych władz.

Po odzyskaniu udziału podatniczka nie wprowadziła go do ewidencji środków trwałych i nie dokonywała odpisów amortyzacyjnych. Kilka lat później go sprzedała.

Najpierw otrzymała interpretację indywidualną, w której dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że zbycie udziału w nieruchomości jest dla niej przychodem z działalności gospodarczej, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Moment zwrotu nieruchomości...

Podatniczka miała jednak wątpliwości, jak powinna ustalić dochód ze sprzedaży. Uważała, że jest nim różnica między ceną sprzedaży a wartością początkową udziału ustaloną według wartości rynkowej z chwili jego nabycia, czyli z momentu zwrotu nieruchomości.

...czy dzień śmierci spadkodawców?

Dyrektor KIS się z tym nie zgodził. Wskazał, że brak ujęcia nieruchomości w ewidencji środków trwałych niczego nie zmienia. Podatniczka miała taki obowiązek w świetle art. 22d ust. 2 ustawy o PIT – wskazał. Zgodnie z tym przepisem składniki majątku spełniające definicję środków trwałych powinny zostać ujęte w ewidencji, nawet jeśli nie podlegają amortyzacji. Dotyczy to również gruntów.

Organ stwierdził więc, że wartość początkową nieruchomości należy ustalić zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT – jako wartość rynkową z dnia nabycia w drodze spadku. Tym samym za właściwy moment ustalenia wartości nieruchomości uznał dzień śmierci spadkodawców podatniczki, a nie dzień zwrotu nieruchomości.

Grunt nie wchodził do spadku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 59/23) przyznał rację podatniczce. Stwierdził, że skoro nieruchomość została wywłaszczona jeszcze za życia poprzednich właścicieli, to w chwili otwarcia spadku nie mogła być elementem masy spadkowej. „Nie da się bowiem w drodze spadku nabyć rzeczy, która nie wchodzi w skład majątku spadkowego” – uzasadnił sąd.

Dlatego orzekł, że nabycie nastąpiło „w inny nieodpłatny sposób”, o którym mowa w art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Doszło do niego w 2019 r., czyli w chwili uprawomocnienia się decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości – wyjaśnił WSA.

Liczy się moment odzyskania gruntu

Sąd kasacyjny podzielił jego stanowisko. Uzasadniając wyrok, sędzia Anna Dumas podkreśliła, że odzyskanie nieruchomości, która przed laty została wywłaszczona, nie jest klasycznym nabyciem spadkowym.

W ocenie NSA podatniczka nabyła udział w nieruchomości w 2019 r., czyli w chwili zwrotu nieruchomości. Przy ustalaniu wartości początkowej nieruchomości należy się więc odnieść do dnia nabycia prawa własności w wyniku zwrotu. ©℗

orzecznictwo

Izabela Tomaszewska-Gałuszka

Dziennikarka Dziennika Gazety Prawnej specjalizująca się w tematyce podatkowej.