Wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 2049/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w . od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 384/11 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od J. K. na rzecz [...] S.A. w Krakowie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 384/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpatrzeniu skargi J. K., uchylił postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Starosty Krakowskiego z dnia [...] listopada 2010 r., w przedmiocie zawieszenia postępowania wszczętego z wniosku J. K. o zwrot części działek: nr A o pow. 2,9870 ha i nr B o pow. 0,3825 ha (poprzednie oznaczenie nr C), obręb M. gm. W. W., w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l. kat. 1625/18 o pow. 0,5755 ha w b. gm. kat. M.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Starosta Krakowski zawiesił postępowanie o zwrot wskazanej wyżej części nieruchomości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności umowy sprzedaży Rep. A. Nr [...], zawartej w dniu 9 kwietnia 2001 r. pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w Warszawie, a spółką pod firmą Małopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza "[...] " S.A. z siedzibą w Krakowie. Organ na podstawie art. 100 § 1 kpa, wezwał J. K., do wystąpienia w terminie do 14 stycznia 2011 r. - do właściwego sądu powszechnego z pozwem o ustalenie ważności w\w. umowy. Parcela l. kat. 1625/18, której właścicielem Skarb Państwa stał się na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] listopada 1970 r. wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - stanowiła w dacie wywłaszczenia własność J. S. (później K.) i była niezbędna Skarbowi Państwa na cele budownictwa specjalnego. Parcela ta stała się następnie zbędna dla celu uzasadniającego jej wywłaszczenie, a przeszkodą do jej zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela jest stan prawny tej nieruchomości. W wyniku założenia nowej ewidencji gruntów położone w b. gm. kat. M. parcele katastralne, w tym również parcela l. kat. 1625/18, utworzyły działkę ewidencyjną nr D, położoną w obrębie M., stanowiącą własność Skarbu Państwa, którą na wniosek Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego, w ramach regulacji stanu prawnego, decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 1987 r. przekazano w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej. Po rozpatrzeniu wniosku Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2000 r. Starosta Krakowski decyzją z dnia 19 czerwca 2000r. (sprostowaną postanowieniem z dnia 25 lipca 2000 r.), orzekł o wygaśnięciu z dniem 20 grudnia 1999 r. prawa zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki: nr E i nr F. Ostateczna decyzja w tej sprawie wydana na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. Nr 90, poz. 405, ze zm.) wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym stanowiła podstawę do wykreślenia w księgach wieczystych prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej - Rejonowego Zarządu Infrastruktury oraz ujawnienia Agencji Mienia Wojskowego, jako osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa. Z treści powołanej decyzji wynika, iż z dniem 20 grudnia 1999 r. wszelkie prawa i obowiązki związane z opisaną wyżej nieruchomością przejmuje Agencja Mienia Wojskowego, w tym również sprawy związane z roszczeniami byłych właścicieli lub ich spadkobierców dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa, prowadzone w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741, ze zm.). Następnie w dniu 9 kwietnia 2001 r. umową przeniesienia własności zawartą w formie aktu notarialnego Agencja Mienia Wojskowego z siedzibą w Warszawie przeniosła własność niezabudowanej nieruchomości składającej się z działek: nr [...] /39, nr [...] /47 (która następnie podzieliła się na działki: nr [...] /84, nr [...] /85, nr [...] /86 i nr [...] /87), nr [...] /48 i nr [...] /49 na rzecz Spółki pod firmą Małopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza "[...] " S.A. z siedzibą w Krakowie. Z dniem 18 października 2005 r. Małopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza "[...] " S.A. z siedzibą w Krakowie została rozwiązana na skutek połączenia się ze spółką pod firmą [...] Ltd. Sp. z o.o., która przejęła cały majątek należący do rozwiązanej spółki. Wobec zaistniałej sytuacji nie jest możliwe dalsze prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu części działek ewidencyjnych: nr [...] /129 i nr [...] /132 w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. 1625/18 i wydanie decyzji. W sytuacji bowiem, gdy podmiotowi publicznoprawnemu (tj. Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego) nie przysługuje prawo własności do nieruchomości, nieruchomość ta nie może być zwrócona na rzecz poprzedniego właściciela lub na rzecz jego spadkobierców. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może być skutecznie zgłoszone tylko wobec podmiotów publicznoprawnych. Kwestię ustalenia przez sąd powszechny ważności umowy sprzedaży z dnia 9 kwietnia 2001 r. organ zakwalifikował zatem jako zagadnienie wstępne uzasadniające obligatoryjne zawieszenie postępowania o zwrot w/w nieruchomości. Jednocześnie wskazano, że Starosta Krakowski nie posiada legitymacji, aby skutecznie wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie ważności umów przenoszących własność nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Interes taki posiada jedynie poprzedni właściciel lub jego spadkobierca.