Polecenie wojewody: czy gmina może odmówić jego wykonania?

AKTUALNOŚCI Choć przepisy pozwalają organowi administracji rządowej nakazać gminie określone działanie, to nie zwalniają go z obowiązku postępowania zgodnie z zasadami państwa prawa. Nie może on przerzucać na samorząd obowiązków, których realizacja jest obiektywnie niemożliwa lub nie została odpowiednio zabezpieczona organizacyjnie i finansowo.

Niedawne wydarzenia w gminie Wasilków wywołały dyskusję i poruszenie w środowisku samorządowym. Pod koniec czerwca wojewoda podlaski wydał burmistrzowi polecenie zorganizowania zakwaterowania i wyżywienia dla uchodźców z Ukrainy (decyzja z 25 czerwca 2026 r., znak PS-VIII.0031.56.2026.MO). Burmistrz, zaskoczony tym poleceniem, stwierdził, że gmina nie dysponuje odpowiednimi warunkami do wykonania tego zadania, i odwołał się do właściwego ministra. Ostatecznie, po fali krytyki ze strony samorządowców, wojewoda wycofał polecenie. Nie zakończyło to jednak dyskusji – przeciwnie, stało się impulsem do postawienia wielu pytań o granice uprawnień administracji rządowej wobec samorządu. Czy wojewoda może nałożyć na gminę obowiązek realizacji takiego zadania bez wcześniejszych konsultacji? Jakie są konsekwencje odmowy wykonania polecenia? I wreszcie – jakie środki prawne przysługują gminie, która uważa, że polecenie jest niezgodne z prawem lub obiektywnie niewykonalne?

Władczy akt administracyjny

Jako podstawę wydania polecenia wojewoda wskazał art. 112 ust. 13–18 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (dalej: u.u.c.o.). Przepisy te mogą się wydawać zaskakujące, zwłaszcza w świetle uregulowanej w konstytucji niezależności samorządu od administracji. Zawierają bowiem normy władcze w stosunku do samorządu. Mianowicie polecenie: