Czy pracowników tymczasowych i ochrony można zatrudniać w placówkach handlowych w święta Bożego Narodzenia

Zakaz pracy w placówkach handlowych w dni świąteczne dotyczy zarówno pracowników tymczasowych, jak i pracowników ochrony.

W święta obowiązuje zakaz pracy pracowników w placówkach handlowych (art. 151^9a § 1 Kodeksu pracy). Oznacza to, że wszystkie osoby zatrudnione w handlu na podstawie stosunku pracy nie mogą wykonywać pracy w święta. Zakaz ten dotyczy również pracowników tymczasowych. Osoby te są bowiem zatrudniane na podstawie umów o pracę, które zawierają z agencją pracy tymczasowej. Nie ma w tym przypadku znaczenia, że pracownicy tymczasowi są zatrudniani przez agencje pracy tymczasowej, które nie prowadzą działalności o profilu handlowym. Zakaz handlu w święta dotyczy bowiem zakazu wykonywania pracy w placówce handlowej nawet wówczas, gdy pracownik nie jest pracownikiem firmy, która prowadzi placówkę o profilu handlowym. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że osoby zarządzające placówkami handlowymi "wypożyczałyby" pracowników do pracy w święta z innych firm, które nie prowadzą placówek handlowych.

PRZYKŁAD

Pracodawca prowadzi sklep spożywczy. Aby sklep mógł funkcjonować w święta Bożego Narodzenia, pracodawca zawarł porozumienie z firmą, z którą współpracuje, o zatrudnieniu w grudniu 2014 r. pracownika tej firmy na umowę na czas określony. Pracownik wyraził zgodę na skorzystanie w tym czasie z urlopu bezpłatnego u swojego dotychczasowego pracodawcy. Macierzysta firma pracownika nie prowadzi działalności o profilu handlowym. Jednak takie działanie pracodawcy nie uprawnia go do polecenia wykonywania pracy w święta przez pracownika "wypożyczonego" z firmy, która nie prowadzi działalności handlowej.

Zakaz pracy w handlu w święta obejmuje również pracowników ochrony. Przepisy określają bowiem, że w placówkach handlowych w święta nie można zatrudnić pracowników, czyli wszystkich osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru i spółdzielczej umowy o pracę. Potwierdza to Okręgowy Inspektorat Pracy w Kielcach na swojej stronie internetowej www.kielce.pip.gov.pl w stanowisku z 31 października 2014 r., uznając, że "zakaz pracy w święta w placówkach handlowych dotyczy wszystkich pracowników zatrudnionych w tych placówkach, bez względu na rodzaj pracy". Część ekspertów prawa pracy nie zgadza się z tym poglądem i uważa, że ochroniarze mogą pracować w święta. W tym przypadku należy jednak kierować się opinią PIP, która jest organem kontrolnym w zakresie prawa pracy.

W placówkach handlowych w święta mogą pracować jedynie osoby niezatrudnione na podstawie stosunku pracy, pod warunkiem że ich zatrudnienie nie spełnia wymagań właściwych dla umowy o pracę. Zatem w dni świąteczne w handlu mogą pracować właściciele sklepów, członkowie ich rodzin czy osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

W handlu zakaz pracy w święta dotyczy jedynie świąt uznanych za ustawowo wolne od pracy. Do takich świąt zaliczamy:

● 1 stycznia - Nowy Rok,

● 6 stycznia - święto Trzech Króli,

● pierwszy dzień Wielkiej Nocy,

● drugi dzień Wielkiej Nocy,

● 1 maja - święto państwowe,

● 3 maja - święto narodowe Trzeciego Maja,

● pierwszy dzień Zielonych Świątek,

● dzień Bożego Ciała,

● 15 sierpnia - Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,

● 1 listopada - Wszystkich Świętych,

● 11 listopada - narodowe Święto Niepodległości,

● 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia,

● 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia.

Przepisy nie określają, jakie placówki należy uznać za handlowe. Dlatego placówkę handlową należy rozumieć potocznie, tj. jako instytucję, której działalność polega na kupnie, sprzedaży lub wymianie towarów i usług. Placówkami handlowymi są zatem np.: sklepy, stoiska, hurtownie, magazyny, domy towarowe, składnice. Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy, za placówki handlowe nie można uznać stacji benzynowych, aptek, kwiaciarni oraz cukierni.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 130 § 2, art. 151⁹, art. 151^9a, art. 151¹⁰, art. 174¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 1662

● art. 7 ustawy z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych - Dz.U. Nr 166, poz. 1608; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 221, poz. 1737

● art. 1 ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy - Dz.U. Nr 4, poz. 28; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 224, poz. 1459

Marek Skałkowski

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, redaktor naczelny MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń