Interpretacja indywidualna z dnia 23 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.833.2025.2.DA
W przypadku umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych znajduje zastosowanie wyłącznie do części kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe i związane z nimi koszty, jeżeli spełnione są warunki wynikające z przepisów podatkowych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
·prawidłowe w zakresie możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego z tytułu umorzenia kredytu w części w jakiej został on zaciągnięty na:
-spłatę kredytu budowlano-hipotecznego,
-na potrzeby konsumpcyjne w części w jakiej środki zostały przeznaczone na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
-na pokrycie przyporządkowanej ww. kwotom prowizji banku za przewalutowanie kredytu oraz z tytułu podwyższenia kredytu,
·prawidłowe w zakresie zwrotu ulgi odsetkowej,
·nieprawidłowe w pozostałym zakresie.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 września 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 12 września 2025 o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 5 grudnia 2025 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawczyni jest polskim rezydentem podatkowym. Wnioskodawczyni podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Wnioskodawczyni w dniu … kwietnia 2007 r. zawarła z Bankiem ... (dalej: „Bank”) umowę o kredyt hipoteczny. Wnioskodawczyni zawarła tę umowę jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Uzyskane z kredytu środki Wnioskodawczyni w całości przeznaczyła na własne cele mieszkaniowe, w tym m.in. na spłatę innego kredytu mieszkaniowego − jednej nieruchomości, w której realizowała (i nadal realizuje) swoje potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie z treścią umowy kredytowej Bank przekazał Wnioskodawczyni kwotę 373 000 zł.
Kredyt został udzielony na następujące cele:
- inne potrzeby konsumpcyjne – 20 000 zł,
- spłata kart kredytowych – 5 000 zł,
- spłata kredytu konsumpcyjnego – 25 169,75 zł,
- spłata innego kredytu mieszkaniowego – 322 500 zł.
Cała kwota kredytu została zabezpieczona hipotecznie na nieruchomości Wnioskodawczyni, w której do tej pory realizuje swoje potrzeby mieszkaniowe.
Następnie strony zawarły szereg aneksów do ww. umowy kredytowej. Jednym z kluczowych aneksów, był aneks datowany na … sierpnia 2008 r. Aneksem tym:
- strony postanowiły, że aktualne na dzień jego zawarcia zadłużenie będzie od dnia 24 lipca 2008 r. (tj. od dnia złożenia odpowiedniego wniosku przez Wnioskodawczynię) indeksowane do franka szwajcarskiego wg tabeli kursów walut obcych, na mocy tego aneksu zadłużenie zostało przewalutowane na franki szwajcarskie,
- Bank udzielił Wnioskodawczyni dodatkowego finansowania (powiększona została kwota kredytu wskazana w pierwotnej umowie) o następujące kwoty:
- kwota 3 714,47 zł tytułem prowizji banku,
- kwota 46 084,09 zł celem spłaty pożyczki gotówkowej zaciągniętej w banku,
- kwota 28 000 zł celem przeznaczenia na inne potrzeby konsumpcyjne,
- kwota 740,84 zł tytułem prowizji banku z tytułu podwyższenia kredytu.
Wszystkie kwoty wskazane w lit. a)-d) zostały przeliczone na franki szwajcarskie po kursie z dnia uruchomienia podwyższenia kredytu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że część kredytu oznaczoną jako „cele konsumpcyjne” Wnioskodawczyni wydatkowała na własne cele mieszkaniowe. Wydatki te zostały spożytkowane na wyposażenie i dostosowanie zakupionej przez Wnioskodawczynię nieruchomości do Jej potrzeb. Ponadto, zaciągniętym kredytem Wnioskodawczyni dokonała spłaty – zadłużenia na karcie kredytowej, kredytu konsumpcyjnego oraz pożyczki zawartej w banku. Wszystkie wydatki związane były z nabyciem i wyposażeniem nieruchomości, w której aktualnie realizowane są potrzeby mieszkaniowe Wnioskodawczyni. Co znamienne, cała kwota kredytu – tj. nie tylko część określona jako „spłata innego kredytu mieszkaniowego”, ale również dotycząca spłaty pozostałych kredytów, pożyczki i karty kredytowej – została zabezpieczona hipotecznie na nieruchomości należącej do Wnioskodawczyni. Pozostałe kredyty, pożyczki i karta kredytowa były udzielone w złotówkach i zostały spłacone ww. kredytem hipotecznym. W związku z taką formą spłaty po stronie Wnioskodawczyni nie powstał dodatkowy przychód.
Pozostałe aneksy dotyczyły m.in. zwiększenia prowizji za ryzyko, rezygnacji z prowizji itp. W związku z powyższym, od dnia zawarcia aneksu z dnia … sierpnia 2008 r. kredyt udzielony Wnioskodawczyni w złotówkach został przewalutowany na kredyt indeksowany do waluty obcej. Od momentu przewalutowania kredytu Wnioskodawczyni spłacała ten kredyt we frankach szwajcarskich. W toku spłacania kredytu, Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość co do ważności niektórych jej postanowień. W związku z powyższym Wnioskodawczyni skierowała przeciwko Bankowi pozew. Aktualnie Wnioskodawczyni, w ramach postępowania sądowego, podważa skuteczność i ważność postanowień umowy kredytowej i żąda m.in. uznania umowy kredytowej za nieważną. Postępowanie aktualnie toczy się przed sądem I instancji, a sąd nie wydał jeszcze orzeczenia w sprawie. W toku postępowania sądowego Bank skierował przeciwko Wnioskodawczyni odrębne powództwo – o zwrot kapitału kredytu. W toku postępowania sądowego, Bank zaproponował jednak Wnioskodawczyni zawarcie ugody. Zgodnie z postanowieniami ugody Bank zaproponował przewalutowanie kredytu na polskie złotówki oraz częściowe umorzenie kredytu. Zgodnie z postanowieniami ugody, aktualne na dzień 26 czerwca 2025 r. saldo kredytu Wnioskodawczyni (w przeliczeniu na złotówki) wyniesie 758 506,74 zł. Po przewalutowaniu i dokonaniu umówionego obniżenia salda zadłużenia, saldo to ma wynosić 43 720,40 zł. To właśnie tę kwotę Wnioskodawczyni będzie musiała jeszcze spłacić na rzecz Banku. Jednocześnie Bank zwolni Wnioskodawczynię z długu w zakresie kwoty 714 786,34 zł (tj. różnica między aktualnym, a obniżonym saldem zadłużenia).
Wnioskodawczyni dotychczas nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację inwestycji innej niż inwestycja mieszkaniowa. Kredyt został udzielony przez bank podlegający nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowych, który był uprawniony do udzielania kredytów. Wnioskodawczyni korzystała jednak z ulgi odsetkowej.
W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym, Wnioskodawczyni powzięła wątpliwości, czy zwolnienie z długu, o którym mowa we wniosku, będzie skutkowało uznaniem, że po stronie Wnioskodawczyni powstał przychód podlegający zaniechaniu poboru podatku.
Uzupełnienie wniosku
Kredyt hipoteczny zaciągnięty w Banku ... w dniu … kwietnia 2007 r. został zaciągnięty celem m.in. spłaty innego kredytu mieszkaniowego w kwocie 322 500 zł.
W pozostałym zakresie ww. kredyt został udzielony w następujących celach:
- inne potrzeby konsumpcyjne,
- spłata kart kredytowych,
- spłata kredytu konsumpcyjnego.
Zawarcie umowy kredytu z 2007 r. pozwoliło Wnioskodawczyni na spłatę wcześniejszego kredytu – zaciągniętego w Banku …. – dotyczącego umowy kredytu budowlano-hipotecznego z dnia … kwietnia 2005 r., którego celem było finansowanie zaliczek tytułem zakupu nieruchomości mieszkalnej typu lokal mieszkalny, położonej w …, przy ul. …, róg …, inwestycja …, lokal mieszkalny nr … usytuowany na I piętrze w V klace budynku.
Zatem, kredyt z 2005 r. był kredytem przeznaczonym na cele mieszkaniowe, a kredytem z 2007 r. Wnioskodawczyni niejako zastąpiła poprzednią umowę.
Z umowy nie wynika wprost, że kredyt z 2007 r. został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, jednak jako jeden z celów wskazano – spłata innego kredytu mieszkaniowego.
Określenie inny kredyt mieszkaniowy odnosi się do umowy kredytu z dnia … kwietnia 2005 r., w którym wskazano cel jego zaciągnięcia (jak wyżej). Kredyt z 2005 r. był kredytem mieszkaniowym, który został niejako zastąpiony nowym kredytem z 2007 r.
Jednocześnie posłużono się określeniem „spłata innego kredytu mieszkaniowego”, co prowadzi do pośredniego wniosku, że ten kredyt również mógłby być uznany jako kredyt mieszkaniowy.
Z treści umowy kredytu z 2007 r. wynika, że został on zaciągnięty na:
- inne potrzeby konsumpcyjne,
- spłatę kart kredytowych,
- spłatę kredytu konsumpcyjnego,
- spłatę innego kredytu mieszkaniowego.
W § 2 ust. 2 umowy kredytowej wskazano cel ww. kredytu:
- inne potrzeby konsumpcyjne: kwota 20 330,25 PLN,
- spłata kart kredytowych: kwota 5 000 PLN,
- spłata kredytu konsumpcyjnego: kwota 25 169,75 PLN,
- spłata innego kredytu mieszkaniowego: kwota 322 500 PLN.
Z treści aneksu z dnia … sierpnia 2008 r. wynika, że kwota kredytu z 2007 r. wskazana w pierwotnej umowie została powiększona o:
- kwotę z przeznaczeniem na pokrycie prowizji za przewalutowanie kredytu,
- kwotę z przeznaczeniem na spłatę pożyczki gotówkowej w …,
- kwotę z przeznaczaniem na inne potrzeby konsumpcyjne,
- kwotę z przeznaczeniem na pokrycie należnej Bankowi prowizji za podwyższenie.
Kredyt został w całości przeznaczony na cele wskazane w umowie z dnia … kwietnia 2007 r. oraz aneksie z dnia … sierpnia 2008 r.
W związku z kredytem z 2007 r. ustanowiono zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości będącej lokalem stanowiącym odrębną nieruchomość. Jest to lokal mieszkalny, w którym od dnia nabycia prawa własności Wnioskodawczyni realizuje swoje potrzeby mieszkaniowe.
Zgodnie z wpisem w księdze wieczystej ww. lokalu, jedynym właścicielem tego lokalu od grudnia 2006 r. jest Wnioskodawczyni.
Na ww. lokalu ustanowiona została hipoteka umowna kaucyjna na rzecz Banku ... (wcześniejsza hipoteka zabezpieczająca umowę z … kwietnia 2005 r. ustanowiona na rzecz Banku …. została wykreślona w związku z oświadczeniem tego banku z 12 kwietnia 2007 r.).
Kredyty z … kwietnia 2005 r. i … kwietnia 2007 r. dotyczyły jednej inwestycji mieszkaniowej.
Celem inwestycji mieszkaniowej było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Z umowy kredytu z 2007 r. nie wynika, na jakie „inne potrzeby konsumpcyjne” został on zaciągnięty.
Wnioskodawczyni przeznaczyła tę kwotę na bieżące potrzeby konsumpcyjne związane m.in. z wyposażeniem nabytego lokalu, jego wykończeniem, jego zaopatrzeniem w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
Wnioskodawczyni nabyła ww. lokal w stanie surowym – niezbędne było zatem jego dostosowanie do potrzeb mieszkaniowych.
Wnioskodawczyni nie jest w stanie szczegółowo opisać, w jaki sposób wydatkowała środki uzyskane z ww. kredytu w części obejmującej „inne potrzeby konsumpcyjne”, bowiem kredyt ten został zaciągnięty niemal 20 lat temu.
Wnioskodawczyni może jednak wskazać, w ślad za wyżej udzieloną odpowiedzią, że wydatki te obejmowały wyposażenie nabytego lokalu, jego wykończenie, jego zaopatrzenie w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
Z uwagi na upływ czasu Wnioskodawczyni nie pamięta kiedy dokładnie zostały zawarte umowy o wskazane w umowie kredytowej „karty kredytowe”. Z uwagi na brak roszczeń Banku i przedawnienie, Wnioskodawczyni nie posiada już umów i innych dokumentów z tego okresu.
Jednak karty kredytowe były wydane na wniosek Wnioskodawczyni – to Ona była stroną umowy karty kredytowej. Karty kredytowe zostały wydane przez ówczesny Bank ...
Wnioskodawczyni nie posiada już umów ww. kart kredytowych. Jednakże wedle wiedzy i pamięci Wnioskodawczyni w umowach dotyczących wydania kart kredytowych nie wskazano celu – karty były wydawane w przypadku, gdy Wnioskodawczyni posiadała odpowiednią zdolność kredytową.
Wnioskodawczyni musiała spłacić wszelkie kredyty i karty kredytowe, aby uzyskać lepszą zdolność kredytową w Banku (tj. dostać wyższy kredyt).
Wnioskodawczyni zapewne zawarła umowy dotyczące kart kredytowych na cele konsumpcyjne, cele mieszkaniowe, bieżące utrzymanie.
Z uwagi na upływ czasu, Wnioskodawczyni nie pamięta dokładnie jakie cele były faktycznie finansowane środkami pochodzącymi z ww. kart kredytowych.
Wnioskodawczyni zapewne przeznaczyła środki udzielone w związku z zawarciem umowy o karty kredytowe na cele konsumpcyjne, cele mieszkaniowe, bieżące utrzymanie.
Umowa kredytu budowlano-hipotecznego z dnia … kwietnia 2005 r. została zawarta przez Wnioskodawczynię, jako jedynego kredytobiorcę. Umowa została zawarta w ówczesnym Banku ... z siedzibą w …. Wnioskodawczyni była jedynym kredytobiorcą.
Omawiany kredyt został udzielony przez Bank ... z siedzibą w …, który następnie został częściowo przejęty przez Bank ... oraz następnie przez ... Wedle danych dostępnych na stronie Komisji Nadzoru Finansowego, każdy z tych trzech banków, tj. Bank ..., ... oraz Bank ... są podmiotami nadzorowanymi przez KNF uprawnionymi do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw.
Kredyt z … kwietnia 2005 r. został zabezpieczony hipoteką umowną zwykłą i dodatkowo hipoteką umowną kaucyjną. Hipoteki zostały ustanowione oświadczeniem z dnia 28 grudnia 2006 r. Kredyt ten został zabezpieczony na nieruchomości sfinansowanej z udzielonego umową kredytu, tj. lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, której właścicielem (po wyodrębnieniu) stała się Wnioskodawczyni. Jest to lokal mieszkalny, w którym od dnia nabycia prawa własności Wnioskodawczyni realizuje swoje potrzeby mieszkaniowe. Jedynym właścicielem ww. lokalu jest Wnioskodawczyni.
Zgodnie z umową kredytu z dnia … kwietnia 2005 r., kredyt ten został zaciągnięty w celu opisanym jako finansowanie zaliczek tytułem zakupu nieruchomości mieszkalnej typu lokal mieszkalny, położonej w …, przy ul. …, róg …, inwestycja …, lokal mieszkalny nr … usytuowany na I piętrze w V klace budynku.
Z umowy z dnia … kwietnia 2005 r. wynika, że kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe. Kredyt ten został zaciągnięty w celu nabycia lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, z tym zastrzeżeniem, że w momencie zaciągnięcia kredytu inwestycja mieszkaniowa była w trakcie realizacji. Wyodrębnienie lokalu i nabycie własności tego lokalu (na rzecz Wnioskodawczyni) nastąpiło umową o ustanowienie odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 9 grudnia 2006 r. Wnioskodawczyni nabyła lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w … przy ul. … lok. …, tj. lokal, w którym Wnioskodawczyni realizuje do dzisiaj swoje potrzeby mieszkaniowe.
Wnioskodawczyni wydatkowała środki uzyskane z ww. kredytu z dnia … kwietnia 2005 r. na cele wskazane w umowie kredytowej, tj. na cele mieszkaniowe (nabycie własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość).
Kredyt z dnia … kwietnia 2005 r. został zaciągnięty celem nabycia nieruchomości mieszkalnej – lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Nieruchomość ta położona jest w …, przy ul. … lok. …. Prawo własności ww. lokalu Wnioskodawczyni nabyła umową o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 9 grudnia 2006 r. (zaprotokołowana przez notariusza … za Rep. A nr …). Nabycie prawa własności tego lokalu miało miejsce w dniu 9 grudnia 2006 r.
Wnioskodawczyni jest od momentu nabycia ww. lokalu mieszkalnego jego jedynym właścicielem.
Wnioskodawczyni od momentu nabycia ww. lokalu realizuje w nim swoje potrzeby mieszkaniowe. Wnioskodawczyni w dalszym ciągu realizuje w ww. lokalu swoje potrzeby mieszkaniowe.
Kredyt z dnia … kwietnia 2005 r. został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.
Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą został zaciągnięty kredyt z dnia … kwietnia 2005 r. było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego – Wnioskodawczyni.
Z uwagi na upływ czasu, Wnioskodawczyni nie posiada już stosownych dokumentów i nie może wskazać dokładnej daty zawarcia umowy „kredytu konsumpcyjnego”.
Jednakże Wnioskodawczyni wskazuje, że była Ona jedynym kredytobiorcą, a zawarta umowa dotyczyła udzielenia kredytu, który zapewne został wykorzystany na cele konsumpcyjne. Umowę zawarto z ówczesnym Bankiem ..., który podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
W momencie jego udzielenia kredyt ten nie został zabezpieczony hipoteką. Dopiero na skutek spłaty kredytu poprzez jego refinansowanie przez Bank, kredyt stał się częścią wierzytelności zabezpieczonej przez ten Bank.
Wedle wiedzy Wnioskodawczyni, w umowach tego typu nie był wskazywany szczegółowy cel ich zaciągnięcia. Kredyt został zaciągnięty w celach konsumpcyjnych.
Z uwagi na upływ czasu, nie jest możliwa weryfikacja treści umowy ww. kredytu konsumpcyjnego, jednak Wnioskodawczyni domniemuje, że w treści umowy kredytu nie wskazano, że został udzielony na cele mieszkaniowe.
Wnioskodawczyni może jednak wskazać, w ślad za dotychczasowymi wyjaśnieniami, że wydatki te obejmowały cele konsumpcyjne (w tym zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych) oraz wyposażenie nabytego lokalu, jego wykończenie, jego zaopatrzenie w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
Kredyt ten nie został bezpośrednio zaciągnięty na nabycie ww. nieruchomości mieszkalnej. Jednakże środki z niego pozyskane wydatkowane były m.in. na prace i materiały związane z wykończeniem nieruchomości mieszkalnej – lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Ww. nieruchomość położona jest w …, przy ul. … lok. …. Wnioskodawczyni jest jej jedynym właścicielem. Prawo własności ww. lokalu Wnioskodawczyni nabyła umową o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 9 grudnia 2006 r. (zaprotokołowana przez notariusza … za Rep. A nr …). Nabycie prawa własności tego lokalu miało miejsce w dniu 9 grudnia 2006 r. Wnioskodawczyni realizuje w ww. nieruchomości swoje cele mieszkaniowe.
Kredyt ten nie został bezpośrednio zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej, jednakże środki z niego pozyskane były przeznaczone/wydatkowane m.in. na prace i materiały związane z inwestycją mieszkaniową, której celem było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Z uwagi na upływ czasu Wnioskodawczyni nie posiada już stosownych dokumentów i nie może wskazać dokładnej daty zawarcia umowy „pożyczki gotówkowej”.
Jednakże Wnioskodawczyni wskazuje, że była Ona jedynym pożyczkobiorcą, a zawarta umowa dotyczyła udzielenia pożyczki gotówkowej, która zapewne została wykorzystana na cele konsumpcyjne. Umowę zawarto z ówczesnym Bankiem ..., który podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
W momencie jej udzielenia pożyczka ta nie została zabezpieczona hipoteką. Dopiero na skutek spłaty pożyczki poprzez jego refinansowanie przez Bank, pożyczka stała się częścią wierzytelności zabezpieczonej przez ten Bank.
Wedle wiedzy Wnioskodawczyni, w umowach tego typu nie był wskazywany szczegółowy cel ich zaciągnięcia. Pożyczka została zaciągnięta w celach konsumpcyjnych.
Z uwagi na upływ czasu, nie jest możliwa weryfikacja treści umowy tej pożyczki, jednak Wnioskodawczyni domniemuje, że w treści umowy pożyczki nie wskazano, że została udzielona na cele mieszkaniowe.
Wnioskodawczyni nie jest w stanie szczegółowo opisać, w jaki sposób wydatkowała środki uzyskane z ww. pożyczki, bowiem pożyczka ta została zaciągnięta niemal 20 lat temu.
Wnioskodawczyni może jednak wskazać, w ślad za dotychczasowymi wyjaśnieniami, że wydatki te obejmowały cele konsumpcyjne (w tym zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych) oraz wyposażenie nabytego lokalu, jego wykończenie, jego zaopatrzenie w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
Pożyczka ta nie została bezpośrednio zaciągnięta na nabycie ww. nieruchomości mieszkalnej. Jednakże środki z niej pozyskane wydatkowane były m.in. na prace i materiały związane z wykończeniem nieruchomości mieszkalnej – lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Ww. nieruchomość położona jest w …, przy ul. … lok. …. Wnioskodawczyni jest jej jedynym właścicielem. Prawo własności ww. lokalu Wnioskodawczyni nabyła umową o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 9 grudnia 2006 r. (zaprotokołowana przez notariusza … za Rep. A nr …). Nabycie prawa własności tego lokalu miało miejsce w dniu 9 grudnia 2006 r. Wnioskodawczyni realizuje w ww. nieruchomości swoje cele mieszkaniowe.
Pożyczka ta nie została bezpośrednio zaciągnięta na nabycie ww. nieruchomości mieszkalnej. Jednakże środki z niej pozyskane wydatkowane były m.in. na prace i materiały związane z wykończeniem nieruchomości mieszkalnej – lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość.
Wnioskodawczyni jest jedynym właścicielem ww. nieruchomości. Wnioskodawczyni od momentu nabycia ww. lokalu realizuje w nim swoje potrzeby mieszkaniowe. Wnioskodawczyni w dalszym ciągu realizuje w ww. lokalu swoje potrzeby mieszkaniowe.
Pożyczka ta nie została bezpośrednio zaciągnięta na realizację inwestycji mieszkaniowej, jednakże środki z niej pozyskane były przeznaczone/wydatkowane m.in. na prace i materiały związane z inwestycją mieszkaniową, której celem było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Data podpisania ugody z Bankiem nie jest znana, bowiem decyzję o ewentualnym podpisaniu ugody Wnioskodawczyni podejmie w oparciu o wydaną przez Organ interpretację przepisów prawa podatkowego.
Aktualnie toczy się postępowanie sądowe. Jak wskazano w stanie faktycznym, w ramach postępowania sądowego Wnioskodawczyni podważa skuteczność i ważność postanowień umowy kredytowej i żąda m.in. uznania umowy kredytowej za nieważną.
Ewentualna ugoda zostanie podpisana między Bankiem a Wnioskodawczynią.
W treści ugody brak jest powołania się na jakiejkolwiek podstawy prawne, jednak przepisy o ugodzie znajdują się w art. 917 i 918 Kodeksu cywilnego.
Na kwotę, w stosunku do której Wnioskodawczyni zostanie zwolniona z długu, zważając na propozycję przedstawioną na dzień 26 czerwca 2025 r. (oraz zważając na wyliczenia poczynione na ww. datę), Wnioskodawczyni zostanie zwolniona z długu w zakresie kwoty stanowiącej różnicę między aktualnym na dzień 26 czerwca 2025 r. kapitałem kredytu z 2007 r. (tj. kwotą 757 479,56 zł) i odsetkami obliczonymi na dzień 26 czerwca 2025 r. (tj. kwotą 1 027,18 zł), a kwotą obniżonego salda ww. kredytu po jego przewalutowaniu (tj. kwotą 43 720,40 zł).
Kwota 43 720,40 zł – zgodnie z treścią propozycji ugody – stanowi kapitał kredytu.
Zatem analiza ugody prowadzi do wniosku, że zgodnie z propozycją ugody z dnia 26 czerwca 2025 r. Bank zwolni Wnioskodawczynię z:
a) kwoty 713 759,16 zł kapitału oraz
b) kwoty 1 027,18 zł odsetek.
W treści ugody nie wskazano, aby odsetki miały stanowić odsetki karne – posłużono się wyłącznie określeniem „odsetki”, co może skutkować uznaniem, że są to skapitalizowane na dzień 26 czerwca 2025 r. odsetki od kapitału kredytu z 2007 r.
Zgodnie z treścią propozycji ugody, pozostała kwota kredytu i/lub odsetek od tego kredytu zostanie spłacona w ratach. Harmonogram spłaty rat zostanie udostępniony Wnioskodawczyni po zawarciu ugody.
Wnioskodawczyni korzystała z ulgi odsetkowej w latach 2006-2024. W wyniku podpisania ugody Wnioskodawczyni nie otrzyma od Banku zwrotu żadnej kwoty – zastosowane zostanie zwolnienie z długu, a pozostała kwota kredytu z 2007 r. będzie spłacana ratalnie.
Pytania
Czy w przypadku zwolnienia Wnioskodawczyni z części długu dokonanego przez bank, Wnioskodawczyni będzie mogła skorzystać z zaniechania poboru podatku, a zatem nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku z tego tytułu?
W przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1 i uznaniu, że niecały przychód podlega zaniechaniu poboru podatku – w jakim zakresie powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychód korzystający z zaniechania poboru podatku?
Czy w związku z zawarciem proponowanej ugody, w ramach której Wnioskodawczyni zostanie zwolniona z części długu, a saldo kredytu pozostałego do spłaty zmniejszy się, powstanie konieczność zwrotu ulgi odsetkowej, z której korzystała Wnioskodawczyni?
Pani stanowisko w sprawie
Ad 1
W ocenie Wnioskodawczyni, w sytuacji w której bank zwolni Wnioskodawczynię z części długu, Wnioskodawczyni będzie mogła skorzystać z zaniechania poboru podatku, a zatem nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku od kwoty odpowiadającej kwocie zwolnienia z długu (w pełnym jej zakresie).
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „uPIT”), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem jednak tych dochodów, które zostały szczegółowo wyliczone w innych przepisach uPIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji Podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 uPIT, w przypadku, gdy podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, to przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowych jest (z zastrzeżeniem szczegółowo wskazanych przepisów uPIT) suma dochodów ze wszystkich źródeł.
Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 uPIT, dochodem ze źródła przychodów (jeśli inne przepisy uPIT nie stanowią inaczej), jest nadwyżka przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeśli natomiast koszty przekraczają sumę przychodów, to mamy do czynienia ze stratą z tego źródła przychodów.
W art. 11 ust. 1 uPIT wskazano, że przychodami (z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Ponadto w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9) uPIT w zw. z art. 20 ust. 1 uPIT przychody, które nie mogą zostać zakwalifikowane do pozostałych wskazanych w ustawie źródłem przychodów, traktowane są jako tzw. „inne źródła”. Do innych źródeł zaliczamy w szczególności kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Określenie w szczególności powoduje uznanie, że nie tylko literalnie wskazane w tym przepisie rodzaje przychód będziemy kwalifikować jako inne źródła – katalog ma bowiem wyłącznie charakter przykładowy.
Przechodząc w tym miejscu do kwestii uregulowanych w prawie cywilnym, należy zwrócić uwagę na art. 508 Kodeksu cywilnego. W przepisie tym uregulowano instytucję zwolnienia z długu. W konsekwencji zastosowania tej instytucji zobowiązanie wygasa, jeśli wierzyciel zwolni dłużnika z długu, a dłużnik to zwolnienie przyjmie. Wymagana jest zatem zgoda dłużnika na przyjęcie zwolnienia. Udzielenie kredytu jest neutralne podatkowo. Jednakże jego umorzenie (w całości lub części) lub odsetek od takiego kredytu stanowi przychód podatkowy, który kwalifikować należy jako przychód z innych źródeł.
Jednakże w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej: „Rozporządzenie”) przewidziano konkretne warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby zaniechać poboru podatku. W szczególności warunkami do zastosowania ww. zaniechania poboru podatku są:
- umorzenie osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w sytuacji, gdy:
- kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego − gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
- osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej,
- otrzymanie przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
Kwoty wierzytelności obejmują kwotę kredytu (kapitału), odsetek i prowizji oraz opłat niezbędnych do udzielenia kredytu. Za jedną inwestycję mieszkaniową rozumieć należy inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych m.in. jednego gospodarstwa domowego. W Rozporządzeniu wyjaśniono również, jak rozumieć kredyt mieszkaniowy, bowiem jest to kredyt, który został:
- udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
- zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
- zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 uPIT.
Ustawodawca wskazał, że zaniechaniu może podlegać kredyt, który został zaciągnięty na wydatki opisane w art. 21 ust. 25 pkt 1. uPIT, tj. wydatki poniesione na nabycie nieruchomości, ale również na remont. Wnioskodawczyni zawarła umowę o kredyt hipoteczny. Celem kredytu było przekazanie Wnioskodawczyni środków na spłatę innego kredytu mieszkaniowego, ale również karty kredytowej, pożyczki oraz innego kredytu. Ważne jest aby wskazać, że mimo, iż pożyczka oraz kredyt zostały w umowie kredytowej opisane, jako przeznaczone na cele „konsumpcyjne” to jednak zostały one w całości przeznaczone przez Wnioskodawczynię na własne cele mieszkaniowe, tj. na zakup i remont jednej inwestycji mieszkaniowej. Podkreślenia wymaga, że żaden przepis Rozporządzenia czy uPIT nie stanowi wyłączenia do uznania, że kredyt opisany jako przeznaczony na cele konsumpcyjne, nie może zostać uznany za kredyt przeznaczony na wydatki mieszkaniowe (w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 uPIT). Znaczenie powinno mieć wyłącznie faktyczne przeznaczenie środków, a nie nazewnictwo przyjęte przez bank. Wnioskodawczyni nie ma przecież wpływu na to, jak bank nazwie kredyt, czy poszczególne przekazane w nim kwoty, a kredyt (czy pożyczka) zaciągnięty bez zabezpieczenia hipotecznego, będzie najpewniej nazwany jako „konsumpcyjny”. Znamienne jest w tym miejscu wskazanie, że aktualny kredyt został w pełnym zakresie zabezpieczony hipotecznie – zarówno kwoty opisane jako przeznaczone na spłatę innego kredytu mieszkaniowego, jak również wszystkie pozostałe kwoty. W takim zaś wypadku, kredyt ten wypełnia warunki do uznania go za kredyt przeznaczony na cele mieszkaniowe – posłużył bowiem spłacie kredytów zaciągniętych w celu nabycia i wyremontowania nieruchomości (jednej inwestycji mieszkaniowej). Ponadto, kredyt został zaciągnięty przed dniem 15 stycznia 2015 r. i został udzielony przez bank podlegający nadzorowi KNFu. Przykładem można wskazać, że Organ wskazywał już na takie stanowisko m.in. w interpretacji podatkowej wydanej w dniu 5 września 2024 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.528.2024.3.MN, gdzie wskazano, że podatnik może skorzystać z zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego przeznaczonego na zakup mieszkania.
Podnieść również należy, że zaciągnięty w banku kredyt, nie miał na celu refinansowania wydatków poczynionych przez Wnioskodawczynię z prywatnych środków, a refinansowanie innych kredytów i pożyczek, zatem również w tym zakresie zastosowanie znajdzie do niego Rozporządzenie. Podsumowując, Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że przychód z tytułu zwolnienia Jej z części długu wynikającego z kredytu opisanego tym wnioskiem, będzie w całości podlegał zaniechaniu poboru podatku.
Ad 2
Na wypadek, gdyby Organ uznał, że niecały przychód z tytułu zwolnienia Wnioskodawczyni z długu (dokonanego przez bank) będzie korzystał z zaniechania poboru podatku, Wnioskodawczyni chciałaby potwierdzić prawidłowość przyjętego sposobu obliczenia przychodu z tytułu zwolnienia z długu korzystającego z zaniechania poboru podatku.
W przypadku uznania przez Organ, że część kredytu, co do której następuje zwolnienie z długu nie będzie podlegała zaniechaniu z poboru podatku, w ocenie Wnioskodawczyni zastosowanie znajdzie § 1 ust. 4. w zw. z § 1 ust. 3 Rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w rozporządzeniu będzie miało zastosowanie do części przychodu odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Jednocześnie zgodnie z § 1 ust. 3 Rozporządzenia, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na inne wydatki niż wydatki opisane w art. 21 ust. 25 pkt 1 uPIT, należy obliczyć, w jakiej proporcji pozostaje kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki opisane w ww. przepisie w stosunku do całej kwoty kredytu.
W takim wypadku Wnioskodawczyni winna ustalić jaki procent całej kwoty kredytu (tj. kwoty wynikającej z pierwotnej umowy kredytowej powiększonej o kwotę wynikającą z aneksu z dnia … sierpnia 2008 r.) stanowią kwoty jasno określone jako przeznaczone na cele mieszkaniowe.
W takim wypadku Wnioskodawczyni powinna najpierw ustalić, jaki procent pierwotnej kwoty kredytu stanowi kwota kredytu udostępniona Jej na cel, jakim jest „Spłata innego kredytu mieszkaniowego”. W takim wypadku Wnioskodawczyni otrzyma proporcję, w jakiej cel mieszkaniowy pozostaje do całej kwoty pierwotnego kredytu (dalej: „Proporcja I”).
Następnie, w związku z faktem, że aneksem z dnia … sierpnia 2008 r. pierwotny kredyt został przewalutowany na franka szwajcarskiego, to Wnioskodawczyni winna Proporcję I zastosować do prowizji z tytułu przewalutowania kredytu. W takim bowiem wypadku, Wnioskodawczyni ustali, jaka część prowizji z przewalutowania pierwotnego kredytu odpowiada przewalutowaniu kwoty, której cel został określony jako „Spłata innego kredytu mieszkaniowego”.
Następnie Wnioskodawczyni winna dodać kwotę, której cel został określony jako „Spłata innego kredytu mieszkaniowego” i kwotę odpowiadającą proporcjonalnie kwocie prowizji z tytułu przewalutowania tej części pierwotnego kredytu na franki szwajcarskie.
Następnie tę sumę Wnioskodawczyni powinna podzielić przez kwotę stanowiącą sumę pierwotnego kredytu, kwoty podwyższonego kredytu (aneksem z dnia … sierpnia 2008 r.) oraz wszelkich innych opłat opisanych w aneksie z dnia … sierpnia 2008 r. Wynik powinien zostać pomnożony przez 100.
W ten sposób Wnioskodawczyni otrzyma proporcję, stanowiącą sumę kwoty, której cel został określony jako „Spłata innego kredytu mieszkaniowego” oraz kwoty odpowiadającej kosztowi przewalutowania tej kwoty na franki szwajcarskie w całym kredycie (dalej: Proporcja II).
Zatem, w przypadku nieuznania stanowiska wskazanego w pytaniu nr 1, w ocenie Wnioskodawczyni zaniechanie poboru podatku będzie miało zastosowanie do kwoty odpowiadającej kwocie Proporcji II z całej kwoty będącej przedmiotem zwolnienia z długu dokonanego przez Bank.
Ad 3
W ocenie Wnioskodawczyni, w przypadku zawarcia przez Nią ugody, w ramach której Wnioskodawczyni zostanie zwolniona z części długu, jednak pozostanie do spłaty określona w ugodzie kwota, nie powstanie po stronie Wnioskodawczyni obowiązek zwrotu ulgi odsetkowej, z której dotychczas korzystała. Zgodnie z art. 26b uPIT, od podstawy obliczenia podatku ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 tej samej ustawy, odlicza się (z uwzględnieniem szczegółowo wskazanych przepisów) faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonej podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych mieszkaniowych związanych m.in. z nabyciem lokalu mieszkalnego w nowo wybudowanym budynku. Mimo uchylenia tego przepisu, jego stosowanie zostało zagwarantowane w ramach tzw. praw nabytych.
Zgodnie z art. 45 ust. 3a uPIT, w przypadku, gdy podatnik obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Wnioskodawczyni korzystała dotychczas z ulgi odsetkowej. W związku z zawarciem ugody zaproponowanej przez Bank, Wnioskodawczyni zostanie częściowo zwolniona z długu.
Jednocześnie w dalszym ciągu pozostanie Jej do spłaty określona kwota kredytu. Wnioskodawczyni nie otrzyma zwrotu żadnych kwot. W takim wypadku umowa będzie w dalszym ciągu obowiązywała strony, a Wnioskodawczyni będzie dalej spłacała swoje zobowiązanie (choć pomniejszone o kwotę zwolnienia). Skoro umowa kredytu będzie dalej obowiązywała strony, to w ocenie Wnioskodawczyni nie zajdą przesłanki do zwrotu stosowanej przez Nią ulgi odsetkowej. Umowa kredytu nie zostanie uznana za nieważną, a Wnioskodawczyni nie zostaną zwrócone wcześniej wpłacone kwoty.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
·dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
·dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Umorzenie wierzytelności
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia Pani przez Bank wierzytelności od zaciągniętego … kwietnia 2007 r. kredytu konsolidacyjnego, wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Zgodnie natomiast z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie wystarcza do zwolnienia z długu.
Dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy też poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on (dłużnik) zwolnienie z długu.
Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie z długu jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie.
Wobec tego na skuteczne zwolnienie z długu, w myśl art. 508 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy:
1)oświadczenie woli wierzyciela o umorzeniu zobowiązania,
2)akceptacja tego oświadczenia przez dłużnika.
Przy czym wskazuje się, że zwolnienie z długu może odnosić się do wierzytelności istniejących. Dopuszczalne jest także zwolnienie z długu przyszłego.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że „gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnienia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”.
Tym samym, wartość umorzonej Pani kwoty wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego (kwoty kapitału i odsetek), na podstawie ugody z Bankiem, stanowić będzie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Zaniechanie poboru podatku
Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń.
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2025 r. poz. 1672):
1.Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1)umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a)kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b)osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2)otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1)kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2)odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3)opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3.W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4.W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1)jednego gospodarstwa domowego albo
2)więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 3 ww. rozporządzenia stanowi, że:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1)udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2)zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3)zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
W myśl natomiast § 4a ww. rozporządzenia dodanego rozporządzeniem zmieniającym z dnia 20 grudnia 2024 r.:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a)nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b)nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c)nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e)rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Zatem, zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
·kredyt był zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej;
·kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
·kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
·kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie także w przypadku umorzenia kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w sytuacji, gdy zarówno kredyt refinansowy, jak i kredyt konsolidacyjny został zaciągnięty na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 1 ust. 4 ww. rozporządzenia). W takiej sytuacji, zaniechanie obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Przy tym, kwota ww. wierzytelności może obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skutki podatkowe umorzenia Pani wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego
Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że … kwietnia 2007 r. zawarła Pani umowę kredytu konsolidacyjnego z Bankiem ... Z treści umowy kredytowej wynika, że ww. kredyt został zaciągnięty na:
- spłatę innego kredytu mieszkaniowego,
- inne potrzeby konsumpcyjne,
- spłatę kart kredytowych,
- spłatę kredytu konsumpcyjnego.
- Z treści aneksu z dnia … sierpnia 2008 r. do ww. umowy kredytowej wynika, że kwota kredytu z 2007 r. wskazana w pierwotnej umowie została powiększona o:
- kwotę z przeznaczeniem na pokrycie prowizji za przewalutowanie kredytu,
- kwotę z przeznaczeniem na spłatę pożyczki gotówkowej w BM,
- kwotę z przeznaczaniem na inne potrzeby konsumpcyjne,
- kwotę z przeznaczeniem na pokrycie należnej Bankowi prowizji za podwyższenie.
Kredyt został w całości przeznaczony na cele wskazane w umowie z dnia … kwietnia 2007 r. oraz aneksie z dnia … sierpnia 2008 r. W związku z kredytem z 2007 r. ustanowiono zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości będącej lokalem stanowiącym odrębną nieruchomość. Jest to lokal mieszkalny, w którym od dnia nabycia prawa własności realizuje Pani swoje potrzeby mieszkaniowe.
Kredyt konsolidacyjny z 2007 r. został zaciągnięty na spłatę innego kredytu mieszkaniowego, tj. kredytu budowlano-hipotecznego z dnia … kwietnia 2005 r. zaciągniętego przez Panią w ówczesnym banku ... Zgodnie z umową kredytu z 2005 r., został on zaciągnięty w celu finansowania zaliczek tytułem zakupu nieruchomości mieszkalnej typu lokal mieszkalny, położonej w …. Kredyt ten został zabezpieczony hipoteką umowną zwykłą i dodatkowo hipoteką umowną kaucyjną na nieruchomości sfinansowanej z udzielonego umową kredytu, tj. lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, której jest Pani właścicielem.
Ponadto, z umowy kredytu z 2007 r. nie wynika, na jakie „inne potrzeby konsumpcyjne” został on zaciągnięty. Kwotę tą przeznaczyła Pani na bieżące potrzeby konsumpcyjne związane m.in. z wyposażeniem nabytego lokalu, jego wykończeniem, jego zaopatrzeniem w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
Ponadto, z uwagi na upływ czasu, nie pamięta Pani kiedy dokładnie zostały zawarte umowy o wskazane w umowie kredytowej „karty kredytowe” (nie posiada Pani już umów ww. kart kredytowych). Jednakże wedle wiedzy i pamięci Pani, w umowach dotyczących wydania kart kredytowych nie wskazano celu – karty były wydawane w przypadku, gdy posiadała Pani odpowiednią zdolność kredytową. Zapewne zawarła Pani umowy dotyczące kart kredytowych na cele konsumpcyjne, cele mieszkaniowe, bieżące utrzymanie.
Ponadto, z uwagi na upływ czasu, nie posiada Pani już stosownych dokumentów i nie może wskazać dokładnej daty zawarcia przez Nią umowy „kredytu konsumpcyjnego” z ówczesnym Bankiem ... W momencie jego udzielenia kredyt ten nie został zabezpieczony hipoteką. Wedle Pani wiedzy, w umowach tego typu nie był wskazywany szczegółowy cel ich zaciągnięcia. Kredyt został zaciągnięty w celach konsumpcyjnych. Kredyt ten nie został bezpośrednio zaciągnięty na nabycie ww. nieruchomości mieszkalnej. Jednakże środki z niego pozyskane wydatkowane były m.in. na cele konsumpcyjne (w tym zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych) oraz prace i materiały związane z wykończeniem nieruchomości mieszkalnej – lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość.
Ponadto, z uwagi na upływ czasu, nie posiada Pani już stosownych dokumentów i nie może wskazać dokładnej daty zawarcia umowy „pożyczki gotówkowej” z ówczesnym Bankiem ... Środki uzyskane z ww. pożyczki zapewne zostały wykorzystane na cele konsumpcyjne. W momencie jej udzielenia pożyczka ta nie została zabezpieczona hipoteką. Wedle Pani wiedzy, w umowach tego typu nie był wskazywany szczegółowy cel ich zaciągnięcia. Pożyczka ta nie została bezpośrednio zaciągnięta na nabycie ww. nieruchomości mieszkalnej. Pożyczka została zaciągnięta w celach konsumpcyjnych (w tym na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych) oraz wyposażenie nabytego lokalu, jego wykończenie, jego zaopatrzenie w niezbędne sprzęty oraz opłacenie fachowców wykonujących prace wykończeniowe.
W przywołanym wcześniej rozporządzeniu w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w § 3 pkt 3 wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia zaznaczono, że przez kredyt mieszkaniowy należy rozumieć kredyt, który został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie.
Zatem, zobowiązania wobec banku, które nie zostały zabezpieczone hipoteką nie spełniają warunku określonego w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Finansów uprawniającego do skorzystania z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności.
Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy oraz powołane przepisy prawa w odniesieniu do kredytu konsumpcyjnego oraz pożyczki gotówkowej wskazuję, że przepis art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odnosi się do kredytów konsumpcyjnych i pożyczek gotówkowych. Przepis art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odnosi się również do wydatków poniesionych na spłatę zadłużenia kart kredytowych. Ponadto stwierdzam, że wskazane przez Panią: kredyt konsumpcyjny oraz pożyczka gotówkowa, nie spełniają warunku określonego w § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Finansów, uprawniającego do skorzystania z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności, ponieważ nie zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie.
Natomiast, w odniesieniu do kredytu konsolidacyjnego zaciągniętego … kwietnia 2007 r. w części w jakiej został on zaciągnięty na spłatę kredytu mieszkaniowego (kredytu budowlano-hipotecznego) zaciągniętego … kwietnia 2005 r. na zakup lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość w celu zaspokojenia Pani potrzeb mieszkaniowych, a także zaciągniętego „na inne potrzeby konsumpcyjne” w części w jakiej środki zostały przeznaczone na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi on kredyt mieszkaniowy, o którym jest mowa w ww. rozporządzeniu, ponieważ spełnia wszystkie warunki wskazane w § 3 tego rozporządzenia. Natomiast, w części w jakiej kwota uzyskana w ramach tego kredytu konsolidacyjnego została zaciągniętego na inne potrzeby konsumpcyjne nie stanowi on kredytu mieszkaniowego, o którym jest mowa w ww. rozporządzeniu, ponieważ takie wydatki nie zostały wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto w opisie sprawy wskazała Pani, że zgodnie z umową kredytową oraz aneksem, przeznaczenie kredytu dotyczyło również finansowania prowizji Banku za przewalutowanie kredytu oraz finansowania prowizji Banku z tytułu podwyższenia kredytu.
Odnosząc się do powyższego należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego.
Zatem należy stwierdzić, że przepisy ww. rozporządzenia będą miały zastosowanie do prowizji za przewalutowanie kredytu oraz z tytułu podwyższenia kredytu w części w jakiej dotyczą one kredytu konsolidacyjnego przeznaczonego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając zatem na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe oraz powołane przepisy prawa stwierdzam, że kwota wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego zaciągniętego … kwietnia 2007 r., która zostanie Pani umorzona przez Bank do końca 2026 r. (kwota kapitału i odsetek), stanowić będzie dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W stosunku do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu tego kredytu zaciągniętego na spłatę kredytu mieszkaniowego, na inne potrzeby konsumpcyjne w części w jakiej środki zostały przeznaczone na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na pokrycie prowizji Banku za przewalutowanie kredytu oraz na pokrycie przyporządkowanej ww. kwotom prowizji banku za przewalutowanie kredytu oraz z tytułu podwyższenia kredytu, znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełniać będzie Pani bowiem wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do tej części umorzonego kredytu.
Zatem, w sytuacji przedstawionej we wniosku, nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia do końca 2026 r. przez Bank kwoty wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu tego kredytu zaciągniętego na spłatę kredytu mieszkaniowego, zaciągniętego na inne potrzeby konsumpcyjne w części w jakiej środki zostały przeznaczone na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na pokrycie przyporządkowanej ww. kwotom prowizji banku za przewalutowanie kredytu oraz z tytułu podwyższenia kredytu.
Natomiast, w stosunku do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego w części zaciągniętego na spłatę kredytu konsumpcyjnego oraz pożyczki gotówkowej, które nie zostały zabezpieczone hipoteką, a także na spłatę zadłużenia kart kredytowych oraz na spłatę kredytu w części zaciągniętego na inne potrzeby konsumpcyjne w częściw jakiej środki nie zostały przeznaczone na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na pokrycie przyporządkowanej ww. kwotom prowizji banku za przewalutowanie kredytu oraz z tytułu podwyższenia kredytu, nie znajdzie zastosowania ww. zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
W konsekwencji, w związku z umorzeniem tej części kredytu konsolidacyjnego uzyska Pani przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od którego powinna Pani zapłacić podatek dochodowy.
Ulga odsetkowa
Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:
Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
1. budową budynku mieszkalnego albo
2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo
3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo
4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.
Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.
Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.
Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:
Wydatki, o których mowa w ust. 1, dotyczą odsetek zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.
Pomimo uchylenia art. 26b ww. ustawy ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.
Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:
Podatnikowi, któremu w latach 2002 – 2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.
Pani skutki podatkowe dotyczące zwrotu z ulgi odsetkowej
Dla oceny skutków podatkowych Pani sytuacji istotne jest to, czy w wyniku zawartej ugody, bank zwróci Pani wartość odsetek, z którymi związane było Pani prawo do korzystania z tej ulgi.
Należy zauważyć, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie.
Ulga odsetkowa jest również niewątpliwie ulgą w rozumieniu Ordynacji podatkowej. W przypadku stosowania tej ulgi – jeśli kwota odsetek podlegała odliczeniu, a następnie weszłaby w skład umorzonej wierzytelności – oznaczałoby to dwukrotne skorzystanie z ulgi – raz poprzez odliczenie zapłaconych odsetek od dochodu w ramach ulgi odsetkowej, drugi raz poprzez niezapłacenie podatku od kwoty umorzonej wierzytelności, w skład której weszły te odsetki.
Z przedstawionego przez Panią opisu zdarzenia przyszłego wynika, że korzystała Pani z możliwości odliczenia ulgi odsetkowej w latach 2006-2024. W wyniku podpisania ugody nie otrzyma Pani od Banku zwrotu żadnej kwoty – zastosowane zostanie zwolnienie z długu, a pozostała kwota kredytu z 2007 r. będzie spłacana ratalnie.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie zawiera zapisu, zgodnie z którym korzystanie przez podatnika z ulgi odsetkowej, w stosunku do kredytu, którego część ulega umorzeniu powoduje wyłączenie z możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku od powstałego z tego tytułu przychodu.
Zatem, fakt skorzystania przez Panią z zaniechania poboru podatku w stosunku do umorzonej przez Bank wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego z 2007 r., nie wpłynie na wcześniejsze odliczenia z tytułu ulgi odsetkowej.
W związku z powyższym, ulga odsetkowa, z której korzystała Pani w latach 2006-2024 nie wymaga skorygowania w związku z zawarciem ugody i umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego, stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
