Interpretacja indywidualna z dnia 2 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL2-1.4011.888.2025.2.AK
Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody zatwierdzonej przez sąd, w kwocie przewyższającej odszkodowanie określone w art. 58 Kodeksu pracy, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, natomiast zwolnione od podatku jest jedynie odszkodowanie do wysokości wynikającej z tego przepisu.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
-prawidłowe - w części, w której wysokość wypłaconego byłemu pracownikowi odszkodowania ustalona została na podstawie przepisu art. 58 Kodeksu pracy;
-nieprawidłowe - w części nadwyżki wypłaconego odszkodowania ponad kwotę ustaloną na podstawie art. 58 Kodeksu pracy.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
31 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 31 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 3 grudnia 2025 r. (wpływ 3 grudnia 2025 r.) oraz pismem z 3 grudnia 2025 r. (wpływ 8 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Pracownik był zatrudniony w Spółce na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Z wynagrodzeniem zasadniczym miesięcznym brutto (…). Z dniem 21 listopada 2024 r., na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, umowa o pracę została rozwiązana przez pracodawcę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.
Pracownik wniósł skutecznie pozew o przywrócenie do pracy a sprawa obecnie toczy się przed sądem. W dniu 20 października 2025 r. Strony porozumiały się w kwestii polubownego zakończenia sprawy sądowej opisanej wyżej przed mediatorem w toku mediacji w ramach postępowania przed sądem. Strony zawarły ugodę, w której między innymi:
1)pracodawca zobowiązuje się zapłacić na rzecz pracownika kwotę (…) zł brutto tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;
2)zmianę świadectwa pracy w ten sposób, że „rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem - likwidacja stanowiska pracy z dniem 21 listopada 2024 r.;
3)strony oświadczają, że niniejsza ugoda zamyka spór, jaki powstał między nimi na tle łączącego je stosunku pracy i wyczerpuje wszelkie roszczenia stron wynikające ze stosunku pracy;
4)w związku z zawarciem niniejszej ugody oraz mając na uwadze fakt, że umowa o pracę została rozwiązana, strony zrzekają się dalszych ewentualnych roszczeń, także tych nieobjętych postępowaniem;
5)ugoda wyczerpuje w całości roszczenia pracownika objęte postępowaniem w sprawie zawisłej przed Sądem.
Roszczenie pracownika w postępowaniu sądowym było oparte na podstawie art. 56 Kodeksu pracy, zgodnie z którym: „§ 1 Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy. § Przepisy art. 45 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio”.
Granice odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy terminowej dla niniejszej sprawy ustanawia art. 59 Kodeksu pracy, zgodnie z którym: „W razie rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie, jeżeli upłynął już termin, do którego umowa miała trwać, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu. W tym przypadku odszkodowanie przysługuje w wysokości określonej w art. 58”. W momencie sporządzania niniejszego zapytania, ugoda nie była jeszcze zatwierdzona przez Sąd.
W uzupełnienia wniosku w zakresie skutków podatkowych wypłaty kwoty (…) zł brutto tytułem odszkodowania wypłaconego byłemu pracownikowi na podstawie ugody zawartej przed mediatorem (w toku mediacji ze skierowania Sądu) - udzieli Państwo odpowiedzi na pytania.
Czy ugoda, o której mowa we wniosku została zatwierdzona przez Sąd?
Odpowiedź: Tak. Ugoda zawarta przed mediatorem w toku mediacji prowadzonej w ramach postępowania sądowego została zatwierdzona przez Sąd Rejonowy (ugoda ma charakter ugody sądowej w rozumieniu właściwych przepisów postępowania cywilnego).
Czy wypłacone przez Państwa na rzecz pracownika odszkodowanie w związku z zawartą ugodą, zostało ustalone na podstawie przepisu art. 58 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277), tj. w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia?
Odpowiedź: Kwota odszkodowania w wysokości (…) zł brutto obejmuje kwotę z art. 58 Kodeksu pracy, ale również obejmuje kwotę zrzeczenia się przez pracownika wszelkich innych roszczeń, jako element polubownego zakończenia sporu sądowego.
Pytania
1)Czy działając jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych, Spółka jest zobowiązana do naliczenia, pobrania i odprowadzenia na rachunek właściwego urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wypłacenia pracownikowi odszkodowania zasądzonego na podstawie ugody zawartej przed mediatorem, w postępowaniu mediacyjnym, do którego strony zostały skierowane przez Sąd Rejonowy, co do której to ugody został złożony wniosek o zatwierdzenie przez Sąd Rejonowy?
2)Czy wypłacone odszkodowanie, w związku z ww. ugodą, zawartą przed mediatorem podlega zwolnieniu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 21 ust. 1 pkt 3b tej ustawy?
Państwa stanowisko w sprawie
W Państwa ocenie, Spółka jako płatnik nie jest obowiązana do pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, od wypłaconego odszkodowania pracownikowi i przekazania zaliczki na rachunek właściwego urzędu skarbowego, ponieważ odszkodowanie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 21 ust. 1 pkt 3b tej ustawy.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: „Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układ w zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy - Kodeks pracy, z wyjątkiem: a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe”.
Do skorzystania ze zwolnienia konieczne jest zatem spełnienie następujących przesłanek:
-otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia,
-ich wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów i innych dalej wymienionych w przepisie,
-nie może zachodzić enumeratywnie wskazane wyłączenie wyróżnione w przedmiotowym przepisie.
Przechodząc do stanu faktycznego sprawy, wskazać trzeba, iż: - w ugodzie ustalona kwota zostanie wypłacona tytułem „odszkodowania”, - nie zachodzi żadne z wyłączeń wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a)-g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, - wysokość odszkodowania i zasady jego ustalania wynikają wprost z przepisów Kodeksu pracy, tj. art. 56-61 w oddziale 6 pt. „Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia” Rozdziału II Umowa o pracę, a konkretnie: • art. 56 Kodeksu pracy „§ 1 Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy. § 2 Przepisy art. 45 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio”.; • art. 58 Kodeksu pracy „Odszkodowanie, o którym mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia”. Kolejna dodatkowa przesłanka zwolnienia od podatku dochodowego zawarta została w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym: „Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono”.
W przypadku zatem wątpliwości, czy zwolnienie od podatku dochodowego przysługuje na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wskazać trzeba na drugą z podstaw zwolnienia. Opisując spełnienie przesłanek tego zwolnienia: - pracownikowi zostanie wypłacone odszkodowanie na podstawie ugody zawartej przed mediatorem w postępowaniu mediacyjnym, co do którego skierował strony Sąd Rejonowy, przed którym toczyła się sprawa - do wysokości określonej w tej ugodzie, - nie wystąpiło wyłączenie, co do odszkodowań wyróżnionych w lit. a)-b), - zgodnie z art. 18315 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego: „Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym”.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest:
-prawidłowe - w części, w której wysokość wypłaconego byłemu pracownikowi odszkodowania ustalona została na podstawie przepisu art. 58 Kodeksu pracy;
-nieprawidłowe - w części nadwyżki wypłaconego odszkodowania ponad kwotę ustaloną na podstawie art. 58 Kodeksu pracy.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163, ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia.
Stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Źródłami przychodów są: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
Natomiast w świetle art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy:
Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.
Tak szerokie zdefiniowanie pojęcia przychodu pracownika wskazuje, że w każdym przypadku, w którym uzyska on od pracodawcy realną korzyść mającą wymiar finansowy, będzie to rodzić obowiązek zwiększenia jego przychodu, z wyjątkiem świadczeń określonych w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.
Jak wynika z art. 32 ust. 1 ww. ustawy:
Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Państwa Pracownik był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, z wynagrodzeniem zasadniczym miesięcznym brutto (...). Z dniem 21 listopada 2024 r., na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, umowa o pracę została rozwiązana przez pracodawcę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Pracownik wniósł skutecznie pozew o przywrócenie do pracy. W dniu 20 października 2025 r. Strony porozumiały się w kwestii polubownego zakończenia sprawy sądowej opisanej wyżej przed mediatorem w toku mediacji w ramach postępowania przed Sądem. Strony zawarły ugodę, w której między innymi:
1)pracodawca zobowiązuje się zapłacić na rzecz pracownika kwotę (…) zł brutto tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;
2)zmianę świadectwa pracy w ten sposób, że „rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem - likwidacja stanowiska pracy z dniem 21 listopada 2024 r.;
3)strony oświadczają, że niniejsza ugoda zamyka spór, jaki powstał między nimi na tle łączącego je stosunku pracy i wyczerpuje wszelkie roszczenia stron wynikające ze stosunku pracy;
4)w związku z zawarciem niniejszej ugody oraz mając na uwadze fakt, że umowa o pracę została rozwiązana, strony zrzekają się dalszych ewentualnych roszczeń, także tych nieobjętych postępowaniem;
5)ugoda wyczerpuje w całości roszczenia pracownika objęte postępowaniem w sprawie zawisłej przed Sądem.
Roszczenie pracownika w postępowaniu sądowym było oparte na podstawie art. 56 Kodeksu pracy, zgodnie z którym: „§ 1 Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy. § Przepisy art. 45 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio”.
Ugoda zawarta przed mediatorem w toku mediacji prowadzonej w ramach postępowania sądowego została zatwierdzona przez Sąd Rejonowy (ugoda ma charakter ugody sądowej w rozumieniu właściwych przepisów postępowania cywilnego). Kwota odszkodowania w wysokości (…) zł brutto obejmuje kwotę z art. 58 Kodeksu pracy, ale również obejmuje kwotę zrzeczenia się przez pracownika wszelkich innych roszczeń, jako element polubownego zakończenia sporu sądowego.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłacone odszkodowanie będzie podlegać zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub ewentualnie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W tym miejscu wskazać należy, że odszkodowanie stanowi – co do zasady – przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Ustawa o podatku dochodowym nie zawiera definicji pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, tym nie mniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że aby uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.
Odwołując się do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.
W Kodeksie cywilnym, świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania, bądź nienależytego wykonania zobowiązania.
Odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878,222,871 i 1965), z), z wyjątkiem:
a)określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b)odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c)odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d)odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f)odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g)odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
1)otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
2)odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:
a)ustawy,
b)przepisów wykonawczych do ustawy,
c)układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,
3)wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,
4)nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Jak już wyżej wskazano zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, objęte są odszkodowania lub zadośćuczynienia w sytuacji gdy ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów; lub też jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, z wyjątkiem wymienionych w lit. a)-g) tego przepisu.
Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i świadczenia z tytułu utraconych korzyści. Świadczenia z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest więc jego odszkodowawczy charakter.
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, niemniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) przewiduje – jak już wyżej wskazałem – dwa zasadnicze rodzaje odpowiedzialności: deliktową, która wynika z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego i następne) oraz kontraktową – powstającą z mocy umowy (art. 471 K.c. i nast.). Tym samym, na tle Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze jest następstwem niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania lub czynu niedozwolonego.
Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.):
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 183d, art. 361 § 1, art. 45, art. 56, art. 943 § 3, art. 99, art. 1012 omawianego Kodeksu).
W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie, w sytuacji gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 komentowanego Kodeksu), przepisy o wypowiadaniu warunków pracy i płacy (art. 45 w zw. z art. 42 § 1 cytowanego Kodeksu), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 wskazanego Kodeksu).
W myśl art. 56 Kodeksu pracy:
§ 1 Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy.
§ 2 Przepisy art. 45 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 45 § 2 Kodeksu pracy:
Sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu. Jeżeli przed wydaniem orzeczenia upłynął termin, do którego umowa o pracę zawarta na czas określony miała trwać, lub jeżeli przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.
Jednakże na podstawie art. 45 § 3 Kodeksu pracy:
Przepisu § 2 zdanie pierwsze nie stosuje się do pracowników, o których mowa w art. 39 i 177, oraz w przepisach szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, chyba że uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia do pracy jest niemożliwe z przyczyn określonych w art. 411; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.
Stosownie natomiast do przepisu art. 58 Kodeksu pracy:
Odszkodowanie, o którym mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.
Dokonując analizy sprawy, z uwagi na fakt, że zawarta przez Państwa ugoda przed mediatorem została zatwierdzona przez sąd, należy odnieść się do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Stosownie do art. 1838 § 1 Kodeksu:
Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania. (…).
W myśl art. 18313§ 2 ww. Kodeksu:
W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie rozpoznającym sprawę, z oznaczeniem, czy sąd rozpoznający sprawę jest sądem wskazanym przez strony w trybie określonym w art. 18314 § 21. Strony mogą objąć ugodą również roszczenia nieobjęte pozwem.
Z art. 18314 § 1 i § 2 ww. Kodeksu wynika, że:
§ 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 18313, na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem.
§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem.
Na mocy art. 18315 ww. Kodeksu:
Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym.
Z ww. przepisów wynika zatem, że ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej, czyli wywołuje takie same skutki prawne, jak ugoda zawarta przed sądem.
20 października 2025 r. zawarli Państwo z byłym pracownikiem ugodę przed mediatorem w toku mediacji prowadzonej w ramach postępowania sądowego. Ugoda została zatwierdzona przez sąd rejonowy (ugoda ma charakter ugody sądowej w rozumieniu właściwych przepisów postępowania cywilnego). Kwota odszkodowania wynikająca z tej ugody w wysokości (…) zł brutto obejmuje kwotę z art. 58 Kodeksu pracy, ale również obejmuje kwotę zrzeczenia się przez pracownika wszelkich innych roszczeń, jako element polubownego zakończenia sporu sądowego.
W tym miejscu wskazuję, że niewątpliwie przepisy Kodeksu Pracy są przepisami „odrębnych ustaw”, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwłaszcza w kontekście art. 58 Kodeksu Pracy, który określa wysokość odszkodowania należnego pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie.
Orzeczone przez sąd pracy na podstawie przepisu art. 56 Kodeksu pracy odszkodowanie, do wysokości określonej w art. 58 wspomnianego Kodeksu, mieści się w zakresie zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wobec powyższego, wypłacona przez Państwo kwota odszkodowania na rzecz byłego pracownika w wysokości ustalonej na podstawie przepisu art. 58 Kodeksu pracy, będzie korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem, w tej części Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Nie podzielam jednak Państwa stanowiska dotyczącego wypłaconego byłemu pracownikowi odszkodowania w części, w której odszkodowanie to przekroczyło wysokość odszkodowania obliczoną zgodnie z art. 58 Kodeksu pracy.
Skoro, bowiem w wyniku zawartej przed mediatorem ugody, zatwierdzonej przez sąd, przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone w kwocie wyższej od wynikającej z zastosowania art. 58 Kodeksu pracy, to nadwyżka tej kwoty podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach.
Zawarcie bowiem przed sądem ugody, w wyniku której odszkodowanie przekroczyło wysokość obliczoną zgodnie z art. 58 Kodeksu Pracy, nie oznacza, że mamy do czynienia „z innym odszkodowaniem”, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. To wciąż to samo odszkodowanie, którego źródłem pozostaje art. 56 ww. Kodeksu pracy i do którego ma zastosowanie zwolnienie od podatku określone w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym do wysokości odszkodowania wskazanej w art. 58 tego Kodeksu.
W konsekwencji, do tej części odszkodowania, która przekroczyła wysokość zwolnioną od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (odszkodowanie obliczone zgodnie z art. 58 Kodeksu Pracy) nie będzie miał zastosowania przepis, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy PIT.
Przepis ten bowiem zwalnia od podatku inne odszkodowania lub zadośćuczynienia (inne niż określone w pkt 3, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw) otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (1), dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (2).
Zatem, Państwo jako płatnik, wypłacając byłemu pracownikowi odszkodowanie na podstawie zawartej ugody, o której mowa we wniosku będziecie zobowiązani od części, w której odszkodowanie to przekroczyło wysokość obliczoną zgodnie z art. 58 Kodeksu pracy do naliczenia, pobrania i odprowadzenia z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
POTRZEBUJESZ POMOCY?